సేఖియకణ్డో

౧. పరిమణ్డలసిక్ఖాపదవణ్ణనా

సేఖియేసు పఠమే పరిమణ్డలన్తి సమన్తతో మణ్డలం. సిక్ఖా కరణీయాతి ‘‘ఏవం నివాసేస్సామీ’’తి ఆరామేపి అన్తరఘరేపి సబ్బత్థ సిక్ఖా కాతబ్బా, ఏత్థ చ యస్మా వత్తక్ఖన్ధకే వుత్తవత్తానిపి సిక్ఖితబ్బత్తా సేఖియానేవ హోన్తి, తస్మా పారాజికాదీసు వియ పరిచ్ఛేదో న కతో. చారిత్తవినయదస్సనత్థఞ్చ ‘‘యో పన భిక్ఖు ఓలమ్బేన్తో నివాసేయ్య, దుక్కట’’న్తి ఏవం ఆపత్తినామేన అవత్వా ‘‘సిక్ఖా కరణీయా’’తి ఏవం సబ్బసిక్ఖాపదేసు పాళి ఆరోపితా, పదభాజనే (పాచి. ౫౭౬) పన ‘‘ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి వుత్తత్తా సబ్బత్థ అనాదరియకరణే దుక్కటం వేదితబ్బం.

ఇదాని పరిమణ్డలన్తి ఏత్థ నాభిమణ్డలం పటిచ్ఛాదేత్వా జాణుమణ్డలస్స హేట్ఠా జఙ్ఘట్ఠికతో పట్ఠాయ అట్ఠఙ్గులమత్తం నివాసనం ఓతారేత్వా నివాసేన్తేన పరిమణ్డలం నివత్థం నామ హోతి, ఏవం అనివాసేత్వా అనాదరియేన పురతో వా పచ్ఛతో వా ఓలమ్బేత్వా నివాసేన్తస్స దుక్కటం. న కేవలఞ్చ తస్సేవ, యే చఞ్ఞే ‘‘తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా గిహినివత్థం నివాసేన్తి, హత్థిసోణ్డకం మచ్ఛవాలకం చతుక్కణ్ణకం తాలవణ్టకం సతవలికం నివాసేన్తి, సంవల్లియం నివాసేన్తీ’’తి ఖన్ధకే (చూళవ. ౨౮౦) నివాసనదోసా వుత్తా, తథా నివాసేన్తస్సపి దుక్కటమేవ.

తత్థ హత్థిసోణ్డకం నామ నాభిమూలతో హత్థిసోణ్డసణ్ఠానం ఓలమ్బకం కత్వా నివత్థం చోళికఇత్థీనం నివాసనం వియ. మచ్ఛవాలకం నామ ఏకతోదసన్తం ఏకతో పాసన్తం ఓలమ్బేత్వా నివత్థం. చతుక్కణ్ణకం నామ ఉపరి ద్వే, హేట్ఠతో ద్వేతి ఏవం చత్తారో కణ్ణే దస్సేత్వా నివత్థం. తాలవణ్టకం నామ తాలవణ్టాకారేన సాటకం ఓలమ్బేత్వా నివత్థం. సతవలికం నామ దీఘసాటకం అనేకక్ఖత్తుం ఓభుజిత్వా ఓవట్టికం కరోన్తేన నివత్థం, వామదక్ఖిణపస్సేసు వా నిరన్తరం వలియో దస్సేత్వా నివత్థం. సచే పన జాణుతో పట్ఠాయ ఏకా వా ద్వే వా వలియో పఞ్ఞాయన్తి, వట్టతి. సంవల్లియన్తి మల్లకమ్మకారాదీహి వియ కచ్ఛం బన్ధిత్వా నివత్థం. ఏవం నివాసేతుం గిలానస్సాపి మగ్గప్పటిపన్నస్సాపి న వట్టతి. యమ్పి మగ్గం గచ్ఛన్తా ఏకం వా ద్వే వా కణ్ణే ఉక్ఖిపిత్వా అన్తరవాసకస్స ఉపరి లగ్గన్తి, అన్తో వా ఏకం కాసావం తథా నివాసేత్వా బహి అపరం నివాసేన్తి, సబ్బం న వట్టతి.

గిలానో పన అన్తోకాసావస్స ఓవట్టికం దస్సేత్వా అపరం ఉపరి నివాసేతుం లభతి, అగిలానేన ద్వే నివాసేన్తేన సగుణం కత్వా నివాసేతబ్బాని. ఇతి ఇమం ఖన్ధకే పటిక్ఖిత్తఞ్చ ఓలమ్బకఞ్చ సబ్బం వివజ్జేత్వా వుత్తలక్ఖణసమ్పన్నం నిబ్బికారం పరిమణ్డలం నివాసేతబ్బం, తథా అనివాసేత్వా యంకిఞ్చి వికారం కరోన్తస్స దుక్కటం.

‘‘నిదానం పుగ్గలం వత్థు’’న్తిఆదికే (కఙ్ఖా. అట్ఠ. పఠమపారాజికవణ్ణనా ) పన వినిచ్ఛయే సురుసురుకారకం కోసమ్బియం పఞ్ఞత్తం, సామిసేన హత్థేన పానీయథాలకససిత్థకపత్తధోవనపటిసంయుత్తద్వయం భగ్గేసు సమ్బహులే భిక్ఖూ ఆరబ్భ, సేసాని సబ్బానేవ సావత్థియం ఛబ్బగ్గియే ఆరబ్భ ఓలమ్బేత్వా నివాసనాదివత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తాని. సూపోదనవిఞ్ఞత్తియం ధమ్మదేసనాదీసు చ గిలానవసేన ఏకా అనుపఞ్ఞత్తి, సబ్బాని సాధారణపఞ్ఞత్తియో, అనాణత్తికాని, సబ్బేసు దుక్కటమేవ, అఞ్ఞో ఆపత్తిభేదో నత్థి, విపత్తివిచారణా వుత్తాయేవ, సముట్ఠానాదీని సబ్బేసం అవసానే దస్సయిస్సామ. అనాపత్తిమత్తం పన అఙ్గఞ్చ సబ్బత్థ వత్తబ్బం, తయిదం వుచ్చతి. ఇమస్మిం తావ సిక్ఖాపదే అసఞ్చిచ్చ, అస్సతియా, అజానన్తస్స, గిలానస్స, ఆపదాసు, ఉమ్మత్తకాదీనఞ్చ అనాపత్తి.

తత్థ అసఞ్చిచ్చాతి ‘‘అపరిమణ్డలం నివాసేస్సామీ’’తి ఏవం అసఞ్చిచ్చ, అథ ఖో ‘‘పరిమణ్డలంయేవ నివాసేస్సామీ’’తి విరజ్ఝిత్వా అపరిమణ్డలం నివాసేన్తస్స అనాపత్తి. అస్సతియాతి అఞ్ఞావిహితస్సాపి తథా నివాసేన్తస్స అనాపత్తి. అజానన్తస్సాతి పరిమణ్డలం నివాసేతుం అజానన్తస్స అనాపత్తి, అపిచ నివాసనవత్తం ఉగ్గహేతబ్బం. యో పన సుక్ఖజఙ్ఘో వా హోతి మహాపిణ్డికమంసో వా, తస్స సారుప్పత్థాయ అట్ఠఙ్గులాధికమ్పి ఓతారేత్వా నివాసేతుం వట్టతి. గిలానస్సాతి యస్స జఙ్ఘాయ వా పాదే వా వణో హోతి, తస్స ఉక్ఖిపిత్వా వా ఓతారేత్వా వా నివాసేతుం వట్టతి. ఆపదాసూతి వాళా వా చోరా వా అనుబన్ధన్తి, ఏవరూపాసు ఆపదాసు అనాపత్తి. ఉమ్మత్తకాదయో వుత్తనయా ఏవ. అనాదరియం, అనాపత్తికారణాభావో, అపరిమణ్డలనివాసనన్తి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని. యథా చేత్థ, ఏవం సబ్బత్థ పురిమాని ద్వే తత్థ తత్థ వుత్తప్పటిపక్ఖకరణఞ్చాతి తీణియేవ హోన్తి, తస్మా ఇతో పరం తానిపి అవత్వా అనాపత్తిమత్తమేవ వక్ఖామాతి.

౨. దుతియపరిమణ్డలసిక్ఖాపదవణ్ణనా

దుతియే ‘‘న, భిక్ఖవే, గిహిపారుతం పారుపితబ్బ’’న్తి (చూళవ. ౨౮౦) ఏవం పటిక్ఖిత్తం గిహిపారుతం అపారుపిత్వా ఉభో కణ్ణే సమం కత్వా పారుపనం పరిమణ్డలపారుపనం నామ, తత్థ యంకిఞ్చి సేతపటపారుతం పరిబ్బాజకపారుతం ఏకసాటకపారుతం సురాసోణ్డపారుతం అన్తేపురికపారుతం మహాజేట్ఠపారుతం కుటిప్పవేసకపారుతం బ్రాహ్మణపారుతం పాళికారకపారుతన్తి ఏవమాది పరిమణ్డలలక్ఖణతో అఞ్ఞథా పారుతం, సబ్బమేతం గిహిపారుతం నామ. తస్మా యథా సేతపటా అడ్ఢపాలకనిగణ్ఠా పారుపన్తి, యథా చ ఏకచ్చే పరిబ్బాజకా ఉరం వివరిత్వా ద్వీసు అంసకూటేసు పావురణం ఠపేన్తి, యథా చ ఏకసాటకా మనుస్సా నివత్థసాటకస్స ఏకేన అన్తేన పిట్ఠిం పారుపిత్వా ఉభో కణ్ణే ఉభోసు అంసకూటేసు ఠపేన్తి, యథా చ సురాసోణ్డాదయో సాటకేన గీవం పరిక్ఖిపిత్వా ఉభో అన్తే ఉరే వా ఓలమ్బేన్తి, పిట్ఠియం వా ఖిపన్తి, యథా చ అన్తేపురికాయో అక్ఖితారకమత్తం దస్సేత్వా ఓగుణ్ఠితం పారుపన్తి, యథా చ మహాజేట్ఠా దీఘసాటకం నివాసేత్వా తస్సేవ ఏకేనన్తేన సకలసరీరం పారుపన్తి, యథా చ కస్సకా ఖేత్తకుటిం పవిసన్తా సాటకం పలివేఠేత్వా ఉపకచ్ఛకే పక్ఖిపిత్వా తస్సేవ ఏకేనన్తేన సరీరం పారుపన్తి, యథా చ బ్రాహ్మణా ఉభిన్నం ఉపకచ్ఛకానం అన్తరే సాటకం పవేసేత్వా అంసకూటేసు పక్ఖిపన్తి, యథా చ పాళికారకో భిక్ఖు ఏకంసపారుపనేన పారుతం వామబాహుం వివరిత్వా చీవరం అంసకూటే ఆరోపేతి, ఏవం అపారుపిత్వా సబ్బేపి ఏతే, అఞ్ఞే చ ఏవరూపే పారుపనదోసే వజ్జేత్వా నిబ్బికారం పరిమణ్డలం పారుపితబ్బం. తథా అపారుపిత్వా ఆరామే వా అన్తరఘరే వా అనాదరేన యంకిఞ్చి వికారం కరోన్తస్స దుక్కటం, అనాపత్తి పురిమసదిసాయేవ, యథా చేత్థ, ఏవం సబ్బత్థ. యత్థ పన విసేసో భవిస్సతి, తత్థ వక్ఖామాతి.

౩-౪. సుప్పటిచ్ఛన్నసిక్ఖాపదవణ్ణనా

తతియే సుప్పటిచ్ఛన్నోతి సుట్ఠు పటిచ్ఛన్నో, గణ్ఠికం పటిముఞ్చిత్వా అనువాతన్తేన గీవం పటిచ్ఛాదేత్వా ఉభో కణ్ణే సమం కత్వా పటిసఙ్ఘరిత్వా యావ మణిబన్ధం పటిచ్ఛాదేత్వా అన్తరఘరే గమిస్సామీతి అత్థో, తథా అకత్వా పన జాణుం వా ఉరం వా వివరిత్వా గచ్ఛన్తస్స దుక్కటం.

చతుత్థే గలవాటకతో పట్ఠాయ సీసం, మణిబన్ధతో పట్ఠాయ హత్థే, పిణ్డికమంసతో పట్ఠాయ పాదే వివరిత్వా సేసం ఛాదేత్వా నిసిన్నో సుప్పటిచ్ఛన్నో నామ హోతి, ఏత్థ పన వాసూపగతస్స అనాపత్తి.

౫-౬. సుసంవుతసిక్ఖాపదవణ్ణనా

పఞ్చమే సుసంవుతోతి హత్థం వా పాదం వా అకీళాపేన్తో సువినీతోతి అత్థో. ఛట్ఠేపి ఏసేవ నయో.

౭-౮. ఓక్ఖిత్తచక్ఖుసిక్ఖాపదవణ్ణనా

సత్తమే ఓక్ఖిత్తచక్ఖూతి హేట్ఠా ఖిత్తచక్ఖు హుత్వా పురతో యుగమత్తం భూమిభాగం పేక్ఖమానో, ఏకస్మిం పన ఠానే ఠత్వా హత్థిఅస్సాదిపరిస్సయాభావం ఓలోకేతుం వట్టతి. అట్ఠమేపి ఏసేవ నయో.

౯-౧౦. ఉక్ఖిత్తకసిక్ఖాపదవణ్ణనా

నవమే ఉక్ఖిత్తకాయాతి ఉక్ఖేపేన, ఇత్థమ్భూతలక్ఖణే కరణవచనం, ఏకతో వా ఉభతో వా ఉక్ఖిత్తచీవరో హుత్వాతి అత్థో, అన్తో ఇన్దఖీలతో పట్ఠాయ ఏవం న గన్తబ్బం.

దసమే నిసిన్నకాలే ధమకరణం నీహరన్తేనాపి చీవరం అనుక్ఖిపిత్వావ నీహరితబ్బం, వాసూపగతస్స పన అనాపత్తి.

౧౧-౧౨. ఉజ్జగ్ఘికసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ఏకాదసమే ఉజ్జగ్ఘికాయాతి మహాహసితం హసన్తోతి అత్థో. ఇధాపి హి ఇత్థమ్భూతలక్ఖణేయేవ కరణవచనం.

ద్వాదసమేపి ఏసేవ నయో. ఉభయత్థ హసనీయస్మిం వత్థుస్మిం మిహితమత్తం కరోన్తస్స అనాపత్తి.

౧౩-౧౪. ఉచ్చసద్దసిక్ఖాపదవణ్ణనా

తేరసమే అప్పసద్దోతి న ఉచ్చాసద్దమహాసద్దో హుత్వా. చుద్దసమేపి ఏసేవ నయో. అయం పనేత్థ అప్పసద్దతాపరిచ్ఛేదో – సచే ద్వాదసహత్థే గేహే ఆదిమ్హి సఙ్ఘత్థేరో, మజ్ఝే దుతియత్థేరో, అన్తే తతియత్థేరోతి ఏవం నిసిన్నేసు యం సఙ్ఘత్థేరో దుతియత్థేరేన సద్ధిం మన్తేతి, దుతియత్థేరో చ తస్స సద్దం సుణాతి, కథఞ్చ వవత్థపేతి. తతియత్థేరో పన సద్దమేవ సుణాతి, కథం న వవత్థపేతి, ఏత్తావతా అప్పసద్దో హోతి. సచే పన తతియత్థేరో కథఞ్చ వవత్థపేతి, మహాసద్దో నామ హోతి.

౧౫…పే…౨౦. కాయప్పచాలకాదిసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ఇతో పరేసు ఛసు కాయప్పచాలకన్తి కాయం చాలేత్వా చాలేత్వా, ఏస నయో సబ్బత్థ. తస్మా కాయాదీని పగ్గహేత్వా నిచ్చలాని ఉజుకాని ఠపేత్వా గన్తబ్బఞ్చేవ నిసీదితబ్బఞ్చ, నిసీదనప్పటిసంయుత్తేసు తీసు వాసూపగతస్స అనాపత్తి.

౨౧-౨౨. ఖమ్భకతసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ఏకవీసద్వావీసేసు ఖమ్భకతోతి కటియం హత్థం ఠపేత్వా కతఖమ్భో.

౨౩-౨౪. ఓగుణ్ఠితసిక్ఖాపదవణ్ణనా

తేవీసచతువీసేసు ఓగుణ్ఠితోతి ససీసం పారుతో.

౨౫. ఉక్కుటికసిక్ఖాపదవణ్ణనా

పఞ్చవీసే ఉక్కుటికా వుచ్చతి పణ్హియో ఉక్ఖిపిత్వా అగ్గపాదేహేవ, అగ్గపాదే వా ఉక్ఖిపిత్వా పణ్హీహియేవ భూమియం ఫుసన్తస్స గమనం, కరణవచనం పనేత్థ వుత్తలక్ఖణమేవ.

౨౬. పల్లత్థికసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ఛబ్బీసే న పల్లత్థికాయాతి హత్థపల్లత్థికాయ వా దుస్సపల్లత్థికాయ వా న నిసీదితబ్బం. అనాదరేన నిసీదన్తస్స దుక్కటం, వాసూపగతస్స పన ఇధాపి పురిమేసు చ ద్వావీసచతువీసేసు అనాపత్తి.

ఛబ్బీసతిసారుప్పసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨౭. సక్కచ్చపటిగ్గహణసిక్ఖాపదవణ్ణనా

భోజనప్పటిసంయుత్తేసు పఠమే సక్కచ్చన్తి సతిం ఉపట్ఠాపేత్వా.

౨౮. పత్తసఞ్ఞీపటిగ్గహణసిక్ఖాపదవణ్ణనా

దుతియే పత్తే సఞ్ఞా పత్తసఞ్ఞా, సా అస్స అత్థీతి పత్తసఞ్ఞీ, అత్తనో భాజనే ఉపనిబద్ధసఞ్ఞీ హుత్వాతి అత్థో.

౨౯. సమసూపకపటిగ్గహణసిక్ఖాపదవణ్ణనా

తతియే సమసూపకో నామ యత్థ ముగ్గమాసేహి వా కులత్థాదీహి వా కతో హత్థహారియో సూపో భత్తస్స చతుత్థభాగప్పమాణో హోతి, తతో హి అధికం గణ్హన్తస్స దుక్కటం. ఠపేత్వా పన సూపం అవసేసా సబ్బాపి సూపేయ్యబ్యఞ్జనవికతి రసరసో నామ హోతి, తస్మిం రసరసే, ఞాతకానం వా పవారితానం వా అఞ్ఞస్సత్థాయ వా అత్తనో ధనేన వా ఇధ అనాపత్తి.

౩౦…పే…౩౨. సమతిత్తికసిక్ఖాపదవణ్ణనా

చతుత్థే సమతిత్తికన్తి సమపుణ్ణం సమభరితం అధిట్ఠానుపగపత్తస్స అన్తోముఖవట్టిలేఖం అనతిక్కమిత్వా రచితం. పిణ్డపాతన్తి యంకిఞ్చి యావకాలికం. అనధిట్ఠానుపగే పన యావకాలికం యామకాలికాదీని చ యత్థకత్థచి థూపీకతానిపి వట్టన్తి, యం పన ద్వీసు పత్తేసు గహేత్వా ఏకం పూరేత్వా విహారం హరతి, యం వా పక్ఖిపియమానం పూవఉచ్ఛుక్ఖణ్డఫలాఫలాది హేట్ఠా ఓరోహతి, తక్కోలవటంసకాదయో వా ఉపరి ఠపేత్వా దియ్యన్తి, యఞ్చ పణ్ణే వా థాలకే వా పక్ఖిపిత్వా పత్తమత్థకే ఠపితం హోతి, న తం థూపీకతం నామ, తస్మా తం సబ్బం వట్టతి. ఇధ పన గిలానస్సాపి అనాపత్తి నత్థి, తస్మా తేనపి సమతిత్తికోయేవ గహేతబ్బో. సబ్బత్థ పన పటిగ్గహేతుమేవ న వట్టతి, పటిగ్గహితం పన సుప్పటిగ్గహితం పరిభుఞ్జితుం వట్టతి. పఞ్చమఛట్ఠాని వుత్తనయానేవ.

౩౩-౩౪. సపదానసిక్ఖాపదవణ్ణనా

సత్తమే సపదానన్తి తత్థ తత్థ ఓధిం అకత్వా అనుపటిపాటియా. యో పన అఞ్ఞేసం వా దేన్తో, అఞ్ఞభాజనే వా ఆకిరన్తో తతో తతో ఓమసతి, తస్స, ఉత్తరిభఙ్గఞ్చ ఉప్పటిపాటియా గణ్హన్తస్సాపి ఇధ అనాపత్తి. అట్ఠమం వుత్తనయమేవ.

౩౫. థూపకతసిక్ఖాపదవణ్ణనా

నవమే థూపకతోతి మత్థకతో వేమజ్ఝతోతి అత్థో. యో పన పరిత్తకే సేసే ఏకతో సఙ్కడ్ఢిత్వా ఓమద్దిత్వా భుఞ్జతి, తస్సాపి అనాపత్తి.

౩౬. ఓదనప్పటిచ్ఛాదనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

దసమే యస్స భత్తసామికా మాఘాతసమయాదీసు బ్యఞ్జనం పటిచ్ఛాదేత్వా దేన్తి, యో చ న భియ్యోకమ్యతాయ పటిచ్ఛాదేతి, తేసం అనాపత్తి, గిలానస్స పన అనాగతత్తా ఆపత్తియేవ.

౩౭. సూపోదనవిఞ్ఞత్తిసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ఏకాదసమే ఞాతకానం వా పవారితానం వా అఞ్ఞస్సత్థాయ అత్తనో ధనేనాతి ఇదం అనాపత్తియం అధికం.

౩౮. ఉజ్ఝానసఞ్ఞీసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ద్వాదసమే ఉజ్ఝానే సఞ్ఞా ఉజ్ఝానసఞ్ఞా, సా అస్స అత్థీతి ఉజ్ఝానసఞ్ఞీ. ఇధాపి గిలానో న ముచ్చతి, ‘‘దస్సామీ’’తి వా, ‘‘దాపేస్సామీ’’తి వా ఓలోకేన్తస్స పన, న ఉజ్ఝానసఞ్ఞిస్స చ అనాపత్తి.

౩౯. కబళసిక్ఖాపదవణ్ణనా

తేరసమే నాతిమహన్తన్తి మయూరణ్డం అతిమహన్తం, కుక్కుటణ్డం అతిఖుద్దకం, తేసం వేమజ్ఝప్పమాణం. మూలఖాదనీయాదిభేదే పన సబ్బఖజ్జకే ఫలాఫలే చ అనాపత్తి.

౪౦. ఆలోపసిక్ఖాపదవణ్ణనా

చుద్దసమే పరిమణ్డలన్తి అదీఘం. ఇధ పన ఖజ్జకఫలాఫలేహి సద్ధిం ఉత్తరిభఙ్గేపి అనాపత్తి.

౪౧-౪౨. అనాహటసిక్ఖాపదవణ్ణనా

పన్నరసమే అనాహటేతి అనాహరితే, ముఖద్వారం అసమ్పత్తేతి అత్థో. సోళసమే సబ్బహత్థన్తి సకలం హత్థం.

౪౩. సకబళసిక్ఖాపదవణ్ణనా

సత్తరసమే సకబళేనాతి ఏత్థ యత్తకేన వచనం అపరిపుణ్ణం హోతి, తత్తకే సతి కథేన్తస్స ఆపత్తి. యో పన ధమ్మం కథేన్తో హరిటకాదీని ముఖే పక్ఖిపిత్వా కథేతి, యత్తకేన వచనం అపరిపుణ్ణం న హోతి, తత్తకే ముఖమ్హి సతి వట్టతి.

౪౪. పిణ్డుక్ఖేపకసిక్ఖాపదవణ్ణనా

అట్ఠారసమే పిణ్డుక్ఖేపకన్తి పిణ్డం ఉక్ఖిపిత్వా ఉక్ఖిపిత్వా, ఇధాపి ఖజ్జకఫలాఫలేసు అనాపత్తి.

౪౫. కబళావచ్ఛేదకసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ఏకూనవీసతిమే కబళావచ్ఛేదకన్తి కబళం అవచ్ఛిన్దిత్వా అవచ్ఛిన్దిత్వా, ఇధ ఖజ్జకఫలాఫలేహి సద్ధిం ఉత్తరిభఙ్గేపి అనాపత్తి.

౪౬. అవగణ్డకారకసిక్ఖాపదవణ్ణనా

వీసతిమే అవగణ్డకారకన్తి మక్కటో వియ గణ్డే కత్వా కత్వా, ఇధ ఫలాఫలమత్తకే అనాపత్తి.

౪౭. హత్థనిద్ధునకసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ఏకవీసతిమే హత్థనిద్ధునకన్తి హత్థం నిద్ధునిత్వా నిద్ధునిత్వా, అనాపత్తియం పనేత్థ ‘‘కచవరం ఛడ్డేన్తో హత్థం నిద్ధునాతీ’’తి (పాచి. ౬౨౩) ఇదం అధికం.

౪౮. సిత్థావకారకసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ద్వావీసతిమే సిత్థావకారకన్తి సిత్థాని అవకిరిత్వా అవకిరిత్వా, ఇధాపి ‘‘కచవరం ఛడ్డేన్తో సిత్థం ఛడ్డయతీ’’తి (పాచి. ౬౨౩) ఇదం అనాపత్తియం అధికం.

౪౯. జివ్హానిచ్ఛారకసిక్ఖాపదవణ్ణనా

తేవీసతిమే జివ్హానిచ్ఛారకన్తి జివ్హం నిచ్ఛారేత్వా నిచ్ఛారేత్వా.

౫౦-౫౧. చపుచపుకారకసిక్ఖాపదవణ్ణనా

చతువీసతిమే చపుచపుకారకన్తి చపు చపూతి ఏవం సద్దం కత్వా కత్వా. పఞ్చవీసతిమేపి ఏసేవ నయో.

౫౨…పే…౫౪. హత్థనిల్లేహకాదిసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ఛబ్బీసతిమే హత్థనిల్లేహకన్తి హత్థం నిల్లేహిత్వా నిల్లేహిత్వా. భుఞ్జన్తేన హి అఙ్గులిమత్తమ్పి నిల్లేహితుం న వట్టతి. ఘనయాగుఫాణితపాయాసాదికే పన అఙ్గులీహి గహేత్వా అఙ్గులియో ముఖే పవేసేత్వా భుఞ్జితుం వట్టతి, సత్తవీసతిమఅట్ఠవీసతిమేసుపి ఏసేవ నయో. తస్మా ఏకఙ్గులియాపి పత్తో న నిల్లేహితబ్బో, ఏకఓట్ఠోపి చ జివ్హాయ న నిల్లేహితబ్బో, ఓట్ఠమంసేహి ఏవ పన గహేత్వా అన్తో పవేసేతుం వట్టతి.

౫౫. సామిససిక్ఖాపదవణ్ణనా

ఏకూనతింసతిమే న సామిసేనాతి ఏతం పటికూలవసేన పటిక్ఖిత్తం, తస్మా సఙ్ఘికమ్పి పుగ్గలికమ్పి గిహిసన్తకమ్పి అత్తనో సన్తకమ్పి సఙ్ఖోపి సరావకమ్పి థాలకమ్పి న గహేతబ్బమేవ, గణ్హన్తస్స దుక్కటం. సచే పన హత్థస్స ఏకదేసో ఆమిసమక్ఖితో న హోతి, తేన పదేసేన గహేతుం వట్టతి, ఇధ ‘‘ధోవిస్సామీతి వా, ధోవాపేస్సామీతి వా పటిగ్గణ్హాతీ’’తి (పాచి. ౬౩౧) ఇదం అనాపత్తియం అధికం.

౫౬. ససిత్థకసిక్ఖాపదవణ్ణనా

తింసతిమే ‘‘ఉద్ధరిత్వా వా భిన్దిత్వా వా పటిగ్గహే వా నీహరిత్వా వా ఛడ్డేతీ’’తి ఇదం అనాపత్తియం అధికం. తత్థ ఉద్ధరిత్వా వాతి సిత్థాని ఉదకతో ఉద్ధరిత్వా, ఏకస్మిం ఠానే రాసిం కత్వా ఉదకం ఛడ్డేతి. భిన్దిత్వా వాతి సిత్థాని భిన్దిత్వా ఉదకగతికాని కత్వా ఛడ్డేతి. పటిగ్గహే వాతి పటిగ్గహేన పటిచ్ఛన్తానం పటిగ్గహే ఛడ్డేతి. నీహరిత్వాతి బహి నీహరిత్వా ఛడ్డేతి, ఏవం ఛడ్డేన్తస్స అనాపత్తి.

తింసభోజనప్పటిసంయుత్తసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౫౭. ఛత్తపాణిసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ధమ్మదేసనాపటిసంయుత్తేసు పఠమే యంకిఞ్చి ఛత్తం పాణిమ్హి అస్సాతి ఛత్తపాణి. సో తం ఛత్తం యత్థకత్థచి సరీరావయవే ఠపేత్వాపి యావ హత్థేన న ముఞ్చతి, తావస్స ధమ్మం దేసేతుం న వట్టతి. సచే పనస్స అఞ్ఞో ఛత్తం ధారేతి, పస్సే వా ఠితం హోతి, హత్థతో అపగతమత్తే ఛత్తపాణి నామ న హోతి, తస్స దేసేతుం వట్టతి. ధమ్మపరిచ్ఛేదో చేత్థ పదసోధమ్మే వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బో.

౫౮-౫౯. దణ్డపాణిసిక్ఖాపదవణ్ణనా

దుతియే దణ్డో నామ మజ్ఝిమస్స పురిసస్స చతుహత్థప్పమాణో, దణ్డపాణిభావో పనస్స ఛత్తపాణిమ్హి వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బో. తతియేపి ఏసేవ నయో. అసిం సన్నహిత్వా ఠితోపి హి సత్థపాణిసఙ్ఖ్యం న గచ్ఛతి.

౬౦. ఆవుధపాణిసిక్ఖాపదవణ్ణనా

చతుత్థే సబ్బాపి ధనువికతి సద్ధిం సరవికతియా ఆవుధన్తి వేదితబ్బా, తస్మా సద్ధిం వా సరేన ధనుం గహేత్వా, సుద్ధధనుం వా సుద్ధసరం వా సజియధనుం వా నిజ్జియధనుం వా గహేత్వా ఠితస్స వా నిసిన్నస్స వా ధమ్మం దేసేతుం న వట్టతి. సచే పనస్స ధను ఖన్ధేపి పటిముక్కం హోతి, యావ న గణ్హాతి, తావ వట్టతి.

౬౧-౬౨. పాదుకసిక్ఖాపదవణ్ణనా

పఞ్చమే పాదుకారుళ్హస్సాతి ఛత్తదణ్డకే అఙ్గులన్తరికం అప్పవేసేత్వా కేవలం అక్కన్తస్స వా, పవేసేత్వా ఠానవసేన పటిముక్కస్స వా. ఛట్ఠేపి ఏసేవ నయో. ఇధ పన య్వాయం పణ్హికబన్ధం ఓముఞ్చిత్వా ఠానవసేన ‘‘ఓముక్కో’’తి వుచ్చతి, తస్సాపి న వట్టతి.

౬౩. యానసిక్ఖాపదవణ్ణనా

సత్తమే సచేపి ద్వీహి జనేహి హత్థసఙ్ఘాటేన గహితో, సాటకే వా ఠపేత్వా వంసేన వయ్హతి, అయుత్తే వా వయ్హాదికే యానే విసఙ్ఖరిత్వా వా ఠపితే చక్కమత్తేపి నిసిన్నో హోతి, యానగతోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి. సచే పన ద్వేపి ఏకయానే నిసిన్నా హోన్తి, వట్టతి. విసుం నిసిన్నేసుపి ఉచ్చే యానే నిసిన్నేన నీచే నిసిన్నస్స దేసేతుం వట్టతి, సమప్పమాణేపి వట్టతి, తథా పురిమే నిసిన్నేన పచ్ఛిమే నిసిన్నస్స. పచ్ఛిమే పన ఉచ్చతరేపి నిసిన్నేన దేసేతుం న వట్టతి.

౬౪. సయనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

అట్ఠమే సయనగతస్సాతి అన్తమసో కటసారకేపి పకతిభూమియమ్పి నిపన్నస్స ఉచ్చేపి మఞ్చే వా పీఠే వా భూమిప్పదేసే వా ఠితేన నిసిన్నేన వా దేసేతుం న వట్టతి. సయనగతేన పన సయనగతస్స ఉచ్చతరే వా సమప్పమాణే వా నిపన్నేన దేసేతుం వట్టతి. నిపన్నేన పన ఠితస్స వా నిసిన్నస్స వా నిపన్నస్స వా, నిసిన్నేన చ ఠితస్స వా నిసిన్నస్స వా, ఠితేన ఠితస్సేవ వట్టతి.

౬౫. పల్లత్థికసిక్ఖాపదవణ్ణనా

నవమే హత్థపల్లత్థికాదీసు యాయ కాయచి నిసిన్నస్స దేసేతుం న వట్టతి.

౬౬. వేఠితసిక్ఖాపదవణ్ణనా

దసమే వేఠితసీసస్సాతి దుస్సవేఠేన వా మోళిఆదీహి వా యథా కేసన్తో న దిస్సతి, ఏవం వేఠితసీసస్స, తేనేవస్స అనాపత్తియం ‘‘కేసన్తం వివరాపేత్వా దేసేతీ’’తి (పాచి. ౬౪౩) వుత్తం.

౬౭. ఓగుణ్ఠితసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ఏకాదసమే ఓగుణ్ఠితసీసస్సాతి ససీసం పారుతస్స, అనాపత్తియం పనేత్థ ‘‘సీసం వివరాపేత్వా దేసేతీ’’తి (పాచి. ౬౪౪) అధికం.

౬౮. ఛమాసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ద్వాదసమే ఛమాయం నిసీదిత్వాతి భూమియం నిసీదిత్వా. ఆసనేతి అన్తమసో వత్థమ్పి తిణానిపి సన్థరిత్వా నిసిన్నస్స.

౬౯. నీచాసనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

తేరసమే ఉచ్చే ఆసనేతి అన్తమసో భూమిప్పదేసేపి ఉన్నతప్పదేసే నిసిన్నస్స.

౭౦. ఠితసిక్ఖాపదవణ్ణనా

చుద్దసమే న ఠితో నిసిన్నస్సాతి సచే థేరస్స ఉపట్ఠానం గన్త్వా ఠితం దహరం ఆసనే నిసిన్నో మహాథేరో పఞ్హం పుచ్ఛతి, న కథేతబ్బం. గారవేన పన థేరం ‘‘ఉట్ఠహిత్వా పుచ్ఛా’’తి వత్తుం న సక్కా, తస్మా ‘‘పస్సే ఠితస్స భిక్ఖునో కథేస్సామీ’’తి కథేతుం వట్టతి.

౭౧. పచ్ఛతోగమనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

పన్నరసమే సచే పురతో గచ్ఛన్తో పఞ్హం పుచ్ఛతి, తస్స తం అకథేత్వా ‘‘పచ్ఛిమస్స భిక్ఖునో కథేస్సామీ’’తి కథేతబ్బం. సద్ధిం ఉగ్గహితధమ్మం పన సజ్ఝాయితుం, సమధురేన వా గచ్ఛన్తస్స కథేతుం వట్టతి.

౭౨. ఉప్పథేనగమనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

సోళసమే న ఉప్పథేనాతి ఏత్థ సచే ద్వేపి సకటమగ్గస్మిం ఏకేకచక్కపథేన వా ఉప్పథేన వా సమధురం గచ్ఛన్తి, వట్టతి.

౭౩. ఠితోఉచ్చారసిక్ఖాపదవణ్ణనా

సత్తరసమే ‘‘అసఞ్చిచ్చా’’తి అనాపత్తియం సచే పటిచ్ఛన్నట్ఠానం గచ్ఛన్తస్స సహసా ఉచ్చారో వా పస్సావో వా నిక్ఖమతి, అసఞ్చిచ్చ కతో నామ హోతి.

౭౪. హరితేఉచ్చారసిక్ఖాపదవణ్ణనా

అట్ఠారసమే యమ్పి జీవమానరుక్ఖస్స మూలం పథవియం దిస్సమానం గచ్ఛతి, సాఖా వా భూమిలగ్గా గచ్ఛతి, సబ్బం హరితసఙ్ఖాతమేవ. ఖన్ధే నిసీదిత్వా పన అప్పహరితట్ఠానే పాతేతుం వట్టతి. సచే అప్పహరితట్ఠానం ఓలోకేన్తస్సేవ సహసా నిక్ఖమతి, గిలానట్ఠానే ఠితో హోతి, ‘‘అప్పహరితే కతో హరితం ఓత్థరతీ’’తి (పాచి. ౬౫౨) ఇదమేత్థ అనాపత్తియం అధికం. తత్థ సచేపి అప్పహరితం అలభన్తేన తిణణ్డుపకం వా పలలణ్డుపకం వా ఠపేత్వా కతో పచ్ఛా హరితం ఓత్థరతి, వట్టతియేవ. ఖేళేన చేత్థ సిఙ్ఘాణికాపి సఙ్గహితా.

౭౫. ఉదకేఉచ్చారసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ఏకూనవీసతిమే న ఉదకేతి ఏతం పరిభోగఉదకమేవ సన్ధాయ వుత్తం, వచ్చకుటిసముద్దాదిఉదకేసు పన అపరిభోగేసు అనాపత్తి. దేవే వస్సన్తే సమన్తతో ఉదకోఘే జాతే అనుదకట్ఠానం అలభన్తేన ఉదకే కాతుం వట్టతి, ఇధాపి ‘‘థలే కతో ఉదకం ఓత్థరతీ’’తి (పాచి. ౬౫౪) ఇదం అనాపత్తియం అధికం, సేసం సబ్బసిక్ఖాపదేసు ఉత్తానమేవ.

సముట్ఠానాదిదీపనత్థాయ పనేత్థ ఇదం పకిణ్ణకం – ఉజ్జగ్ఘికఉచ్చాసద్దప్పటిసంయుత్తాని చత్తారి, సకబళేన ముఖేన బ్యాహరణం ఏకం, ఛమానీచాసననిసిన్నఠితపచ్ఛతోగమనఉప్పథగమనప్పటిసంయుత్తాని పఞ్చాతి ఇమాని దస సిక్ఖాపదాని సమనుభాసనసముట్ఠానాని, ఏకేకమేత్థ కిరియం, సఞ్ఞావిమోక్ఖం, సచిత్తకం, లోకవజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, అకుసలచిత్తం, దుక్ఖవేదనం. సూపోదనవిఞ్ఞత్తిసిక్ఖాపదం థేయ్యసత్థసముట్ఠానం, కిరియం, సఞ్ఞావిమోక్ఖం, సచిత్తకం, లోకవజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, అకుసలచిత్తం, దుక్ఖవేదనం. ఛత్తపాణిదణ్డపాణిసత్థపాణిఆవుధపాణిపాదుకాఉపాహనయానసయనపల్లత్థికవేఠితఓగుణ్ఠితనామకాని ఏకాదస ధమ్మదేసనాసముట్ఠానాని, కిరియాకిరియాని, సఞ్ఞావిమోక్ఖాని, సచిత్తకాని, లోకవజ్జాని, వచీకమ్మాని, అకుసలచిత్తాని, దుక్ఖవేదనాని. సేసాని తేపణ్ణాస పఠమపారాజికసమఉట్ఠానాదిభేదానీతి.

ఏకూనవీసతిధమ్మదేసనాపటిసంయుత్తసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

కఙ్ఖావితరణియా పాతిమోక్ఖవణ్ణనాయ

సేఖియవణ్ణనా నిట్ఠితా.

అధికరణసమథవణ్ణనా

అధికరణసమథేసు సత్తాతి తేసం గణనపరిచ్ఛేదో. అధికరణాని సమేన్తి వూపసమేన్తీతి అధికరణసమథా. ఉద్దేసం ఆగచ్ఛన్తీతి ఆపత్తాధికరణసఙ్ఖాతాసు చ అవసేసాధికరణత్తయపచ్చయాసు చ ఆపత్తీసు పరిసుద్ధభావం పుచ్ఛనత్థం ఉద్దిసితబ్బతం ఆగచ్ఛన్తి. ఉప్పన్నుప్పన్నానన్తి ఉప్పన్నానం ఉప్పన్నానం. అధికరణానన్తి వివాదాధికరణం అనువాదాధికరణం ఆపత్తాధికరణం కిచ్చాధికరణన్తి ఇమేసం చతున్నం. సమథాయ వూపసమాయాతి సమనత్థఞ్చేవ వూపసమనత్థఞ్చ సమ్ముఖావినయో దాతబ్బో…పే… తిణవత్థారకోతి ఇమే సత్త సమథా దాతబ్బా. తత్రాయం వినిచ్ఛయో – అధికరణేసు తావ ‘‘ధమ్మో’’తి వా, ‘‘అధమ్మో’’తి వా అట్ఠారసహి వత్థూహి వివదన్తానం భిక్ఖూనం యో వివాదో, ఇదం వివాదాధికరణం నామ. సీలవిపత్తియా వా ఆచారదిట్ఠిఆజీవవిపత్తియా వా అనువదన్తానం యో అనువాదో ఉపవదనా చేవ చోదనా చ, ఇదం అనువాదాధికరణం నామ. మాతికాయ ఆగతా పఞ్చ, విభఙ్గే ద్వేతి సత్తపి ఆపత్తిక్ఖన్ధా ఆపత్తాధికరణం, నామ. యం సఙ్ఘస్స అపలోకనాదీనం చతున్నం కమ్మానం కరణం, ఇదం కిచ్చాధికరణం నామ.

తత్థ వివాదాధికరణం (చూళవ. ౨౨౮) ద్వీహి సమథేహి సమ్మతి సమ్ముఖావినయేన చ యేభుయ్యసికాయ చ, సమ్ముఖావినయేనేవ సమ్మమానం యస్మిం విహారే ఉప్పన్నం, తస్మింయేవ వా, అఞ్ఞత్థ వూపసమేతుం గచ్ఛన్తానం అన్తరామగ్గే వా, యత్థ గన్త్వా సఙ్ఘస్స నియ్యాతితం, తత్థ సఙ్ఘేన వా వూపసమేతుం అసక్కోన్తే తత్థేవ ఉబ్బాహికాయ సమ్మతపుగ్గలేహి వా వినిచ్ఛితం సమ్మతి, ఏవం సమ్మమానే చ పన తస్మిం యా సఙ్ఘసమ్ముఖతా ధమ్మసమ్ముఖతా వినయసమ్ముఖతా పుగ్గలసమ్ముఖతా అయం సమ్ముఖావినయో నామ. తత్థ చ కారకసఙ్ఘస్స సఙ్ఘసామగ్గివసేన సమ్ముఖీభావో సఙ్ఘసమ్ముఖతా, సమేతబ్బస్స వత్థునో భూతతా ధమ్మసమ్ముఖతా, యథా తం సమేతబ్బం, తథేవస్స సమనం వినయసమ్ముఖతా, యో చ వివదతి, యేన చ వివదతి, తేసం ఉభిన్నం అత్థపచ్చత్థికానం సమ్ముఖీభావో పుగ్గలసమ్ముఖతా. ఉబ్బాహికాయ వూపసమనే పనేత్థ సఙ్ఘసమ్ముఖతా పరిహాయతి, ఏవం తావ సమ్ముఖావినయేనేవ సమ్మతి.

సచే పనేవమ్పి న సమ్మతి, అథ నం ఉబ్బాహికాయ సమ్మతా భిక్ఖూ ‘‘న మయం సక్కోమ వూపసమేతు’’న్తి సఙ్ఘస్సేవ నియ్యాతేన్తి, తతో సఙ్ఘో పఞ్చఙ్గసమన్నాగతం భిక్ఖుం సలాకగ్గాహాపకం సమ్మన్నిత్వా తేన గుళ్హకవివట్టకసకణ్ణజప్పకేసు తీసు సలాకగ్గాహేసు అఞ్ఞతరవసేన సలాకం గాహేత్వా సన్నిపతితపరిసాయ ధమ్మవాదీనం యేభుయ్యతాయ యథా తే ధమ్మవాదినో వదన్తి, ఏవం వూపసన్తం అధికరణం సమ్ముఖావినయేన చ యేభుయ్యసికాయ చ వూపసన్తం హోతి. తత్థ సమ్ముఖావినయో వుత్తనయో ఏవ, యం పన యేభుయ్యసికకమ్మస్స కరణం. అయం యేభుయ్యసికా నామ, ఏవం వివాదాధికరణం ద్వీహి సమథేహి సమ్మతి.

అనువాదాధికరణం (చూళవ. ౨౩౬) చతూహి సమథేహి సమ్మతి సమ్ముఖావినయేన చ సతివినయేన చ అమూళ్హవినయేన చ తస్సపాపియసికాయ చ. సమ్ముఖావినయేనేవ సమ్మమానం యో చ అనువదతి, యఞ్చ అనువదతి, తేసం వచనం సుత్వా సచే కాచి ఆపత్తి నత్థి, ఉభో ఖమాపేత్వా, సచే అత్థి, ‘‘అయం నామేత్థ ఆపత్తీ’’తి ఏవం వినిచ్ఛితం వూపసమ్మతి, తత్థ సమ్ముఖావినయలక్ఖణం వుత్తనయమేవ. యదా పన ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో అమూలికాయ సీలవిపత్తియా అనుద్ధంసితస్స సతివినయం యాచమానస్స సఙ్ఘో ఞత్తిచతుత్థేన కమ్మేన సతివినయం దేతి, తదా సమ్ముఖావినయేన చ సతివినయేన చ వూపసన్తం హోతి, దిన్నే పన సతివినయే పున తస్మిం పుగ్గలే కస్సచి అనువాదో న రుహతి. యదా ఉమ్మత్తకో భిక్ఖు ఉమ్మాదవసేన గతే అస్సామణకే అజ్ఝాచారే ‘‘సరతాయస్మా ఏవరూపిం ఆపత్తి’’న్తి భిక్ఖూహి చోదియమానో ‘‘ఉమ్మత్తకేన మే, ఆవుసో, ఏతం కతం, నాహం తం సరామీ’’తి భణన్తోపి భిక్ఖూహి చోదియమానోవ పున అచోదనత్థాయ అమూళ్హవినయం యాచతి, సఙ్ఘో చస్స ఞత్తిచతుత్థేన కమ్మేన అమూళ్హవినయం దేతి. తదా సమ్ముఖావినయేన చ అమూళ్హవినయేన చ వూపసన్తం హోతి, దిన్నే పన అమూళ్హవినయే పున తస్మిం పుగ్గలే కస్సచి తప్పచ్చయా అనువాదో న రుహతి.

యదా పన పారాజికేన వా పారాజికసామన్తేన వా చోదియమానస్స అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరతో పాపుస్సన్నతాయ పాపియస్స పుగ్గలస్స ‘‘సచాయం అచ్ఛిన్నమూలో భవిస్సతి, సమ్మా వత్తిత్వా ఓసారణం లభిస్సతి, సచే ఛిన్నమూలో, సయమేవస్స నాసనా భవిస్సతీ’’తి మఞ్ఞమానో సఙ్ఘో ఞత్తిచతుత్థేన కమ్మేన తస్సపాపియసికం కమ్మం కరోతి, తదా సమ్ముఖావినయేన చ తస్సపాపియసికాయ చ వూపసన్తం హోతి, ఏవం అనువాదాధికరణం చతూహి సమథేహి సమ్మతి.

ఆపత్తాధికరణం (చూళవ. ౨౩౯) తీహి సమథేహి సమ్మతి సమ్ముఖావినయేన చ పటిఞ్ఞాతకరణేన చ తిణవత్థారకేన చ. తస్స సమ్ముఖావినయేనేవ వూపసమో నత్థి, యదా పన ఏకస్స వా భిక్ఖునో, నిస్సగ్గియవణ్ణనాయం వుత్తనయేన సఙ్ఘగణమజ్ఝేసు వా భిక్ఖు లహుకం ఆపత్తిం దేసేతి, తదా ఆపత్తాధికరణం సమ్ముఖావినయేన చ పటిఞ్ఞాతకరణేన చ వూపసమ్మతి. తత్థ సమ్ముఖావినయే తావ యో చ దేసేతి, యస్స చ దేసేతి, తేసం సమ్ముఖీభావో పుగ్గలసమ్ముఖతా, సేసం వుత్తనయమేవ. పుగ్గలస్స చ గణస్స చ దేసనాకాలే సఙ్ఘసమ్ముఖతా పరిహాయతి.

యా పనేత్థ ‘‘అహం, భన్తే, ఇత్థన్నామం ఆపత్తిం ఆపన్నో’’తి చ, ‘‘పస్ససీ’’తి, ‘‘ఆమ పస్సామీ’’తి చ పటిఞ్ఞా, తాయ ‘‘ఆయతిం సంవరేయ్యాసీ’’తి కరణం పటిఞ్ఞాతకరణం నామ. సఙ్ఘాదిసేసే పరివాసాదియాచనా పటిఞ్ఞా, పరివాసాదీనం దానం పటిఞ్ఞాతకరణం నామ. ద్వేపక్ఖజాతా పన భణ్డనకారకా భిక్ఖూ బహుం అస్సామణకం అజ్ఝాచారం చరిత్వా పున లజ్జిధమ్మే ఉప్పన్నే ‘‘సచే మయం ఇమాహి ఆపత్తీహి అఞ్ఞమఞ్ఞం కరిస్సామ, సియాపి తం అధికరణం కక్ఖళత్థాయ వాళత్థాయ సంవత్తేయ్యా’’తి అఞ్ఞమఞ్ఞం ఆపత్తియా కారాపనే దోసం దిస్వా యదా తిణవత్థారకకమ్మం కరోన్తి, తదా ఆపత్తాధికరణం సమ్ముఖావినయేన చ తిణవత్థారకేన చ సమ్మతి. తత్ర హి యత్తకా హత్థపాసూపగతా ‘‘న మేతం ఖమతీ’’తి ఏవం దిట్ఠావికమ్మం అకత్వా నిద్దమ్పి ఓక్కమన్తా హోన్తి, సబ్బేసం ఠపేత్వా థుల్లవజ్జఞ్చ గిహిప్పటిసంయుత్తఞ్చ సబ్బాపత్తియో వుట్ఠహన్తి, ఏవం ఆపత్తాధికరణం తీహి సమథేహి సమ్మతి.

కిచ్చాధికరణం (చూళవ. ౨౪౨) ఏకేన సమథేన సమ్మతి సమ్ముఖావినయేనేవ. ఇతి ఇమాని చత్తారి అధికరణాని యథానురూపం ఇమేహి సత్తహి సమథేహి సమ్మన్తి, తేన వుత్తం ‘‘ఉప్పన్నుప్పన్నానం అధికరణానం సమథాయ వూపసమాయ సమ్ముఖావినయో దాతబ్బో…పే… తిణవత్థారకో’’తి. అయమేత్థ వినిచ్ఛయనయో, విత్థారో పన సమథక్ఖన్ధకే ఆగతోయేవ, వినిచ్ఛయోపిస్స సమన్తపాసాదికాయం వుత్తో.

తత్థాయస్మన్తే పుచ్ఛామి, కచ్చిత్థ పరిసుద్ధాతి తేసు సత్తసు అధికరణసమథేసు కచ్చిత్థ పరిసుద్ధా, నత్థి వో కిఞ్చి సమథేహి వూపసమేతబ్బన్తి పుచ్ఛామి, ఏతేన సబ్బాపత్తీహి పరిసుద్ధభావో పుచ్ఛితో హోతి.

ఉద్దిట్ఠం ఖో ఆయస్మన్తో నిదానన్తిఆది నిగమనవచనం. తత్థ ఏత్తకన్తి ఏత్తకం సిక్ఖాపదం. సుత్తాగతన్తి సుత్తే పాతిమోక్ఖే ఆగతం. సుత్తపరియాపన్నన్తి తత్థేవ అన్తోగధం. అన్వద్ధమాసం ఉద్దేసం ఆగచ్ఛతీతి అద్ధమాసే అద్ధమాసే ఉపోసథవసేన ఉద్దిసితబ్బతం ఆగచ్ఛతి. సమగ్గేహీతి కాయసామగ్గివసేన సమగ్గేహి. సమ్మోదమానేహీతి చిత్తసామగ్గివసేన ఏకజ్ఝాసయతాయ సుట్ఠు మోదమానేహి. అవివదమానేహీతి అట్ఠారససు వివాదవత్థూసు అఞ్ఞతరవసేనాపి అవివదమానేహి. సిక్ఖితబ్బన్తి తం తం సిక్ఖాపదం అవీతిక్కమన్తేహి అధిసీలసిక్ఖా సమ్పాదేతబ్బా. అన్తరన్తరా పన యం న వుత్తం, తం సబ్బం పురిమే పురిమే సిక్ఖాపదే వుత్తత్తా చేవ ఉత్తానత్థత్తా చాతి.

అధికరణసమథవణ్ణనా నిట్ఠితా.

కఙ్ఖావితరణియా పాతిమోక్ఖవణ్ణనాయ

భిక్ఖుపాతిమోక్ఖవణ్ణనా నిట్ఠితా.

నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మసమ్బుద్ధస్స