౭. జాలియసుత్తవణ్ణనా

ద్వేపబ్బజితవత్థువణ్ణనా

౩౭౮. ‘‘ఘోసితేన సేట్ఠినా కతే ఆరామే’’తి వత్వా తత్థ కోయం ఘోసితసేట్ఠి నామ, కథఞ్చానేన ఆరామో కారితో, కథం వా తత్థ భగవా విహాసీతి తం సబ్బం సముదాగమతో పట్ఠాయ సఙ్ఖేపతోవ దస్సేతుం ‘‘పుబ్బే కిరా’’తిఆది వుత్తం. తతోతి అల్లకప్పరట్ఠతో. తదాతి తేసం తం గామం పవిట్ఠదివసే. బలవపాయాసన్తి గరుతరం బహుపాయాసం. అసన్నిహితేతి గేహతో బహి గతే. భుస్సతీతి రవతి. ఘోసకదేవపుత్తోత్వేవ నామం అహోసి సరఘోససమ్పత్తియా. వేయ్యత్తియేనాతి పఞ్ఞావేయ్యత్తియేన. ఘోసితసేట్ఠి నామ జాతో తాయ ఏవ చస్స సరసమ్పత్తియా ఘోసితనామతా.

సరీరసన్తప్పనత్థన్తి హిమవన్తే ఫలమూలాహారతాయ కిలన్తసరీరా లోణమ్బిలసేవనేన తస్స సన్తప్పనత్థం పీననత్థం. తసితాతి పిపాసితా. కిలన్తాతి పరిస్సన్తకాయా. తే కిర తం వటరుక్ఖం పత్వా తస్స సోభాసమ్పత్తిం దిస్వా మహానుభావా మఞ్ఞే ఏత్థ అధివత్థా దేవతా, ‘‘సాధు వతాయం దేవతా అమ్హాకం అద్ధానపరిస్సమం వినోదేయ్యా’’తి చిన్తేసుం, తేన వుత్తం ‘‘తత్థ అధివత్థా…పే… నిసీదింసూ’’తి. సోతి అనాథపిణ్డికో గహపతి. భతకానన్తి భతియా వేయ్యావచ్చం కరోన్తానం దాసపేసకమ్మకరానం. పకతిభత్తవేతనన్తి పకతియా దాతబ్బభత్తవేతనం, తదా ఉపోసథికత్తా కమ్మం అకరోన్తానమ్పి కమ్మకరణదివసేన దాతబ్బభత్తవేతనమేవాతి అత్థో. కఞ్చీతి కఞ్చిపి భతకం.

ఉపేచ్చ పరస్స వాచాయ ఆరమ్భనం బాధనం ఉపారమ్భో, దోసదస్సనవసేన ఘట్టనన్తి అత్థో, తేనాహ ‘‘ఉపారమ్భాధిప్పాయేన వాదం ఆరోపేతుకామా హుత్వా’’తి. వదన్తి నిన్దనవసేన కథేన్తి ఏతేనాతి హి వాదో, దోసో. తం ఆరోపేతుకామా, పతిట్ఠాపేతుకామా హుత్వాతి అత్థో. ‘‘తం జీవం తం సరీర’’న్తి, ఇధ యం వత్థుం జీవసఞ్ఞితం, తదేవ సరీరసఞ్ఞితన్తి ‘‘రూపం అత్తతో సమనుపస్సతీ’’తి వాదం గహేత్వా వదన్తి. రూపఞ్చ అత్తానఞ్చ అద్వయం కత్వా సమనుపస్సనవసేన ‘‘సత్తో’’తి వా బాహిరకపరికప్పితం అత్తానం సన్ధాయ వదన్తి. భిజ్జతీతి నిరుదయవినాసవసేన వినస్సతి. తేన జీవసరీరానం అనఞ్ఞత్తానుజాననతో, సరీరస్స చ భేదదస్సనతో. న హేత్థ యథా భేదవతా సరీరతో అనఞ్ఞత్తా అదిట్ఠోపి జీవస్స భేదో వుత్తో, ఏవం అదిట్ఠభేదతో అనఞ్ఞత్తా సరీరస్సాపి అభేదోతి సక్కా విఞ్ఞాతుం తస్స భేదస్స పచ్చక్ఖసిద్ధత్తా, భూతుపాదాయరూపవినిముత్తస్స చ సరీరస్స అభావతోతి ఆహ ‘‘ఉచ్ఛేదవాదో హోతీ’’తి.

‘‘అఞ్ఞం జీవం అఞ్ఞం సరీర’’న్తి అఞ్ఞదేవ వత్థుం జీవసఞ్ఞితం, అఞ్ఞం వత్థుం సరీరసఞ్ఞితన్తి ‘‘రూపవన్తం అత్తానం సమనుపస్సతీ’’తిఆదినయప్పవత్తం వాదం గహేత్వా వదన్తి. రూపే భేదస్స దిట్ఠత్తా, అత్తని చ తదభావతో అత్తా నిచ్చోతి ఆపన్నమేవాతి ఆహ ‘‘తుమ్హాకం…పే… ఆపజ్జతీ’’తి.

౩౭౯-౩౮౦. తయిదం నేసం వఞ్ఝాసుతస్స దీఘరస్సతాపరికప్పనసదిసన్తి కత్వా ఠపనీయోయం పఞ్హోతి తత్థ రాజనిమీలనం కత్వా సత్థా ఉపరి నేసం ‘‘తేన హావుసో సుణాథా’’తిఆదినా ధమ్మదేసనం ఆరభీతి ఆహ ‘‘అథ భగవా’’తిఆది. తస్సా యేవాతి మజ్ఝిమాయ పటిపదాయ.

సద్ధాపబ్బజితస్సాతి సద్ధాయ పబ్బజితస్స ‘‘ఏవమహం ఇతో వట్టదుక్ఖతో నిస్సరిస్సామీ’’తి ఏవం పబ్బజ్జం ఉపగతస్స తదనురూపఞ్చ సీలం పూరేత్వా పఠమజ్ఝానేన సమాహితచిత్తస్స. ఏతం వత్తున్తి ఏతం కిలేసవట్టపరిబుద్ధిదీపనం ‘‘తం జీవం తం సరీర’’న్తిఆదికం దిట్ఠిసంకిలేసనిస్సితం వచనం వత్తున్తి అత్థో. నిబ్బిచికిచ్ఛో న హోతీతి ధమ్మేసు తిణ్ణవిచికిచ్ఛో న హోతి, తత్థ తత్థ ఆసప్పనపరిసప్పనవసేన పవత్తతీతి అత్థో.

ఏతమేవం జానామీతి యేన సో భిక్ఖు పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, ఏతం ససమ్పయుత్తధమ్మం చిత్తన్తి ఏవం జానామి. నో చ ఏవం వదామీతి యథా దిట్ఠిగతికా తం ధమ్మజాతం సనిస్సయం అభేదతో గణ్హన్తా ‘‘తం జీవం తం సరీర’’న్తి వా తదుభయం భేదతో గణ్హన్తా ‘‘అఞ్ఞం జీవం అఞ్ఞం సరీర’’న్తి వా అత్తనో మిచ్ఛాగాహం పవేదేన్తి, అహం పన న ఏవం వదామి తస్స ధమ్మస్స సుపరిఞ్ఞాతత్తా, తేనాహ ‘‘అథ ఖో’’తిఆది. బాహిరకా యేభుయ్యేన కసిణజ్ఝానాని ఏవ నిబ్బత్తేన్తీతి ఆహ ‘‘కసిణపరికమ్మం భావన్తేస్సా’’తి. యస్మా భావనానుభావేన ఝానాధిగమో, భావనా చ పథవీకసిణాదిసఞ్జాననముఖేన హోతీతి సఞ్ఞాసీసేన నిద్దిసీయతి, తస్మా ఆహ ‘‘సఞ్ఞాబలేన ఉప్పన్న’’న్తి. తేనాహ – ‘‘పథవీకసిణమేకో సఞ్జానాతీ’’తిఆది. ‘‘న కల్లం తస్సేత’’న్తి ఇదం యస్మా భగవతా తత్థ తత్థ ‘‘అథ చ పనాహం న వదామీ’’తి వుత్తం, తస్మా న వత్తబ్బం కిరేతం కేవలినా ఉత్తమపురిసేనాతి అధిప్పాయేనాహ, తేన వుత్తం ‘‘మఞ్ఞమానా వదన్తీ’’తి. సేసం సబ్బత్థ సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.

జాలియసుత్తవణ్ణనాయ లీనత్థప్పకాసనా.