౮. సఙ్ఖధమసుత్తం

౩౬౦. ఏకం సమయం భగవా నాళన్దాయం విహరతి పావారికమ్బవనే. అథ ఖో అసిబన్ధకపుత్తో గామణి నిగణ్ఠసావకో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో అసిబన్ధకపుత్తం గామణిం భగవా ఏతదవోచ – ‘‘కథం ను ఖో, గామణి, నిగణ్ఠో నాటపుత్తో సావకానం ధమ్మం దేసేతీ’’తి? ‘‘ఏవం ఖో, భన్తే, నిగణ్ఠో నాటపుత్తో సావకానం ధమ్మం దేసేతి – ‘యో కోచి పాణం అతిపాతేతి, సబ్బో సో ఆపాయికో నేరయికో, యో కోచి అదిన్నం ఆదియతి, సబ్బో సో ఆపాయికో నేరయికో, యో కోచి కామేసు మిచ్ఛా చరతి, సబ్బో సో ఆపాయికో నేరయికో, యో కోచి ముసా భణతి సబ్బో, సో ఆపాయికో నేరయికో. యంబహులం యంబహులం విహరతి, తేన తేన నీయతీ’తి. ఏవం ఖో, భన్తే, నిగణ్ఠో నాటపుత్తో సావకానం ధమ్మం దేసేతీ’’తి. ‘‘‘యంబహులం యంబహులఞ్చ, గామణి, విహరతి, తేన తేన నీయతి’, ఏవం సన్తే న కోచి ఆపాయికో నేరయికో భవిస్సతి, యథా నిగణ్ఠస్స నాటపుత్తస్స వచనం’’.

‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, గామణి, యో సో పురిసో పాణాతిపాతీ రత్తియా వా దివసస్స వా సమయాసమయం ఉపాదాయ, కతమో బహుతరో సమయో, యం వా సో పాణమతిపాతేతి, యం వా సో పాణం నాతిపాతేతీ’’తి? ‘‘యో సో, భన్తే, పురిసో పాణాతిపాతీ రత్తియా వా దివసస్స వా సమయాసమయం ఉపాదాయ, అప్పతరో సో సమయో యం సో పాణమతిపాతేతి, అథ ఖో స్వేవ బహుతరో సమయో యం సో పాణం నాతిపాతేతీ’’తి. ‘‘‘యంబహులం యంబహులఞ్చ, గామణి, విహరతి తేన తేన నీయతీ’తి, ఏవం సన్తే న కోచి ఆపాయికో నేరయికో భవిస్సతి, యథా నిగణ్ఠస్స నాటపుత్తస్స వచనం’’.

‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, గామణి, యో సో పురిసో అదిన్నాదాయీ రత్తియా వా దివసస్స వా సమయాసమయం ఉపాదాయ, కతమో బహుతరో సమయో, యం వా సో అదిన్నం ఆదియతి, యం వా సో అదిన్నం నాదియతీ’’తి. ‘‘యో సో, భన్తే, పురిసో అదిన్నాదాయీ రత్తియా వా దివసస్స వా సమయాసమయం ఉపాదాయ అప్పతరో సో సమయో, యం సో అదిన్నం ఆదియతి, అథ ఖో స్వేవ బహుతరో సమయో, యం సో అదిన్నం నాదియతీ’’తి. ‘‘‘యంబహులం యంబహులఞ్చ, గామణి, విహరతి తేన తేన నీయతీ’తి, ఏవం సన్తే న కోచి ఆపాయికో నేరయికో భవిస్సతి, యథా నిగణ్ఠస్స నాటపుత్తస్స వచనం’’.

‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, గామణి, యో సో పురిసో కామేసుమిచ్ఛాచారీ రత్తియా వా దివసస్స వా సమయాసమయం ఉపాదాయ, కతమో బహుతరో సమయో, యం వా సో కామేసు మిచ్ఛా చరతి, యం వా సో కామేసు మిచ్ఛా న చరతీ’’తి? ‘‘యో సో, భన్తే, పురిసో కామేసుమిచ్ఛాచారీ రత్తియా వా దివసస్స వా సమయాసమయం ఉపాదాయ, అప్పతరో సో సమయో యం సో కామేసు మిచ్ఛా చరతి, అథ ఖో స్వేవ బహుతరో సమయో, యం సో కామేసు మిచ్ఛా న చరతీ’’తి. ‘‘‘యంబహులం యంబహులఞ్చ, గామణి, విహరతి తేన తేన నీయతీ’తి, ఏవం సన్తే న కోచి ఆపాయికో నేరయికో భవిస్సతి, యథా నిగణ్ఠస్స నాటపుత్తస్స వచనం’’.

‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, గామణి, యో సో పురిసో ముసావాదీ రత్తియా వా దివసస్స వా సమయాసమయం ఉపాదాయ, కతమో బహుతరో సమయో, యం వా సో ముసా భణతి, యం వా సో ముసా న భణతీ’’తి? ‘‘యో సో, భన్తే, పురిసో ముసావాదీ రత్తియా వా దివసస్స వా సమయాసమయం ఉపాదాయ, అప్పతరో సో సమయో, యం సో ముసా భణతి, అథ ఖో స్వేవ బహుతరో సమయో, యం సో ముసా న భణతీ’’తి. ‘‘‘యంబహులం యంబహులఞ్చ, గామణి, విహరతి తేన తేన నీయతీ’తి, ఏవం సన్తే న కోచి ఆపాయికో నేరయికో భవిస్సతి, యథా నిగణ్ఠస్స నాటపుత్తస్స వచనం’’.

‘‘ఇధ, గామణి, ఏకచ్చో సత్థా ఏవంవాదీ హోతి ఏవందిట్ఠి [ఏవందిట్ఠీ (క.)] – ‘యో కోచి పాణమతిపాతేతి, సబ్బో సో ఆపాయికో నేరయికో, యో కోచి అదిన్నం ఆదియతి, సబ్బో సో ఆపాయికో నేరయికో, యో కోచి కామేసు మిచ్ఛా చరతి, సబ్బో సో ఆపాయికో నేరయికో, యో కోచి ముసా భణతి, సబ్బో సో ఆపాయికో నేరయికో’తి. తస్మిం ఖో పన, గామణి, సత్థరి సావకో అభిప్పసన్నో హోతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘మయ్హం ఖో సత్థా ఏవంవాదీ ఏవందిట్ఠి – యో కోచి పాణమతిపాతేతి, సబ్బో సో ఆపాయికో నేరయికోతి. అత్థి ఖో పన మయా పాణో అతిపాతితో, అహమ్పమ్హి ఆపాయికో నేరయికోతి దిట్ఠిం పటిలభతి. తం, గామణి, వాచం అప్పహాయ తం చిత్తం అప్పహాయ తం దిట్ఠిం అప్పటినిస్సజ్జిత్వా యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే. మయ్హం ఖో సత్థా ఏవంవాదీ ఏవందిట్ఠి – యో కోచి అదిన్నం ఆదియతి, సబ్బో సో ఆపాయికో నేరయికోతి. అత్థి ఖో పన మయా అదిన్నం ఆదిన్నం అహమ్పమ్హి ఆపాయికో నేరయికోతి దిట్ఠిం పటిలభతి. తం, గామణి, వాచం అప్పహాయ తం చిత్తం అప్పహాయ తం దిట్ఠిం అప్పటినిస్సజ్జిత్వా యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే. మయ్హం ఖో సత్థా ఏవంవాదీ ఏవందిట్ఠి – యో కోచి కామేసు మిచ్ఛా చరతి, సబ్బో సో ఆపాయికో నేరయికో’తి. అత్థి ఖో పన మయా కామేసు మిచ్ఛా చిణ్ణం. ‘అహమ్పమ్హి ఆపాయికో నేరయికో’తి దిట్ఠిం పటిలభతి. తం, గామణి, వాచం అప్పహాయ తం చిత్తం అప్పహాయ తం దిట్ఠిం అప్పటినిస్సజ్జిత్వా యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే. మయ్హం ఖో సత్థా ఏవంవాదీ ఏవందిట్ఠి – యో కోచి ముసా భణతి, సబ్బో సో ఆపాయికో నేరయికోతి. అత్థి ఖో పన మయా ముసా భణితం. ‘అహమ్పమ్హి ఆపాయికో నేరయికో’తి దిట్ఠిం పటిలభతి. తం, గామణి, వాచం అప్పహాయ తం చిత్తం అప్పహాయ తం దిట్ఠిం అప్పటినిస్సజ్జిత్వా యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే.

‘‘ఇధ పన, గామణి, తథాగతో లోకే ఉప్పజ్జతి అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో విజ్జాచరణసమ్పన్నో సుగతో లోకవిదూ అనుత్తరో పురిసదమ్మసారథి సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవా. సో అనేకపరియాయేన పాణాతిపాతం గరహతి విగరహతి, ‘పాణాతిపాతా విరమథా’తి చాహ. అదిన్నాదానం గరహతి విగరహతి, ‘అదిన్నాదానా విరమథా’తి చాహ. కామేసుమిచ్ఛాచారం గరహతి, విగరహతి ‘కామేసుమిచ్ఛాచారా విరమథా’తి చాహ. ముసావాదం గరహతి విగరహతి ‘ముసావాదా విరమథా’తి చాహ. తస్మిం ఖో పన, గామణి, సత్థరి సావకో అభిప్పసన్నో హోతి. సో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘భగవా ఖో అనేకపరియాయేన పాణాతిపాతం గరహతి విగరహతి, పాణాతిపాతా విరమథాతి చాహ. అత్థి ఖో పన మయా పాణో అతిపాతితో యావతకో వా తావతకో వా. యో ఖో పన మయా పాణో అతిపాతితో యావతకో వా తావతకో వా, తం న సుట్ఠు, తం న సాధు. అహఞ్చేవ [అహఞ్చే (?)] ఖో పన తప్పచ్చయా విప్పటిసారీ అస్సం. న మేతం పాపం కమ్మం [పాపకమ్మం (స్యా. కం. పీ. క.)] అకతం భవిస్సతీ’తి. సో ఇతి పటిసఙ్ఖాయ తఞ్చేవ పాణాతిపాతం పజహతి. ఆయతిఞ్చ పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి. ఏవమేతస్స పాపస్స కమ్మస్స పహానం హోతి. ఏవమేతస్స పాపస్స కమ్మస్స సమతిక్కమో హోతి.

‘‘‘భగవా ఖో అనేకపరియాయేన అదిన్నాదానం గరహతి విగరహతి, అదిన్నాదానా విరమథాతి చాహ. అత్థి ఖో పన మయా అదిన్నం ఆదిన్నం యావతకం వా తావతకం వా. యం ఖో పన మయా అదిన్నం ఆదిన్నం యావతకం వా తావతకం వా తం న సుట్ఠు, తం న సాధు. అహఞ్చేవ ఖో పన తప్పచ్చయా విప్పటిసారీ అస్సం, న మేతం పాపం కమ్మం అకతం భవిస్సతీ’తి. సో ఇతి పటిసఙ్ఖాయ తఞ్చేవ అదిన్నాదానం పజహతి. ఆయతిఞ్చ అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి. ఏవమేతస్స పాపస్స కమ్మస్స పహానం హోతి. ఏవమేతస్స పాపస్స కమ్మస్స సమతిక్కమో హోతి.

‘‘‘భగవా ఖో పన అనేకపరియాయేన కామేసుమిచ్ఛాచారం గరహతి విగరహతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా విరమథాతి చాహ. అత్థి ఖో పన మయా కామేసు మిచ్ఛా చిణ్ణం యావతకం వా తావతకం వా. యం ఖో పన మయా కామేసు మిచ్ఛా చిణ్ణం యావతకం వా తావతకం వా తం న సుట్ఠు, తం న సాధు. అహఞ్చేవ ఖో పన తప్పచ్చయా విప్పటిసారీ అస్సం, న మేతం పాపం కమ్మం అకతం భవిస్సతీ’తి. సో ఇతి పటిసఙ్ఖాయ తఞ్చేవ కామేసుమిచ్ఛాచారం పజహతి, ఆయతిఞ్చ కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి. ఏవమేతస్స పాపస్స కమ్మస్స పహానం హోతి. ఏవమేతస్స పాపస్స కమ్మస్స సమతిక్కమో హోతి.

‘‘‘భగవా ఖో పన అనేకపరియాయేన ముసావాదం గరహతి విగరహతి, ముసావాదా విరమథాతి చాహ. అత్థి ఖో పన మయా ముసా భణితం యావతకం వా తావతకం వా. యం ఖో పన మయా ముసా భణితం యావతకం వా తావతకం వా తం న సుట్ఠు, తం న సాధు. అహఞ్చేవ ఖో పన తప్పచ్చయా విప్పటిసారీ అస్సం, న మేతం పాపం కమ్మం అకతం భవిస్సతీ’తి. సో ఇతి పటిసఙ్ఖాయ తఞ్చేవ ముసావాదం పజహతి, ఆయతిఞ్చ ముసావాదా పటివిరతో హోతి. ఏవమేతస్స పాపస్స కమ్మస్స పహానం హోతి. ఏవమేతస్స పాపస్స కమ్మస్స సమతిక్కమో హోతి.

‘‘సో పాణాతిపాతం పహాయ పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి. అదిన్నాదానం పహాయ అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి. కామేసుమిచ్ఛాచారం పహాయ కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి. ముసావాదం పహాయ ముసావాదా పటివిరతో హోతి. పిసుణం వాచం పహాయ పిసుణాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి. ఫరుసం వాచం పహాయ ఫరుసాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి. సమ్ఫప్పలాపం పహాయ సమ్ఫప్పలాపా పటివిరతో హోతి. అభిజ్ఝం పహాయ అనభిజ్ఝాలు హోతి. బ్యాపాదప్పదోసం పహాయ అబ్యాపన్నచిత్తో హోతి. మిచ్ఛాదిట్ఠిం పహాయ సమ్మాదిట్ఠికో హోతి.

‘‘స ఖో సో, గామణి, అరియసావకో ఏవం విగతాభిజ్ఝో విగతబ్యాపాదో అసమ్మూళ్హో సమ్పజానో పటిస్సతో మేత్తాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహరతి, తథా దుతియం, తథా తతియం, తథా చతుత్థం. ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం మేత్తాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాపజ్జేన ఫరిత్వా విహరతి. సేయ్యథాపి, గామణి, బలవా సఙ్ఖధమో అప్పకసిరేనేవ చతుద్దిసా విఞ్ఞాపేయ్య; ఏవమేవ ఖో, గామణి, ఏవం భావితాయ మేత్తాయ చేతోవిముత్తియా ఏవం బహులీకతాయ యం పమాణకతం కమ్మం, న తం తత్రావసిస్సతి, న తం తత్రావతిట్ఠతి.

‘‘స ఖో సో, గామణి, అరియసావకో ఏవం విగతాభిజ్ఝో విగతబ్యాపాదో అసమ్మూళ్హో సమ్పజానో పటిస్సతో కరుణాసహగతేన చేతసా…పే… ముదితాసహగతేన చేతసా…పే…. ఉపేక్ఖాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహరతి, తథా దుతియం, తథా తతియం, తథా చతుత్థం. ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం ఉపేక్ఖాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాపజ్జేన ఫరిత్వా విహరతి. సేయ్యథాపి, గామణి, బలవా సఙ్ఖధమో అప్పకసిరేనేవ చతుద్దిసా విఞ్ఞాపేయ్య; ఏవమేవ ఖో, గామణి, ఏవం భావితాయ ఉపేక్ఖాయ చేతోవిముత్తియా ఏవం బహులీకతాయ యం పమాణకతం కమ్మం న తం తత్రావసిస్సతి, న తం తత్రావతిట్ఠతీ’’తి. ఏవం వుత్తే, అసిబన్ధకపుత్తో గామణి భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అభిక్కన్తం, భన్తే, అభిక్కన్తం, భన్తే…పే… ఉపాసకం మం భగవా ధారేతు అజ్జతగ్గే పాణుపేతం సరణం గత’’న్తి. అట్ఠమం.