౨. తాలపుటసుత్తం

౩౫౪. ఏకం సమయం భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. అథ ఖో తాలపుటో [తాలపుత్తో (సీ. స్యా. కం.)] నటగామణి యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో తాలపుటో నటగామణి భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘సుతం మేతం, భన్తే, పుబ్బకానం ఆచరియపాచరియానం నటానం భాసమానానం – ‘యో సో నటో రఙ్గమజ్ఝే సమజ్జమజ్ఝే సచ్చాలికేన జనం హాసేతి రమేతి, సో కాయస్స భేదా పరం మరణా పహాసానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతీ’తి. ఇధ భగవా కిమాహా’’తి? ‘‘అలం, గామణి, తిట్ఠతేతం. మా మం ఏతం పుచ్ఛీ’’తి. దుతియమ్పి ఖో తాలపుటో నటగామణి భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘సుతం మేతం, భన్తే, పుబ్బకానం ఆచరియపాచరియానం నటానం భాసమానానం – ‘యో సో నటో రఙ్గమజ్ఝే సమజ్జమజ్ఝే సచ్చాలికేన జనం హాసేతి రమేతి, సో కాయస్స భేదా పరం మరణా పహాసానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతీ’తి. ఇధ భగవా కిమాహా’’తి? ‘‘అలం, గామణి, తిట్ఠతేతం. మా మం ఏతం పుచ్ఛీ’’తి. తతియమ్పి ఖో తాలపుటో నటగామణి భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘సుతం మేతం, భన్తే, పుబ్బకానం ఆచరియపాచరియానం నటానం భాసమానానం – ‘యో సో నటో రఙ్గమజ్ఝే సమజ్జమజ్ఝే సచ్చాలికేన జనం హాసేతి రమేతి, సో కాయస్స భేదా పరం మరణా పహాసానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతీ’తి. ఇధ భగవా కిమాహా’’తి?

‘‘అద్ధా ఖో త్యాహం, గామణి, న లభామి [నాలత్థం (స్యా. కం. పీ. క.)] – ‘అలం, గామణి, తిట్ఠతేతం, మా మం ఏతం పుచ్ఛీ’తి. అపి చ త్యాహం బ్యాకరిస్సామి. పుబ్బే ఖో, గామణి, సత్తా అవీతరాగా రాగబన్ధనబద్ధా. తేసం నటో రఙ్గమజ్ఝే సమజ్జమజ్ఝే యే ధమ్మా రజనీయా తే ఉపసంహరతి భియ్యోసోమత్తాయ. పుబ్బే ఖో, గామణి, సత్తా అవీతదోసా దోసబన్ధనబద్ధా. తేసం నటో రఙ్గమజ్ఝే సమజ్జమజ్ఝే యే ధమ్మా దోసనీయా తే ఉపసంహరతి భియ్యోసోమత్తాయ. పుబ్బే ఖో, గామణి, సత్తా అవీతమోహా మోహబన్ధనబద్ధా. తేసం నటో రఙ్గమజ్ఝే సమజ్జమజ్ఝే యే ధమ్మా మోహనీయా తే ఉపసంహరతి భియ్యోసోమత్తాయ. సో అత్తనా మత్తో పమత్తో పరే మదేత్వా పమాదేత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా పహాసో నామ నిరయో తత్థ ఉపపజ్జతి. సచే ఖో పనస్స ఏవందిట్ఠి హోతి – ‘యో సో నటో రఙ్గమజ్ఝే సమజ్జమజ్ఝే సచ్చాలికేన జనం హాసేతి రమేతి, సో కాయస్స భేదా పరం మరణా పహాసానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతీ’తి, సాస్స హోతి మిచ్ఛాదిట్ఠి. మిచ్ఛాదిట్ఠికస్స ఖో పనాహం, గామణి, పురిసపుగ్గలస్స ద్విన్నం గతీనం అఞ్ఞతరం గతిం వదామి – నిరయం వా తిరచ్ఛానయోనిం వా’’తి.

ఏవం వుత్తే, తాలపుటో నటగామణి, పరోది, అస్సూని పవత్తేసి. ‘‘ఏతం ఖో త్యాహం, గామణి, నాలత్థం – ‘అలం, గామణి, తిట్ఠతేతం; మా మం ఏతం పుచ్ఛీ’’’తి. ‘‘నాహం, భన్తే, ఏతం రోదామి యం మం భగవా ఏవమాహ; అపి చాహం, భన్తే, పుబ్బకేహి ఆచరియపాచరియేహి నటేహి దీఘరత్తం నికతో వఞ్చితో పలుద్ధో – ‘యో సో నటో రఙ్గమజ్ఝే సమజ్జమజ్ఝే సచ్చాలికేన జనం హాసేతి రమేతి సో కాయస్స భేదా పరం మరణా పహాసానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతీ’’’తి. ‘‘అభిక్కన్తం, భన్తే, అభిక్కన్తం, భన్తే! సేయ్యథాపి, భన్తే, నిక్కుజ్జితం వా ఉక్కుజ్జేయ్య, పటిచ్ఛన్నం వా వివరేయ్య, మూళ్హస్స వా మగ్గం ఆచిక్ఖేయ్య, అన్ధకారే వా తేలపజ్జోతం ధారేయ్య – చక్ఖుమన్తో రూపాని దక్ఖన్తీతి; ఏవమేవం భగవతా అనేకపరియాయేన ధమ్మో పకాసితో. ఏసాహం, భన్తే, భగవన్తం సరణం గచ్ఛామి ధమ్మఞ్చ భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చ. లభేయ్యాహం, భన్తే, భగవతో సన్తికే పబ్బజ్జం, లభేయ్యం ఉపసమ్పద’’న్తి. అలత్థ ఖో తాలపుటో నటగామణి భగవతో సన్తికే పబ్బజ్జం, అలత్థ ఉపసమ్పదం. అచిరూపసమ్పన్నో చ పనాయస్మా తాలపుటో…పే… అరహతం అహోసీతి. దుతియం.