౩. బలవగ్గో

౧. విసారదసుత్తం

౩౦౪. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, మాతుగామస్స బలాని. కతమాని పఞ్చ? రూపబలం, భోగబలం, ఞాతిబలం, పుత్తబలం, సీలబలం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ మాతుగామస్స బలాని. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహి బలేహి సమన్నాగతో మాతుగామో విసారదో అగారం అజ్ఝావసతీ’’తి. పఠమం.

౨. పసయ్హసుత్తం

౩౦౫. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, మాతుగామస్స బలాని. కతమాని పఞ్చ? రూపబలం, భోగబలం, ఞాతిబలం, పుత్తబలం, సీలబలం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ మాతుగామస్స బలాని. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహి బలేహి సమన్నాగతో మాతుగామో సామికం పసయ్హ అగారం అజ్ఝావసతీ’’తి. దుతియం.

౩. అభిభుయ్యసుత్తం

౩౦౬. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, మాతుగామస్స బలాని. కతమాని పఞ్చ? రూపబలం, భోగబలం, ఞాతిబలం, పుత్తబలం, సీలబలం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ మాతుగామస్స బలాని. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహి బలేహి సమన్నాగతో మాతుగామో సామికం అభిభుయ్య వత్తతీ’’తి. తతియం.

౪. ఏకసుత్తం

౩౦౭. ‘‘ఏకేన చ ఖో, భిక్ఖవే, బలేన సమన్నాగతో పురిసో మాతుగామం అభిభుయ్య వత్తతి. కతమేన ఏకేన బలేన? ఇస్సరియబలేన అభిభూతం మాతుగామం నేవ రూపబలం తాయతి, న భోగబలం తాయతి, న ఞాతిబలం తాయతి, న పుత్తబలం తాయతి, న సీలబలం తాయతీ’’తి. చతుత్థం.

౫. అఙ్గసుత్తం

౩౦౮. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, మాతుగామస్స బలాని. కతమాని పఞ్చ? రూపబలం, భోగబలం, ఞాతిబలం, పుత్తబలం, సీలబలం. రూపబలేన చ, భిక్ఖవే, మాతుగామో సమన్నాగతో హోతి, న చ భోగబలేన – ఏవం సో తేనఙ్గేన అపరిపూరో హోతి. యతో చ ఖో, భిక్ఖవే, మాతుగామో రూపబలేన చ సమన్నాగతో హోతి, భోగబలేన చ – ఏవం సో తేనఙ్గేన పరిపూరో హోతి. రూపబలేన చ, భిక్ఖవే, మాతుగామో సమన్నాగతో హోతి, భోగబలేన చ, న చ ఞాతిబలేన – ఏవం సో తేనఙ్గేన అపరిపూరో హోతి. యతో చ ఖో, భిక్ఖవే, మాతుగామో రూపబలేన చ సమన్నాగతో హోతి, భోగబలేన చ, ఞాతిబలేన చ – ఏవం సో తేనఙ్గేన పరిపూరో హోతి. రూపబలేన చ, భిక్ఖవే, మాతుగామో సమన్నాగతో హోతి, భోగబలేన చ, ఞాతిబలేన చ, న చ పుత్తబలేన – ఏవం సో తేనఙ్గేన అపరిపూరో హోతి. యతో చ ఖో, భిక్ఖవే, మాతుగామో రూపబలేన చ సమన్నాగతో హోతి, భోగబలేన చ, ఞాతిబలేన చ, పుత్తబలేన చ – ఏవం సో తేనఙ్గేన పరిపూరో హోతి. రూపబలేన చ, భిక్ఖవే, మాతుగామో సమన్నాగతో హోతి, భోగబలేన చ, ఞాతిబలేన చ, పుత్తబలేన చ, న చ సీలబలేన – ఏవం సో తేనఙ్గేన అపరిపూరో హోతి. యతో చ ఖో, భిక్ఖవే, మాతుగామో రూపబలేన చ సమన్నాగతో హోతి, భోగబలేన చ, ఞాతిబలేన చ, పుత్తబలేన చ, సీలబలేన చ – ఏవం సో తేనఙ్గేన పరిపూరో హోతి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ మాతుగామస్స బలానీ’’తి. పఞ్చమం.

౬. నాసేన్తిసుత్తం

౩౦౯. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, మాతుగామస్స బలాని. కతమాని పఞ్చ? రూపబలం, భోగబలం, ఞాతిబలం, పుత్తబలం, సీలబలం. రూపబలేన చ, భిక్ఖవే, మాతుగామో సమన్నాగతో హోతి, న చ సీలబలేన, నాసేన్తేవ నం, కులే న వాసేన్తి. రూపబలేన చ, భిక్ఖవే, మాతుగామో సమన్నాగతో హోతి, భోగబలేన చ, న చ సీలబలేన, నాసేన్తేవ నం, కులే న వాసేన్తి. రూపబలేన చ, భిక్ఖవే, మాతుగామో సమన్నాగతో హోతి, భోగబలేన చ, ఞాతిబలేన చ, న చ సీలబలేన, నాసేన్తేవ నం, కులే న వాసేన్తి. రూపబలేన చ, భిక్ఖవే, మాతుగామో సమన్నాగతో హోతి, భోగబలేన చ, ఞాతిబలేన చ, పుత్తబలేన చ, న చ సీలబలేన, నాసేన్తేవ నం, కులే న వాసేన్తి. సీలబలేన చ, భిక్ఖవే, మాతుగామో సమన్నాగతో హోతి, న చ రూపబలేన, వాసేన్తేవ నం, కులే న నాసేన్తి. సీలబలేన చ, భిక్ఖవే, మాతుగామో సమన్నాగతో హోతి, న చ భోగబలేన, వాసేన్తేవ నం, కులే న నాసేన్తి. సీలబలేన చ, భిక్ఖవే, మాతుగామో సమన్నాగతో హోతి, న చ ఞాతిబలేన, వాసేన్తేవ నం, కులే న నాసేన్తి. సీలబలేన చ, భిక్ఖవే, మాతుగామో సమన్నాగతో హోతి, న చ పుత్తబలేన, వాసేన్తేవ నం, కులే న నాసేన్తి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ మాతుగామస్స బలానీ’’తి. ఛట్ఠం.

౭. హేతుసుత్తం

౩౧౦. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, మాతుగామస్స బలాని. కతమాని పఞ్చ? రూపబలం, భోగబలం, ఞాతిబలం, పుత్తబలం, సీలబలం. న, భిక్ఖవే, మాతుగామో రూపబలహేతు వా భోగబలహేతు వా ఞాతిబలహేతు వా పుత్తబలహేతు వా కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జతి. సీలబలహేతు ఖో, భిక్ఖవే, మాతుగామో కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జతి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ మాతుగామస్స బలానీ’’తి. సత్తమం.

౮. ఠానసుత్తం

౩౧౧. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, ఠానాని దుల్లభాని అకతపుఞ్ఞేన మాతుగామేన. కతమాని పఞ్చ? పతిరూపే కులే జాయేయ్యన్తి – ఇదం, భిక్ఖవే, పఠమం ఠానం దుల్లభం అకతపుఞ్ఞేన మాతుగామేన. పతిరూపే కులే జాయిత్వా పతిరూపం కులం గచ్ఛేయ్యన్తి – ఇదం, భిక్ఖవే, దుతియం ఠానం దుల్లభం అకతపుఞ్ఞేన మాతుగామేన. పతిరూపే కులే జాయిత్వా, పతిరూపం కులం గన్త్వా, అసపత్తి అగారం అజ్ఝావసేయ్యన్తి – ఇదం, భిక్ఖవే, తతియం ఠానం దుల్లభం అకతపుఞ్ఞేన మాతుగామేన. పతిరూపే కులే జాయిత్వా, పతిరూపం కులం గన్త్వా, అసపత్తి అగారం అజ్ఝావసన్తీ పుత్తవతీ అస్సన్తి – ఇదం, భిక్ఖవే, చతుత్థం ఠానం దుల్లభం అకతపుఞ్ఞేన మాతుగామేన. పతిరూపే కులే జాయిత్వా, పతిరూపం కులం గన్త్వా, అసపత్తి అగారం అజ్ఝావసన్తీ పుత్తవతీ సమానా సామికం అభిభుయ్య వత్తేయ్యన్తి – ఇదం, భిక్ఖవే, పఞ్చమం ఠానం దుల్లభం అకతపుఞ్ఞేన మాతుగామేన. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఠానాని దుల్లభాని అకతపుఞ్ఞేన మాతుగామేనాతి.

‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, ఠానాని సులభాని కతపుఞ్ఞేన మాతుగామేన. కతమాని పఞ్చ? పతిరూపే కులే జాయేయ్యన్తి – ఇదం, భిక్ఖవే, పఠమం ఠానం సులభం కతపుఞ్ఞేన మాతుగామేన. పతిరూపే కులే జాయిత్వా పతిరూపం కులం గచ్ఛేయ్యన్తి – ఇదం, భిక్ఖవే, దుతియం ఠానం సులభం కతపుఞ్ఞేన మాతుగామేన. పతిరూపే కులే జాయిత్వా పతిరూపం కులం గన్త్వా అసపత్తి అగారం అజ్ఝావసేయ్యన్తి – ఇదం, భిక్ఖవే, తతియం ఠానం సులభం కతపుఞ్ఞేన మాతుగామేన. పతిరూపే కులే జాయిత్వా పతిరూపం కులం గన్త్వా అసపత్తి అగారం అజ్ఝావసన్తీ పుత్తవతీ అస్సన్తి – ఇదం, భిక్ఖవే, చతుత్థం ఠానం సులభం కతపుఞ్ఞేన మాతుగామేన. పతిరూపే కులే జాయిత్వా పతిరూపం కులం గన్త్వా అసపత్తి అగారం అజ్ఝావసన్తీ పుత్తవతీ సమానా సామికం అభిభుయ్య వత్తేయ్యన్తి – ఇదం, భిక్ఖవే, పఞ్చమం ఠానం సులభం కతపుఞ్ఞేన మాతుగామేన. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఠానాని సులభాని కతపుఞ్ఞేన మాతుగామేనా’’తి. అట్ఠమం.

౯. పఞ్చసీలవిసారదసుత్తం

౩౧౨. ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో విసారదో అగారం అజ్ఝావసతి. కతమేహి పఞ్చహి? పాణాతిపాతా పటివిరతో చ హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో చ హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో చ హోతి, ముసావాదా పటివిరతో చ హోతి, సురామేరయమజ్జప్పమాదట్ఠానా పటివిరతో చ హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో విసారదో అగారం అజ్ఝావసతీ’’తి. నవమం.

౧౦. వడ్ఢీసుత్తం

౩౧౩. ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, వడ్ఢీహి వడ్ఢమానా అరియసావికా అరియాయ వడ్ఢియా వడ్ఢతి సారాదాయినీ చ హోతి వరాదాయినీ చ కాయస్స. కతమేహి పఞ్చహి? సద్ధాయ వడ్ఢతి, సీలేన వడ్ఢతి, సుతేన వడ్ఢతి, చాగేన వడ్ఢతి, పఞ్ఞాయ వడ్ఢతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహి వడ్ఢీహి వడ్ఢమానా అరియసావికా అరియాయ వడ్ఢియా వడ్ఢతి, సారాదాయినీ చ హోతి, వరాదాయినీ చ కాయస్సా’’తి.

‘‘సద్ధాయ సీలేన చ యాధ వడ్ఢతి,

పఞ్ఞాయ చాగేన సుతేన చూభయం;

సా తాదిసీ సీలవతీ ఉపాసికా,

ఆదీయతి సారమిధేవ అత్తనో’’తి. దసమం;

బలవగ్గో తతియో.

తస్సుద్దానం –

విసారదా పసయ్హ అభిభుయ్య, ఏకం అఙ్గేన పఞ్చమం;

నాసేన్తి హేతు ఠానఞ్చ, విసారదో వడ్ఢినా దసాతి.

మాతుగామసంయుత్తం సమత్తం.