౧. పఠమపేయ్యాలవగ్గో

౧. మాతుగామసుత్తం

౨౮౦. ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో మాతుగామో ఏకన్తఅమనాపో హోతి పురిసస్స. కతమేహి పఞ్చహి? న చ రూపవా హోతి, న చ భోగవా హోతి, న చ సీలవా హోతి, అలసో చ హోతి, పజఞ్చస్స న లభతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహి అఙ్గేహి సమన్నాగతో మాతుగామో ఏకన్తఅమనాపో హోతి పురిసస్స. పఞ్చహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో మాతుగామో ఏకన్తమనాపో హోతి పురిసస్స. కతమేహి పఞ్చహి? రూపవా చ హోతి, భోగవా చ హోతి, సీలవా చ హోతి, దక్ఖో చ హోతి అనలసో, పజఞ్చస్స లభతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహి అఙ్గేహి సమన్నాగతో మాతుగామో ఏకన్తమనాపో హోతి పురిసస్సా’’తి. పఠమం.

౨. పురిససుత్తం

౨౮౧. ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో పురిసో ఏకన్తఅమనాపో హోతి మాతుగామస్స. కతమేహి పఞ్చహి? న చ రూపవా హోతి, న చ భోగవా హోతి, న చ సీలవా హోతి, అలసో చ హోతి, పజఞ్చస్స న లభతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహి అఙ్గేహి సమన్నాగతో పురిసో ఏకన్తఅమనాపో హోతి మాతుగామస్స. పఞ్చహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో పురిసో ఏకన్తమనాపో హోతి మాతుగామస్స. కతమేహి పఞ్చహి? రూపవా చ హోతి, భోగవా చ హోతి, సీలవా చ హోతి, దక్ఖో చ హోతి అనలసో, పజఞ్చస్స లభతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహి అఙ్గేహి సమన్నాగతో పురిసో ఏకన్తమనాపో హోతి మాతుగామస్సా’’తి. దుతియం.

౩. ఆవేణికదుక్ఖసుత్తం

౨౮౨. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, మాతుగామస్స ఆవేణికాని దుక్ఖాని, యాని మాతుగామో పచ్చనుభోతి, అఞ్ఞత్రేవ పురిసేహి. కతమాని పఞ్చ? ఇధ, భిక్ఖవే, మాతుగామో దహరోవ సమానో పతికులం గచ్ఛతి, ఞాతకేహి వినా హోతి. ఇదం, భిక్ఖవే, మాతుగామస్స పఠమం ఆవేణికం దుక్ఖం, యం మాతుగామో పచ్చనుభోతి, అఞ్ఞత్రేవ పురిసేహి. పున చపరం, భిక్ఖవే, మాతుగామో ఉతునీ హోతి. ఇదం, భిక్ఖవే, మాతుగామస్స దుతియం ఆవేణికం దుక్ఖం, యం మాతుగామో పచ్చనుభోతి, అఞ్ఞత్రేవ పురిసేహి. పున చపరం, భిక్ఖవే, మాతుగామో గబ్భినీ హోతి. ఇదం, భిక్ఖవే, మాతుగామస్స తతియం ఆవేణికం దుక్ఖం, యం మాతుగామో పచ్చనుభోతి, అఞ్ఞత్రేవ పురిసేహి. పున చపరం, భిక్ఖవే, మాతుగామో విజాయతి. ఇదం, భిక్ఖవే, మాతుగామస్స చతుత్థం ఆవేణికం దుక్ఖం, యం మాతుగామో పచ్చనుభోతి, అఞ్ఞత్రేవ పురిసేహి. పున చపరం, భిక్ఖవే, మాతుగామో పురిసస్స పారిచరియం ఉపేతి. ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, మాతుగామస్స పఞ్చమం ఆవేణికం దుక్ఖం, యం మాతుగామో పచ్చనుభోతి, అఞ్ఞత్రేవ పురిసేహి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ మాతుగామస్స ఆవేణికాని దుక్ఖాని, యాని మాతుగామో పచ్చనుభోతి, అఞ్ఞత్రేవ పురిసేహీ’’తి. తతియం.

౪. తీహిధమ్మేహిసుత్తం

౨౮౩. ‘‘తీహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో యేభుయ్యేన కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి. కతమేహి తీహి? ఇధ, భిక్ఖవే, మాతుగామో పుబ్బణ్హసమయం మచ్ఛేరమలపరియుట్ఠితేన చేతసా అగారం అజ్ఝావసతి. మజ్ఝన్హికసమయం ఇస్సాపరియుట్ఠితేన చేతసా అగారం అజ్ఝావసతి. సాయన్హసమయం కామరాగపరియుట్ఠితేన చేతసా అగారం అజ్ఝావసతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో యేభుయ్యేన కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతీ’’తి. చతుత్థం.

౫. కోధనసుత్తం

౨౮౪. అథ ఖో ఆయస్మా అనురుద్ధో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా అనురుద్ధో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఇధాహం, భన్తే, మాతుగామం పస్సామి దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జన్తం. కతీహి ను ఖో, భన్తే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతీ’’తి?

‘‘పఞ్చహి ఖో, అనురుద్ధ, ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి. కతమేహి పఞ్చహి? అస్సద్ధో చ హోతి, అహిరికో చ హోతి, అనోత్తప్పీ చ హోతి, కోధనో చ హోతి, దుప్పఞ్ఞో చ హోతి – ఇమేహి ఖో, అనురుద్ధ, పఞ్చహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతీ’’తి. పఞ్చమం.

౬. ఉపనాహీసుత్తం

౨౮౫. ‘‘పఞ్చహి, అనురుద్ధ, ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి. కతమేహి పఞ్చహి? అస్సద్ధో చ హోతి, అహిరికో చ హోతి, అనోత్తప్పీ చ హోతి, ఉపనాహీ చ హోతి, దుప్పఞ్ఞో చ హోతి – ఇమేహి ఖో, అనురుద్ధ, పఞ్చహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతీ’’తి. ఛట్ఠం.

౭. ఇస్సుకీసుత్తం

౨౮౬. ‘‘పఞ్చహి, అనురుద్ధ, ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి. కతమేహి పఞ్చహి? అస్సద్ధో చ హోతి, అహిరికో చ హోతి, అనోత్తప్పీ చ హోతి, ఇస్సుకీ చ హోతి, దుప్పఞ్ఞో చ హోతి – ఇమేహి ఖో, అనురుద్ధ, పఞ్చహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతీ’’తి. సత్తమం.

౮. మచ్ఛరీసుత్తం

౨౮౭. ‘‘పఞ్చహి, అనురుద్ధ, ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి. కతమేహి పఞ్చహి? అస్సద్ధో చ హోతి, అహిరికో చ హోతి, అనోత్తప్పీ చ హోతి, మచ్ఛరీ చ హోతి, దుప్పఞ్ఞో చ హోతి – ఇమేహి ఖో, అనురుద్ధ, పఞ్చహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో…పే… అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతీ’’తి. అట్ఠమం.

౯. అతిచారీసుత్తం

౨౮౮. ‘‘పఞ్చహి, అనురుద్ధ, ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో…పే… అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి. కతమేహి పఞ్చహి? అస్సద్ధో చ హోతి, అహిరికో చ హోతి, అనోత్తప్పీ చ హోతి, అతిచారీ చ హోతి, దుప్పఞ్ఞో చ హోతి – ఇమేహి ఖో, అనురుద్ధ, పఞ్చహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో…పే… ఉపపజ్జతీ’’తి. నవమం.

౧౦. దుస్సీలసుత్తం

౨౮౯. ‘‘పఞ్చహి, అనురుద్ధ, ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో…పే… నిరయం ఉపపజ్జతి. కతమేహి పఞ్చహి? అస్సద్ధో చ హోతి, అహిరికో చ హోతి, అనోత్తప్పీ చ హోతి, దుస్సీలో చ హోతి, దుప్పఞ్ఞో చ హోతి – ఇమేహి ఖో, అనురుద్ధ, పఞ్చహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో…పే… నిరయం ఉపపజ్జతీ’’తి. దసమం.

౧౧. అప్పస్సుతసుత్తం

౨౯౦. ‘‘పఞ్చహి, అనురుద్ధ, ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో…పే… నిరయం ఉపపజ్జతి. కతమేహి పఞ్చహి? అస్సద్ధో చ హోతి, అహిరికో చ హోతి, అనోత్తప్పీ చ హోతి, అప్పస్సుతో చ హోతి, దుప్పఞ్ఞో చ హోతి – ఇమేహి ఖో, అనురుద్ధ, పఞ్చహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో…పే… నిరయం ఉపపజ్జతీ’’తి. ఏకాదసమం.

౧౨. కుసీతసుత్తం

౨౯౧. ‘‘పఞ్చహి, అనురుద్ధ, ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో…పే… నిరయం ఉపపజ్జతి. కతమేహి పఞ్చహి? అస్సద్ధో చ హోతి, అహిరికో చ హోతి, అనోత్తప్పీ చ హోతి, కుసీతో చ హోతి, దుప్పఞ్ఞో చ హోతి – ఇమేహి ఖో, అనురుద్ధ, పఞ్చహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో…పే… అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతీ’’తి. ద్వాదసమం.

౧౩. ముట్ఠస్సతిసుత్తం

౨౯౨. ‘‘పఞ్చహి, అనురుద్ధ, ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో…పే… నిరయం ఉపపజ్జతి. కతమేహి పఞ్చహి? అస్సద్ధో చ హోతి, అహిరికో చ హోతి, అనోత్తప్పీ చ హోతి, ముట్ఠస్సతి చ హోతి, దుప్పఞ్ఞో చ హోతి – ఇమేహి ఖో, అనురుద్ధ, పఞ్చహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో…పే… నిరయం ఉపపజ్జతీ’’తి. తేరసమం.

౧౪. పఞ్చవేరసుత్తం

౨౯౩. ‘‘పఞ్చహి, అనురుద్ధ, ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో…పే… నిరయం ఉపపజ్జతి. కతమేహి పఞ్చహి? పాణాతిపాతీ చ హోతి, అదిన్నాదాయీ చ హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారీ చ హోతి, ముసావాదీ చ హోతి, సురామేరయమజ్జప్పమాదట్ఠాయీ చ హోతి – ఇమేహి ఖో, అనురుద్ధ, పఞ్చహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో మాతుగామో కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతీ’’తి. చుద్దసమం.

పఠమపేయ్యాలవగ్గో.

తస్సుద్దానం –

మాతుగామో పురిసో చ, ఆవేణికా తిధమ్మో చ [ద్వే మనాపామనాపాచ, ఆవేణికా తీహి అనురుద్ధో (సబ్బత్థ)];

కోధనో ఉపనాహీ చ, ఇస్సుకీ మచ్ఛరేన చ;

అతిచారీ చ దుస్సీలో, అప్పస్సుతో చ కుసీతో;

ముట్ఠస్సతి పఞ్చవేరం, కణ్హపక్ఖే పకాసితో.