౩. అట్ఠసతపరియాయవగ్గో

౧. సీవకసుత్తం

౨౬౯. ఏకం సమయం భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. అథ ఖో మోళియసీవకో పరిబ్బాజకో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో మోళియసీవకో పరిబ్బాజకో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘సన్తి, భో గోతమ, ఏకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘యం కిఞ్చాయం పురిసపుగ్గలో పటిసంవేదేతి సుఖం వా దుక్ఖం వా అదుక్ఖమసుఖం వా సబ్బం తం పుబ్బేకతహేతూ’తి. ఇధ [ఇధ పన (స్యా. కం. పీ. క.)] భవం గోతమో కిమాహా’’తి?

‘‘పిత్తసముట్ఠానానిపి ఖో, సీవక, ఇధేకచ్చాని వేదయితాని ఉప్పజ్జన్తి. సామమ్పి ఖో ఏతం, సీవక, వేదితబ్బం [ఏవం వేదితబ్బం (స్యా. కం. క.)] యథా పిత్తసముట్ఠానానిపి ఇధేకచ్చాని వేదయితాని ఉప్పజ్జన్తి; లోకస్సపి ఖో ఏతం, సీవక, సచ్చసమ్మతం యథా పిత్తసముట్ఠానానిపి ఇధేకచ్చాని వేదయితాని ఉప్పజ్జన్తి. తత్ర, సీవక, యే తే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘యం కిఞ్చాయం పురిసపుగ్గలో పటిసంవేదేతి సుఖం వా దుక్ఖం వా అదుక్ఖమసుఖం వా సబ్బం తం పుబ్బేకతహేతూ’తి. యఞ్చ సామం ఞాతం తఞ్చ అతిధావన్తి, యఞ్చ లోకే సచ్చసమ్మతం తఞ్చ అతిధావన్తి. తస్మా తేసం సమణబ్రాహ్మణానం మిచ్ఛాతి వదామి.

‘‘సేమ్హసముట్ఠానానిపి ఖో, సీవక…పే… వాతసముట్ఠానానిపి ఖో, సీవక…పే… సన్నిపాతికానిపి ఖో, సీవక…పే… ఉతుపరిణామజానిపి ఖో, సీవక…పే… విసమపరిహారజానిపి ఖో, సీవక…పే… ఓపక్కమికానిపి ఖో, సీవక…పే… కమ్మవిపాకజానిపి ఖో, సీవక, ఇధేకచ్చాని వేదయితాని ఉప్పజ్జన్తి. సామమ్పి ఖో ఏతం, సీవక, వేదితబ్బం. యథా కమ్మవిపాకజానిపి ఇధేకచ్చాని వేదయితాని ఉప్పజ్జన్తి; లోకస్సపి ఖో ఏతం, సీవక, సచ్చసమ్మతం. యథా కమ్మవిపాకజానిపి ఇధేకచ్చాని వేదయితాని ఉప్పజ్జన్తి; తత్ర, సీవక, యే తే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో ఏవందిట్ఠినో – ‘యం కిఞ్చాయం పురిసపుగ్గలో పటిసంవేదేతి సుఖం వా దుక్ఖం వా అదుక్ఖమసుఖం వా సబ్బం తం పుబ్బేకతహేతూ’తి. యఞ్చ సామం ఞాతం తఞ్చ అతిధావన్తి యఞ్చ లోకే సచ్చసమ్మతం తఞ్చ అతిధావన్తి. తస్మా తేసం సమణబ్రాహ్మణానం మిచ్ఛాతి వదామీతి. ఏవం వుత్తే, మోళియసీవకో పరిబ్బాజకో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘అభిక్కన్తం, భో గోతమ, అభిక్కన్తం, భో గోతమ …పే… ఉపాసకం మం భవం గోతమో ధారేతు అజ్జతగ్గే పాణుపేతం సరణం గత’’’న్తి.

‘‘పిత్తం సేమ్హఞ్చ వాతో చ, సన్నిపాతా ఉతూని చ;

విసమం ఓపక్కమికం, కమ్మవిపాకేన అట్ఠమీ’’తి. పఠమం;

౨. అట్ఠసతసుత్తం

౨౭౦. ‘‘అట్ఠసతపరియాయం వో, భిక్ఖవే, ధమ్మపరియాయం దేసేస్సామి. తం సుణాథ. కతమో చ, భిక్ఖవే, అట్ఠసతపరియాయో, ధమ్మపరియాయో? ద్వేపి మయా, భిక్ఖవే, వేదనా వుత్తా పరియాయేన; తిస్సోపి మయా వేదనా వుత్తా పరియాయేన; పఞ్చపి మయా వేదనా వుత్తా పరియాయేన; ఛపి మయా వేదనా వుత్తా పరియాయేన; అట్ఠారసాపి మయా వేదనా వుత్తా పరియాయేన; ఛత్తింసాపి మయా వేదనా వుత్తా పరియాయేన; అట్ఠసతమ్పి మయా వేదనా వుత్తా పరియాయేన. ‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, ద్వే వేదనా? కాయికా చ చేతసికా చ – ఇమా వుచ్చన్తి, భిక్ఖవే, ద్వే వేదనా. కతమా చ, భిక్ఖవే, తిస్సో వేదనా? సుఖా వేదనా, దుక్ఖా వేదనా, అదుక్ఖమసుఖా వేదనా – ఇమా వుచ్చన్తి, భిక్ఖవే, తిస్సో వేదనా. కతమా చ, భిక్ఖవే, పఞ్చ వేదనా? సుఖిన్ద్రియం, దుక్ఖిన్ద్రియం, సోమనస్సిన్ద్రియం, దోమనస్సిన్ద్రియం, ఉపేక్ఖిన్ద్రియం – ఇమా వుచ్చన్తి, భిక్ఖవే, పఞ్చ వేదనా. కతమా చ, భిక్ఖవే, ఛ వేదనా? చక్ఖుసమ్ఫస్సజా వేదనా…పే… మనోసమ్ఫస్సజా వేదనా – ఇమా వుచ్చన్తి, భిక్ఖవే, ఛ వేదనా. కతమా చ, భిక్ఖవే, అట్ఠారస వేదనా? ఛ సోమనస్సూపవిచారా, ఛ దోమనస్సూపవిచారా, ఛ ఉపేక్ఖూపవిచారా – ఇమా వుచ్చన్తి, భిక్ఖవే, అట్ఠారస వేదనా. కతమా చ, భిక్ఖవే, ఛత్తింస వేదనా? ఛ గేహసితాని [గేహస్సితాని (అట్ఠ.)] సోమనస్సాని, ఛ నేక్ఖమ్మసితాని [నేక్ఖమ్మస్సితాని (అట్ఠ.)] సోమనస్సాని, ఛ గేహసితాని దోమనస్సాని, ఛ నేక్ఖమ్మసితాని దోమనస్సాని, ఛ గేహసితా ఉపేక్ఖా, ఛ నేక్ఖమ్మసితా ఉపేక్ఖా – ఇమా వుచ్చన్తి, భిక్ఖవే, ఛత్తింస వేదనా. కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, అట్ఠసతం వేదనా? అతీతా ఛత్తింస వేదనా, అనాగతా ఛత్తింస వేదనా, పచ్చుప్పన్నా ఛత్తింస వేదనా – ఇమా వుచ్చన్తి, భిక్ఖవే, అట్ఠసతం వేదనా. అయం, భిక్ఖవే, అట్ఠసతపరియాయో ధమ్మపరియాయో’’తి. దుతియం.

౩. అఞ్ఞతరభిక్ఖుసుత్తం

౨౭౧. అథ ఖో అఞ్ఞతరో భిక్ఖు యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కతమా ను ఖో, భన్తే, వేదనా, కతమో వేదనాసముదయో, కతమా వేదనాసముదయగామినీ పటిపదా? కతమో వేదనానిరోధో, కతమా వేదనానిరోధగామినీ పటిపదా? కో వేదనాయ అస్సాదో, కో ఆదీనవో, కిం నిస్సరణ’’న్తి?

‘‘తిస్సో ఇమా, భిక్ఖు, వేదనా – సుఖా వేదనా, దుక్ఖా వేదనా, అదుక్ఖమసుఖా వేదనా. ఇమా వుచ్చన్తి, భిక్ఖు, వేదనా. ఫస్ససముదయా వేదనాసముదయో. తణ్హా వేదనాసముదయగామినీ పటిపదా. ఫస్సనిరోధా వేదనానిరోధో. అయమేవ అరియో అట్ఠఙ్గికో మగ్గో వేదనానిరోధగామినీ పటిపదా, సేయ్యథిదం – సమ్మాదిట్ఠి…పే… సమ్మాసమాధి. యం వేదనం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి సుఖం సోమనస్సం, అయం వేదనాయ అస్సాదో; యా వేదనా అనిచ్చా దుక్ఖా విపరిణామధమ్మా, అయం వేదనాయ ఆదీనవో; యో వేదనాయ ఛన్దరాగవినయో ఛన్దరాగప్పహానం, ఇదం వేదనాయ నిస్సరణ’’న్తి. తతియం.

౪. పుబ్బసుత్తం

౨౭౨. ‘‘పుబ్బేవ మే, భిక్ఖవే, సమ్బోధా అనభిసమ్బుద్ధస్స బోధిసత్తస్సేవ సతో ఏతదహోసి – ‘కతమా ను ఖో వేదనా, కతమో వేదనాసముదయో, కతమా వేదనాసముదయగామినీ పటిపదా, కతమో వేదనానిరోధో, కతమా వేదనానిరోధగామినీ పటిపదా? కో వేదనాయ అస్సాదో, కో ఆదీనవో, కిం నిస్సరణ’న్తి? తస్స మయ్హం, భిక్ఖవే, ఏతదహోసి – ‘తిస్సో ఇమా వేదనా – సుఖా వేదనా, దుక్ఖా వేదనా, అదుక్ఖమసుఖా వేదనా. ఇమా వుచ్చన్తి వేదనా. ఫస్ససముదయా వేదనాసముదయో. తణ్హా వేదనాసముదయగామినీ పటిపదా…పే… యో వేదనాయ ఛన్దరాగవినయో ఛన్దరాగప్పహానం. ఇదం వేదనాయ నిస్సరణ’’’న్తి. చతుత్థం.

౫. ఞాణసుత్తం

౨౭౩. ‘‘‘ఇమా వేదనా’తి మే, భిక్ఖవే, పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది, ఞాణం ఉదపాది, పఞ్ఞా ఉదపాది, విజ్జా ఉదపాది, ఆలోకో ఉదపాది. ‘అయం వేదనాసముదయో’తి మే, భిక్ఖవే, పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది…పే… ఆలోకో ఉదపాది. ‘అయం వేదనాసముదయగామినీ పటిపదా’తి మే, భిక్ఖవే, పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది…పే… ‘అయం వేదనానిరోధో’తి మే, భిక్ఖవే, పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది …పే… ‘అయం వేదనానిరోధగామినీ పటిపదా’తి మే, భిక్ఖవే, పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది…పే… ‘అయం వేదనాయ అస్సాదో’తి మే, భిక్ఖవే, పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు…పే… ‘అయం వేదనాయ ఆదీనవో’తి మే, భిక్ఖవే, పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు…పే… ‘ఇదం ఖో నిస్సరణ’న్తి మే, భిక్ఖవే, పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది, ఞాణం ఉదపాది, పఞ్ఞా ఉదపాది, విజ్జా ఉదపాది, ఆలోకో ఉదపాదీ’’తి. పఞ్చమం.

౬. సమ్బహులభిక్ఖుసుత్తం

౨౭౪. అథ ఖో సమ్బహులా భిక్ఖూ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా…పే… ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో తే భిక్ఖూ భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘కతమా ను ఖో, భన్తే, వేదనా, కతమో వేదనాసముదయో, కతమా వేదనాసముదయగామినీ పటిపదా? కతమో వేదనానిరోధో, కతమా వేదనానిరోధగామినీ పటిపదా? కో వేదనాయ అస్సాదో, కో ఆదీనవో, కిం నిస్సరణ’’న్తి? ‘‘తిస్సో ఇమా, భిక్ఖవే, వేదనా – సుఖా వేదనా, దుక్ఖా వేదనా, అదుక్ఖమసుఖా వేదనా. ఇమా వుచ్చన్తి, భిక్ఖవే, వేదనా. ఫస్ససముదయా వేదనాసముదయో. తణ్హా వేదనాసముదయగామినీ పటిపదా. ఫస్సనిరోధా…పే… యో వేదనాయ ఛన్దరాగవినయో ఛన్దరాగప్పహానం. ఇదం వేదనాయ నిస్సరణ’’న్తి. ఛట్ఠం.

౭. పఠమసమణబ్రాహ్మణసుత్తం

౨౭౫. ‘‘తిస్సో ఇమా, భిక్ఖవే, వేదనా. కతమా తిస్సో? సుఖా వేదనా, దుక్ఖా వేదనా, అదుక్ఖమసుఖా వేదనా. యే హి కేచి, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా ఇమాసం తిస్సన్నం వేదనానం సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం నప్పజానన్తి. న మే తే, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా సమణేసు వా సమణసమ్మతా బ్రాహ్మణేసు వా బ్రాహ్మణసమ్మతా, న చ పన తే ఆయస్మన్తో సామఞ్ఞత్థం వా బ్రహ్మఞ్ఞత్థం వా దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరన్తి. యే చ ఖో కేచి, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా ఇమాసం తిస్సన్నం వేదనానం సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ అస్సాదఞ్చ ఆదీనవం చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం పజానన్తి. తే ఖో మే, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా సమణేసు చేవ సమణసమ్మతా బ్రాహ్మణేసు చ బ్రాహ్మణసమ్మతా. తే చ పనాయస్మన్తో సామఞ్ఞత్థఞ్చ బ్రహ్మఞ్ఞత్థఞ్చ, దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరన్తీ’’తి. సత్తమం.

౮. దుతియసమణబ్రాహ్మణసుత్తం

౨౭౬. ‘‘తిస్సో ఇమా, భిక్ఖవే, వేదనా. కతమా తిస్సో? సుఖా వేదనా, దుక్ఖా వేదనా, అదుక్ఖమసుఖా వేదనా. యే హి కేచి, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా ఇమాసం తిస్సన్నం వేదనానం సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ అస్సాదఞ్చ ఆదీనవఞ్చ నిస్సరణఞ్చ యథాభూతం నప్పజానన్తి…పే… పజానన్తి…పే… సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరన్తీ’’తి. అట్ఠమం.

౯. తతియసమణబ్రాహ్మణసుత్తం

౨౭౭. ‘‘యే హి కేచి, భిక్ఖవే, సమణా వా బ్రాహ్మణా వా వేదనం నప్పజానన్తి, వేదనాసముదయం నప్పజానన్తి, వేదనానిరోధం నప్పజానన్తి, వేదనానిరోధగామినిం పటిపదం నప్పజానన్తి…పే… పజానన్తి…పే… సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరన్తీ’’తి. నవమం.

౧౦. సుద్ధికసుత్తం

౨౭౮. ‘‘తిస్సో ఇమా, భిక్ఖవే, వేదనా. కతమా తిస్సో? సుఖా వేదనా, దుక్ఖా వేదనా, అదుక్ఖమసుఖా వేదనా – ఇమా ఖో, భిక్ఖవే, తిస్సో వేదనా’’తి. దసమం.

౧౧. నిరామిససుత్తం

౨౭౯. ‘‘అత్థి, భిక్ఖవే, సామిసా పీతి, అత్థి నిరామిసా పీతి, అత్థి నిరామిసా నిరామిసతరా పీతి; అత్థి సామిసం సుఖం, అత్థి నిరామిసం సుఖం, అత్థి నిరామిసా నిరామిసతరం సుఖం; అత్థి సామిసా ఉపేక్ఖా, అత్థి నిరామిసా ఉపేక్ఖా, అత్థి నిరామిసా నిరామిసతరా ఉపేక్ఖా; అత్థి సామిసో విమోక్ఖో, అత్థి నిరామిసో విమోక్ఖో, అత్థి నిరామిసా నిరామిసతరో విమోక్ఖో. కతమా చ, భిక్ఖవే, సామిసా పీతి? పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, కామగుణా. కతమే పఞ్చ? చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యా రూపా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా…పే… కాయవిఞ్ఞేయ్యా ఫోట్ఠబ్బా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ కామగుణా. యా ఖో, భిక్ఖవే, ఇమే పఞ్చ కామగుణే పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి పీతి, అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సామిసా పీతి.

‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, నిరామిసా పీతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు వివిచ్చేవ కామేహి వివిచ్చ అకుసలేహి ధమ్మేహి సవితక్కం సవిచారం వివేకజం పీతిసుఖం పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. వితక్కవిచారానం వూపసమా అజ్ఝత్తం సమ్పసాదనం చేతసో ఏకోదిభావం అవితక్కం అవిచారం సమాధిజం పీతిసుఖం దుతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, నిరామిసా పీతి.

‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, నిరామిసా నిరామిసతరా పీతి? యా ఖో, భిక్ఖవే, ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో రాగా చిత్తం విముత్తం పచ్చవేక్ఖతో, దోసా చిత్తం విముత్తం పచ్చవేక్ఖతో, మోహా చిత్తం విముత్తం పచ్చవేక్ఖతో ఉప్పజ్జతి పీతి, అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, నిరామిసా నిరామిసతరా పీతి.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, సామిసం సుఖం? పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, కామగుణా. కతమే పఞ్చ? చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యా రూపా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా…పే… కాయవిఞ్ఞేయ్యా ఫోట్ఠబ్బా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ కామగుణా. యం ఖో, భిక్ఖవే, ఇమే పఞ్చ కామగుణే పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి సుఖం సోమనస్సం, ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సామిసం సుఖం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, నిరామిసం సుఖం? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు వివిచ్చేవ కామేహి వివిచ్చ అకుసలేహి ధమ్మేహి సవితక్కం సవిచారం వివేకజం పీతిసుఖం పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. వితక్కవిచారానం వూపసమా అజ్ఝత్తం సమ్పసాదనం చేతసో ఏకోదిభావం అవితక్కం అవిచారం సమాధిజం పీతిసుఖం దుతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. పీతియా చ విరాగా ఉపేక్ఖకో చ విహరతి సతో చ సమ్పజానో సుఖఞ్చ కాయేన పటిసంవేదేతి, యం తం అరియా ఆచిక్ఖన్తి – ‘ఉపేక్ఖకో సతిమా సుఖవిహారీ’తి తతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, నిరామిసం సుఖం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, నిరామిసా నిరామిసతరం సుఖం? యం ఖో, భిక్ఖవే, ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో రాగా చిత్తం విముత్తం పచ్చవేక్ఖతో, దోసా చిత్తం విముత్తం పచ్చవేక్ఖతో, మోహా చిత్తం విముత్తం పచ్చవేక్ఖతో ఉప్పజ్జతి సుఖం సోమనస్సం, ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, నిరామిసా నిరామిసతరం సుఖం.

‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, సామిసా ఉపేక్ఖా? పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, కామగుణా. కతమే పఞ్చ? చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యా రూపా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా…పే… కాయవిఞ్ఞేయ్యా ఫోట్ఠబ్బా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ కామగుణా. యా ఖో, భిక్ఖవే, ఇమే పఞ్చ కామగుణే పటిచ్చ ఉప్పజ్జతి ఉపేక్ఖా, అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సామిసా ఉపేక్ఖా.

‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, నిరామిసా ఉపేక్ఖా? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సుఖస్స చ పహానా, దుక్ఖస్స చ పహానా, పుబ్బేవ సోమనస్సదోమనస్సానం అత్థఙ్గమా, అదుక్ఖమసుఖం ఉపేక్ఖాసతిపారిసుద్ధిం చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, నిరామిసా ఉపేక్ఖా.

‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, నిరామిసా నిరామిసతరా ఉపేక్ఖా? యా ఖో, భిక్ఖవే, ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో రాగా చిత్తం విముత్తం పచ్చవేక్ఖతో, దోసా చిత్తం విముత్తం పచ్చవేక్ఖతో, మోహా చిత్తం విముత్తం పచ్చవేక్ఖతో ఉప్పజ్జతి ఉపేక్ఖా, అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, నిరామిసా నిరామిసతరా ఉపేక్ఖా.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, సామిసో విమోక్ఖో? రూపప్పటిసంయుత్తో విమోక్ఖో సామిసో విమోక్ఖో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, నిరామిసో విమోక్ఖో? అరూపప్పటిసంయుత్తో విమోక్ఖో నిరామిసో విమోక్ఖో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, నిరామిసా నిరామిసతరో విమోక్ఖో? యో ఖో, భిక్ఖవే, ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో రాగా చిత్తం విముత్తం పచ్చవేక్ఖతో, దోసా చిత్తం విముత్తం పచ్చవేక్ఖతో, మోహా చిత్తం విముత్తం పచ్చవేక్ఖతో ఉప్పజ్జతి విమోక్ఖో, అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, నిరామిసా నిరామిసతరో విమోక్ఖో’’తి. ఏకాదసమం.

అట్ఠసతపరియాయవగ్గో తతియో.

తస్సుద్దానం –

సీవకఅట్ఠసతం భిక్ఖు, పుబ్బే ఞాణఞ్చ భిక్ఖునా;

సమణబ్రాహ్మణా తీణి, సుద్ధికఞ్చ నిరామిసన్తి.

వేదనాసంయుత్తం సమత్తం.