౨. అభిసమయసంయుత్తం

౧. నఖసిఖాసుత్తం

౭౪. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో భగవా పరిత్తం నఖసిఖాయం పంసుం ఆరోపేత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, కతమం ను ఖో బహుతరం, యో వాయం [యో చాయం (సబ్బత్థ) దుతియసుత్తాదీసు పన వాసద్దోయేవ దిస్సతి] మయా పరిత్తో నఖసిఖాయం పంసు ఆరోపితో, అయం వా మహాపథవీ’’తి?

‘‘ఏతదేవ, భన్తే, బహుతరం, యదిదం మహాపథవీ. అప్పమత్తకో భగవతా పరిత్తో నఖసిఖాయం పంసు ఆరోపితో. నేవ సతిమం కలం ఉపేతి న సహస్సిమం కలం ఉపేతి న సతసహస్సిమం కలం ఉపేతి మహాపథవిం ఉపనిధాయ భగవతా పరిత్తో నఖసిఖాయం పంసు ఆరోపితో’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకస్స దిట్ఠిసమ్పన్నస్స పుగ్గలస్స అభిసమేతావినో ఏతదేవ బహుతరం దుక్ఖం యదిదం పరిక్ఖీణం పరియాదిణ్ణం; అప్పమత్తకం అవసిట్ఠం. నేవ సతిమం కలం ఉపేతి న సహస్సిమం కలం ఉపేతి న సతసహస్సిమం కలం ఉపేతి పురిమం దుక్ఖక్ఖన్ధం పరిక్ఖీణం పరియాదిణ్ణం ఉపనిధాయ యదిదం సత్తక్ఖత్తుంపరమతా. ఏవం మహత్థియో ఖో, భిక్ఖవే, ధమ్మాభిసమయో; ఏవం మహత్థియో ధమ్మచక్ఖుపటిలాభో’’తి. పఠమం.

౨. పోక్ఖరణీసుత్తం

౭౫. సావత్థియం విహరతి…పే… ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, పోక్ఖరణీ పఞ్ఞాసయోజనాని ఆయామేన పఞ్ఞాసయోజనాని విత్థారేన పఞ్ఞాసయోజనాని ఉబ్బేధేన, పుణ్ణా ఉదకస్స సమతిత్తికా కాకపేయ్యా. తతో పురిసో కుసగ్గేన ఉదకం ఉద్ధరేయ్య. తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, కతమం ను ఖో బహుతరం, యం వా కుసగ్గేన ఉదకం ఉబ్భతం యం వా పోక్ఖరణియా ఉదక’’న్తి?

‘‘ఏతదేవ, భన్తే, బహుతరం, యదిదం పోక్ఖరణియా ఉదకం. అప్పమత్తకం కుసగ్గేన ఉదకం ఉబ్భతం. నేవ సతిమం కలం ఉపేతి న సహస్సిమం కలం ఉపేతి న సతసహస్సిమం కలం ఉపేతి పోక్ఖరణియా ఉదకం ఉపనిధాయ కుసగ్గేన ఉదకం ఉబ్భత’’న్తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకస్స దిట్ఠిసమ్పన్నస్స పుగ్గలస్స అభిసమేతావినో ఏతదేవ బహుతరం దుక్ఖం యదిదం పరిక్ఖీణం పరియాదిణ్ణం; అప్పమత్తకం అవసిట్ఠం. నేవ సతిమం కలం ఉపేతి న సహస్సిమం కలం ఉపేతి న సతసహస్సిమం కలం ఉపేతి పురిమం దుక్ఖక్ఖన్ధం పరిక్ఖీణం పరియాదిణ్ణం ఉపనిధాయ, యదిదం సత్తక్ఖత్తుంపరమతా. ఏవం మహత్థియో ఖో, భిక్ఖవే, ధమ్మాభిసమయో; ఏవం మహత్థియో ధమ్మచక్ఖుపటిలాభో’’తి. దుతియం.

౩. సమ్భేజ్జఉదకసుత్తం

౭౬. సావత్థియం విహరతి…పే… ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, యత్థిమా మహానదియో సంసన్దన్తి సమేన్తి, సేయ్యథిదం – గఙ్గా యమునా అచిరవతీ సరభూ మహీ, తతో పురిసో ద్వే వా తీణి వా ఉదకఫుసితాని ఉద్ధరేయ్య. తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, కతమం ను ఖో బహుతరం, యాని వా ద్వే వా తీణి వా ఉదకఫుసితాని ఉబ్భతాని యం వా సమ్భేజ్జఉదక’’న్తి?

‘‘ఏతదేవ, భన్తే, బహుతరం యదిదం సమ్భేజ్జఉదకం; అప్పమత్తకాని ద్వే వా తీణి వా ఉదకఫుసితాని ఉబ్భతాని. నేవ సతిమం కలం ఉపేన్తి న సహస్సిమం కలం ఉపేన్తి న సతసహస్సిమం కలం ఉపేన్తి సమ్భేజ్జఉదకం ఉపనిధాయ ద్వే వా తీణి వా ఉదకఫుసితాని ఉబ్భతానీ’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే…పే… ధమ్మచక్ఖుపటిలాభో’’తి. తతియం.

౪. దుతియసమ్భేజ్జఉదకసుత్తం

౭౭. సావత్థియం విహరతి…పే… ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, యత్థిమా మహానదియో సంసన్దన్తి సమేన్తి, సేయ్యథిదం – గఙ్గా యమునా అచిరవతీ సరభూ మహీ, తం ఉదకం పరిక్ఖయం పరియాదానం గచ్ఛేయ్య ఠపేత్వా ద్వే వా తీణి వా ఉదకఫుసితాని. తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, కతమం ను ఖో బహుతరం, యం వా సమ్భేజ్జఉదకం పరిక్ఖీణం పరియాదిణ్ణం యాని వా ద్వే వా తీణి వా ఉదకఫుసితాని అవసిట్ఠానీ’’తి?

‘‘ఏతదేవ, భన్తే, బహుతరం సమ్భేజ్జఉదకం యదిదం పరిక్ఖీణం పరియాదిణ్ణం; అప్పమత్తకాని ద్వే వా తీణి వా ఉదకఫుసితాని అవసిట్ఠాని. నేవ సతిమం కలం ఉపేన్తి న సహస్సిమం కలం ఉపేన్తి న సతసహస్సిమం కలం ఉపేన్తి సమ్భేజ్జఉదకం పరిక్ఖీణం పరియాదిణ్ణం ఉపనిధాయ ద్వే వా తీణి వా ఉదకఫుసితాని అవసిట్ఠానీ’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే…పే… ధమ్మచక్ఖుపటిలాభో’’తి. చతుత్థం.

౫. పథవీసుత్తం

౭౮. సావత్థియం విహరతి…పే… ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, పురిసో మహాపథవియా సత్త కోలట్ఠిమత్తియో గుళికా ఉపనిక్ఖిపేయ్య. తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, కతమం ను ఖో బహుతరం, యా వా సత్త కోలట్ఠిమత్తియో గుళికా ఉపనిక్ఖిత్తా అయం [యా (స్యా. క.)] వా మహాపథవీ’’తి?

‘‘ఏతదేవ, భన్తే, బహుతరం, యదిదం మహాపథవీ; అప్పమత్తికా సత్త కోలట్ఠిమత్తియో గుళికా ఉపనిక్ఖిత్తా. నేవ సతిమం కలం ఉపేన్తి న సహస్సిమం కలం ఉపేన్తి న సతసహస్సిమం కలం ఉపేన్తి మహాపథవిం ఉపనిధాయ సత్త కోలట్ఠిమత్తియో గుళికా ఉపనిక్ఖిత్తా’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే…పే… ధమ్మచక్ఖుపటిలాభో’’తి. పఞ్చమం.

౬. దుతియపథవీసుత్తం

౭౯. సావత్థియం విహరతి…పే… ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, మహాపథవీ పరిక్ఖయం పరియాదానం గచ్ఛేయ్య, ఠపేత్వా సత్త కోలట్ఠిమత్తియో గుళికా. తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, కతమం ను ఖో బహుతరం, యం వా మహాపథవియా పరిక్ఖీణం పరియాదిణ్ణం యా వా సత్త కోలట్ఠిమత్తియో గుళికా అవసిట్ఠా’’తి?

‘‘ఏతదేవ భన్తే, బహుతరం, మహాపథవియా, యదిదం పరిక్ఖీణం పరియాదిణ్ణం; అప్పమత్తికా సత్త కోలట్ఠిమత్తియో గుళికా అవసిట్ఠా. నేవ సతిమం కలం ఉపేన్తి న సహస్సిమం కలం ఉపేన్తి న సతసహస్సిమం కలం ఉపేన్తి మహాపథవియా పరిక్ఖీణం పరియాదిణ్ణం ఉపనిధాయ సత్త కోలట్ఠిమత్తియో గుళికా అవసిట్ఠా’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే…పే… ధమ్మచక్ఖుపటిలాభో’’తి. ఛట్ఠం.

౭. సముద్దసుత్తం

౮౦. సావత్థియం విహరతి…పే… ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, పురిసో మహాసముద్దతో ద్వే వా తీణి వా ఉదకఫుసితాని ఉద్ధరేయ్య. తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, కతమం ను ఖో బహుతరం, యాని వా ద్వే వా తీణి వా ఉదకఫుసితాని ఉబ్భతాని యం వా మహాసముద్దే ఉదక’’న్తి?

‘‘ఏతదేవ, భన్తే, బహుతరం, యదిదం మహాసముద్దే ఉదకం; అప్పమత్తకాని ద్వే వా తీణి వా ఉదకఫుసితాని ఉబ్భతాని. నేవ సతిమం కలం ఉపేన్తి న సహస్సిమం కలం ఉపేన్తి న సతసహస్సిమం కలం ఉపేన్తి మహాసముద్దే ఉదకం ఉపనిధాయ ద్వే వా తీణి వా ఉదకఫుసితాని ఉబ్భతానీ’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే…పే… ధమ్మచక్ఖుపటిలాభో’’తి. సత్తమం.

౮. దుతియసముద్దసుత్తం

౮౧. సావత్థియం విహరతి…పే… ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, మహాసముద్దో పరిక్ఖయం పరియాదానం గచ్ఛేయ్య, ఠపేత్వా ద్వే వా తీణి వా ఉదకఫుసితాని. తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, కతమం ను ఖో బహుతరం, యం వా మహాసముద్దే ఉదకం పరిక్ఖీణం పరియాదిన్నం యాని వా ద్వే వా తీణి వా ఉదకఫుసితాని అవసిట్ఠానీ’’తి?

‘‘ఏతదేవ, భన్తే, బహుతరం మహాసముద్దే ఉదకం, యదిదం పరిక్ఖీణం పరియాదిణ్ణం; అప్పమత్తకాని ద్వే వా తీణి వా ఉదకఫుసితాని అవసిట్ఠాని. నేవ సతిమం కలం ఉపేన్తి న సహస్సిమం కలం ఉపేన్తి న సతసహస్సిమం కలం ఉపేన్తి మహాసముద్దే ఉదకం పరిక్ఖీణం పరియాదిణ్ణం ఉపనిధాయ ద్వే వా తీణి వా ఉదకఫుసితాని అవసిట్ఠానీ’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో భిక్ఖవే…పే… ధమ్మచక్ఖుపటిలాభో’’తి. అట్ఠమం.

౯. పబ్బతసుత్తం

౮౨. సావత్థియం విహరతి…పే… ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, పురిసో హిమవతో పబ్బతరాజస్స సత్త సాసపమత్తియో పాసాణసక్ఖరా ఉపనిక్ఖిపేయ్య. తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, కతమం ను ఖో బహుతరం, యా వా సత్త సాసపమత్తియో పాసాణసక్ఖరా ఉపనిక్ఖిత్తా యో వా హిమవా [ఉపనిక్ఖిత్తా, హిమవా వా (సీ.)] పబ్బతరాజా’’తి?

‘‘ఏతదేవ, భన్తే, బహుతరం యదిదం హిమవా పబ్బతరాజా; అప్పమత్తికా సత్త సాసపమత్తియో పాసాణసక్ఖరా ఉపనిక్ఖిత్తా. నేవ సతిమం కలం ఉపేన్తి న సహస్సిమం కలం ఉపేన్తి న సతసహస్సిమం కలం ఉపేన్తి హిమవన్తం పబ్బతరాజానం ఉపనిధాయ సత్త సాసపమత్తియో పాసాణసక్ఖరా ఉపనిక్ఖిత్తా’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో…పే… ధమ్మచక్ఖుపటిలాభో’’తి. నవమం.

౧౦. దుతియపబ్బతసుత్తం

౮౩. సావత్థియం విహరతి…పే… ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, హిమవా పబ్బతరాజా పరిక్ఖయం పరియాదానం గచ్ఛేయ్య, ఠపేత్వా సత్త సాసపమత్తియో పాసాణసక్ఖరా. తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, కతమం ను ఖో బహుతరం, యం వా హిమవతో పబ్బతరాజస్స పరిక్ఖీణం పరియాదిణ్ణం యా వా సత్త సాసపమత్తియో పాసాణసక్ఖరా అవసిట్ఠా’’తి?

‘‘ఏతదేవ, భన్తే, బహుతరం హిమవతో పబ్బతరాజస్స యదిదం పరిక్ఖీణం పరియాదిణ్ణం; అప్పమత్తికా సత్త సాసపమత్తియో పాసాణసక్ఖరా అవసిట్ఠా. నేవ సతిమం కలం ఉపేన్తి న సహస్సిమం కలం ఉపేన్తి న సతసహస్సిమం కలం ఉపేన్తి హిమవతో పబ్బతరాజస్స పరిక్ఖీణం పరియాదిణ్ణం ఉపనిధాయ సత్త సాసపమత్తియో పాసాణసక్ఖరా అవసిట్ఠా’’తి.

‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకస్స దిట్ఠిసమ్పన్నస్స పుగ్గలస్స అభిసమేతావినో ఏతదేవ బహుతరం దుక్ఖం యదిదం పరిక్ఖీణం పరియాదిణ్ణం; అప్పమత్తకం అవసిట్ఠం. నేవ సతిమం కలం ఉపేతి న సహస్సిమం కలం ఉపేతి న సతసహస్సిమం కలం ఉపేతి పురిమం దుక్ఖక్ఖన్ధం పరిక్ఖీణం పరియాదిణ్ణం ఉపనిధాయ యదిదం సత్తక్ఖత్తుంపరమతా. ఏవం మహత్థియో ఖో, భిక్ఖవే, ధమ్మాభిసమయో, ఏవం మహత్థియో ధమ్మచక్ఖుపటిలాభో’’తి. దసమం.

౧౧. తతియపబ్బతసుత్తం

౮౪. సావత్థియం విహరతి…పే… ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, పురిసో సినేరుస్స పబ్బతరాజస్స సత్త ముగ్గమత్తియో పాసాణసక్ఖరా ఉపనిక్ఖిపేయ్య. తం కిం మఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, కతమం ను ఖో బహుతరం, యా వా సత్త ముగ్గమత్తియో పాసాణసక్ఖరా ఉపనిక్ఖిత్తా యో వా సినేరు [ఉపనిక్ఖిత్తా, సినేరు వా (సీ.)] పబ్బతరాజా’’తి?

‘‘ఏతదేవ, భన్తే, బహుతరం యదిదం సినేరు పబ్బతరాజా; అప్పమత్తికా సత్త ముగ్గమత్తియో పాసాణసక్ఖరా ఉపనిక్ఖిత్తా. నేవ సతిమం కలం ఉపేన్తి న సహస్సిమం కలం ఉపేన్తి న సతసహస్సిమం కలం ఉపేన్తి సినేరుం పబ్బతరాజానం ఉపనిధాయ సత్త ముగ్గమత్తియో పాసాణసక్ఖరా ఉపనిక్ఖిత్తా’’తి. ‘‘ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకస్స దిట్ఠిసమ్పన్నస్స పుగ్గలస్స అధిగమం ఉపనిధాయ అఞ్ఞతిత్థియసమణబ్రాహ్మణపరిబ్బాజకానం అధిగమో నేవ సతిమం కలం ఉపేతి న సహస్సిమం కలం ఉపేతి న సతసహస్సిమం కలం ఉపేతి. ఏవం మహాధిగమో, భిక్ఖవే, దిట్ఠిసమ్పన్నో పుగ్గలో, ఏవం మహాభిఞ్ఞో’’తి. ఏకాదసమం.

అభిసమయసంయుత్తం సమత్తం.