౭. సళాయతనవిభఙ్గసుత్తం

౩౦౪. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ – ‘‘సళాయతనవిభఙ్గం వో, భిక్ఖవే, దేసేస్సామి. తం సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘‘ఛ అజ్ఝత్తికాని ఆయతనాని వేదితబ్బాని, ఛ బాహిరాని ఆయతనాని వేదితబ్బాని, ఛ విఞ్ఞాణకాయా వేదితబ్బా, ఛ ఫస్సకాయా వేదితబ్బా, అట్ఠారస మనోపవిచారా వేదితబ్బా, ఛత్తింస సత్తపదా వేదితబ్బా, తత్ర ఇదం నిస్సాయ ఇదం పజహథ, తయో సతిపట్ఠానా యదరియో సేవతి యదరియో సేవమానో సత్థా గణమనుసాసితుమరహతి, సో వుచ్చతి యోగ్గాచరియానం [యోగాచరియానం (క.)] అనుత్తరో పురిసదమ్మసారథీ’తి – అయముద్దేసో సళాయతనవిభఙ్గస్స.

౩౦౫. ‘‘‘ఛ అజ్ఝత్తికాని ఆయతనాని వేదితబ్బానీ’తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? ‘చక్ఖాయతనం సోతాయతనం ఘానాయతనం జివ్హాయతనం కాయాయతనం మనాయతనం – ఛ అజ్ఝత్తికాని ఆయతనాని వేదితబ్బానీ’తి – ఇతి యం తం వుత్తం ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

‘‘‘ఛ బాహిరాని ఆయతనాని వేదితబ్బానీ’తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? ‘రూపాయతనం సద్దాయతనం గన్ధాయతనం రసాయతనం ఫోట్ఠబ్బాయతనం ధమ్మాయతనం – ఛ బాహిరాని ఆయతనాని వేదితబ్బానీ’తి – ఇతి యం తం వుత్తం ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

‘‘‘ఛ విఞ్ఞాణకాయా వేదితబ్బా’తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? ‘చక్ఖువిఞ్ఞాణం సోతవిఞ్ఞాణం ఘానవిఞ్ఞాణం జివ్హావిఞ్ఞాణం కాయవిఞ్ఞాణం మనోవిఞ్ఞాణం – ఛ విఞ్ఞాణకాయా వేదితబ్బా’తి – ఇతి యం తం వుత్తం ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

‘‘‘ఛ ఫస్సకాయా వేదితబ్బా’తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? ‘చక్ఖుసమ్ఫస్సో సోతసమ్ఫస్సో ఘానసమ్ఫస్సో జివ్హాసమ్ఫస్సో కాయసమ్ఫస్సో మనోసమ్ఫస్సో – ఛ ఫస్సకాయా వేదితబ్బా’తి – ఇతి యం తం వుత్తం ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

‘‘‘అట్ఠారస మనోపవిచారా వేదితబ్బా’తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? ‘చక్ఖునా రూపం దిస్వా సోమనస్సట్ఠానీయం రూపం ఉపవిచరతి, దోమనస్సట్ఠానీయం రూపం ఉపవిచరతి, ఉపేక్ఖాట్ఠానీయం రూపం ఉపవిచరతి. సోతేన సద్దం సుత్వా…పే… ఘానేన గన్ధం ఘాయిత్వా… జివ్హాయ రసం సాయిత్వా… కాయేన ఫోట్ఠబ్బం ఫుసిత్వా… మనసా ధమ్మం విఞ్ఞాయ సోమనస్సట్ఠానీయం ధమ్మం ఉపవిచరతి, దోమనస్సట్ఠానీయం ధమ్మం ఉపవిచరతి, ఉపేక్ఖాట్ఠానీయం ధమ్మం ఉపవిచరతి. ఇతి ఛ సోమనస్సూపవిచారా, ఛ దోమనస్సూపవిచారా, ఛ ఉపేక్ఖూపవిచారా, అట్ఠారస మనోపవిచారా వేదితబ్బా’తి – ఇతి యం తం వుత్తం ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

౩౦౬. ‘‘‘ఛత్తింస సత్తపదా వేదితబ్బా’తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? ఛ గేహసితాని [గేహస్సితాని (?)] సోమనస్సాని, ఛ నేక్ఖమ్మసితాని [నేక్ఖమ్మస్సితాని (టీకా)] సోమనస్సాని, ఛ గేహసితాని దోమనస్సాని, ఛ నేక్ఖమ్మసితాని దోమనస్సాని, ఛ గేహసితా ఉపేక్ఖా, ఛ నేక్ఖమ్మసితా ఉపేక్ఖా. తత్థ కతమాని ఛ గేహసితాని సోమనస్సాని? చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యానం రూపానం ఇట్ఠానం కన్తానం మనాపానం మనోరమానం లోకామిసపటిసంయుత్తానం పటిలాభం వా పటిలాభతో సమనుపస్సతో పుబ్బే వా పటిలద్ధపుబ్బం అతీతం నిరుద్ధం విపరిణతం సమనుస్సరతో ఉప్పజ్జతి సోమనస్సం. యం ఏవరూపం సోమనస్సం ఇదం వుచ్చతి గేహసితం సోమనస్సం. సోతవిఞ్ఞేయ్యానం సద్దానం… ఘానవిఞ్ఞేయ్యానం గన్ధానం… జివ్హావిఞ్ఞేయ్యానం రసానం… కాయవిఞ్ఞేయ్యానం ఫోట్ఠబ్బానం… మనోవిఞ్ఞేయ్యానం ధమ్మానం ఇట్ఠానం కన్తానం మనాపానం…పే… సోమనస్సం. యం ఏవరూపం సోమనస్సం ఇదం వుచ్చతి గేహసితం సోమనస్సం. ఇమాని ఛ గేహసితాని సోమనస్సాని.

‘‘తత్థ కతమాని ఛ నేక్ఖమ్మసితాని సోమనస్సాని? రూపానంత్వేవ అనిచ్చతం విదిత్వా విపరిణామవిరాగనిరోధం [విపరిణామం విరాగం నిరోధం (క.)], ‘పుబ్బే చేవ రూపా ఏతరహి చ సబ్బే తే రూపా అనిచ్చా దుక్ఖా విపరిణామధమ్మా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ పస్సతో ఉప్పజ్జతి సోమనస్సం. యం ఏవరూపం సోమనస్సం ఇదం వుచ్చతి నేక్ఖమ్మసితం సోమనస్సం. సద్దానంత్వేవ… గన్ధానంత్వేవ… రసానంత్వేవ… ఫోట్ఠబ్బానంత్వేవ… ధమ్మానంత్వే అనిచ్చతం విదిత్వా విపరిణామవిరాగనిరోధం, ‘పుబ్బే చేవ ధమ్మా ఏతరహి చ సబ్బే తే ధమ్మా అనిచ్చా దుక్ఖా విపరిణామధమ్మా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ పస్సతో ఉప్పజ్జతి సోమనస్సం. యం ఏవరూపం సోమనస్సం ఇదం వుచ్చతి నేక్ఖమ్మసితం సోమనస్సం. ఇమాని ఛ నేక్ఖమ్మసితాని సోమనస్సాని.

౩౦౭. ‘‘తత్థ కతమాని ఛ గేహసితాని దోమనస్సాని? చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యానం రూపానం…పే… సోతవిఞ్ఞేయ్యానం సద్దానం… ఘానవిఞ్ఞేయ్యానం గన్ధానం… జివ్హావిఞ్ఞేయ్యానం రసానం… కాయవిఞ్ఞేయ్యానం ఫోట్ఠబ్బానం… మనోవిఞ్ఞేయ్యానం ధమ్మానం ఇట్ఠానం కన్తానం మనాపానం మనోరమానం లోకామిసపటిసంయుత్తానం అప్పటిలాభం వా అప్పటిలాభతో సమనుపస్సతో పుబ్బే వా అప్పటిలద్ధపుబ్బం అతీతం నిరుద్ధం విపరిణతం సమనుస్సరతో ఉప్పజ్జతి దోమనస్సం. యం ఏవరూపం దోమనస్సం ఇదం వుచ్చతి గేహసితం దోమనస్సం. ఇమాని ఛ గేహసితాని దోమనస్సాని.

‘‘తత్థ కతమాని ఛ నేక్ఖమ్మసితాని దోమనస్సాని? రూపానంత్వేవ అనిచ్చతం విదిత్వా విపరిణామవిరాగనిరోధం, ‘పుబ్బే చేవ రూపా ఏతరహి చ సబ్బే తే రూపా అనిచ్చా దుక్ఖా విపరిణామధమ్మా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దిస్వా అనుత్తరేసు విమోక్ఖేసు పిహం ఉపట్ఠాపేతి – ‘కుదాస్సు [కదాస్సు (స్యా. కం. పీ.)] నామాహం తదాయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరిస్సామి యదరియా ఏతరహి ఆయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరన్తీ’తి ఇతి అనుత్తరేసు విమోక్ఖేసు పిహం ఉపట్ఠాపయతో ఉప్పజ్జతి పిహపచ్చయా దోమనస్సం. యం ఏవరూపం దోమనస్సం ఇదం వుచ్చతి నేక్ఖమ్మసితం దోమనస్సం. సద్దానంత్వేవ…పే… గన్ధానంత్వేవ… రసానంత్వేవ… ఫోట్ఠబ్బానంత్వేవ… ధమ్మానంత్వేవ అనిచ్చతం విదిత్వా విపరిణామవిరాగనిరోధం, ‘పుబ్బే చేవ ధమ్మా ఏతరహి చ సబ్బే తే ధమ్మా అనిచ్చా దుక్ఖా విపరిణామధమ్మా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ దిస్వా అనుత్తరేసు విమోక్ఖేసు పిహం ఉపట్ఠాపేతి – ‘కుదాస్సు నామాహం తదాయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరిస్సామి యదరియా ఏతరహి ఆయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరన్తీ’తి ఇతి అనుత్తరేసు విమోక్ఖేసు పిహం ఉపట్ఠాపయతో ఉప్పజ్జతి పిహపచ్చయా దోమనస్సం. యం ఏవరూపం దోమనస్సం ఇదం వుచ్చతి నేక్ఖమ్మసితం దోమనస్సం. ఇమాని ఛ నేక్ఖమ్మసితాని దోమనస్సాని.

౩౦౮. ‘‘తత్థ కతమా ఛ గేహసితా ఉపేక్ఖా? చక్ఖునా రూపం దిస్వా ఉప్పజ్జతి ఉపేక్ఖా బాలస్స మూళ్హస్స ( ) [(మన్దస్స) (క.)] పుథుజ్జనస్స అనోధిజినస్స అవిపాకజినస్స అనాదీనవదస్సావినో అస్సుతవతో పుథుజ్జనస్స. యా ఏవరూపా ఉపేక్ఖా, రూపం సా నాతివత్తతి. తస్మా సా [సాయం (క.)] ఉపేక్ఖా ‘గేహసితా’తి వుచ్చతి. సోతేన సద్దం సుత్వా… ఘానేన గన్ధం ఘాయిత్వా… జివ్హాయ రసం సాయిత్వా… కాయేన ఫోట్ఠబ్బం ఫుసిత్వా… మనసా ధమ్మం విఞ్ఞాయ ఉప్పజ్జతి ఉపేక్ఖా బాలస్స మూళ్హస్స పుథుజ్జనస్స అనోధిజినస్స అవిపాకజినస్స అనాదీనవదస్సావినో అస్సుతవతో పుథుజ్జనస్స. యా ఏవరూపా ఉపేక్ఖా, ధమ్మం సా నాతివత్తతి. తస్మా సా ఉపేక్ఖా ‘గేహసితా’తి వుచ్చతి. ఇమా ఛ గేహసితా ఉపేక్ఖా.

‘‘తత్థ కతమా ఛ నేక్ఖమ్మసితా ఉపేక్ఖా? రూపానంత్వేవ అనిచ్చతం విదిత్వా విపరిణామవిరాగనిరోధం, ‘పుబ్బే చేవ రూపా ఏతరహి చ సబ్బే తే రూపా అనిచ్చా దుక్ఖా విపరిణామధమ్మా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ పస్సతో ఉప్పజ్జతి ఉపేక్ఖా. యా ఏవరూపా ఉపేక్ఖా, రూపం సా అతివత్తతి. తస్మా సా ఉపేక్ఖా ‘నేక్ఖమ్మసితా’తి వుచ్చతి. సద్దానంత్వేవ… గన్ధానంత్వేవ… రసానంత్వేవ… ఫోట్ఠబ్బానంత్వేవ… ధమ్మానంత్వేవ అనిచ్చతం విదిత్వా విపరిణామవిరాగనిరోధం, ‘పుబ్బే చేవ ధమ్మా ఏతరహి చ సబ్బే తే ధమ్మా అనిచ్చా దుక్ఖా విపరిణామధమ్మా’తి ఏవమేతం యథాభూతం సమ్మప్పఞ్ఞాయ పస్సతో ఉప్పజ్జతి ఉపేక్ఖా. యా ఏవరూపా ఉపేక్ఖా, ధమ్మం సా అతివత్తతి. తస్మా సా ఉపేక్ఖా ‘నేక్ఖమ్మసితా’తి వుచ్చతి. ఇమా ఛ నేక్ఖమ్మసితా ఉపేక్ఖా. ‘ఛత్తింస సత్తపదా వేదితబ్బా’తి – ఇతి యం తం వుత్తం ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

౩౦౯. ‘‘తత్ర ఇదం నిస్సాయ ఇదం పజహథా’’తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం; కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? తత్ర, భిక్ఖవే, యాని ఛ నేక్ఖమ్మసితాని సోమనస్సాని తాని నిస్సాయ తాని ఆగమ్మ యాని ఛ గేహసితాని సోమనస్సాని తాని పజహథ, తాని సమతిక్కమథ. ఏవమేతేసం పహానం హోతి, ఏవమేతేసం సమతిక్కమో హోతి.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, యాని ఛ నేక్ఖమ్మసితాని దోమనస్సాని తాని నిస్సాయ తాని ఆగమ్మ యాని ఛ గేహసితాని దోమనస్సాని తాని పజహథ, తాని సమతిక్కమథ. ఏవమేతేసం పహానం హోతి, ఏవమేతేసం సమతిక్కమో హోతి.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, యా ఛ నేక్ఖమ్మసితా ఉపేక్ఖా తా నిస్సాయ తా ఆగమ్మ యా ఛ గేహసితా ఉపేక్ఖా తా పజహథ, తా సమతిక్కమథ. ఏవమేతాసం పహానం హోతి, ఏవమేతాసం సమతిక్కమో హోతి.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, యాని ఛ నేక్ఖమ్మసితాని సోమనస్సాని తాని నిస్సాయ తాని ఆగమ్మ యాని ఛ నేక్ఖమ్మసితాని దోమనస్సాని తాని పజహథ, తాని సమతిక్కమథ. ఏవమేతేసం పహానం హోతి, ఏవమేతేసం సమతిక్కమో హోతి.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, యా ఛ నేక్ఖమ్మసితా ఉపేక్ఖా తా నిస్సాయ తా ఆగమ్మ యాని ఛ నేక్ఖమ్మసితాని సోమనస్సాని తాని పజహథ, తాని సమతిక్కమథ. ఏవమేతేసం పహానం హోతి, ఏవమేతేసం సమతిక్కమో హోతి.

౩౧౦. ‘‘అత్థి, భిక్ఖవే, ఉపేక్ఖా నానత్తా నానత్తసితా, అత్థి ఉపేక్ఖా ఏకత్తా ఏకత్తసితా. కతమా చ, భిక్ఖవే, ఉపేక్ఖా నానత్తా నానత్తసితా? అత్థి, భిక్ఖవే, ఉపేక్ఖా రూపేసు, అత్థి సద్దేసు, అత్థి గన్ధేసు, అత్థి రసేసు, అత్థి ఫోట్ఠబ్బేసు – అయం, భిక్ఖవే, ఉపేక్ఖా నానత్తా నానత్తసితా. కతమా చ, భిక్ఖవే, ఉపేక్ఖా ఏకత్తా ఏకత్తసితా? అత్థి, భిక్ఖవే, ఉపేక్ఖా ఆకాసానఞ్చాయతననిస్సితా, అత్థి విఞ్ఞాణఞ్చాయతననిస్సితా, అత్థి ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతననిస్సితా, అత్థి నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతననిస్సితా – అయం, భిక్ఖవే, ఉపేక్ఖా ఏకత్తా ఏకత్తసితా.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, యాయం ఉపేక్ఖా ఏకత్తా ఏకత్తసితా తం నిస్సాయ తం ఆగమ్మ యాయం ఉపేక్ఖా నానత్తా నానత్తసితా తం పజహథ, తం సమతిక్కమథ. ఏవమేతిస్సా పహానం హోతి, ఏవమేతిస్సా సమతిక్కమో హోతి.

‘‘అతమ్మయతం, భిక్ఖవే, నిస్సాయ అతమ్మయతం ఆగమ్మ యాయం ఉపేక్ఖా ఏకత్తా ఏకత్తసితా తం పజహథ, తం సమతిక్కమథ. ఏవమేతిస్సా పహానం హోతి, ఏవమేతిస్సా సమతిక్కమో హోతి. ‘తత్ర ఇదం నిస్సాయ ఇదం పజహథా’తి – ఇతి యం తం వుత్తం ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

౩౧౧. ‘‘‘తయో సతిపట్ఠానా యదరియో సేవతి, యదరియో సేవమానో సత్థా గణమనుసాసితుమరహతీ’తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం; కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? ఇధ, భిక్ఖవే, సత్థా సావకానం ధమ్మం దేసేతి అనుకమ్పకో హితేసీ అనుకమ్పం ఉపాదాయ – ‘ఇదం వో హితాయ, ఇదం వో సుఖాయా’తి. తస్స సావకా న సుస్సూసన్తి, న సోతం ఓదహన్తి, న అఞ్ఞా చిత్తం ఉపట్ఠపేన్తి, వోక్కమ్మ చ సత్థుసాసనా వత్తన్తి. తత్ర, భిక్ఖవే, తథాగతో న చేవ అనత్తమనో హోతి, న చ అనత్తమనతం పటిసంవేదేతి, అనవస్సుతో చ విహరతి సతో సమ్పజానో. ఇదం, భిక్ఖవే, పఠమం సతిపట్ఠానం యదరియో సేవతి, యదరియో సేవమానో సత్థా గణమనుసాసితుమరహతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, సత్థా సావకానం ధమ్మం దేసేతి అనుకమ్పకో హితేసీ అనుకమ్పం ఉపాదాయ – ‘ఇదం వో హితాయ, ఇదం వో సుఖాయా’తి. తస్స ఏకచ్చే సావకా న సుస్సూసన్తి, న సోతం ఓదహన్తి, న అఞ్ఞా చిత్తం ఉపట్ఠపేన్తి, వోక్కమ్మ చ సత్థుసాసనా వత్తన్తి; ఏకచ్చే సావకా సుస్సూసన్తి, సోతం ఓదహన్తి, అఞ్ఞా చిత్తం ఉపట్ఠపేన్తి, న చ వోక్కమ్మ సత్థుసాసనా వత్తన్తి. తత్ర, భిక్ఖవే, తథాగతో న చేవ అనత్తమనో హోతి, న చ అనత్తమనతం పటిసంవేదేతి; న చ అత్తమనో హోతి, న చ అత్తమనతం పటిసంవేదేతి. అనత్తమనతా చ అత్తమనతా చ – తదుభయం అభినివజ్జేత్వా ఉపేక్ఖకో విహరతి సతో సమ్పజానో. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, దుతియం సతిపట్ఠానం యదరియో సేవతి, యదరియో సేవమానో సత్థా గణమనుసాసితుమరహతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, సత్థా సావకానం ధమ్మం దేసేతి అనుకమ్పకో హితేసీ అనుకమ్పం ఉపాదాయ – ‘ఇదం వో హితాయ, ఇదం వో సుఖాయా’తి. తస్స సావకా సుస్సూసన్తి, సోతం ఓదహన్తి, అఞ్ఞాచిత్తం ఉపట్ఠపేన్తి, న చ వోక్కమ్మ సత్థుసాసనా వత్తన్తి. తత్ర, భిక్ఖవే, తథాగతో అత్తమనో చేవ హోతి, అత్తమనతఞ్చ పటిసంవేదేతి, అనవస్సుతో చ విహరతి సతో సమ్పజానో. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, తతియం సతిపట్ఠానం యదరియో సేవతి, యదరియో సేవమానో సత్థా గణమనుసాసితుమరహతి. ‘తయో సతిపట్ఠానా యదరియో సేవతి, యదరియో సేవమానో సత్థా గణమనుసాసితుమరహతీ’తి – ఇతి యం తం వుత్తం ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

౩౧౨. ‘‘‘సో వుచ్చతి యోగ్గాచరియానం అనుత్తరో పురిసదమ్మసారథీ’తి – ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? హత్థిదమకేన, భిక్ఖవే, హత్థిదమ్మో సారితో ఏకంయేవ దిసం ధావతి – పురత్థిమం వా పచ్ఛిమం వా ఉత్తరం వా దక్ఖిణం వా. అస్సదమకేన, భిక్ఖవే, అస్సదమ్మో సారితో ఏకఞ్ఞేవ దిసం ధావతి – పురత్థిమం వా పచ్ఛిమం వా ఉత్తరం వా దక్ఖిణం వా. గోదమకేన, భిక్ఖవే, గోదమ్మో సారితో ఏకంయేవ దిసం ధావతి – పురత్థిమం వా పచ్ఛిమం వా ఉత్తరం వా దక్ఖిణం వా. తథాగతేన హి, భిక్ఖవే, అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన పురిసదమ్మో సారితో అట్ఠ దిసా విధావతి. రూపీ రూపాని పస్సతి – అయం ఏకా దిసా; అజ్ఝత్తం అరూపసఞ్ఞీ బహిద్ధా రూపాని పస్సతి – అయం దుతియా దిసా; సుభన్త్వేవ అధిముత్తో హోతి – అయం తతియా దిసా; సబ్బసో రూపసఞ్ఞానం సమతిక్కమా పటిఘసఞ్ఞానం అత్థఙ్గమా నానత్తసఞ్ఞానం అమనసికారా ‘అనన్తో ఆకాసో’తి ఆకాసానఞ్చాయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి – అయం చతుత్థీ దిసా; సబ్బసో ఆకాసానఞ్చాయతనం సమతిక్కమ్మ ‘అనన్తం విఞ్ఞాణ’న్తి విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి – అయం పఞ్చమీ దిసా; సబ్బసో విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం సమతిక్కమ్మ ‘నత్థి కిఞ్చీ’తి ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి – అయం ఛట్ఠీ దిసా; సబ్బసో ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం సమతిక్కమ్మ నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి – అయం సత్తమీ దిసా; సబ్బసో నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం సమతిక్కమ్మ సఞ్ఞావేదయితనిరోధం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి – అయం అట్ఠమీ దిసా. తథాగతేన, భిక్ఖవే, అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన పురిసదమ్మో సారితో ఇమా అట్ఠ దిసా విధావతి. ‘సో వుచ్చతి యోగ్గాచరియానం అనుత్తరో పురిసదమ్మసారథీ’తి – ఇతి యం తం వుత్తం ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్త’’న్తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనా తే భిక్ఖూ భగవతో భాసితం అభినన్దున్తి.

సళాయతనవిభఙ్గసుత్తం నిట్ఠితం సత్తమం.