౬. ఆనేఞ్జసప్పాయసుత్తం

౬౬. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా కురూసు విహరతి కమ్మాసధమ్మం నామ కురూనం నిగమో. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ – ‘‘అనిచ్చా, భిక్ఖవే, కామా తుచ్ఛా ముసా మోసధమ్మా. మాయాకతమే తం, భిక్ఖవే, బాలలాపనం. యే చ దిట్ఠధమ్మికా కామా, యే చ సమ్పరాయికా కామా; యా చ దిట్ఠధమ్మికా కామసఞ్ఞా, యా చ సమ్పరాయికా కామసఞ్ఞా – ఉభయమేతం మారధేయ్యం, మారస్సేస [మారస్సేవ (క.)] విసయో, మారస్సేస నివాపో, మారస్సేస గోచరో. ఏత్థేతే పాపకా అకుసలా మానసా అభిజ్ఝాపి బ్యాపాదాపి సారమ్భాపి సంవత్తన్తి. తేవ అరియసావకస్స ఇధమనుసిక్ఖతో అన్తరాయాయ సమ్భవన్తి. తత్ర, భిక్ఖవే, అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘యే చ దిట్ఠధమ్మికా కామా, యే చ సమ్పరాయికా కామా; యా చ దిట్ఠధమ్మికా కామసఞ్ఞా, యా చ సమ్పరాయికా కామసఞ్ఞా – ఉభయమేతం మారధేయ్యం, మారస్సేస విసయో, మారస్సేస నివాపో, మారస్సేస గోచరో. ఏత్థేతే పాపకా అకుసలా మానసా అభిజ్ఝాపి బ్యాపాదాపి సారమ్భాపి సంవత్తన్తి, తేవ అరియసావకస్స ఇధమనుసిక్ఖతో అన్తరాయాయ సమ్భవన్తి. యంనూనాహం విపులేన మహగ్గతేన చేతసా విహరేయ్యం అభిభుయ్య లోకం అధిట్ఠాయ మనసా. విపులేన హి మే మహగ్గతేన చేతసా విహరతో అభిభుయ్య లోకం అధిట్ఠాయ మనసా యే పాపకా అకుసలా మానసా అభిజ్ఝాపి బ్యాపాదాపి సారమ్భాపి తే న భవిస్సన్తి. తేసం పహానా అపరిత్తఞ్చ మే చిత్తం భవిస్సతి అప్పమాణం సుభావిత’న్తి. తస్స ఏవంపటిపన్నస్స తబ్బహులవిహారినో ఆయతనే చిత్తం పసీదతి. సమ్పసాదే సతి ఏతరహి వా ఆనేఞ్జం సమాపజ్జతి పఞ్ఞాయ వా అధిముచ్చతి కాయస్స భేదా పరం మరణా. ఠానమేతం విజ్జతి యం తంసంవత్తనికం విఞ్ఞాణం అస్స ఆనేఞ్జూపగం. అయం, భిక్ఖవే, పఠమా ఆనేఞ్జసప్పాయా పటిపదా అక్ఖాయతి’’.

౬౭. ‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘యే చ దిట్ఠధమ్మికా కామా, యే చ సమ్పరాయికా కామా; యా చ దిట్ఠధమ్మికా కామసఞ్ఞా, యా చ సమ్పరాయికా కామసఞ్ఞా; యం కిఞ్చి రూపం (సబ్బం రూపం) [( ) నత్థి సీ. పీ. పోత్థకేసు] చత్తారి చ మహాభూతాని, చతున్నఞ్చ మహాభూతానం ఉపాదాయరూప’న్తి. తస్స ఏవంపటిపన్నస్స తబ్బహులవిహారినో ఆయతనే చిత్తం పసీదతి. సమ్పసాదే సతి ఏతరహి వా ఆనేఞ్జం సమాపజ్జతి పఞ్ఞాయ వా అధిముచ్చతి కాయస్స భేదా పరం మరణా. ఠానమేతం విజ్జతి యం తంసంవత్తనికం విఞ్ఞాణం అస్స ఆనేఞ్జూపగం. అయం, భిక్ఖవే, దుతియా ఆనేఞ్జసప్పాయా పటిపదా అక్ఖాయతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘యే చ దిట్ఠధమ్మికా కామా, యే చ సమ్పరాయికా కామా; యా చ దిట్ఠధమ్మికా కామసఞ్ఞా, యా చ సమ్పరాయికా కామసఞ్ఞా; యే చ దిట్ఠధమ్మికా రూపా, యే చ సమ్పరాయికా రూపా; యా చ దిట్ఠధమ్మికా రూపసఞ్ఞా, యా చ సమ్పరాయికా రూపసఞ్ఞా – ఉభయమేతం అనిచ్చం. యదనిచ్చం తం నాలం అభినన్దితుం, నాలం అభివదితుం, నాలం అజ్ఝోసితు’న్తి. తస్స ఏవంపటిపన్నస్స తబ్బహులవిహారినో ఆయతనే చిత్తం పసీదతి. సమ్పసాదే సతి ఏతరహి వా ఆనేఞ్జం సమాపజ్జతి పఞ్ఞాయ వా అధిముచ్చతి కాయస్స భేదా పరం మరణా. ఠానమేతం విజ్జతి యం తంసంవత్తనికం విఞ్ఞాణం అస్స ఆనేఞ్జూపగం. అయం, భిక్ఖవే, తతియా ఆనేఞ్జసప్పాయా పటిపదా అక్ఖాయతి.

౬౮. ‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘యే చ దిట్ఠధమ్మికా కామా, యే చ సమ్పరాయికా కామా; యా చ దిట్ఠధమ్మికా కామసఞ్ఞా, యా చ సమ్పరాయికా కామసఞ్ఞా; యే చ దిట్ఠధమ్మికా రూపా, యే చ సమ్పరాయికా రూపా; యా చ దిట్ఠధమ్మికా రూపసఞ్ఞా, యా చ సమ్పరాయికా రూపసఞ్ఞా; యా చ ఆనేఞ్జసఞ్ఞా – సబ్బా సఞ్ఞా. యత్థేతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి ఏతం సన్తం ఏతం పణీతం – యదిదం ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతన’న్తి. తస్స ఏవంపటిపన్నస్స తబ్బహులవిహారినో ఆయతనే చిత్తం పసీదతి. సమ్పసాదే సతి ఏతరహి వా ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం సమాపజ్జతి పఞ్ఞాయ వా అధిముచ్చతి కాయస్స భేదా పరం మరణా. ఠానమేతం విజ్జతి యం తంసంవత్తనికం విఞ్ఞాణం అస్స ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనూపగం. అయం, భిక్ఖవే, పఠమా ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసప్పాయా పటిపదా అక్ఖాయతి.

౬౯. ‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో అరఞ్ఞగతో వా రుక్ఖమూలగతో వా సుఞ్ఞాగారగతో వా ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘సుఞ్ఞమిదం అత్తేన వా అత్తనియేన వా’తి. తస్స ఏవంపటిపన్నస్స తబ్బహులవిహారినో ఆయతనే చిత్తం పసీదతి. సమ్పసాదే సతి ఏతరహి వా ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం సమాపజ్జతి పఞ్ఞాయ వా అధిముచ్చతి కాయస్స భేదా పరం మరణా. ఠానమేతం విజ్జతి యం తంసంవత్తనికం విఞ్ఞాణం అస్స ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనూపగం. అయం, భిక్ఖవే, దుతియా ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసప్పాయా పటిపదా అక్ఖాయతి.

౭౦. ‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘నాహం క్వచని [క్వచిని (స్యా. కం. సీ. అట్ఠ.)] కస్సచి కిఞ్చనతస్మిం [కిఞ్చనతస్మి (?)], న చ మమ క్వచని కిస్మిఞ్చి కిఞ్చనం నత్థీ’తి. తస్స ఏవంపటిపన్నస్స తబ్బహులవిహారినో ఆయతనే చిత్తం పసీదతి. సమ్పసాదే సతి ఏతరహి వా ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం సమాపజ్జతి పఞ్ఞాయ వా అధిముచ్చతి కాయస్స భేదా పరం మరణా. ఠానమేతం విజ్జతి యం తంసంవత్తనికం విఞ్ఞాణం అస్స ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనూపగం. అయం, భిక్ఖవే, తతియా ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసప్పాయా పటిపదా అక్ఖాయతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘యే చ దిట్ఠధమ్మికా కామా, యే చ సమ్పరాయికా కామా; యా చ దిట్ఠధమ్మికా కామసఞ్ఞా, యా చ సమ్పరాయికా కామసఞ్ఞా; యే చ దిట్ఠధమ్మికా రూపా, యే చ సమ్పరాయికా రూపా; యా చ దిట్ఠధమ్మికా రూపసఞ్ఞా, యా చ సమ్పరాయికా రూపసఞ్ఞా; యా చ ఆనేఞ్జసఞ్ఞా, యా చ ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసఞ్ఞా – సబ్బా సఞ్ఞా. యత్థేతా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి ఏతం సన్తం ఏతం పణీతం – యదిదం నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతన’న్తి. తస్స ఏవంపటిపన్నస్స తబ్బహులవిహారినో ఆయతనే చిత్తం పసీదతి. సమ్పసాదే సతి ఏతరహి వా నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం సమాపజ్జతి పఞ్ఞాయ వా అధిముచ్చతి కాయస్స భేదా పరం మరణా. ఠానమేతం విజ్జతి యం తంసంవత్తనికం విఞ్ఞాణం అస్స నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనూపగం. అయం, భిక్ఖవే, నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనసప్పాయా పటిపదా అక్ఖాయతీ’’తి.

౭౧. ఏవం వుత్తే, ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఇధ, భన్తే, భిక్ఖు ఏవం పటిపన్నో హోతి – ‘నో చస్స, నో చ మే సియా; న భవిస్సతి, న మే భవిస్సతి; యదత్థి యం, భూతం – తం పజహామీ’తి. ఏవం ఉపేక్ఖం పటిలభతి. పరినిబ్బాయేయ్య ను ఖో సో, భన్తే, భిక్ఖు న వా పరినిబ్బాయేయ్యా’’తి? ‘‘అపేత్థేకచ్చో, ఆనన్ద, భిక్ఖు పరినిబ్బాయేయ్య, అపేత్థేకచ్చో భిక్ఖు న పరినిబ్బాయేయ్యా’’తి. ‘‘కో ను ఖో, భన్తే, హేతు కో పచ్చయో యేనపేత్థేకచ్చో భిక్ఖు పరినిబ్బాయేయ్య, అపేత్థేకచ్చో భిక్ఖు న పరినిబ్బాయేయ్యా’’తి? ‘‘ఇధానన్ద, భిక్ఖు ఏవం పటిపన్నో హోతి – ‘నో చస్స, నో చ మే సియా; న భవిస్సతి, న మే భవిస్సతి; యదత్థి, యం భూతం – తం పజహామీ’తి. ఏవం ఉపేక్ఖం పటిలభతి. సో తం ఉపేక్ఖం అభినన్దతి, అభివదతి, అజ్ఝోసాయ తిట్ఠతి. తస్స తం ఉపేక్ఖం అభినన్దతో అభివదతో అజ్ఝోసాయ తిట్ఠతో తన్నిస్సితం హోతి విఞ్ఞాణం తదుపాదానం. సఉపాదానో, ఆనన్ద, భిక్ఖు న పరినిబ్బాయతీ’’తి. ‘‘కహం పన సో, భన్తే, భిక్ఖు ఉపాదియమానో ఉపాదియతీ’’తి? ‘‘నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం, ఆనన్దా’’తి. ‘‘ఉపాదానసేట్ఠం కిర సో, భన్తే, భిక్ఖు ఉపాదియమానో ఉపాదియతీ’’తి? ‘‘ఉపాదానసేట్ఠఞ్హి సో, ఆనన్ద, భిక్ఖు ఉపాదియమానో ఉపాదియతి. ఉపాదానసేట్ఠఞ్హేతం, ఆనన్ద, యదిదం – నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం’’.

౭౨. ‘‘ఇధానన్ద, భిక్ఖు ఏవం పటిపన్నో హోతి – ‘నో చస్స, నో చ మే సియా; న భవిస్సతి, న మే భవిస్సతి; యదత్థి, యం భూతం – తం పజహామీ’తి. ఏవం ఉపేక్ఖం పటిలభతి. సో తం ఉపేక్ఖం నాభినన్దతి, నాభివదతి, న అజ్ఝోసాయ తిట్ఠతి. తస్స తం ఉపేక్ఖం అనభినన్దతో అనభివదతో అనజ్ఝోసాయ తిట్ఠతో న తన్నిస్సితం హోతి విఞ్ఞాణం న తదుపాదానం. అనుపాదానో, ఆనన్ద, భిక్ఖు పరినిబ్బాయతీ’’తి.

౭౩. ‘‘అచ్ఛరియం, భన్తే, అబ్భుతం, భన్తే! నిస్సాయ నిస్సాయ కిర నో, భన్తే, భగవతా ఓఘస్స నిత్థరణా అక్ఖాతా. కతమో పన, భన్తే, అరియో విమోక్ఖో’’తి? ‘‘ఇధానన్ద, భిక్ఖు అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘యే చ దిట్ఠధమ్మికా కామా, యే చ సమ్పరాయికా కామా; యా చ దిట్ఠధమ్మికా కామసఞ్ఞా, యా చ సమ్పరాయికా కామసఞ్ఞా; యే చ దిట్ఠధమ్మికా రూపా, యే చ సమ్పరాయికా రూపా; యా చ దిట్ఠధమ్మికా రూపసఞ్ఞా, యా చ సమ్పరాయికా రూపసఞ్ఞా; యా చ ఆనేఞ్జసఞ్ఞా, యా చ ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసఞ్ఞా, యా చ నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనసఞ్ఞా – ఏస సక్కాయో యావతా సక్కాయో. ఏతం అమతం యదిదం అనుపాదా చిత్తస్స విమోక్ఖో. ఇతి, ఖో, ఆనన్ద, దేసితా మయా ఆనేఞ్జసప్పాయా పటిపదా, దేసితా ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసప్పాయా పటిపదా, దేసితా నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనసప్పాయా పటిపదా, దేసితా నిస్సాయ నిస్సాయ ఓఘస్స నిత్థరణా, దేసితో అరియో విమోక్ఖో. యం ఖో, ఆనన్ద, సత్థారా కరణీయం సావకానం హితేసినా అనుకమ్పకేన అనుకమ్పం ఉపాదాయ, కతం వో తం మయా. ఏతాని, ఆనన్ద, రుక్ఖమూలాని, ఏతాని సుఞ్ఞాగారాని. ఝాయథానన్ద, మా పమాదత్థ, మా పచ్ఛా విప్పటిసారినో అహువత్థ. అయం వో అమ్హాకం అనుసాసనీ’’’తి.

ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో భాసితం అభినన్దీతి.

ఆనేఞ్జసప్పాయసుత్తం నిట్ఠితం ఛట్ఠం.