౧. తాలపుటత్థేరగాథా

౧౦౯౪. ‘‘కదా నుహం పబ్బతకన్దరాసు, ఏకాకియో అద్దుతియో విహస్సం;

అనిచ్చతో సబ్బభవం విపస్సం, తం మే ఇదం తం ను కదా భవిస్సతి.

౧౦౯౫. ‘‘కదా నుహం భిన్నపటన్ధరో ముని, కాసావవత్థో అమమో నిరాసో;

రాగఞ్చ దోసఞ్చ తథేవ మోహం, హన్త్వా సుఖీ పవనగతో విహస్సం.

౧౦౯౬. ‘‘కదా అనిచ్చం వధరోగనీళం, కాయం ఇమం మచ్చుజరాయుపద్దుతం;

విపస్సమానో వీతభయో విహస్సం, ఏకో వనే తం ను కదా భవిస్సతి.

౧౦౯౭. ‘‘కదా నుహం భయజననిం దుఖావహం, తణ్హాలతం బహువిధానువత్తనిం;

పఞ్ఞామయం తిఖిణమసిం గహేత్వా, ఛేత్వా వసే తమ్పి కదా భవిస్సతి.

౧౦౯౮. ‘‘కదా ను పఞ్ఞామయముగ్గతేజం, సత్థం ఇసీనం సహసాదియిత్వా;

మారం ససేనం సహసా భఞ్జిస్సం, సీహాసనే తం ను కదా భవిస్సతి.

౧౦౯౯. ‘‘కదా నుహం సబ్భి సమాగమేసు, దిట్ఠో భవే ధమ్మగరూహి తాదిభి;

యాథావదస్సీహి జితిన్ద్రియేహి, పధానియో తం ను కదా భవిస్సతి.

౧౧౦౦. ‘‘కదా ను మం తన్ది ఖుదా పిపాసా, వాతాతపా కీటసరీసపా వా;

న బాధయిస్సన్తి న తం గిరిబ్బజే, అత్థత్థియం తం ను కదా భవిస్సతి.

౧౧౦౧. ‘‘కదా ను ఖో యం విదితం మహేసినా, చత్తారి సచ్చాని సుదుద్దసాని;

సమాహితత్తో సతిమా అగచ్ఛం, పఞ్ఞాయ తం తం ను కదా భవిస్సతి.

౧౧౦౨. ‘‘కదా ను రూపే అమితే చ సద్దే, గన్ధే రసే ఫుసితబ్బే చ ధమ్మే;

ఆదిత్తతోహం సమథేహి యుత్తో, పఞ్ఞాయ దచ్ఛం తదిదం కదా మే.

౧౧౦౩. ‘‘కదా నుహం దుబ్బచనేన వుత్తో, తతోనిమిత్తం విమనో న హేస్సం;

అథో పసత్థోపి తతోనిమిత్తం, తుట్ఠో న హేస్సం తదిదం కదా మే.

౧౧౦౪. ‘‘కదా ను కట్ఠే చ తిణే లతా చ, ఖన్ధే ఇమేహం అమితే చ ధమ్మే;

అజ్ఝత్తికానేవ చ బాహిరాని చ, సమం తులేయ్యం తదిదం కదా మే.

౧౧౦౫. ‘‘కదా ను మం పావుసకాలమేఘో, నవేన తోయేన సచీవరం వనే;

ఇసిప్పయాతమ్హి పథే వజన్తం, ఓవస్సతే తం ను కదా భవిస్సతి.

౧౧౦౬. ‘‘కదా మయూరస్స సిఖణ్డినో వనే, దిజస్స సుత్వా గిరిగబ్భరే రుతం;

పచ్చుట్ఠహిత్వా అమతస్స పత్తియా, సంచిన్తయే తం ను కదా భవిస్సతి.

౧౧౦౭. ‘‘కదా ను గఙ్గం యమునం సరస్సతిం, పాతాలఖిత్తం వళవాముఖఞ్చ [బలవాముఖఞ్చ (క.)];

అసజ్జమానో పతరేయ్యమిద్ధియా, విభింసనం తం ను కదా భవిస్సతి.

౧౧౦౮. ‘‘కదా ను నాగోవ అసఙ్గచారీ, పదాలయే కామగుణేసు ఛన్దం;

నిబ్బజ్జయం సబ్బసుభం నిమిత్తం, ఝానే యుతో తం ను కదా భవిస్సతి.

౧౧౦౯. ‘‘కదా ఇణట్టోవ దలిద్దకో [దళిద్దకో (సీ.)] నిధిం, ఆరాధయిత్వా ధనికేహి పీళితో;

తుట్ఠో భవిస్సం అధిగమ్మ సాసనం, మహేసినో తం ను కదా భవిస్సతి.

౧౧౧౦. ‘‘బహూని వస్సాని తయామ్హి యాచితో, ‘అగారవాసేన అలం ను తే ఇదం’;

తం దాని మం పబ్బజితం సమానం, కింకారణా చిత్త తువం న యుఞ్జసి.

౧౧౧౧. ‘‘నను అహం చిత్త తయామ్హి యాచితో, ‘గిరిబ్బజే చిత్రఛదా విహఙ్గమా’;

మహిన్దఘోసత్థనితాభిగజ్జినో, తే తం రమేస్సన్తి వనమ్హి ఝాయినం.

౧౧౧౨. ‘‘కులమ్హి మిత్తే చ పియే చ ఞాతకే, ఖిడ్డారతిం కామగుణఞ్చ లోకే;

సబ్బం పహాయ ఇమమజ్ఝుపాగతో, అథోపి త్వం చిత్త న మయ్హ తుస్ససి.

౧౧౧౩. ‘‘మమేవ ఏతం న హి త్వం పరేసం, సన్నాహకాలే పరిదేవితేన కిం;

సబ్బం ఇదం చలమితి పేక్ఖమానో, అభినిక్ఖమిం అమతపదం జిగీసం.

౧౧౧౪. ‘‘సుయుత్తవాదీ ద్విపదానముత్తమో, మహాభిసక్కో నరదమ్మసారథి [సారథీ (సీ.)];

‘చిత్తం చలం మక్కటసన్నిభం ఇతి, అవీతరాగేన సుదున్నివారయం’.

౧౧౧౫. ‘‘కామా హి చిత్రా మధురా మనోరమా, అవిద్దసూ యత్థ సితా పుథుజ్జనా;

తే దుక్ఖమిచ్ఛన్తి పునబ్భవేసినో, చిత్తేన నీతా నిరయే నిరాకతా.

౧౧౧౬. ‘‘‘మయూరకోఞ్చాభిరుతమ్హి కాననే, దీపీహి బ్యగ్ఘేహి పురక్ఖతో వసం;

కాయే అపేక్ఖం జహ మా విరాధయ’, ఇతిస్సు మం చిత్త పురే నియుఞ్జసి.

౧౧౧౭. ‘‘‘భావేహి ఝానాని చ ఇన్ద్రియాని చ, బలాని బోజ్ఝఙ్గసమాధిభావనా;

తిస్సో చ విజ్జా ఫుస బుద్ధసాసనే’, ఇతిస్సు మం చిత్త పురే నియుఞ్జసి.

౧౧౧౮. ‘‘‘భావేహి మగ్గం అమతస్స పత్తియా, నియ్యానికం సబ్బదుఖక్ఖయోగధం;

అట్ఠఙ్గికం సబ్బకిలేససోధనం’, ఇతిస్సు మం చిత్త పురే నియుఞ్జసి.

౧౧౧౯. ‘‘‘దుక్ఖన్తి ఖన్ధే పటిపస్స యోనిసో, యతో చ దుక్ఖం సముదేతి తం జహ;

ఇధేవ దుక్ఖస్స కరోహి అన్తం’, ఇతిస్సు మం చిత్త పురే నియుఞ్జసి.

౧౧౨౦. ‘‘‘అనిచ్చం దుక్ఖన్తి విపస్స యోనిసో, సుఞ్ఞం అనత్తాతి అఘం వధన్తి చ;

మనోవిచారే ఉపరున్ధ చేతసో’, ఇతిస్సు మం చిత్త పురే నియుఞ్జసి.

౧౧౨౧. ‘‘‘ముణ్డో విరూపో అభిసాపమాగతో, కపాలహత్థోవ కులేసు భిక్ఖసు;

యుఞ్జస్సు సత్థువచనే మహేసినో’, ఇతిస్సు మం చిత్త పురే నియుఞ్జసి.

౧౧౨౨. ‘‘‘సుసంవుతత్తో విసిఖన్తరే చరం, కులేసు కామేసు అసఙ్గమానసో;

చన్దో యథా దోసినపుణ్ణమాసియా’, ఇతిస్సు మం చిత్త పురే నియుఞ్జసి.

౧౧౨౩. ‘‘‘ఆరఞ్ఞికో హోహి చ పిణ్డపాతికో, సోసానికో హోహి చ పంసుకూలికో;

నేసజ్జికో హోహి సదా ధుతే రతో’, ఇతిస్సు మం చిత్త పురే నియుఞ్జసి.

౧౧౨౪. ‘‘రోపేత్వ రుక్ఖాని యథా ఫలేసీ, మూలే తరుం ఛేత్తు తమేవ ఇచ్ఛసి;

తథూపమం చిత్తమిదం కరోసి, యం మం అనిచ్చమ్హి చలే నియుఞ్జసి.

౧౧౨౫. ‘‘అరూప దూరఙ్గమ ఏకచారి, న తే కరిస్సం వచనం ఇదానిహం;

దుక్ఖా హి కామా కటుకా మహబ్భయా, నిబ్బానమేవాభిమనో చరిస్సం.

౧౧౨౬. ‘‘నాహం అలక్ఖ్యా అహిరిక్కతాయ వా, న చిత్తహేతూ న చ దూరకన్తనా;

ఆజీవహేతూ చ అహం న నిక్ఖమిం, కతో చ తే చిత్త పటిస్సవో మయా.

౧౧౨౭. ‘‘‘అప్పిచ్ఛతా సప్పురిసేహి వణ్ణితా, మక్ఖప్పహానం వూపసమో దుఖస్స’;

ఇతిస్సు మం చిత్త తదా నియుఞ్జసి, ఇదాని త్వం గచ్ఛసి పుబ్బచిణ్ణం.

౧౧౨౮. ‘‘తణ్హా అవిజ్జా చ పియాపియఞ్చ, సుభాని రూపాని సుఖా చ వేదనా;

మనాపియా కామగుణా చ వన్తా, వన్తే అహం ఆవమితుం న ఉస్సహే.

౧౧౨౯. ‘‘సబ్బత్థ తే చిత్త వచో కతం మయా, బహూసు జాతీసు న మేసి కోపితో;

అజ్ఝత్తసమ్భవో కతఞ్ఞుతాయ తే, దుక్ఖే చిరం సంసరితం తయా కతే.

౧౧౩౦. ‘‘త్వఞ్ఞేవ నో చిత్త కరోసి బ్రాహ్మణో [బ్రాహ్మణే (సీ.), బ్రాహ్మణం (?) భావలోప-తప్పధానతా గహేతబ్బా], త్వం ఖత్తియో రాజదసీ [రాజదిసీ (స్యా. క.)] కరోసి;

వేస్సా చ సుద్దా చ భవామ ఏకదా, దేవత్తనం వాపి తవేవ వాహసా.

౧౧౩౧. ‘‘తవేవ హేతూ అసురా భవామసే, త్వంమూలకం నేరయికా భవామసే;

అథో తిరచ్ఛానగతాపి ఏకదా, పేతత్తనం వాపి తవేవ వాహసా.

౧౧౩౨. ‘‘నను దుబ్భిస్ససి మం పునప్పునం, ముహుం ముహుం చారణికంవ దస్సయం;

ఉమ్మత్తకేనేవ మయా పలోభసి, కిఞ్చాపి తే చిత్త విరాధితం మయా.

౧౧౩౩. ‘‘ఇదం పురే చిత్తమచారి చారికం, యేనిచ్ఛకం యత్థకామం యథాసుఖం;

తదజ్జహం నిగ్గహేస్సామి యోనిసో, హత్థిప్పభిన్నం వియ అఙ్కుసగ్గహో.

౧౧౩౪. ‘‘సత్థా చ మే లోకమిమం అధిట్ఠహి, అనిచ్చతో అద్ధువతో అసారతో;

పక్ఖన్ద మం చిత్త జినస్స సాసనే, తారేహి ఓఘా మహతా సుదుత్తరా.

౧౧౩౫. ‘‘న తే ఇదం చిత్త యథా పురాణకం, నాహం అలం తుయ్హ వసే నివత్తితుం [వసేన వత్తితుం (?)];

మహేసినో పబ్బజితోమ్హి సాసనే, న మాదిసా హోన్తి వినాసధారినో.

౧౧౩౬. ‘‘నగా సముద్దా సరితా వసున్ధరా, దిసా చతస్సో విదిసా అధో దివా;

సబ్బే అనిచ్చా తిభవా ఉపద్దుతా, కుహిం గతో చిత్త సుఖం రమిస్ససి.

౧౧౩౭. ‘‘ధితిప్పరం కిం మమ చిత్త కాహిసి, న తే అలం చిత్త వసానువత్తకో;

న జాతు భస్తం ఉభతోముఖం ఛుపే, ధిరత్థు పూరం నవ సోతసన్దనిం.

౧౧౩౮. ‘‘వరాహఏణేయ్యవిగాళ్హసేవితే, పబ్భారకుట్టే పకతేవ సున్దరే;

నవమ్బునా పావుససిత్థకాననే, తహిం గుహాగేహగతో రమిస్ససి.

౧౧౩౯. ‘‘సునీలగీవా సుసిఖా సుపేఖునా, సుచిత్తపత్తచ్ఛదనా విహఙ్గమా;

సుమఞ్జుఘోసత్థనితాభిగజ్జినో, తే తం రమేస్సన్తి వనమ్హి ఝాయినం.

౧౧౪౦. ‘‘వుట్ఠమ్హి దేవే చతురఙ్గులే తిణే, సంపుప్ఫితే మేఘనిభమ్హి కాననే;

నగన్తరే విటపిసమో సయిస్సం, తం మే ముదూ హేహితి తూలసన్నిభం.

౧౧౪౧. ‘‘తథా తు కస్సామి యథాపి ఇస్సరో, యం లబ్భతి తేనపి హోతు మే అలం;

న తాహం కస్సామి యథా అతన్దితో, బిళారభస్తంవ యథా సుమద్దితం.

౧౧౪౨. ‘‘తథా తు కస్సామి యథాపి ఇస్సరో, యం లబ్భతి తేనపి హోతు మే అలం;

వీరియేన తం మయ్హ వసానయిస్సం, గజంవ మత్తం కుసలఙ్కుసగ్గహో.

౧౧౪౩. ‘‘తయా సుదన్తేన అవట్ఠితేన హి, హయేన యోగ్గాచరియోవ ఉజ్జునా;

పహోమి మగ్గం పటిపజ్జితుం సివం, చిత్తానురక్ఖీహి సదా నిసేవితం.

౧౧౪౪. ‘‘ఆరమ్మణే తం బలసా నిబన్ధిసం, నాగంవ థమ్భమ్హి దళ్హాయ రజ్జుయా;

తం మే సుగుత్తం సతియా సుభావితం, అనిస్సితం సబ్బభవేసు హేహిసి.

౧౧౪౫. ‘‘పఞ్ఞాయ ఛేత్వా విపథానుసారినం, యోగేన నిగ్గయ్హ పథే నివేసియ;

దిస్వా సముదయం విభవఞ్చ సమ్భవం, దాయాదకో హేహిసి అగ్గవాదినో.

౧౧౪౬. ‘‘చతుబ్బిపల్లాసవసం అధిట్ఠితం, గామణ్డలంవ పరినేసి చిత్త మం;

నను [నూన (సీ.)] సంయోజనబన్ధనచ్ఛిదం, సంసేవసే కారుణికం మహామునిం.

౧౧౪౭. ‘‘మిగో యథా సేరి సుచిత్తకాననే, రమ్మం గిరిం పావుసఅబ్భమాలినిం [మాలిం (?)];

అనాకులే తత్థ నగే రమిస్సం [రమిస్ససి (స్యా. క.)], అసంసయం చిత్త పరా భవిస్ససి.

౧౧౪౮. ‘‘యే తుయ్హ ఛన్దేన వసేన వత్తినో, నరా చ నారీ చ అనుభోన్తి యం సుఖం;

అవిద్దసూ మారవసానువత్తినో, భవాభినన్దీ తవ చిత్త సావకా’’తి.

… తాలపుటో థేరో….

పఞ్ఞాసనిపాతో నిట్ఠితో.