౧౦. దసకనిపాతో

౧. కాళుదాయిత్థేరగాథా

౫౨౭. ‘‘అఙ్గారినో దాని దుమా భదన్తే, ఫలేసినో ఛదనం విప్పహాయ;

తే అచ్చిమన్తోవ పభాసయన్తి, సమయో మహావీర భాగీ రసానం.

౫౨౮. ‘‘దుమాని ఫుల్లాని మనోరమాని, సమన్తతో సబ్బదిసా పవన్తి;

పత్తం పహాయ ఫలమాససానా [ఫలమాసమానో (క.)], కాలో ఇతో పక్కమనాయ వీర.

౫౨౯. ‘‘నేవాతిసీతం న పనాతిఉణ్హం, సుఖా ఉతు అద్ధనియా భదన్తే;

పస్సన్తు తం సాకియా కోళియా చ, పచ్ఛాముఖం రోహినియం తరన్తం.

౫౩౦. ‘‘ఆసాయ కసతే ఖేత్తం, బీజం ఆసాయ వప్పతి;

ఆసాయ వాణిజా యన్తి, సముద్దం ధనహారకా;

యాయ ఆసాయ తిట్ఠామి, సా మే ఆసా సమిజ్ఝతు.

౫౩౧. [సం. ని. ౧.౧౯౮] ‘‘పునప్పునం చేవ వపన్తి బీజం, పునప్పునం వస్సతి దేవరాజా;

పునప్పునం ఖేత్తం కసన్తి కస్సకా, పునప్పునం ధఞ్ఞముపేతి రట్ఠం.

౫౩౨. [సం. ని. ౧.౧౯౮] ‘‘పునప్పునం యాచనకా చరన్తి, పునప్పునం దానపతీ దదన్తి;

పునప్పునం దానపతీ దదిత్వా, పునప్పునం సగ్గముపేన్తి ఠానం.

౫౩౩. ‘‘వీరో హవే సత్తయుగం పునేతి, యస్మిం కులే జాయతి భూరిపఞ్ఞో;

మఞ్ఞామహం సక్కతి దేవదేవో, తయా హి జాతో [తయాభిజాతో (సీ.)] ముని సచ్చనామో.

౫౩౪. ‘‘సుద్ధోదనో నామ పితా మహేసినో, బుద్ధస్స మాతా పన మాయనామా;

యా బోధిసత్తం పరిహరియ కుచ్ఛినా, కాయస్స భేదా తిదివమ్హి మోదతి.

౫౩౫. ‘‘సా గోతమీ కాలకతా ఇతో చుతా, దిబ్బేహి కామేహి సమఙ్గిభూతా;

సా మోదతి కామగుణేహి పఞ్చహి, పరివారితా దేవగణేహి తేహి.

౫౩౬. ‘‘బుద్ధస్స పుత్తోమ్హి అసయ్హసాహినో, అఙ్గీరసస్సప్పటిమస్స తాదినో;

పితుపితా మయ్హం తువంసి సక్క, ధమ్మేన మే గోతమ అయ్యకోసీ’’తి.

… కాళుదాయీ థేరో….

౨. ఏకవిహారియత్థేరగాథా

౫౩౭. ‘‘పురతో పచ్ఛతో వాపి, అపరో చే న విజ్జతి;

అతీవ ఫాసు భవతి, ఏకస్స వసతో వనే.

౫౩౮. ‘‘హన్ద ఏకో గమిస్సామి, అరఞ్ఞం బుద్ధవణ్ణితం;

ఫాసు [ఫాసుం (స్యా. పీ.)] ఏకవిహారిస్స, పహితత్తస్స భిక్ఖునో.

౫౩౯. ‘‘యోగీ-పీతికరం రమ్మం, మత్తకుఞ్జరసేవితం;

ఏకో అత్తవసీ ఖిప్పం, పవిసిస్సామి కాననం.

౫౪౦. ‘‘సుపుప్ఫితే సీతవనే, సీతలే గిరికన్దరే;

గత్తాని పరిసిఞ్చిత్వా, చఙ్కమిస్సామి ఏకకో.

౫౪౧. ‘‘ఏకాకియో అదుతియో, రమణీయే మహావనే;

కదాహం విహరిస్సామి, కతకిచ్చో అనాసవో.

౫౪౨. ‘‘ఏవం మే కత్తుకామస్స, అధిప్పాయో సమిజ్ఝతు;

సాధియిస్సామహంయేవ, నాఞ్ఞో అఞ్ఞస్స కారకో.

౫౪౩. ‘‘ఏస బన్ధామి సన్నాహం, పవిసిస్సామి కాననం;

న తతో నిక్ఖమిస్సామి, అప్పత్తో ఆసవక్ఖయం.

౫౪౪. ‘‘మాలుతే ఉపవాయన్తే, సీతే సురభిగన్ధికే [గన్ధకే (స్యా. పీ. క.)];

అవిజ్జం దాలయిస్సామి, నిసిన్నో నగముద్ధని.

౫౪౫. ‘‘వనే కుసుమసఞ్ఛన్నే, పబ్భారే నూన సీతలే;

విముత్తిసుఖేన సుఖితో, రమిస్సామి గిరిబ్బజే.

౫౪౬. ‘‘సోహం పరిపుణ్ణసఙ్కప్పో, చన్దో పన్నరసో యథా;

సబ్బాసవపరిక్ఖీణో, నత్థి దాని పునబ్భవో’’తి.

… ఏకవిహారియో థేరో….

౩. మహాకప్పినత్థేరగాథా

౫౪౭. ‘‘అనాగతం యో పటికచ్చ [పటిగచ్చ (సీ.)] పస్సతి, హితఞ్చ అత్థం అహితఞ్చ తం ద్వయం;

విద్దేసినో తస్స హితేసినో వా, రన్ధం న పస్సన్తి సమేక్ఖమానా.

౫౪౮. [పటి. మ. ౧.౧౬౦ పటిసమ్భిదామగ్గే] ‘‘ఆనాపానసతీ యస్స, పరిపుణ్ణా సుభావితా;

అనుపుబ్బం పరిచితా, యథా బుద్ధేన దేసితా;

సోమం లోకం పభాసేతి, అబ్భా ముత్తోవ చన్దిమా.

౫౪౯. ‘‘ఓదాతం వత మే చిత్తం, అప్పమాణం సుభావితం;

నిబ్బిద్ధం పగ్గహీతఞ్చ, సబ్బా ఓభాసతే దిసా.

౫౫౦. ‘‘జీవతే వాపి సప్పఞ్ఞో, అపి విత్తపరిక్ఖయో;

పఞ్ఞాయ చ అలాభేన, విత్తవాపి న జీవతి.

౫౫౧. ‘‘పఞ్ఞా సుతవినిచ్ఛినీ, పఞ్ఞా కిత్తిసిలోకవద్ధనీ;

పఞ్ఞాసహితో నరో ఇధ, అపి దుక్ఖేసు సుఖాని విన్దతి.

౫౫౨. ‘‘నాయం అజ్జతనో ధమ్మో, నచ్ఛేరో నపి అబ్భుతో;

యత్థ జాయేథ మీయేథ, తత్థ కిం వియ అబ్భుతం.

౫౫౩. ‘‘అనన్తరం హి జాతస్స, జీవితా మరణం ధువం;

జాతా జాతా మరన్తీధ, ఏవంధమ్మా హి పాణినో.

౫౫౪. ‘‘న హేతదత్థాయ మతస్స హోతి, యం జీవితత్థం పరపోరిసానం;

మతమ్హి రుణ్ణం న యసో న లోక్యం, న వణ్ణితం సమణబ్రాహ్మణేహి.

౫౫౫. ‘‘చక్ఖుం సరీరం ఉపహన్తి తేన [ఉపహన్తి రుణ్ణం (సీ.), ఉపహన్తి రోణ్ణం (స్యా. పీ.)], నిహీయతి వణ్ణబలం మతీ చ;

ఆనన్దినో తస్స దిసా భవన్తి, హితేసినో నాస్స సుఖీ భవన్తి.

౫౫౬. ‘‘తస్మా హి ఇచ్ఛేయ్య కులే వసన్తే, మేధావినో చేవ బహుస్సుతే చ;

యేసం హి పఞ్ఞావిభవేన కిచ్చం, తరన్తి నావాయ నదింవ పుణ్ణ’’న్తి.

… మహాకప్పినో థేరో….

౪. చూళపన్థకత్థేరగాథా

౫౫౭. ‘‘దన్ధా మయ్హం గతీ ఆసి, పరిభూతో పురే అహం;

భాతా చ మం పణామేసి, ‘గచ్ఛ దాని తువం ఘరం’.

౫౫౮. ‘‘సోహం పణామితో సన్తో [భాతా (అట్ఠ.)], సఙ్ఘారామస్స కోట్ఠకే;

దుమ్మనో తత్థ అట్ఠాసిం, సాసనస్మిం అపేక్ఖవా.

౫౫౯. ‘‘భగవా తత్థ ఆగచ్ఛి [ఆగఞ్ఛి (సీ. పీ.)], సీసం మయ్హం పరామసి;

బాహాయ మం గహేత్వాన, సఙ్ఘారామం పవేసయి.

౫౬౦. ‘‘అనుకమ్పాయ మే సత్థా, పాదాసి పాదపుఞ్ఛనిం;

‘ఏతం సుద్ధం అధిట్ఠేహి, ఏకమన్తం స్వధిట్ఠితం’.

౫౬౧. ‘‘తస్సాహం వచనం సుత్వా, విహాసిం సాసనే రతో;

సమాధిం పటిపాదేసిం, ఉత్తమత్థస్స పత్తియా.

౫౬౨. ‘‘పుబ్బేనివాసం జానామి, దిబ్బచక్ఖు విసోధితం;

తిస్సో విజ్జా అనుప్పత్తా, కతం బుద్ధస్స సాసనం.

౫౬౩. ‘‘సహస్సక్ఖత్తుమత్తానం, నిమ్మినిత్వాన పన్థకో;

నిసీదమ్బవనే రమ్మే, యావ కాలప్పవేదనా.

౫౬౪. ‘‘తతో మే సత్థా పాహేసి, దూతం కాలప్పవేదకం;

పవేదితమ్హి కాలమ్హి, వేహాసాదుపసఙ్కమిం [వేహాసానుపసఙ్కమిం (స్యా. క.)].

౫౬౫. ‘‘వన్దిత్వా సత్థునో పాదే, ఏకమన్తం నిసీదహం;

నిసిన్నం మం విదిత్వాన, అథ సత్థా పటిగ్గహి.

౫౬౬. ‘‘ఆయాగో సబ్బలోకస్స, ఆహుతీనం పటిగ్గహో;

పుఞ్ఞక్ఖేత్తం మనుస్సానం, పటిగణ్హిత్థ దక్ఖిణ’’న్తి.

… చూళపన్థకో థేరో….

౫. కప్పత్థేరగాథా

౫౬౭. ‘‘నానాకులమలసమ్పుణ్ణో, మహాఉక్కారసమ్భవో;

చన్దనికంవ పరిపక్కం, మహాగణ్డో మహావణో.

౫౬౮. ‘‘పుబ్బరుహిరసమ్పుణ్ణో, గూథకూపేన గాళ్హితో [గూథకూపే నిగాళ్హితో (స్యా. పీ. క.)];

ఆపోపగ్ఘరణో కాయో, సదా సన్దతి పూతికం.

౫౬౯. ‘‘సట్ఠికణ్డరసమ్బన్ధో, మంసలేపనలేపితో;

చమ్మకఞ్చుకసన్నద్ధో, పూతికాయో నిరత్థకో.

౫౭౦. ‘‘అట్ఠిసఙ్ఘాతఘటితో, న్హారుసుత్తనిబన్ధనో;

నేకేసం సంగతీభావా, కప్పేతి ఇరియాపథం.

౫౭౧. ‘‘ధువప్పయాతో మరణాయ, మచ్చురాజస్స సన్తికే;

ఇధేవ ఛడ్డయిత్వాన, యేనకామఙ్గమో నరో.

౫౭౨. ‘‘అవిజ్జాయ నివుతో కాయో, చతుగన్థేన గన్థితో;

ఓఘసంసీదనో కాయో, అనుసయజాలమోత్థతో.

౫౭౩. ‘‘పఞ్చనీవరణే యుత్తో, వితక్కేన సమప్పితో;

తణ్హామూలేనానుగతో, మోహచ్ఛాదనఛాదితో.

౫౭౪. ‘‘ఏవాయం వత్తతే కాయో, కమ్మయన్తేన యన్తితో;

సమ్పత్తి చ విపత్యన్తా, నానాభావో విపజ్జతి.

౫౭౫. ‘‘యేమం కాయం మమాయన్తి, అన్ధబాలా పుథుజ్జనా;

వడ్ఢేన్తి కటసిం ఘోరం, ఆదియన్తి పునబ్భవం.

౫౭౬. ‘‘యేమం కాయం వివజ్జేన్తి, గూథలిత్తంవ పన్నగం;

భవమూలం వమిత్వాన, పరినిబ్బిస్సన్తినాసవా’’తి [పరినిబ్బన్తునాసవా (సీ.)].

… కప్పో థేరో….

౬. వఙ్గన్తపుత్తఉపసేనత్థేరగాథా

౫౭౭. ‘‘వివిత్తం అప్పనిగ్ఘోసం, వాళమిగనిసేవితం;

సేవే సేనాసనం భిక్ఖు, పటిసల్లానకారణా.

౫౭౮. ‘‘సఙ్కారపుఞ్జా ఆహత్వా [ఆహిత్వా (క.)], సుసానా రథియాహి చ;

తతో సఙ్ఘాటికం కత్వా, లూఖం ధారేయ్య చీవరం.

౫౭౯. ‘‘నీచం మనం కరిత్వాన, సపదానం కులా కులం;

పిణ్డికాయ చరే భిక్ఖు, గుత్తద్వారో సుసంవుతో.

౫౮౦. ‘‘లూఖేనపి వా [లూఖేనపి చ (బహూసు)] సన్తుస్సే, నాఞ్ఞం పత్థే రసం బహుం;

రసేసు అనుగిద్ధస్స, ఝానే న రమతీ మనో.

౫౮౧. ‘‘అప్పిచ్ఛో చేవ సన్తుట్ఠో, పవివిత్తో వసే ముని;

అసంసట్ఠో గహట్ఠేహి, అనాగారేహి చూభయం.

౫౮౨. ‘‘యథా జళో వ మూగో వ, అత్తానం దస్సయే తథా;

నాతివేలం సమ్భాసేయ్య, సఙ్ఘమజ్ఝమ్హి పణ్డితో.

౫౮౩. ‘‘న సో ఉపవదే కఞ్చి, ఉపఘాతం వివజ్జయే;

సంవుతో పాతిమోక్ఖస్మిం, మత్తఞ్ఞూ చస్స భోజనే.

౫౮౪. ‘‘సుగ్గహీతనిమిత్తస్స, చిత్తస్సుప్పాదకోవిదో;

సమం అనుయుఞ్జేయ్య, కాలేన చ విపస్సనం.

౫౮౫. ‘‘వీరియసాతచ్చసమ్పన్నో, యుత్తయోగో సదా సియా;

న చ అప్పత్వా దుక్ఖన్తం, విస్సాసం ఏయ్య పణ్డితో.

౫౮౬. ‘‘ఏవం విహరమానస్స, సుద్ధికామస్స భిక్ఖునో;

ఖీయన్తి ఆసవా సబ్బే, నిబ్బుతిఞ్చాధిగచ్ఛతీ’’తి.

… ఉపసేనో వఙ్గన్తపుత్తో థేరో….

౭. (అపర)-గోతమత్థేరగాథా

౫౮౭. ‘‘విజానేయ్య సకం అత్థం, అవలోకేయ్యాథ పావచనం;

యఞ్చేత్థ అస్స పతిరూపం, సామఞ్ఞం అజ్ఝుపగతస్స.

౫౮౮. ‘‘మిత్తం ఇధ చ కల్యాణం, సిక్ఖా విపులం సమాదానం;

సుస్సూసా చ గరూనం, ఏతం సమణస్స పతిరూపం.

౫౮౯. ‘‘బుద్ధేసు సగారవతా, ధమ్మే అపచితి యథాభూతం;

సఙ్ఘే చ చిత్తికారో, ఏతం సమణస్స పతిరూపం.

౫౯౦. ‘‘ఆచారగోచరే యుత్తో, ఆజీవో సోధితో అగారయ్హో;

చిత్తస్స చ సణ్ఠపనం, ఏతం సమణస్స పతిరూపం.

౫౯౧. ‘‘చారిత్తం అథ వారిత్తం, ఇరియాపథియం పసాదనియం;

అధిచిత్తే చ ఆయోగో, ఏతం సమణస్స పతిరూపం.

౫౯౨. ‘‘ఆరఞ్ఞకాని సేనాసనాని, పన్తాని అప్పసద్దాని;

భజితబ్బాని మునినా, ఏతం సమణస్స పతిరూపం.

౫౯౩. ‘‘సీలఞ్చ బాహుసచ్చఞ్చ, ధమ్మానం పవిచయో యథాభూతం;

సచ్చానం అభిసమయో, ఏతం సమణస్స పతిరూపం.