నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స
ఖుద్దకనికాయే
పేటకోపదేసపాళి
౧. అరియసచ్చప్పకాసనపఠమభూమి
నమో సమ్మాసమ్బుద్ధానం పరమత్థదస్సీనం
సీలాదిగుణపారమిప్పత్తానం.
౧. దువే హేతూ దువే పచ్చయా సావకస్స సమ్మాదిట్ఠియా ఉప్పాదాయ – పరతో చ ఘోసో సచ్చానుసన్ధి, అజ్ఝత్తఞ్చ యోనిసో మనసికారో. తత్థ కతమో పరతో ఘోసో? యా పరతో దేసనా ఓవాదో అనుసాసనీ సచ్చకథా సచ్చానులోమో. చత్తారి సచ్చాని – దుక్ఖం సముదయో నిరోధో మగ్గో. ఇమేసం చతున్నం సచ్చానం యా దేసనా సన్దస్సనా వివరణా విభజనా ఉత్తానీకిరియా [ఉత్తానికిరియా (క.)] పకాసనా – అయం వుచ్చతి సచ్చానులోమో ఘోసోతి.
౨. తత్థ కతమో అజ్ఝత్తం యోనిసో మనసికారో?
అజ్ఝత్తం యోనిసో మనసికారో నామ యో యథాదేసితే ధమ్మే బహిద్ధా ఆరమ్మణం అనభినీహరిత్వా యోనిసో మనసికారో – అయం వుచ్చతి యోనిసో మనసికారో.
తంఆకారో యోనిసో ద్వారో విధి ఉపాయో. యథా పురిసో సుక్ఖే కట్ఠే విగతస్నేహే సుక్ఖాయ ఉత్తరారణియా థలే అభిమన్థమానం భబ్బో జోతిస్స అధిగమాయ. తం కిస్స హేతు. యోనిసో అగ్గిస్స అధిగమాయ. ఏవమేవస్స యమిదం దుక్ఖసముదయనిరోధమగ్గానం అవిపరీతధమ్మదేసనం మనసికరోతి – అయం వుచ్చతి యోనిసో మనసికారో.
యథా తిస్సో ఉపమా పుబ్బే అస్సుతా చ అస్సుతపుబ్బా చ పటిభన్తి. యో హి కోచి కామేసు అవీతరాగోతి…పే… దువే ఉపమా అయోనిసో కాతబ్బా పచ్ఛిమేసు వుత్తం. తత్థ యో చ పరతో ఘోసో యో చ అజ్ఝత్తం యోనిసో మనసికారో – ఇమే ద్వే పచ్చయా. పరతో ఘోసేన యా ఉప్పజ్జతి పఞ్ఞా – అయం వుచ్చతి సుతమయీ పఞ్ఞా. యా అజ్ఝత్తం యోనిసో మనసికారేన ఉప్పజ్జతి పఞ్ఞా – అయం వుచ్చతి చిన్తామయీ పఞ్ఞాతి. ఇమా ద్వే పఞ్ఞా వేదితబ్బా. పురిమకా చ ద్వే పచ్చయా. ఇమే ద్వే హేతూ ద్వే పచ్చయా సావకస్స సమ్మాదిట్ఠియా ఉప్పాదాయ.
౩. తత్థ పరతో ఘోసస్స సచ్చానుసన్ధిస్స దేసితస్స అత్థం అవిజానన్తో అత్థప్పటిసంవేదీ భవిస్సతీతి నేతం ఠానం విజ్జతి. న చ అత్థప్పటిసంవేదీ యోనిసో మనసికరిస్సతీతి నేతం ఠానం విజ్జతి. పరతో ఘోసస్స సచ్చానుసన్ధిస్స దేసితస్స అత్థం విజానన్తో అత్థప్పటిసంవేదీ భవిస్సతీతి ఠానమేతం విజ్జతి. అత్థప్పటిసంవేదీ చ యోనిసో మనసికరిస్సతీతి ఠానమేతం విజ్జతి. ఏస హేతు ఏతం ఆరమ్మణం ఏసో ఉపాయో సావకస్స నియ్యానస్స, నత్థఞ్ఞో. సోయం న చ సుత్తస్స అత్థవిజాననాయ సహ యుత్తో నాపి ఘోసానుయోగేన పరతో ఘోసస్స అత్థం అవిజానన్తేన సక్కా ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం అలమరియఞాణదస్సనం అధిగన్తుం, తస్మా నిబ్బాయితుకామేన సుతమయేన అత్థా పరియేసితబ్బా. తత్థ పరియేసనాయ అయం అనుపుబ్బీ భవతి సోళస హారా, పఞ్చ నయా, అట్ఠారస మూలపదాని.
తత్థాయం ఉద్దానగాథా
సోళసహారా నేత్తీ, పఞ్చనయా సాసనస్స పరియేట్ఠి;
అట్ఠారసమూలపదా, కచ్చాయనగోత్తనిద్దిట్ఠా.
౪. తత్థ కతమే సోళసహారా?
దేసనా విచయో యుత్తి పదట్ఠానం లక్ఖణం చతుబ్యూహో ఆవట్టో విభత్తి పరివత్తనో వేవచనో పఞ్ఞత్తి ఓతరణో సోధనో అధిట్ఠానో పరిక్ఖారో సమారోపనో – ఇమే సోళస హారా.
తత్థ ఉద్దానగాథా
దేసనా విచయో యుత్తి, పదట్ఠానో చ లక్ఖణో [పదట్ఠానఞ్చ లక్ఖణం (పీ.)];
చతుబ్యూహో చ ఆవట్టో, విభత్తి పరివత్తనో.
వేవచనో చ పఞ్ఞత్తి, ఓతరణో చ సోధనో;
అధిట్ఠానో పరిక్ఖారో, సమారోపనో సోళసో – [సోళస హారా (పీ. క.)];
౫. తత్థ కతమే పఞ్చ నయా?
నన్దియావట్టో తిపుక్ఖలో సీహవిక్కీళితో దిసాలోచనో అఙ్కుసోతి.
తత్థ ఉద్దానగాథా
పఠమో నన్దియావట్టో, దుతియో చ తిపుక్ఖలో;
సీహవిక్కీళితో నామ, తతియో హోతి సో నయో.
దిసాలోచనమాహంసు, చతుత్థో నయలఞ్జకో;
పఞ్చమో అఙ్కుసో నామ [పఞ్చమం అఙ్కుసం ఆహు (పీ. క.)], సబ్బే పఞ్చ నయా గతా.
౬. తత్థ కతమాని అట్ఠారస మూలపదాని?
అవిజ్జా తణ్హా లోభో దోసో మోహో సుభసఞ్ఞా సుఖసఞ్ఞా నిచ్చసఞ్ఞా అత్తసఞ్ఞా సమథో విపస్సనా అలోభో అదోసో అమోహో అసుభసఞ్ఞా దుక్ఖసఞ్ఞా అనిచ్చసఞ్ఞా అనత్తసఞ్ఞా, ఇమాని అట్ఠారస మూలపదాని. తత్థ నవ పదాని అకుసలాని యత్థ సబ్బం అకుసలం సమోసరతి. నవ పదాని కుసలాని యత్థ సబ్బం కుసలం సమోసరతి.
కతమాని నవ పదాని అకుసలాని యత్థ సబ్బం అకుసలం సమోసరతి?
అవిజ్జా యావ అత్తసఞ్ఞా, ఇమాని నవ పదాని అకుసలాని, యత్థ సబ్బం అకుసలం సమోసరతి.
కతమాని నవ పదాని కుసలాని యత్థ సబ్బం కుసలం సమోసరతి?
సమథో యావ అనత్తసఞ్ఞా, ఇమాని నవ పదాని కుసలాని యత్థ సబ్బం కుసలం సమోసరతి. ఇమాని అట్ఠారస మూలపదాని.
తత్థ ఇమా ఉద్దానగాథా
తణ్హా చ అవిజ్జా లోభో, దోసో తథేవ మోహో చ;
చత్తారో చ విపల్లాసా, కిలేసభూమి నవ పదాని.
యే చ సతిపట్ఠానా సమథో, విపస్సనా కుసలమూలం;
ఏతం సబ్బం కుసలం, ఇన్ద్రియభూమి నవపదాని.
సబ్బం కుసలం నవహి పదేహి యుజ్జతి, నవహి చేవ అకుసలం;
ఏకకే నవ మూలపదాని, ఉభయతో అట్ఠారస మూలపదాని.
ఇమేసం అట్ఠారసన్నం మూలపదానం యాని నవ పదాని అకుసలాని, అయం దుక్ఖసముదయో; యాని నవ పదాని కుసలాని, అయం దుక్ఖనిరోధగామినీ పటిపదా. ఇతి సముదయస్స దుక్ఖం ఫలం, దుక్ఖనిరోధగామినియా పటిపదాయ నిరోధం ఫలం. ఇమాని చత్తారి అరియసచ్చాని భగవతా బారాణసియం దేసితాని.
౭. తత్థ దుక్ఖస్స అరియసచ్చస్స అపరిమాణాని అక్ఖరాని పదాని బ్యఞ్జనాని ఆకారాని నిరుత్తియో నిద్దేసా దేసితా ఏతస్సేవత్థస్స సఙ్కాసనాయ పకాసనాయ వివరణాయ విభజనాయ ఉత్తానీకమ్మతాయ పఞ్ఞాపనాయాతి యా ఏవం సబ్బేసం సచ్చానం. ఇతి ఏకమేకం సచ్చం అపరిమాణేహి అక్ఖరపదబ్యఞ్జనఆకారనిరుత్తినిద్దేసేహి పరియేసితబ్బం, తఞ్చ బ్యఞ్జనం అత్థపుథుత్తేన పన అత్థేవ బ్యఞ్జనపుథుత్తేన.
యో హి కోచి సమణో వా బ్రాహ్మణో వా ఏవం వదేయ్య ‘‘అహం ఇదం దుక్ఖం పచ్చక్ఖాయ అఞ్ఞం దుక్ఖం పఞ్ఞపేస్సామీ’’తి తస్స తం వాచావత్థుకమేవస్స పుచ్ఛితో చ న సమ్పాయిస్సతి. ఏవం సచ్చాని. యఞ్చ రత్తిం భగవా అభిసమ్బుద్ధో, యఞ్చ రత్తిం అనుపాదాయ పరినిబ్బుతో, ఏత్థన్తరే యం కిఞ్చి భగవతా భాసితం సుత్తం గేయ్యం వేయ్యాకరణం గాథా ఉదానం ఇతివుత్తకం జాతకం అబ్భుతధమ్మం వేదల్లం, సబ్బం తం ధమ్మచక్కం పవత్తితం. న కిఞ్చి బుద్ధానం భగవన్తానం ధమ్మదేసనాయ ధమ్మచక్కతో బహిద్ధా, తస్స సబ్బం సుత్తం అరియధమ్మేసు పరియేసితబ్బం. తత్థ పరిగ్గణ్హనాయ ఆలోకసభాని చత్తారి అరియసచ్చాని థావరాని ఇమాని.
తత్థ కతమం దుక్ఖం? జాతి జరా బ్యాధి మరణం సంఖిత్తేన పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధా దుక్ఖా. తత్థాయం లక్ఖణనిద్దేసో, పాతుభావలక్ఖణా జాతి, పరిపాకలక్ఖణా జరా, దుక్ఖదుక్ఖతాలక్ఖణో బ్యాధి, చుతిలక్ఖణం మరణం, పియవిప్పయోగవిపరిణామపరితాపనలక్ఖణో సోకో, లాలప్పనలక్ఖణో పరిదేవో, కాయసమ్పీళనలక్ఖణం దుక్ఖం, చిత్తసమ్పీళనలక్ఖణం దోమనస్సం, కిలేసపరిదహనలక్ఖణో ఉపాయాసో, అమనాపసమోధానలక్ఖణో అప్పియసమ్పయోగో, మనాపవినాభావలక్ఖణో పియవిప్పయోగో, అధిప్పాయవివత్తనలక్ఖణో అలాభో, అపరిఞ్ఞాలక్ఖణా పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధా, పరిపాకచుతిలక్ఖణం జరామరణం, పాతుభావచుతిలక్ఖణం చుతోపపత్తి, పటిసన్ధినిబ్బత్తనలక్ఖణో సముదయో, సముదయపరిజహనలక్ఖణో నిరోధో, అనుసయసముచ్ఛేదలక్ఖణో మగ్గో. బ్యాధిలక్ఖణం దుక్ఖం, సఞ్జాననలక్ఖణో సముదయో, నియ్యానికలక్ఖణో మగ్గో, సన్తిలక్ఖణో నిరోధో. అప్పటిసన్ధిభావనిరోధలక్ఖణా అనుపాదిసేసా నిబ్బానధాతు, దుక్ఖఞ్చ సముదయో చ, దుక్ఖఞ్చ నిరోధో చ, దుక్ఖఞ్చ మగ్గో చ, సముదయో చ దుక్ఖఞ్చ, సముదయో చ నిరోధో చ, సముదయో చ మగ్గో చ, నిరోధో చ సముదయో చ, నిరోధో చ దుక్ఖఞ్చ, నిరోధో చ మగ్గో చ, మగ్గో చ నిరోధో చ, మగ్గో చ సముదయో చ, మగ్గో చ దుక్ఖఞ్చ.
౮. తత్థిమాని సుత్తాని.
‘‘యమేకరత్తిం [జాతక ౧ వీసతినిపాతే అయోఘరజాతకే] పఠమం, గబ్భే వసతి మాణవో;
అబ్భుట్ఠితోవ సో యాతి, స గచ్ఛం న నివత్తతీ’’తి.
అట్ఠిమా, ఆనన్ద, దానుపపత్తియో ఏకుత్తరికే సుత్తం – అయం జాతి.
తత్థ కతమా జరా?
అచరిత్వా [ధ. ప. ౧౫౫] బ్రహ్మచరియం, అలద్ధా యోబ్బనే ధనం;
జిణ్ణకోఞ్చావ ఝాయన్తి, ఖీణమచ్ఛేవ పల్లలే.
పఞ్చ పుబ్బనిమిత్తాని దేవేసు – అయం జరా.
తత్థ కతమో బ్యాధి?
సామం తేన కుతో రాజ, తువమ్పి జరాయన్తి వేదేసి;
ఖత్తియ కమ్మస్స ఫలో, లోకో న హి కమ్మం పనయతి.
తయో గిలానా – అయం బ్యాధి.
తత్థ కతమం మరణం?
యథాపి [దీఘనికాయే అధోలిఖితగాథా] కుమ్భకారస్స, కతం మత్తికభాజనం;
ఖుద్దకఞ్చ మహన్తఞ్చ, యం పక్కం యఞ్చ ఆమకం;
సబ్బం భేదనపరియన్తం, ఏవం మచ్చాన జీవితం.
మమాయితే పస్సథ ఫన్దమానే [హఞ్ఞమానే (పీ) పస్స సు. ని. ౭౮౩], మచ్ఛేవ అప్పోదకే ఖీణసోతే;
ఏతమ్పి దిస్వా అమమో చరేయ్య, భవేసు ఆసత్తిమకుబ్బమానో.
ఉదకప్పనసుత్తం – ఇదం మరణం.
తత్థ కతమో సోకో?
ఇధ సోచతి పేచ్చ సోచతి, పాపకారీ ఉభయత్థ సోచతి;
సో సోచతి సో విహఞ్ఞతి, దిస్వా కమ్మకిలిట్ఠమత్తనో [కమ్మకిలిట్ఠం అత్థనో (పీ.) పస్స ధ. ప. ౧౫].
తీణి దుచ్చరితాని – అయం సోకో.
తత్థ కతమో పరిదేవో?
కామేసు [సు. ని. ౭౮౦] గిద్ధా పసుతా పమూళ్హా, అవదానియా తే విసమే నివిట్ఠా;
దుక్ఖూపనీతా పరిదేవయన్తి, కింసు భవిస్సామ ఇతో చుతాసే.
తిస్సో విపత్తియో – అయం పరిదేవో.
తత్థ కతమం దుక్ఖం?
సతం ఆసి అయోసఙ్కూ [అయోసఙ్కు (పీ. క.) పస్స థేరగా. ౧౧౯౭], సబ్బే పచ్చత్తవేదనా;
జలితా జాతవేదావ, అచ్చిసఙ్ఘసమాకులా.
మహా వత సో పరిళాహో [పరిదాఘో (పీ. క.) పస్స సం. ని. ౫.౧౧౧౩] సంయుత్తకే సుత్తం సచ్చసంయుత్తేసు – ఇదం దుక్ఖం.
తత్థ కతమం దోమనస్సం?
సఙ్కప్పేహి పరేతో [పరతో (క.) పస్స సు. ని. ౮౨౪] సో, కపణో వియ ఝాయతి;
సుత్వా పరేసం నిగ్ఘోసం, మఙ్కు హోతి తథావిధో.
ద్వేమే తపనీయా ధమ్మా – ఇదం దోమనస్సం.
తత్థ కతమో ఉపాయాసో?
కమ్మారానం యథా ఉక్కా, అన్తో డయ్హతి నో బహి;
ఏవం డయ్హతి మే హదయం, సుత్వా నిబ్బత్తమమ్బుజం.
తయో అగ్గీ – అయం ఉపాయాసో.
తత్థ కతమో అప్పియసమ్పయోగో?
అయసావ [ధ. ప. ౨౪౦] మలం సముట్ఠితం, తతుట్ఠాయ తమేవ ఖాదతి;
ఏవం అతిధోనచారినం, సాని కమ్మాని నయన్తి దుగ్గతిం.
ద్వేమే తథాగతం అబ్భాచిక్ఖన్తి, ఏకుత్తరికే సుత్తం దుకేసు – అయం అప్పియసమ్పయోగో.
తత్థ కతమో పియవిప్పయోగో?
సుపినేన యథాపి సఙ్గతం, పటిబుద్ధో పురిసో న పస్సతి;
ఏవమ్పి పియాయితం [మమాయితం (పీ. క.) పస్స సు. ని. ౮౧౩] జనం, పేతం కాలఙ్కతం [కాలకతం (పీ.)] న పస్సతి.
తే దేవా చవనధమ్మం విదిత్వా తీహి వాచాహి అనుసాసన్తి. అయం పియవిప్పయోగో.
యమ్పిచ్ఛం న లభతి, తిస్సో మారధీతరో;
తస్స చే కామయానస్స [కామయమానస్స (క.) పస్స సు. ని. ౭౭౩], ఛన్దజాతస్స జన్తునో;
తే కామా పరిహాయన్తి, సల్లవిద్ధోవ రుప్పతి.
సంఖిత్తేన పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధా దుక్ఖా.
చక్ఖు సోతఞ్చ ఘానఞ్చ, జివ్హా కాయో తతో మనం;
ఏతే లోకామిసా ఘోరా, యత్థ సత్తా పుథుజ్జనా.
పఞ్చిమే భిక్ఖవే ఖన్ధా – ఇదం దుక్ఖం.
తత్థ కతమా జరా చ మరణఞ్చ?
అప్పం వత జీవితం ఇదం, ఓరం వస్ససతాపి మీయతే [మీయతి (సు. ని. ౮౧౦)];
అథ వాపి అకిచ్ఛం జీవితం, అథ ఖో సో జరసాపి మీయతే.
సంయుత్తకే పసేనదిసంయుత్తకే సుత్తం అయ్యికా మే కాలఙ్కతా – అయం జరా చ మరణఞ్చ.
తత్థ కతమా చుతి చ ఉపపత్తి చ?
‘‘సబ్బే సత్తా మరిస్సన్తి, మరణన్తం హి జీవితం;
యథాకమ్మం గమిస్సన్తి, అత్తకమ్మఫలూపగా’’తి [పుఞ్ఞపాపఫలూపగాతి (సం. ని. ౧.౧౩౩)]. –
అయం చుతి చ ఉపపత్తి చ.
ఇమేహి సుత్తేహి ఏకసదిసేహి చ అఞ్ఞేహి నవవిధం సుత్తం తం అనుపవిట్ఠేహి లక్ఖణతో దుక్ఖం ఞత్వా సాధారణఞ్చ అసాధారణఞ్చ దుక్ఖం అరియసచ్చం నిద్దిసితబ్బం. గాథాహి గాథా అనుమినితబ్బా, బ్యాకరణేహి వా బ్యాకరణం – ఇదం దుక్ఖం.
౯. తత్థ కతమో దుక్ఖసముదయో?
కామేసు సత్తా కామసఙ్గసత్తా [కామపసఙ్గసత్తా (పీ.) పస్స ఉదా. ౬౩], సంయోజనే వజ్జమపస్సమానా;
న హి జాతు సంయోజనసఙ్గసత్తా, ఓఘం తరేయ్యుం విపులం మహన్తం.
చత్తారో ఆసవా సుత్తం – అయం దుక్ఖసముదయో.
తత్థ కతమో దుక్ఖనిరోధో?
యమ్హి న మాయా వసతీ న మానో,
యో వీతలోభో అమమో నిరాసో,
పనుణ్ణకోధో [పనున్నకోధో (పీ.) పస్స ఉదా. ౨౬] అభినిబ్బుతత్తో;
సో బ్రాహ్మణో సో సమణో స భిక్ఖు.
ద్వేమా విముత్తియో, రాగవిరాగా చ చేతోవిముత్తి; అవిజ్జావిరాగా చ పఞ్ఞావిముత్తి – అయం నిరోధో.
తత్థ కతమో మగ్గో?
ఏసేవ మగ్గో నత్థఞ్ఞో, దస్సనస్స విసుద్ధియా;
అరియో అట్ఠఙ్గికో మగ్గో, మారస్సేతం పమోహనం.
సత్తిమే, భిక్ఖవే, బోజ్ఝఙ్గా – అయం మగ్గో.
తత్థ కతమాని చత్తారి అరియసచ్చాని?
‘‘యే ధమ్మా [మహావ. ౬౦] హేతుప్పభవా, తేసం హేతుం తథాగతో ఆహ;
తేసఞ్చ యో నిరోధో, ఏవంవాదీ మహాసమణో’’తి.
హేతుప్పభవా ధమ్మా దుక్ఖం, హేతుసముదయో, యం భగవతో వచనం. అయం ధమ్మో యో నిరోధో, యే హి కేచి సంయోజనియేసు ధమ్మేసు అస్సదానుపస్సినో విహరన్తి. కిలేసా తణ్హా పవడ్ఢతి, తణ్హాపచ్చయా ఉపాదానం…పే… ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో హోతి. తత్థ యం సంయోజనం – అయం సముదయో. యే సంయోజనియా ధమ్మా యే చ సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసా సమ్భవన్తి – ఇదం దుక్ఖం. యా సంయోజనియేసు ధమ్మేసు ఆదీనవానుపస్సనా – అయం మగ్గో. పరిముచ్చతి జాతియా జరాయ బ్యాధీహి మరణేహి సోకేహి పరిదేవేహి యావ ఉపాయాసేహి – ఇదం నిబ్బానం. ఇమాని చత్తారి సచ్చాని.
తత్థ కతమా అనుపాదిసేసా నిబ్బానధాతు?
అత్థఙ్గతస్స న పమాణమత్థి, తం హి వా నత్థి యేన నం పఞ్ఞపేయ్య;
సబ్బసఙ్గానం సమూహతత్తా విదూ, సితా వాదసతస్సు [వాదసతస్స (పీ. క.)] సబ్బే.
సంయుత్తకే గోధికసంయుత్తం.
ఇమాని అసాధారణాని సుత్తాని. యహిం యహిం సచ్చాని నిద్దిట్ఠాని, తహిం తహిం సచ్చలక్ఖణతో ఓతారేత్వా [ఓహారేత్వా (పీ. క.)] అపరిమాణేహి బ్యఞ్జనేహి సో అత్థో పరియేసితబ్బో. తత్థ అత్థానుపరివత్తి బ్యఞ్జనేన పున బ్యఞ్జనానుపరివత్తి అత్థేన తస్స ఏకమేకస్స అపరిమాణాని బ్యఞ్జనాని ఇమేహి సుత్తేహి యథానిక్ఖిత్తేహి చత్తారి అరియసచ్చాని నిద్దిసితబ్బాని. పఞ్చనికాయే అనుపవిట్ఠాహి గాథాహి గాథా అనుమినితబ్బా, బ్యాకరణేన బ్యాకరణం. ఇమాని అసాధారణాని సుత్తాని.
తేసం ఇమా ఉద్దానగాథా
యమేకరత్తిం పఠమం, అట్ఠ దానూపపత్తియో;
పఞ్చ పుబ్బనిమిత్తాని, ఖీణమచ్ఛంవ పల్లలం.
సామం తేన కుతో రాజ, తయో దేవా గిలానకా;
యథాపి కుమ్భకారస్స, యథా నదిదకప్పనం.
ఇధ సోచతి పేచ్చ సోచతి, తీణి దుచ్చరితాని చ;
కామేసు గిద్ధా పసుతా, యావ తిస్సో విపత్తియో.
సతం ఆసి [సతమాయు (సీ.), సతధాతు (పీ.)] అయోసఙ్కూ, పరిళాహో మహత్తరో;
సఙ్కప్పేహి పరేతో సో, తత్థ తపనియేహి చ.
కమ్మారానం యథా ఉక్కా, తయో అగ్గీ పకాసితా;
అయతో మలముప్పన్నం, అబ్భక్ఖానం తథాగతే.
తివిధం దేవానుసాసన్తి, సుపినేన సఙ్గమో యథా;
తిస్సో చేవ మారధీతా, సల్లవిద్ధోవ రుప్పతి.
చక్ఖు సోతఞ్చ ఘానఞ్చ, పఞ్చక్ఖన్ధా పకాసితా;
అప్పం వత జీవితం ఇదం, అయ్యికా మే మహల్లికా.
సబ్బే సత్తా మరిస్సన్తి, ఉపపత్తి చుతిచయం;
కామేసు సత్తా పసుతా, ఆసవేహి చతూహి చ.
యమ్హి న మాయా వసతి, ద్వేమా చేతోవిముత్తియో;