౫౪౭. వేస్సన్తరజాతకం (౧౦)

దసవరకథా

౧౬౫౫. ‘‘ఫుస్సతీ [ఫుసతి (సీ. పీ.)] వరవణ్ణాభే, వరస్సు దసధా వరే;

పథబ్యా చారుపుబ్బఙ్గి, యం తుయ్హం మనసో పియం’’.

౧౬౫౬. ‘‘దేవరాజ నమో త్యత్థు, కిం పాపం పకతం మయా;

రమ్మా చావేసి మం ఠానా, వాతోవ ధరణీరుహం’’.

౧౬౫౭. ‘‘న చేవ తే కతం పాపం, న చ మే త్వమసి అప్పియా;

పుఞ్ఞఞ్చ తే పరిక్ఖీణం, యేన తేవం వదామహం.

౧౬౫౮. ‘‘సన్తికే మరణం తుయ్హం, వినాభావో భవిస్సతి;

పటిగణ్హాహి మే ఏతే, వరే దస పవేచ్ఛతో’’.

౧౬౫౯. ‘‘వరం చే మే అదో సక్క, సబ్బభూతానమిస్సర;

సివిరాజస్స భద్దన్తే, తత్థ అస్సం నివేసనే.

౧౬౬౦. ‘‘నీలనేత్తా నీలభము, నిలక్ఖీ చ యథా మిగీ;

ఫుస్సతీ నామ నామేన, తత్థపస్సం పురిన్దద.

౧౬౬౧. ‘‘పుత్తం లభేథ వరదం, యాచయోగం [యాచయోగిం (క.)] అమచ్ఛరిం;

పూజితం పటిరాజూహి, కిత్తిమన్తం యసస్సినం.

౧౬౬౨. ‘‘గబ్భం మే ధారయన్తియా, మజ్ఝిమఙ్గం అనున్నతం;

కుచ్ఛి అనున్నతో అస్స, చాపంవ లిఖితం సమం.

౧౬౬౩. ‘‘థనా మే నప్పపతేయ్యుం, పలితా న సన్తు వాసవ;

కాయే రజో న లిమ్పేథ, వజ్ఝఞ్చాపి పమోచయే.

౧౬౬౪. ‘‘మయూరకోఞ్చాభిరుదే, నారివరగణాయుతే;

ఖుజ్జచేలాపకాకిణ్ణే, సూదమాగధవణ్ణితే.

౧౬౬౫. ‘‘చిత్రగ్గళేరుఘుసితే, సురామంసపబోధనే;

సివిరాజస్స భద్దన్తే, తత్థస్సం మహేసీ పియా’’.

౧౬౬౬. ‘‘యే తే దస వరా దిన్నా, మయా సబ్బఙ్గసోభనే;

సివిరాజస్స విజితే, సబ్బే తే లచ్ఛసీ వరే.

౧౬౬౭. ‘‘ఇదం వత్వాన మఘవా, దేవరాజా సుజమ్పతి;

ఫుస్సతియా వరం దత్వా, అనుమోదిత్థ వాసవో.

దసవరకథా నామ.

హేమవన్తం

౧౬౬౮. ‘‘పరూళ్హకచ్ఛనఖలోమా, పఙ్కదన్తా రజస్సిరా;

పగ్గయ్హ దక్ఖిణం బాహుం, కిం మం యాచన్తి బ్రాహ్మణా’’.

౧౬౬౯. ‘‘రతనం దేవ యాచామ, సివీనం రట్ఠవడ్ఢనం;

దదాహి పవరం నాగం, ఈసాదన్తం ఉరూళ్హవం’’.

౧౬౭౦. ‘‘దదామి న వికమ్పామి, యం మం యాచన్తి బ్రాహ్మణా;

పభిన్నం కుఞ్జరం దన్తిం, ఓపవయ్హం గజుత్తమం’’.

౧౬౭౧. ‘‘హత్థిక్ఖన్ధతో ఓరుయ్హ, రాజా చాగాధిమానసో;

బ్రాహ్మణానం అదా దానం, సివీనం రట్ఠవడ్ఢనో’’.

౧౬౭౨. ‘‘తదాసి యం భింసనకం, తదాసి లోమహంసనం;

హత్థినాగే పదిన్నమ్హి, మేదనీ సమ్పకమ్పథ.

౧౬౭౩. ‘‘తదాసి యం భింసనకం, తదాసి లోమహంసనం;

హత్థినాగే పదిన్నమ్హి, ఖుబ్భిత్థ నగరం తదా.

౧౬౭౪. ‘‘సమాకులం పురం ఆసి, ఘోసో చ విపులో మహా;

హత్థినాగే పదిన్నమ్హి, సివీనం రట్ఠవడ్ఢనే’’.

౧౬౭౫. ‘‘ఉగ్గా చ రాజపుత్తా చ, వేసియానా చ బ్రాహ్మణా;

హత్థారోహా అనీకట్ఠా, రథికా పత్తికారకా.

౧౬౭౬. ‘‘కేవలో చాపి నిగమో, సివయో చ సమాగతా;

దిస్వా నాగం నీయమానం, తే రఞ్ఞో పటివేదయుం.

౧౬౭౭. ‘‘విధమం దేవ తే రట్ఠం, పుత్తో వేస్సన్తరో తవ;

కథం నో హత్థినం దజ్జా, నాగం రట్ఠస్స పూజితం.

౧౬౭౮. ‘‘కథం నో కుఞ్జరం దజ్జా, ఈసాదన్తం ఉరూళ్హవం;

ఖేత్తఞ్ఞుం సబ్బయుద్ధానం, సబ్బసేతం గజుత్తమం.

౧౬౭౯. ‘‘పణ్డుకమ్బలసఞ్ఛన్నం, పభిన్నం సత్తుమద్దనం;

దన్తిం సవాళబీజనిం, సేతం కేలాససాదిసం.

౧౬౮౦. ‘‘ససేతచ్ఛత్తం సఉపాధేయ్యం, సాథబ్బనం సహత్థిపం;

అగ్గయానం రాజవాహిం, బ్రాహ్మణానం అదా గజం [ధనం (సీ. పీ.), దానం (స్యా.)].

౧౬౮౧. ‘‘అన్నం పానఞ్చ యో [సో (సీ. స్యా. క.)] దజ్జా, వత్థసేనాసనాని చ;

ఏతం ఖో దానం పతిరూపం, ఏతం ఖో బ్రాహ్మణారహం.

౧౬౮౨. ‘‘అయం తే వంసరాజా నో, సివీనం రట్ఠవడ్ఢనో [రట్ఠవడ్ఢనం (సీ.), రట్ఠవడ్ఢన (పీ.)];

కథం వేస్సన్తరో పుత్తో, గజం భాజేతి సఞ్జయ.

౧౬౮౩. ‘‘సచే త్వం న కరిస్ససి, సివీనం వచనం ఇదం;

మఞ్ఞే తం సహ పుత్తేన, సివీ హత్థే కరిస్సరే’’.

౧౬౮౪. ‘‘కామం జనపదో మాసి, రట్ఠఞ్చాపి వినస్సతు;

నాహం సివీనం వచనా, రాజపుత్తం అదూసకం;

పబ్బాజేయ్యం సకా రట్ఠా, పుత్తో హి మమ ఓరసో.

౧౬౮౫. ‘‘కామం జనపదో మాసి, రట్ఠఞ్చాపి వినస్సతు;

నాహం సివీనం వచనా, రాజపుత్తం అదూసకం;

పబ్బాజేయ్యం సకా రట్ఠా, పుత్తో హి మమ అత్రజో.

౧౬౮౬. ‘‘న చాహం తస్మిం దుబ్భేయ్యం, అరియసీలవతో హి సో;

అసిలోకోపి మే అస్స, పాపఞ్చ పసవే బహుం;

కథం వేస్సన్తరం పుత్తం, సత్థేన ఘాతయామసే’’.

౧౬౮౭. ‘‘మా నం దణ్డేన సత్థేన, న హి సో బన్ధనారహో;

పబ్బాజేహి చ నం రట్ఠా, వఙ్కే వసతు పబ్బతే’’.

౧౬౮౮. ‘‘ఏసో చే సివీనం ఛన్దో, ఛన్దం న పనుదామసే;

ఇమం సో వసతు రత్తిం, కామే చ పరిభుఞ్జతు.

౧౬౮౯. ‘‘తతో రత్యా వివసానే, సూరియస్సుగ్గమనం పతి [సూరియుగ్గమనే సతి (క.)];

సమగ్గా సివయో హుత్వా, రట్ఠా పబ్బాజయన్తు నం’’.

౧౬౯౦. ‘‘ఉట్ఠేహి కత్తే తరమానో, గన్త్వా వేస్సన్తరం వద;

సివయో దేవ తే కుద్ధా, నేగమా చ సమాగతా.

౧౬౯౧. ‘‘ఉగ్గా చ రాజపుత్తా చ, వేసియానా చ బ్రాహ్మణా;

హత్థారోహా అనీకట్ఠా, రథికా పత్తికారకా;

కేవలో చాపి నిగమో, సివయో చ సమాగతా.

౧౬౯౨. ‘‘అస్మా రత్యా వివసానే, సూరియస్సుగ్గమనం పతి;

సమగ్గా సివయో హుత్వా, రట్ఠా పబ్బాజయన్తి తం.

౧౬౯౩. ‘‘స కత్తా తరమానోవ, సివిరాజేన పేసితో;

ఆముత్తహత్థాభరణా, సువత్థో చన్దనభూసితో.

౧౬౯౪. ‘‘సీసం న్హాతో ఉదకే సో, ఆముత్తమణికుణ్డలో;

ఉపాగమి పురం రమ్మం, వేస్సన్తరనివేసనం.

౧౬౯౫. ‘‘తత్థద్దస కుమారం సో, రమమానం సకే పురే;

పరికిణ్ణం అమచ్చేహి, తిదసానంవ వాసవం.

౧౬౯౬. ‘‘సో తత్థ గన్త్వా తరమానో, కత్తా వేస్సన్తరంబ్రవి;

దుక్ఖం తే వేదయిస్సామి, మా మే కుజ్ఝి రథేసభ.

౧౬౯౭. ‘‘వన్దిత్వా రోదమానో సో, కత్తా రాజానమబ్రవి;

భత్తా మేసి మహారాజ, సబ్బకామరసాహరో.

౧౬౯౮. ‘‘దుక్ఖం తే వేదయిస్సామి, తత్థ అస్సాసయన్తు మం;

సివయో దేవ తే కుద్ధా, నేగమా చ సమాగతా.

౧౬౯౯. ‘‘ఉగ్గా చ రాజపుత్తా చ, వేసియానా చ బ్రాహ్మణా;

హత్థారోహా అనీకట్ఠా, రథికా పత్తికారకా;

కేవలో చాపి నిగమో, సివయో చ సమాగతా.

౧౭౦౦. ‘‘అస్మా రత్యా వివసానే, సూరియస్సుగ్గమనం పతి;

సమగ్గా సివయో హుత్వా, రట్ఠా పబ్బాజయన్తి తం’’.

౧౭౦౧. ‘‘కిస్మిం మే సివయో కుద్ధా, నాహం పస్సామి దుక్కటం;

తం మే కత్తే వియాచిక్ఖ, కస్మా పబ్బాజయన్తి మం’’.

౧౭౦౨. ‘‘ఉగ్గా చ రాజపుత్తా చ, వేసియానా చ బ్రాహ్మణా;

హత్థారోహా అనీకట్ఠా, రథికా పత్తికారకా;

నాగదానేన ఖియ్యన్తి, తస్మా పబ్బాజయన్తి తం’’.

౧౭౦౩. ‘‘హదయం చక్ఖుమ్పహం దజ్జం, కిం మే బాహిరకం ధనం;

హిరఞ్ఞం వా సువణ్ణం వా, ముత్తా వేళురియా మణి.

౧౭౦౪. ‘‘దక్ఖిణం వాపహం బాహుం, దిస్వా యాచకమాగతే;

దదేయ్యం న వికమ్పేయ్యం, దానే మే రమతే మనో.

౧౭౦౫. ‘‘కామం మం సివయో సబ్బే, పబ్బాజేన్తు హనన్తు వా;

నేవ దానా విరమిస్సం, కామం ఛిన్దన్తు సత్తధా’’.

౧౭౦౬. ‘‘ఏవం తం సివయో ఆహు, నేగమా చ సమాగతా;

కోన్తిమారాయ తీరేన, గిరిమారఞ్జరం పతి;

యేన పబ్బాజితా యన్తి, తేన గచ్ఛతు సుబ్బతో’’.

౧౭౦౭. ‘‘సోహం తేన గమిస్సామి, యేన గచ్ఛన్తి దూసకా;

రత్తిన్దివం మే ఖమథ, యావ దానం దదామహం’’.

౧౭౦౮. ‘‘ఆమన్తయిత్థ రాజానం, మద్దిం సబ్బఙ్గసోభనం;

యం తే కిఞ్చి మయా దిన్నం, ధనం ధఞ్ఞఞ్చ విజ్జతి.

౧౭౦౯. ‘‘హిరఞ్ఞం వా సువణ్ణం వా, ముత్తా వేళురియా బహూ;

సబ్బం తం నిదహేయ్యాసి, యఞ్చ తే పేత్తికం ధనం.

౧౭౧౦. ‘‘తమబ్రవి రాజపుత్తీ, మద్దీ సబ్బఙ్గసోభనా;

కుహిం దేవ నిదహామి, తం మే అక్ఖాహి పుచ్ఛితో’’.

౧౭౧౧. ‘‘సీలవన్తేసు దజ్జాసి, దానం మద్ది యథారహం;

న హి దానా పరం అత్థి, పతిట్ఠా సబ్బపాణినం.

౧౭౧౨. ‘‘పుత్తేసు మద్ది దయేసి, సస్సుయా ససురమ్హి చ;

యో చ తం భత్తా మఞ్ఞేయ్య, సక్కచ్చం తం ఉపట్ఠహే.

౧౭౧౩. ‘‘నో చే తం భత్తా మఞ్ఞేయ్య, మయా విప్పవసేన తే;

అఞ్ఞం భత్తారం పరియేస, మా కిసిత్థో [మా కిలిత్థ (సీ. పీ.)] మయా వినా’’.

౧౭౧౪. ‘‘అహఞ్హి వనం గచ్ఛామి, ఘోరం వాళమిగాయుతం;

సంసయో జీవితం మయ్హం, ఏకకస్స బ్రహావనే’’.

౧౭౧౫. ‘‘తమబ్రవి రాజపుత్తీ, మద్దీ సబ్బఙ్గసోభనా;

‘‘అభుమ్మే కథం ను భణసి, పాపకం వత భాససి.

౧౭౧౬. ‘‘నేస ధమ్మో మహారాజ, యం త్వం గచ్ఛేయ్య ఏకకో;

అహమ్పి తేన గచ్ఛామి, యేన గచ్ఛసి ఖత్తియ.

౧౭౧౭. ‘‘మరణం వా తయా సద్ధిం, జీవితం వా తయా వినా;

తదేవ మరణం సేయ్యో, యం చే జీవే తయా వినా.

౧౭౧౮. ‘‘అగ్గిం ఉజ్జాలయిత్వాన [నిజ్జాలయిత్వాన (సీ. పీ.)], ఏకజాలసమాహితం;

తత్థ మే [తత్థేవ (స్యా. క.)] మరణం సేయ్యో, యం చే జీవే తయా వినా.

౧౭౧౯. ‘‘యథా ఆరఞ్ఞకం నాగం, దన్తిం అన్వేతి హత్థినీ;

జేస్సన్తం గిరిదుగ్గేసు, సమేసు విసమేసు చ.

౧౭౨౦. ‘‘ఏవం తం అనుగచ్ఛామి, పుత్తే ఆదాయ పచ్ఛతో;

సుభరా తే భవిస్సామి, న తే హేస్సామి దుబ్భరా.

౧౭౨౧. ‘‘ఇమే కుమారే పస్సన్తో, మఞ్జుకే పియభాణినే;

ఆసీనే [ఆసనే (క.)] వనగుమ్బస్మిం, న రజ్జస్స సరిస్ససి.

౧౭౨౨. ‘‘ఇమే కుమారే పస్సన్తో, మఞ్జుకే పియభాణినే;

కీళన్తే వనగుమ్బస్మిం, న రజ్జస్స సరిస్ససి.

౧౭౨౩. ‘‘ఇమే కుమారే పస్సన్తో, మఞ్జుకే పియభాణినే;

అస్సమే రమణీయమ్హి, న రజ్జస్స సరిస్ససి.

౧౭౨౪. ‘‘ఇమే కుమారే పస్సన్తో, మఞ్జుకే పియభాణినే;