౫౩౭. మహాసుతసోమజాతకం (౫)
౩౭౧. ‘‘కస్మా తువం రసక ఏదిసాని, కరోసి కమ్మాని సుదారుణాని;
హనాసి ఇత్థీ పురిసే చ మూళ్హో, మంసస్స హేతు అదు [ఆదు (సీ. స్యా.)] ధనస్స కారణా’’.
౩౭౨. ‘‘నం అత్తహేతూ న ధనస్స కారణా, న పుత్తదారస్స సహాయఞాతినం;
భత్తా చ మే భగవా భూమిపాలో, సో ఖాదతి మంసం భదన్తేదిసం’’.
౩౭౩. ‘‘సచే తువం భత్తురత్థే పయుత్తో, కరోసి కమ్మాని సుదారుణాని;
పాతోవ అన్తేపురం పాపుణిత్వా, లపేయ్యాసి మే రాజినో సమ్ముఖే తం’’.
౩౭౪. ‘‘తథా కరిస్సామి అహం భదన్తే, యథా తువం [యమేవ త్వం (సీ.)] భాససి కాళహత్థి;
పాతోవ అన్తేపురం పాపుణిత్వా, వక్ఖామి తే రాజినో సమ్ముఖే తం’’.
౩౭౫. తతో రత్యా వివసానే [వివసనే (సీ. స్యా. పీ.)], సూరియుగ్గమనం పతి;
కాళో రసకమాదాయ, రాజానం ఉపసఙ్కమి;
ఉపసఙ్కమ్మ [ఉపసఙ్కమిత్వా (సీ. స్యా. పీ.)] రాజానం, ఇదం వచనమబ్రవి.
౩౭౬. ‘‘సచ్చం కిర మహారాజ, రసకో పేసితో తయా;
హనతి ఇత్థిపురిసే, తువం మంసాని ఖాదసి’’.
౩౭౭. ‘‘ఏవమేవ తథా కాళ, రసకో పేసితో మయా;
మమ అత్థం కరోన్తస్స, కిమేతం పరిభాససి’’.
౩౭౮. ‘‘ఆనన్దో సబ్బమచ్ఛానం, ఖాదిత్వా రసగిద్ధిమా;
పరిక్ఖీణాయ పరిసాయ, అత్తానం ఖాదియా మతో.
౩౭౯. ‘‘ఏవం పమత్తో రసగారవే రత్తో [రతో (సీ. స్యా. పీ.)], బాలో యదీ ఆయతి నావబుజ్ఝతి;
విధమ్మ పుత్తే చజి [చజిత్వా (క.)] ఞాతకే చ, పరివత్తియ అత్తానఞ్ఞేవ [అత్తానమేవ (సీ. పీ.)] ఖాదతి.
౩౮౦. ‘‘ఇదం తే సుత్వాన విగేతు [విహేతు (సీ. పీ.)] ఛన్దో, మా భక్ఖయీ [మా భక్ఖసీ (సీ. పీ.)] రాజ మనుస్సమంసం;
మా త్వం ఇమం కేవలం వారిజోవ, ద్విపదాధిప [దిపదాదిప (సీ. పీ.) ఏవముపరిపి] సుఞ్ఞమకాసి రట్ఠం’’.
౩౮౧. ‘‘సుజాతో నామ నామేన, ఓరసో తస్స అత్రజో [తస్స ఓరస అత్రజో (సీ.), తస్స అత్రజ ఓరసో (పీ.)];
జమ్బుపేసిమలద్ధాన, మతో సో తస్స సఙ్ఖయే.
౩౮౨. ‘‘ఏవమేవ అహం కాళ, భుత్వా భక్ఖం రసుత్తమం;
అలద్ధా మానుసం మంసం, మఞ్ఞే హిస్సామి [హేస్సామి (సీ. స్యా.), హస్సామి (పీ.)] జీవితం’’.
౩౮౩. ‘‘మాణవ అభిరూపోసి, కులే జాతోసి సోత్థియే;
న త్వం అరహసి తాత, అభక్ఖం భక్ఖయేతవే’’.
౩౮౪. ‘‘రసానం అఞ్ఞతరం ఏతం, కస్మా [యస్మా (సీ. పీ.)] మం త్వం నివారయే;
సోహం తత్థ గమిస్సామి, యత్థ లచ్ఛామి ఏదిసం.
౩౮౫. ‘‘సోవాహం నిప్పతిస్సామి, న తే వచ్ఛామి సన్తికే;
యస్స మే దస్సనేన త్వం, నాభినన్దసి బ్రాహ్మణ’’.
౩౮౬. ‘‘అద్ధా అఞ్ఞేపి దాయాదే, పుత్తే లచ్ఛామ మాణవ;
త్వఞ్చ జమ్మ వినస్సస్సు, యత్థ పత్తం న తం సుణే’’.
౩౮౭. ‘‘ఏవమేవ తువం రాజ, ద్విపదిన్ద సుణోహి మే;
పబ్బాజేస్సన్తి తం రట్ఠా, సోణ్డం మాణవకం యథా’’.
౩౮౮. ‘‘సుజాతో నామ నామేన, భావితత్తాన సావకో;
అచ్ఛరం కామయన్తోవ, న సో భుఞ్జి న సో పివి.
౩౮౯. ‘‘కుసగ్గేనుదకమాదాయ [కుసగ్గే ఉదకమాదాయ (సీ. పీ.)], సముద్దే ఉదకం మినే;
ఏవం మానుసకా కామా, దిబ్బకామాన సన్తికే.
౩౯౦. ‘‘ఏవమేవ అహం కాళ, భుత్వా భక్ఖం రసుత్తమం;
అలద్ధా మానుసం మంసం, మఞ్ఞే హిస్సామి జీవితం’’.
౩౯౧. ‘‘యథాపి తే ధతరట్ఠా, హంసా వేహాయసఙ్గమా;
అభుత్తపరిభోగేన [అవుత్తిపరిభోగేన (సీ. పీ.), అయుత్తపరిభోగేన (స్యా.)], సబ్బే అబ్భత్థతం గతా.
౩౯౨. ‘‘ఏవమేవ తువం రాజ, ద్విపదిన్ద సుణోహి మే;
అభక్ఖం రాజ భక్ఖేసి, తస్మా పబ్బాజయన్తి తం’’.
౩౯౩. ‘‘తిట్ఠాహీతి మయా వుత్తో, సో త్వం గచ్ఛసి పమ్ముఖో [పాముఖో (క.)];
అట్ఠితో త్వం ఠితోమ్హీతి, లపసి బ్రహ్మచారిని;
ఇదం తే సమణాయుత్తం, అసిఞ్చ మే మఞ్ఞసి కఙ్కపత్తం’’ [కఙ్ఖపత్తం (స్యా. క.)].
౩౯౪. ‘‘ఠితోహమస్మీ సధమ్మేసు రాజ, న నామగోత్తం పరివత్తయామి;
చోరఞ్చ లోకే అఠితం వదన్తి, ఆపాయికం నేరయికం ఇతో చుతం.
౩౯౫. ‘‘సచే త్వం సద్దహసి [సచేపి సహసి (సీ. పీ.)] రాజ, సుతం గణ్హాహి ఖత్తియ [ఖత్తియం (స్యా.)];
తేన యఞ్ఞం యజిత్వాన, ఏవం సగ్గం గమిస్ససి’’.
౩౯౬. ‘‘కిస్మిం ను రట్ఠే తవ జాతిభూమి [జాతభూమి (సీ.)], అథ కేన అత్థేన ఇధానుపత్తో;
అక్ఖాహి మే బ్రాహ్మణ ఏతమత్థం, కిమిచ్ఛసీ దేమి తయజ్జ పత్థితం’’.
౩౯౭. ‘‘గాథా చతస్సో ధరణీమహిస్సర, సుగమ్భిరత్థా వరసాగరూపమా;
తవేవ అత్థాయ ఇధాగతోస్మి, సుణోహి గాథా పరమత్థసంహితా’’.
౩౯౮. ‘‘న వే రుదన్తి మతిమన్తో సపఞ్ఞా, బహుస్సుతా యే బహుట్ఠానచిన్తినో;
దీపఞ్హి ఏతం పరమం నరానం, యం పణ్డితా సోకనుదా భవన్తి.
౩౯౯. ‘‘అత్తానం ఞాతీ ఉదాహు [ఉద (సీ. పీ.)] పుత్తదారం, ధఞ్ఞం ధనం రజతం జాతరూపం;
కిమేవ త్వం [కిమో ను త్వం (సీ. పీ.)] సుతసోమానుతప్పే, కోరబ్యసేట్ఠ వచనం సుణోమ తేతం’.
౪౦౦. ‘‘నేవాహమత్తానమనుత్థునామి, న పుత్తదారం న ధనం న రట్ఠం;
సతఞ్చ ధమ్మో చరితో పురాణో, తం సఙ్కరం [సఙ్గరం (సీ. స్యా. పీ.) ఏవముపరిపి] బ్రాహ్మణస్సానుతప్పే.
౪౦౧. ‘‘కతో మయా సఙ్కరో బ్రాహ్మణేన, రట్ఠే సకే ఇస్సరియే ఠితేన;
తం సఙ్కరం బ్రాహ్మణసప్పదాయ, సచ్చానురక్ఖీ పునరావజిస్సం’’.
౪౦౨. ‘‘నేవాహమేతం అభిసద్దహామి, సుఖీ నరో మచ్చుముఖా పముత్తో;
అమిత్తహత్థం పునరావజేయ్య, కోరబ్యసేట్ఠ న హి మం ఉపేసి.
౪౦౩. ‘‘ముత్తో తువం పోరిసాదస్స హత్థా, గన్త్వా సకం మన్దిరం కామకామీ;
మధురం పియం జీవితం లద్ధ రాజ, కుతో తువం ఏహిసి మే సకాసం’’.
౪౦౪. ‘‘మతం వరేయ్య పరిసుద్ధసీలో, న జీవితం [న హి జీవితం (సీ.)] గరహితో పాపధమ్మో;
న హి తం నరం తాయతి [తాయతే (సీ. స్యా. పీ. క.)] దుగ్గతీహి, యస్సాపి హేతు అలికం భణేయ్య.
౪౦౫. ‘‘సచేపి వాతో గిరిమావహేయ్య, చన్దో చ సూరియో చ ఛమా పతేయ్యుం;
సబ్బా చ నజ్జో పటిసోతం వజేయ్యుం, న త్వేవహం రాజ ముసా భణేయ్యం.
౪౦౬. [అయం గాథా సీ. పీ. పోత్థకేసు న దిస్సతి] ‘‘నభం ఫలేయ్య ఉదధీపి సుస్సే, సంవట్టయే భూతధరా వసున్ధరా;
సిలుచ్చయో మేరు సమూలముప్పతే, న త్వేవహం రాజ ముసా భణేయ్యం’’ [అయం గాథా సీ. పీ. పోత్థకేసు న దిస్సతి].
౪౦౭. ‘‘అసిఞ్చ సత్తిఞ్చ పరామసామి, సపథమ్పి తే సమ్మ అహం కరోమి;
తయా పముత్తో అనణో భవిత్వా, సచ్చానురక్ఖీ పునరావజిస్సం’’.
౪౦౮. ‘‘యో తే కతో సఙ్కరో బ్రాహ్మణేన, రట్ఠే సకే ఇస్సరియే ఠితేన;
తం సఙ్కరం బ్రాహ్మణసప్పదాయ, సచ్చానురక్ఖీ పునరావజస్సు’’.
౪౦౯. ‘‘యో మే కతో సఙ్కరో బ్రాహ్మణేన, రట్ఠే సకే ఇస్సరియే ఠితేన;
తం సఙ్కరం బ్రాహ్మణసప్పదాయ, సచ్చానురక్ఖీ పునరావజిస్సం’’.
౪౧౦. ‘‘ముత్తో చ సో పోరిసాదస్స హత్థా, గన్త్వాన తం బ్రాహ్మణం ఏతదవోచ;
సుణోమ [సుణోమి (సీ. స్యా.)] గాథాయో సతారహాయో, యా మే సుతా అస్సు హితాయ బ్రహ్మే’’.
౪౧౧. ‘‘సకిదేవ సుతసోమ, సబ్భి హోతి [హోతు (పీ.)] సమాగమో;
సా నం సఙ్గతి పాలేతి, నాసబ్భి బహుసఙ్గమో.
౪౧౨. ‘‘సబ్భిరేవ సమాసేథ, సబ్భి కుబ్బేథ సన్థవం;
సతం సద్ధమ్మమఞ్ఞాయ, సేయ్యో హోతి న పాపియో.
౪౧౩. ‘‘జీరన్తి వే రాజరథా సుచిత్తా, అథో సరీరమ్పి జరం ఉపేతి;
సతఞ్చ ధమ్మో న జరం ఉపేతి, సన్తో హవే సబ్భి పవేదయన్తి.
౪౧౪. ‘‘నభఞ్చం దూరే పథవీ చ దూరే, పారం సముద్దస్స తదాహు దూరే;
తతో హవే దూరతరం వదన్తి, సతఞ్చ ధమ్మో [ధమ్మం (సీ. పీ.)] అసతఞ్చ రాజ’’.
౪౧౫. ‘‘సహస్సియా [సహస్సియో (సీ. పీ.)] ఇమా గాథా, నహిమా [న ఇమా, (సీ. పీ.) నయిమా (స్యా.)] గాథా సతారహా;
చత్తారి త్వం సహస్సాని, ఖిప్పం గణ్హాహి బ్రాహ్మణ’’.
౪౧౬. ‘‘ఆసీతియా నావుతియా [అసీతియా నవుతియా (పీ.)] చ గాథా, సతారహా చాపి భవేయ్య [భవేయ్యు (సీ. స్యా. పీ.)] గాథా;
పచ్చత్తమేవ సుతసోమ జానహి, సహస్సియా నామ కా అత్థి [సహస్సియో నామ ఇధత్థి (సీ.)] గాథా’’.
౪౧౭. ‘‘ఇచ్ఛామి వోహం సుతవుద్ధిమత్తనో, సన్తోతి మం [సన్తో మమం (స్యా.), సన్తో చ మం (సీ. పీ. క.)] సప్పురిసా భజేయ్యుం;
అహం సవన్తీహి మహోదధీవ, న హి తాత తప్పామి సుభాసితేన.
౪౧౮. ‘‘అగ్గి యథా తిణకట్ఠం దహన్తో, న తప్పతీ సాగరోవ [సాగరో వా (సీ. పీ.)] నదీహి;
ఏవమ్పి తే పణ్డితా రాజసేట్ఠ, సుత్వా న తప్పన్తి సుభాసితేన.
౪౧౯. ‘‘సకస్స దాసస్స యదా సుణోమి, గాథం అహం అత్థవతిం [గాథా అహం అత్థవతీ (సీ. పీ.)] జనిన్ద;
తమేవ సక్కచ్చ నిసామయామి, న హి తాత ధమ్మేసు మమత్థి తిత్తి’’.
౪౨౦. ‘‘ఇదం తే రట్ఠం సధనం సయోగ్గం, సకాయురం సబ్బకామూపపన్నం;
కిం కామహేతు పరిభాససిమం [భాససే మం (సీ. స్యా. పీ.)], గచ్ఛామహం పోరిసాదస్స ఞత్తే’’ [పోరిసాదస్స కన్తే (సీ. పీ.), పోరిసాదస్సుపన్తే (క.)].
౪౨౧. ‘‘అత్తానురక్ఖాయ భవన్తి హేతే, హత్థారోహా రథికా పత్తికా చ;
అస్సారుహా [అస్సారోహా (స్యా. పీ.)] యే చ ధనుగ్గహాసే, సేనం పయుఞ్జామ హనామ సత్తుం’’.
౪౨౨. ‘‘సుదుక్కరం పోరిసాదో అకాసి, జీవం గహేత్వాన అవస్సజీ మం;
తం తాదిసం పుబ్బకిచ్చం సరన్తో, దుబ్భే అహం తస్స కథం జనిన్ద’’.
౪౨౩. ‘‘వన్దిత్వా సో పితరం మాతరఞ్చ, అనుసాసేత్వా నేగమఞ్చ బలఞ్చ;
సచ్చవాదీ సచ్చానురక్ఖమానో, అగమాసి సో యత్థ పోరిసాదో’’.
౪౨౪. ‘‘కతో మయా సఙ్కరో బ్రాహ్మణేన, రట్ఠే సకే ఇస్సరియే ఠితేన;
తం సఙ్కరం బ్రాహ్మణసప్పదాయ, సచ్చానురక్ఖీ పునరాగతోస్మి;
యజస్సు యఞ్ఞం ఖాద మం పోరిసాద’’.
౪౨౫. ‘‘న హాయతే ఖాదితం [ఖాదితుం (సీ. స్యా. పీ.)] మయ్హం పచ్ఛా, చితకా అయం తావ సధూమికావ [సధూమకా చ (స్యా.)];
నిద్ధూమకే పచితం సాధుపక్కం, సుణోమ [సుణోమి (సీ.), సుణామ (పీ.)] గాథాయో సతారహాయో’’.
౪౨౬. ‘‘అధమ్మికో త్వం పోరిసాదకాసి [పోరిసాదమకాసి (క.)], రట్ఠా చ భట్ఠో ఉదరస్స హేతు;
ధమ్మఞ్చిమా అభివదన్తి గాథా, ధమ్మో చ అధమ్మో చ కుహిం సమేతి.
౪౨౭. ‘‘అధమ్మికస్స లుద్దస్స, నిచ్చం లోహితపాణినో;
నత్థి సచ్చం కుతో ధమ్మో, కిం సుతేన కరిస్ససి’’.
౪౨౮. ‘‘యో మంసహేతు మిగవం చరేయ్య, యో వా హనే పురిసమత్తహేతు;
ఉభోపి తే పేచ్చ సమా భవన్తి, కస్మా నో [కస్మా ను (క.)] అధమ్మికం బ్రూసి మం త్వం’’.
౪౨౯. ‘‘పఞ్చ పఞ్చనఖా భక్ఖా, ఖత్తియేన పజానతా;
అభక్ఖం రాజ భక్ఖేసి, తస్మా అధమ్మికో తువం’’.
౪౩౦. ‘‘ముత్తో తువం పోరిసాదస్స హత్థా, గన్త్వా సకం మన్దిరం కామకామీ;
అమిత్తహత్థం పునరాగతోసి, న ఖత్తధమ్మే కుసలోసి రాజ’’.
౪౩౧. ‘‘యే ఖత్తధమ్మే కుసలా భవన్తి, పాయేన తే నేరయికా భవన్తి;
తస్మా అహం ఖత్తధమ్మం పహాయ, సచ్చానురక్ఖీ పునరాగతోస్మి;
యజస్సు యఞ్ఞం ఖాద మం పోరిసాద’’.
౪౩౨. ‘‘పాసాదవాసా పథవీగవస్సా, కామిత్థియో కాసికచన్దనఞ్చ;
సబ్బం తహిం లభసి [లబ్భతి (పీ.)] సామితాయ, సచ్చేన కిం పస్ససి ఆనిసంసం’’.
౪౩౩. ‘‘యే కేచిమే అత్థి రసా పథబ్యా, సచ్చం తేసం సాధుతరం రసానం;
సచ్చే ఠితా సమణబ్రాహ్మణా చ, తరన్తి జాతిమరణస్స పారం’’.
౪౩౪. ‘‘ముత్తో తువం పోరిసాదస్స హత్థా, గన్త్వా సకం మన్దిరం కామకామీ;
అమిత్తహత్థం పునరాగతోసి, న హి నూన తే మరణభయం జనిన్ద;
అలీనచిత్తో అసి [చ’సి (సీ. స్యా. పీ.)] సచ్చవాదీ’’.
౪౩౫. ‘‘కతా మే కల్యాణా అనేకరూపా, యఞ్ఞా యిట్ఠా యే విపులా పసత్థా;
విసోధితో పరలోకస్స మగ్గో, ధమ్మే ఠితో కో మరణస్స భాయే.
౪౩౬. ‘‘కతా మే కల్యాణా అనేకరూపా, యఞ్ఞా యిట్ఠా యే విపులా పసత్థా;
అనానుతప్పం పరలోకం గమిస్సం, యజస్సు యఞ్ఞం అద [ఖాద (సీ. స్యా. పీ.)] మం పోరిసాద.
౪౩౭. ‘‘పితా చ మాతా చ ఉపట్ఠితా మే, ధమ్మేన మే ఇస్సరియం పసత్థం;
విసోధితో పరలోకస్స మగ్గో, ధమ్మే ఠితో కో మరణస్స భాయే.
౪౩౮. ‘‘పితా చ మాతా చ ఉపట్ఠితా మే, ధమ్మేన మే ఇస్సరియం పసత్థం;
అనానుతప్పం పరలోకం గమిస్సం, యజస్సు యఞ్ఞం అద మం పోరిసాద.
౪౩౯. ‘‘ఞాతీసు మిత్తేసు కతా మే కారా [కతూపకారో (స్యా. క.)], ధమ్మేన మే ఇస్సరియం పసత్థం;
విసోధితో పరలోకస్స మగ్గో, ధమ్మే ఠితో కో మరణస్స భాయే.
౪౪౦. ‘‘ఞాతీసుం మిత్తేసు కతా మే కారా, ధమ్మేన మే ఇస్సరియం పసత్థం;
అనానుతప్పం పరలోకం గమిస్సం, యజస్సు యఞ్ఞం అద మం పోరిసాద.
౪౪౧. ‘‘దిన్నం మే దానం బహుధా బహూనం, సన్తప్పితా సమణబ్రాహ్మణా చ;
విసోధితో పరలోకస్స మగ్గో, ధమ్మే ఠితో కో మరణస్స భాయే.
౪౪౨. ‘‘దిన్నం మే దానం బహుధా బహూనం, సన్తప్పితా సమణబ్రాహ్మణా చ;
అనానుతప్పం పరలోకం గమిస్సం, యజస్సు యఞ్ఞం అద మం పోరిసాద’’.