౧౩. తేరసకనిపాతో
౪౭౪. అమ్బజాతకం (౧)
౧. అహాసి [ఆహాసి (?)] మే అమ్బఫలాని పుబ్బే, అణూని థూలాని చ బ్రహ్మచారి;
తేహేవ మన్తేహి న దాని తుయ్హం, దుమప్ఫలా పాతుభవన్తి బ్రహ్మే.
౨. నక్ఖత్తయోగం పటిమానయామి, ఖణం ముహుత్తఞ్చ మన్తే న పస్సం [ఖణం ముహుత్తం న మం తోసయన్తి (సీ. పీ.)];
నక్ఖత్తయోగఞ్చ ఖణఞ్చ లద్ధా, అద్ధాహరిస్సమ్బఫలం [అథాహరిస్సమ్బఫలం (సీ. పీ.)] పహూతం.
౩. నక్ఖత్తయోగం న పురే అభాణి, ఖణం ముహుత్తం న పురే అసంసి;
సయం హరీ [అథాహరీ (సీ. స్యా. పీ.)] అమ్బఫలం పహూతం, వణ్ణేన గన్ధేన రసేనుపేతం.
౪. మన్తాభిజప్పేన పురే హి [పుర’స్స (సీ. పీ.), పురేపి (స్యా.)] తుయ్హం, దుమప్ఫలా పాతుభవన్తి బ్రహ్మే;
స్వాజ్జ న పారేసి జప్పమ్పి మన్తం [జపమ్పి మన్తే (సీ. పీ.)], అయం సో కో నామ తవజ్జ ధమ్మో.
౫. చణ్డాలపుత్తో మమ సమ్పదాసి, ధమ్మేన మన్తే పకతిఞ్చ సంసి;
మా చస్సు మే పుచ్ఛితో నామగోత్తం, గుయ్హిత్థో అత్థం [మా తం (సీ. స్యా. పీ.)] విజహేయ్య మన్తో [విజహేయ్యుమన్తా (స్యా.)].
౬. సోహం జనిన్దేన జనమ్హి పుట్ఠో, మక్ఖాభిభూతో అలికం అభాణిం;
‘‘మన్తా ఇమే బ్రాహ్మణస్సా’’తి మిచ్ఛా, పహీనమన్తో కపణో రుదామి.
౭. ఏరణ్డా పుచిమన్దా వా, అథ వా పాలిభద్దకా;
మధుం మధుత్థికో విన్దే, సో హి తస్స దుముత్తమో.
౮. ఖత్తియా బ్రాహ్మణా వేస్సా, సుద్దా చణ్డాలపుక్కుసా;
యమ్హా ధమ్మం విజానేయ్య, సో హి తస్స నరుత్తమో.
౯. ఇమస్స దణ్డఞ్చ వధఞ్చ దత్వా, గలే గహేత్వా ఖలయాథ [బలయాథ (స్యా.), గలయాథ (క.)] జమ్మం;
యో ఉత్తమత్థం కసిరేన లద్ధం, మానాతిమానేన వినాసయిత్థ.
౧౦. యథా సమం మఞ్ఞమానో పతేయ్య, సోబ్భం గుహం నరకం పూతిపాదం;
రజ్జూతి వా అక్కమే కణ్హసప్పం, అన్ధో యథా జోతిమధిట్ఠహేయ్య;
ఏవమ్పి మం త్వం ఖలితం సపఞ్ఞ [సపఞ్ఞా (పీ.)], పహీనమన్తస్స పునప్పదాహి [పున సమ్పదాహి (స్యా.), పునప్పసీద (సీ. పీ.)].
౧౧. ధమ్మేన మన్తం [మన్తే (సీ. స్యా. పీ.)] తవ సమ్పదాసిం, తువమ్పి ధమ్మేన [త్వమ్పి ధమ్మేనేవ (క.)] పరిగ్గహేసి;
పకతిమ్పి తే అత్తమనో అసంసిం, ధమ్మే ఠితం తం [పతిట్ఠం (క.)] న జహేయ్య మన్తో.
౧౨. యో బాల మన్తం [బలమన్తం (క.)] కసిరేన లద్ధం, యం దుల్లభం అజ్జ మనుస్సలోకే;
కిఞ్చాపి లద్ధా జీవితుం అప్పపఞ్ఞో [కిచ్ఛా లద్ధం జీవికం అప్పపఞ్ఞో (సీ. స్యా.), కచ్ఛాపి లద్ధా జీవికం అప్పఞ్ఞ (పీ.)], వినాసయీ అలికం భాసమానో.
౧౩. బాలస్స మూళ్హస్స అకతఞ్ఞునో చ, ముసా భణన్తస్స అసఞ్ఞతస్స;
మన్తే మయం తాదిసకే న దేమ, కుతో మన్తా గచ్ఛ న మయ్హ రుచ్చసీతి.
అమ్బజాతకం పఠమం.
౪౭౫. ఫన్దనజాతకం (౨)
౧౪. కుఠారిహత్థో [కుధారిహత్థో (క.)] పురిసో, వనమోగయ్హ తిట్ఠసి;
పుట్ఠో మే సమ్మ అక్ఖాహి, కిం దారుం ఛేతుమిచ్ఛసి.
౧౫. ఇస్సో [ఇసో (సీ.), ఈసో (స్యా. పీ.)] వనాని చరసి, సమాని విసమాని చ;
పుట్ఠో మే సమ్మ అక్ఖాహి, కిం దారుం నేమియా దళ్హం.
౧౬. నేవ సాలో న ఖదిరో, నాస్సకణ్ణో కుతో ధవో;
రుక్ఖో చ [రుక్ఖోవ (సీ. పీ.)] ఫన్దనో నామ, తం దారుం నేమియా దళ్హం.
౧౭. కీదిసానిస్స పత్తాని, ఖన్ధో వా పన కీదిసో;
పుట్ఠో మే సమ్మ అక్ఖాహి, యథా జానేము ఫన్దనం.
౧౮. యస్స సాఖా పలమ్బన్తి, నమన్తి న చ భఞ్జరే;
సో రుక్ఖో ఫన్దనో నామ, యస్స మూలే అహం ఠితో.
౧౯. అరానం చక్కనాభీనం, ఈసానేమిరథస్స చ;
సబ్బస్స తే కమ్మనియో, అయం హేస్సతి ఫన్దనో.
౨౦. ఇతి ఫన్దనరుక్ఖోపి, తావదే అజ్ఝభాసథ;
మయ్హమ్పి వచనం అత్థి, భారద్వాజ సుణోహి మే.
౨౧. ఇస్సస్స [ఇమస్స (క. సీ. క.)] ఉపక్ఖన్ధమ్హా [ఉపఖన్ధమ్హా (క. సీ. పీ. క.)], ఉక్కచ్చ చతురఙ్గులం;
తేన నేమిం పసారేసి [పరిహరేసి (సీ. పీ.)], ఏవం దళ్హతరం సియా.
౨౨. ఇతి ఫన్దనరుక్ఖోపి, వేరం అప్పేసి తావదే;
జాతానఞ్చ అజాతానం, ఇస్సానం దుక్ఖమావహి.
౨౩. ఇచ్చేవం [ఇచ్చేవ (సీ. పీ.)] ఫన్దనో ఇస్సం, ఇస్సో చ పన ఫన్దనం;
అఞ్ఞమఞ్ఞం వివాదేన, అఞ్ఞమఞ్ఞమఘాతయుం.
౨౪. ఏవమేవ మనుస్సానం, వివాదో యత్థ జాయతి;
మయూరనచ్చం నచ్చన్తి, యథా తే ఇస్సఫన్దనా.
౨౫. తం వో వదామి భద్దం వో [భద్దన్తే (క.)], యావన్తేత్థ సమాగతా;
సమ్మోదథ మా వివదథ [మావివదిత్థ (సీ. స్యా. పీ.)], మా హోథ ఇస్సఫన్దనా.
౨౬. సామగ్గిమేవ [సామగ్యమేవ (స్యా. క.)] సిక్ఖేథ, బుద్ధేహేతం పసంసితం;
సామగ్గిరతో ధమ్మట్ఠో, యోగక్ఖేమా న ధంసతీతి.
ఫన్దనజాతకం దుతియం.
౪౭౬. జవనహంసజాతకం (౩)
౨౭. ఇధేవ హంస నిపత, పియం మే తవ దస్సనం;
ఇస్సరోసి అనుప్పత్తో, యమిధత్థి పవేదయ.
౨౮. సవనేన ఏకస్స పియా భవన్తి, దిస్వా పనేకస్స వియేతి [వినేతి (స్యా.), విహేతి (పీ.), విగేతి (క. అట్ఠ.)] ఛన్దో;
దిస్వా చ సుత్వా చ పియా భవన్తి, కచ్చిన్ను మే పీయసి [పియ్యసి (సీ. పీ.)] దస్సనేన.
౨౯. సవనేన పియో మేసి, భియ్యో చాగమ్మ దస్సనం;
ఏవం పియదస్సనో మే [ఏవం పియదస్సనో సమానో (సీ. స్యా. పీ.)], వస హంస మమన్తికే [మమ సన్తికే (సీ. స్యా. పీ.)].
౩౦. వసేయ్యామ తవాగారే, నిచ్చం సక్కతపూజితా;
మత్తో చ ఏకదా వజ్జే [వజ్జా (సీ. పీ.)], ‘‘హంసరాజం పచన్తు మే’’.
౩౧. ధిరత్థు తం మజ్జపానం, యం మే పియతరం తయా;
న చాపి మజ్జం పిస్సామి [పివిస్సామి (స్యా.), పాయామి (సీ. పీ.)], యావ మే వచ్ఛసీ ఘరే.
౩౨. సువిజానం సిఙ్గాలానం, సకుణానఞ్చ [సకున్తానఞ్చ (సీ. స్యా. పీ.)] వస్సితం;
మనుస్సవస్సితం రాజ, దుబ్బిజానతరం తతో.
౩౩. అపి చే మఞ్ఞతీ పోసో, ఞాతి మిత్తో సఖాతి వా;
యో పుబ్బే సుమనో హుత్వా, పచ్ఛా సమ్పజ్జతే దిసో.
౩౪. యస్మిం మనో నివిసతి, అవిదూరే సహాపి సో;
సన్తికేపి హి సో దూరే, యస్మిం నావిసతే [యస్మా వివసతే (సీ. స్యా. పీ.)] మనో.
౩౫. అన్తోపి సో హోతి పసన్నచిత్తో, పారం సముద్దస్స పసన్నచిత్తో;
అన్తోపి సో హోతి పదుట్ఠచిత్తో, పారం సముద్దస్స పదుట్ఠచిత్తో.
౩౬. సంవసన్తా వివసన్తి, యే దిసా తే రథేసభ;
ఆరా సన్తో సంవసన్తి, మనసా రట్ఠవడ్ఢన.
౩౭. అతిచిరం నివాసేన, పియో భవతి అప్పియో;
ఆమన్త ఖో తం గచ్ఛామ [గచ్ఛామి (స్యా.)], పురా తే హోమ అప్పియా [హోమి అప్పియో (స్యా.)].
౩౮. ఏవం చే యాచమానానం, అఞ్జలిం నావబుజ్ఝసి;
పరిచారకానం సతం [సన్తానం (సీ. స్యా.), సత్తానం (పీ.)], వచనం న కరోసి నో;
ఏవం తం అభియాచామ, పున కయిరాసి పరియాయం.
౩౯. ఏవం చే నో విహరతం, అన్తరాయో న హేస్సతి;
తుయ్హఞ్చాపి [వాపి (స్యా. పీ. క.)] మహారాజ, మయ్హఞ్చ [వా (బహూసు)] రట్ఠవడ్ఢన;
అప్పేవ నామ పస్సేము [పస్సేమ (సీ. స్యా. పీ.)], అహోరతానమచ్చయేతి.
జవనహంసజాతకం తతియం.
౪౭౭. చూళనారదజాతకం (౪)
౪౦. న తే కట్ఠాని భిన్నాని, న తే ఉదకమాభతం;
అగ్గీపి తే న హాపితో [హాసితో (సీ. స్యా.)], కిం ను మన్దోవ ఝాయసి.
౪౧. న ఉస్సహే వనే వత్థుం, కస్సపామన్తయామి తం;
దుక్ఖో వాసో అరఞ్ఞస్మిం, రట్ఠం ఇచ్ఛామి గన్తవే.
౪౨. యథా అహం ఇతో గన్త్వా, యస్మిం జనపదే వసం;
ఆచారం బ్రహ్మే [బ్రహ్మం (క.)] సిక్ఖేయ్యం, తం ధమ్మం అనుసాస మం.
౪౩. సచే అరఞ్ఞం హిత్వాన, వనమూలఫలాని చ;
రట్ఠే రోచయసే వాసం, తం ధమ్మం నిసామేహి మే.
౪౪. విసం మా పటిసేవిత్థో [పటిసేవిత్థ (స్యా. క.)], పపాతం పరివజ్జయ;
పఙ్కే చ మా విసీదిత్థో [పఙ్కో చ మా విసియిత్థో (క.)], యత్తో చాసీవిసే చరే.
౪౫. కిం ను విసం పపాతో వా, పఙ్కో వా బ్రహ్మచారినం;
కం త్వం ఆసీవిసం బ్రూసి, తం మే అక్ఖాహి పుచ్ఛితో;
౪౬. ఆసవో తాత లోకస్మిం, సురా నామ పవుచ్చతి;
మనుఞ్ఞో [మనుఞ్ఞా (సీ. స్యా. పీ.)] సురభీ వగ్గు, సాదు [మధు (సీ. స్యా.)] ఖుద్దరసూపమో [రసూపమా (సీ. స్యా. పీ.)];
విసం తదాహు అరియా సే, బ్రహ్మచరియస్స నారద.
౪౭. ఇత్థియో తాత లోకస్మిం, పమత్తం పమథేన్తి తా;
హరన్తి యువినో చిత్తం, తూలం భట్ఠంవ మాలుతో;
పపాతో ఏసో అక్ఖాతో, బ్రహ్మచరియస్స నారద.
౪౮. లాభో సిలోకో సక్కారో, పూజా పరకులేసు చ;
పఙ్కో ఏసో చ [ఏసోవ (సీ. స్యా. పీ.)] అక్ఖాతో, బ్రహ్మచరియస్స నారద.
౪౯. ససత్థా [మహన్తా (స్యా. క.)] తాత రాజానో, ఆవసన్తి మహిం ఇమం;
తే తాదిసే మనుస్సిన్దే, మహన్తే తాత నారద.
౫౦. ఇస్సరానం అధిపతీనం, న తేసం పాదతో చరే;
ఆసీవిసోతి [ఆసీవిసో సో (సీ. పీ.)] అక్ఖాతో, బ్రహ్మచరియస్స నారద.
౫౧. భత్తత్థో భత్తకాలే చ [యం (సీ. పీ.)], యం గేహముపసఙ్కమే;
యదేత్థ కుసలం జఞ్ఞా, తత్థ ఘాసేసనం చరే.
౫౨. పవిసిత్వా పరకులం, పానత్థం [పానత్థో (స్యా. పీ.)] భోజనాయ వా;
మితం ఖాదే మితం భుఞ్జే, న చ రూపే మనం కరే.
౫౩. గోట్ఠం మజ్జం కిరాటఞ్చ [కిరాసఞ్చ (సీ. స్యా.), కిరాసం వా (పీ.)], సభా నికిరణాని చ;
ఆరకా పరివజ్జేహి, యానీవ విసమం పథన్తి.
చూళనారదజాతకం చతుత్థం.
౪౭౮. దూతజాతకం (౫)
౫౪. దూతే తే బ్రహ్మే [దూతే బ్రాహ్మణ (క.)] పాహేసిం, గఙ్గాతీరస్మి ఝాయతో;
తేసం పుట్ఠో న బ్యాకాసి, దుక్ఖం గుయ్హమతం [గుయ్హం మతం (సీ.), తుయ్హం మతం (స్యా. క.)] ను తే.
౫౫. సచే తే దుక్ఖముప్పజ్జే, కాసీనం రట్ఠవడ్ఢన;
మా ఖో నం తస్స అక్ఖాహి, యో తం దుక్ఖా న మోచయే.
౫౬. యో తస్స [యో చ తథా (పీ.)] దుక్ఖజాతస్స, ఏకఙ్గమపి భాగసో [ఏకన్తమపి భాసతో (సీ. పీ.)];
విప్పమోచేయ్య ధమ్మేన, కామం తస్స పవేదయ [పవేదయే (సీ.)].
౫౭. సువిజానం సిఙ్గాలానం, సకుణానఞ్చ వస్సితం;
మనుస్సవస్సితం రాజ, దుబ్బిజానతరం తతో.
౫౮. అపి చే మఞ్ఞతీ పోసో, ఞాతి మిత్తో సఖాతి వా;
యో పుబ్బే సుమనో హుత్వా, పచ్ఛా సమ్పజ్జతే దిసో.
౫౯. యో అత్తనో దుక్ఖమనానుపుట్ఠో, పవేదయే జన్తు అకాలరూపే;
ఆనన్దినో తస్స భవన్తిమిత్తా [భవన్త’మిత్తా (సీ. పీ.)], హితేసినో తస్స దుఖీ భవన్తి.
౬౦. కాలఞ్చ ఞత్వాన తథావిధస్స, మేధావీనం ఏకమనం విదిత్వా;
అక్ఖేయ్య తిబ్బాని [తిప్పాని (సీ. స్యా. పీ.)] పరస్స ధీరో, సణ్హం గిరం అత్థవతిం పముఞ్చే.
౬౧. సచే చ జఞ్ఞా అవిసయ్హమత్తనో, న తే హి మయ్హం [నాయం నీతి మయ్హ (సీ. పీ.)] సుఖాగమాయ;
ఏకోవ తిబ్బాని సహేయ్య ధీరో, సచ్చం హిరోత్తప్పమపేక్ఖమానో.
౬౨. అహం రట్ఠాని విచరన్తో, నిగమే రాజధానియో;
భిక్ఖమానో మహారాజ, ఆచరియస్స ధనత్థికో.
౬౩. గహపతీ రాజపురిసే, మహాసాలే చ బ్రాహ్మణే;
అలత్థం సత్త నిక్ఖాని, సువణ్ణస్స జనాధిప;
తే మే నట్ఠా మహారాజ, తస్మా సోచామహం భుసం.
౬౪. పురిసా తే మహారాజ, మనసానువిచిన్తితా;
నాలం దుక్ఖా పమోచేతుం, తస్మా తేసం న బ్యాహరిం.
౬౫. త్వఞ్చ ఖో మే మహారాజ, మనసానువిచిన్తితో;
అలం దుక్ఖా పమోచేతుం, తస్మా తుయ్హం పవేదయిం.
౬౬. తస్సాదాసి పసన్నత్తో, కాసీనం రట్ఠవడ్ఢనో;
జాతరూపమయే నిక్ఖే, సువణ్ణస్స చతుద్దసాతి.
దూతజాతకం పఞ్చమం.