౩. యుధఞ్జయవగ్గో

౧. యుధఞ్జయచరియా

౧. ‘‘యదాహం అమితయసో, రాజపుత్తో యుధఞ్జయో;

ఉస్సావబిన్దుం సూరియాతపే, పతితం దిస్వాన సంవిజిం.

౨. ‘‘తఞ్ఞేవాధిపతిం కత్వా, సంవేగమనుబ్రూహయిం;

మాతాపితూ చ వన్దిత్వా, పబ్బజ్జమనుయాచహం.

౩. ‘‘యాచన్తి మం పఞ్జలికా, సనేగమా సరట్ఠకా;

‘అజ్జేవ పుత్త పటిపజ్జ, ఇద్ధం ఫీతం మహామహిం’.

౪. ‘‘సరాజకే సహోరోధే, సనేగమే సరట్ఠకే;

కరుణం పరిదేవన్తే, అనపేక్ఖోవ పరిచ్చజిం.

౫. ‘‘కేవలం పథవిం రజ్జం, ఞాతిపరిజనం యసం;

చజమానో న చిన్తేసిం, బోధియాయేవ కారణా.

౬. ‘‘మాతాపితా న మే దేస్సా, నపి మే దేస్సం మహాయసం;

సబ్బఞ్ఞుతం పియం మయ్హం, తస్మా రజ్జం పరిచ్చజి’’న్తి.

యుధఞ్జయచరియం పఠమం.

౨. సోమనస్సచరియా

౭. ‘‘పునాపరం యదా హోమి, ఇన్దపత్థే పురుత్తమే;

కామితో దయితో పుత్తో, సోమనస్సోతి విస్సుతో.

౮. ‘‘సీలవా గుణసమ్పన్నో, కల్యాణపటిభానవా;

వుడ్ఢాపచాయీ హిరీమా, సఙ్గహేసు చ కోవిదో.

౯. ‘‘తస్స రఞ్ఞో పతికరో, అహోసి కుహకతాపసో;

ఆరామం మాలావచ్ఛఞ్చ, రోపయిత్వాన జీవతి.

౧౦. ‘‘తమహం దిస్వాన కుహకం, థుసరాసింవ అతణ్డులం;

దుమంవ అన్తో సుసిరం, కదలింవ అసారకం.

౧౧. ‘‘నత్థిమస్స సతం ధమ్మో, సామఞ్ఞాపగతో అయం;

హిరీసుక్కధమ్మజహితో, జీవితవుత్తికారణా.

౧౨. ‘‘కుపితో అహు [అహోసి (సీ.), ఆసి (స్యా.)] పచ్చన్తో, అటవీహి పరన్తిహి;

తం నిసేధేతుం గచ్ఛన్తో, అనుసాసి పితా మమం.

౧౩. ‘‘‘మా పమజ్జి తువం తాత, జటిలం ఉగ్గతాపనం;

యదిచ్ఛకం పవత్తేహి, సబ్బకామదదో హి సో’.

౧౪. ‘‘తమహం గన్త్వానుపట్ఠానం, ఇదం వచనమబ్రవిం;

‘కచ్చి తే గహపతి కుసలం, కిం వా తే ఆహరీయతు’.

౧౫. ‘‘తేన సో కుపితో ఆసి, కుహకో మాననిస్సితో;

‘ఘాతాపేమి తువం అజ్జ, రట్ఠా పబ్బాజయామి వా’.

౧౬. ‘‘నిసేధయిత్వా పచ్చన్తం, రాజా కుహకమబ్రవి;

‘కచ్చి తే భన్తే ఖమనీయం, సమ్మానో తే పవత్తితో’.

౧౭. ‘‘తస్స ఆచిక్ఖతీ పాపో, కుమారో యథా నాసియో;

తస్స తం వచనం సుత్వా, ఆణాపేసి మహీపతి.

౧౮. ‘‘‘సీసం తత్థేవ ఛిన్దిత్వా, కత్వాన చతుఖణ్డికం;

రథియా రథియం దస్సేథ, సా గతి జటిలహీళితా’.

౧౯. ‘‘తత్థ కారణికా గన్త్వా, చణ్డా లుద్దా అకారుణా;

మాతుఅఙ్కే నిసిన్నస్స, ఆకడ్ఢిత్వా నయన్తి మం.

౨౦. ‘‘తేసాహం ఏవమవచం, బన్ధతం గాళ్హబన్ధనం;

‘రఞ్ఞో దస్సేథ మం ఖిప్పం, రాజకిరియాని అత్థి మే’.

౨౧. ‘‘తే మం రఞ్ఞో దస్సయింసు, పాపస్స పాపసేవినో;

దిస్వాన తం సఞ్ఞాపేసిం, మమఞ్చ వసమానయిం.

౨౨. ‘‘సో మం తత్థ ఖమాపేసి, మహారజ్జమదాసి మే;

సోహం తమం దాలయిత్వా, పబ్బజిం అనగారియం.

౨౩. ‘‘న మే దేస్సం మహారజ్జం, కామభోగో న దేస్సియో;

సబ్బఞ్ఞుతం పియం మయ్హం, తస్మా రజ్జం పరిచ్చజి’’న్తి.

సోమనస్సచరియం దుతియం.

౩. అయోఘరచరియా

౨౪. ‘‘పునాపరం యదా హోమి, కాసిరాజస్స అత్రజో;

అయోఘరమ్హి సంవడ్ఢో, నామేనాసి అయోఘరో.

౨౫. ‘‘దుక్ఖేన జీవితో లద్ధో, సంపీళే పతిపోసితో;

అజ్జేవ పుత్త పటిపజ్జ, కేవలం వసుధం ఇమం.

౨౬. ‘‘సరట్ఠకం సనిగమం, సజనం వన్దిత్వ ఖత్తియం;

అఞ్జలిం పగ్గహేత్వాన, ఇదం వచనమబ్రవిం.

౨౭. ‘‘‘యే కేచి మహియా సత్తా, హీనముక్కట్ఠమజ్ఝిమా;

నిరారక్ఖా సకే గేహే, వడ్ఢన్తి సకఞాతిభి.

౨౮. ‘‘‘ఇదం లోకే ఉత్తరియం, సంపీళే మమ పోసనం;

అయోఘరమ్హి సంవడ్ఢో, అప్పభే చన్దసూరియే.

౨౯. ‘‘‘పూతికుణపసమ్పుణ్ణా, ముచ్చిత్వా మాతు కుచ్ఛితో;

తతో ఘోరతరే దుక్ఖే, పున పక్ఖిత్తయోఘరే.

౩౦. ‘‘‘యదిహం తాదిసం పత్వా, దుక్ఖం పరమదారుణం;

రజ్జేసు యది రజ్జామి [రఞ్జామి (సీ.)], పాపానం ఉత్తమో సియం.

౩౧. ‘‘‘ఉక్కణ్ఠితోమ్హి కాయేన, రజ్జేనమ్హి అనత్థికో;

నిబ్బుతిం పరియేసిస్సం, యత్థ మం మచ్చు న మద్దియే’.

౩౨. ‘‘ఏవాహం చిన్తయిత్వాన, విరవన్తే మహాజనే;

నాగోవ బన్ధనం ఛేత్వా, పావిసిం కాననం వనం.

౩౩. ‘‘మాతాపితా న మే దేస్సా, నపి మే దేస్సం మహాయసం;

సబ్బఞ్ఞుతం పియం మయ్హం, తస్మా రజ్జం పరిచ్చజి’’న్తి.

అయోఘరచరియం తతియం.

౪. భిసచరియా

౩౪. ‘‘పునాపరం యదా హోమి, కాసీనం పురవరుత్తమే;

భగినీ చ భాతరో సత్త, నిబ్బత్తా సోత్థియే కులే.

౩౫. ‘‘ఏతేసం పుబ్బజో ఆసిం, హిరీసుక్కముపాగతో;

భవం దిస్వాన భయతో, నేక్ఖమ్మాభిరతో అహం.

౩౬. ‘‘మాతాపితూహి పహితా, సహాయా ఏకమానసా;

కామేహి మం నిమన్తేన్తి, ‘కులవంసం ధరేహి’తి.

౩౭. ‘‘యం తేసం వచనం వుత్తం, గిహీధమ్మే సుఖావహం;

తం మే అహోసి కఠినం, తత్త [సన్తత్త (క.)] ఫాలసమం వియ.

౩౮. ‘‘తే మం తదా ఉక్ఖిపన్తం, పుచ్ఛింసు పత్థితం మమ;

‘కిం త్వం పత్థయసే సమ్మ, యది కామే న భుఞ్జసి’.

౩౯. ‘‘తేసాహం ఏవమవచం, అత్థకామో హితేసినం;

‘నాహం పత్థేమి గిహీభావం, నేక్ఖమ్మాభిరతో అహం’.

౪౦. ‘‘తే మయ్హం వచనం సుత్వా, పితుమాతు చ సావయుం;

మాతాపితా ఏవమాహు, ‘సబ్బేవ పబ్బజామ భో’.

౪౧. ‘‘ఉభో మాతాపితా మయ్హం, భగినీ చ సత్త భాతరో;

అమితధనం ఛడ్డయిత్వా, పావిసిమ్హా మహావన’’న్తి.

భిసచరియం చతుత్థం.

౫. సోణపణ్డితచరియా

౪౨. ‘‘పునాపరం యదా హోమి, నగరే బ్రహ్మవడ్ఢనే;

తత్థ కులవరే సేట్ఠే, మహాసాలే అజాయహం.

౪౩. ‘‘తదాపి లోకం దిస్వాన, అన్ధీభూతం తమోత్థటం;

చిత్తం భవతో పతికుటతి, తుత్తవేగహతం వియ.

౪౪. ‘‘దిస్వాన వివిధం పాపం, ఏవం చిన్తేసహం తదా;

‘కదాహం గేహా నిక్ఖమ్మ, పవిసిస్సామి కాననం’.

౪౫. ‘‘తదాపి మం నిమన్తేసుం, కామభోగేహి ఞాతయో;

తేసమ్పి ఛన్దమాచిక్ఖిం, ‘మా నిమన్తేథ తేహి మం’.

౪౬. ‘‘యో మే కనిట్ఠకో భాతా, నన్దో నామాసి పణ్డితో;

సోపి మం అనుసిక్ఖన్తో, పబ్బజ్జం సమరోచయి.

౪౭. ‘‘అహం సోణో చ నన్దో చ, ఉభో మాతాపితా మమ;

తదాపి భోగే ఛడ్డేత్వా, పావిసిమ్హా మహావన’’న్తి.

సోణపణ్డితచరియం పఞ్చమం.

౬. తేమియచరియా

౪౮. ‘‘పునాపరం యదా హోమి, కాసిరాజస్స అత్రజో;

మూగపక్ఖోతి నామేన, తేమియోతి వదన్తి మం.

౪౯. ‘‘సోళసిత్థిసహస్సానం, న విజ్జతి పుమో తదా [సదా (సీ.)];

అహోరత్తానం అచ్చయేన, నిబ్బత్తో అహమేకకో.

౫౦. ‘‘కిచ్ఛా లద్ధం పియం పుత్తం, అభిజాతం జుతిన్ధరం;

సేతచ్ఛత్తం ధారయిత్వాన, సయనే పోసేతి మం పితా.

౫౧. ‘‘నిద్దాయమానో సయనవరే, పబుజ్ఝిత్వానహం తదా;

అద్దసం పణ్డరం ఛత్తం, యేనాహం నిరయం గతో.

౫౨. ‘‘సహ దిట్ఠస్స మే ఛత్తం, తాసో ఉప్పజ్జి భేరవో;

వినిచ్ఛయం సమాపన్నో, ‘కథాహం ఇమం ముఞ్చిస్సం’.

౫౩. ‘‘పుబ్బసాలోహితా మయ్హం, దేవతా అత్థకామినీ;

సా మం దిస్వాన దుక్ఖితం, తీసు ఠానేసు యోజయి.

౫౪. ‘‘‘మా పణ్డిచ్చయం విభావయ, బాలమతో భవ సబ్బపాణినం;

సబ్బో తం జనో ఓచినాయతు, ఏవం తవ అత్థో భవిస్సతి’.

౫౫. ‘‘ఏవం వుత్తాయహం తస్సా, ఇదం వచనమబ్రవిం;

‘కరోమి తే తం వచనం, యం త్వం భణసి దేవతే;

అత్థకామాసి మే అమ్మ, హితకామాసి దేవతే’.

౫౬. ‘‘తస్సాహం వచనం సుత్వా, సాగరేవ థలం లభిం;

హట్ఠో సంవిగ్గమానసో, తయో అఙ్గే అధిట్ఠహిం.

౫౭. ‘‘మూగో అహోసిం బధిరో, పక్ఖో గతివివజ్జితో;

ఏతే అఙ్గే అధిట్ఠాయ, వస్సాని సోళసం వసిం.

౫౮. ‘‘తతో మే హత్థపాదే చ, జివ్హం సోతఞ్చ మద్దియ;

అనూనతం మే పస్సిత్వా, ‘కాళకణ్ణీ’తి నిన్దిసుం.

౫౯. ‘‘తతో జానపదా సబ్బే, సేనాపతిపురోహితా;

సబ్బే ఏకమనా హుత్వా, ఛడ్డనం అనుమోదిసుం.

౬౦. ‘‘సోహం తేసం మతిం సుత్వా, హట్ఠో సంవిగ్గమానసో;

యస్సత్థాయ తపోచిణ్ణో, సో మే అత్థో సమిజ్ఝథ.

౬౧. ‘‘న్హాపేత్వా అనులిమ్పిత్వా, వేఠేత్వా రాజవేఠనం;

ఛత్తేన అభిసిఞ్చిత్వా, కారేసుం పురం పదక్ఖిణం.

౬౨. ‘‘సత్తాహం ధారయిత్వాన, ఉగ్గతే రవిమణ్డలే;

రథేన మం నీహరిత్వా, సారథీ వనముపాగమి.

౬౩. ‘‘ఏకోకాసే రథం కత్వా, సజ్జస్సం హత్థముచ్చితో [హత్థముఞ్చితో (సీ. స్యా.)];

సారథీ ఖణతీ కాసుం, నిఖాతుం పథవియా మమం.

౬౪. ‘‘అధిట్ఠితమధిట్ఠానం, తజ్జేన్తో వివిధకారణా;

న భిన్దిం తమధిట్ఠానం, బోధియాయేవ కారణా.

౬౫. ‘‘మాతాపితా న మే దేస్సా, అత్తా మే న చ దేస్సియో;

సబ్బఞ్ఞుతం పియం మయ్హం, తస్మా వతమధిట్ఠహిం.

౬౬. ‘‘ఏతే అఙ్గే అధిట్ఠాయ, వస్సాని సోళసం వసిం;

అధిట్ఠానేన మే సమో నత్థి, ఏసా మే అధిట్ఠానపారమీ’’తి.

తేమియచరియం ఛట్ఠం.

౭. కపిరాజచరియా

౬౭. ‘‘యదా అహం కపి ఆసిం, నదీకూలే దరీసయే;

పీళితో సుసుమారేన, గమనం న లభామహం.

౬౮. ‘‘యమ్హోకాసే అహం ఠత్వా, ఓరా పారం పతామహం;