నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స

ఖుద్దకనికాయే

బుద్ధవంసపాళి

౧. రతనచఙ్కమనకణ్డం

౧. బ్రహ్మా చ లోకాధిపతీ సహమ్పతీ [సహమ్పతి (స్యా. కం.)], కతఞ్జలీ అనధివరం అయాచథ;

‘‘సన్తీధ సత్తాప్పరజక్ఖజాతికా, దేసేహి ధమ్మం అనుకమ్పిమం పజం’’.

౨. సమ్పన్నవిజ్జాచరణస్స తాదినో, జుతిన్ధరస్సన్తిమదేహధారినో;

తథాగతస్సప్పటిపుగ్గలస్స, ఉప్పజ్జి కారుఞ్ఞతా సబ్బసత్తే.

౩. ‘‘న హేతే జానన్తి సదేవమానుసా, బుద్ధో అయం కీదిసకో నరుత్తమో;

ఇద్ధిబలం పఞ్ఞాబలఞ్చ కీదిసం, బుద్ధబలం లోకహితస్స కీదిసం.

౪. ‘‘న హేతే జానన్తి సదేవమానుసా, బుద్ధో అయం ఏదిసకో నరుత్తమో;

ఇద్ధిబలం పఞ్ఞాబలఞ్చ ఏదిసం, బుద్ధబలం లోకహితస్స ఏదిసం.

౫. ‘‘హన్దాహం దస్సయిస్సామి, బుద్ధబలమనుత్తరం;

చఙ్కమం మాపయిస్సామి, నభే రతనమణ్డితం’’.

౬. భుమ్మా మహారాజికా తావతింసా, యామా చ దేవా తుసితా చ నిమ్మితా;

పరనిమ్మితా యేపి చ బ్రహ్మకాయికా, ఆనన్దితా విపులమకంసు ఘోసం.

౭. ఓభాసితా చ పథవీ సదేవకా, పుథూ చ లోకన్తరికా అసంవుతా;

తమో చ తిబ్బో విహతో తదా అహు, దిస్వాన అచ్ఛేరకం పాటిహీరం.

౮. సదేవగన్ధబ్బమనుస్సరక్ఖసే, ఆభా ఉళారా విపులా అజాయథ;

ఇమస్మిం లోకే పరస్మిఞ్చోభయస్మిం [పరస్మిం చూభయే (స్యా. కం.)], అధో చ ఉద్ధం తిరియఞ్చ విత్థతం.

౯. సత్తుత్తమో అనధివరో వినాయకో, సత్థా అహూ దేవమనుస్సపూజితో;

మహానుభావో సతపుఞ్ఞలక్ఖణో, దస్సేసి అచ్ఛేరకం పాటిహీరం.

౧౦. సో యాచితో దేవవరేన చక్ఖుమా, అత్థం సమేక్ఖిత్వా తదా నరుత్తమో;

చఙ్కమం [చఙ్కమం తత్థ (సీ.)] మాపయి లోకనాయకో, సునిట్ఠితం సబ్బరతననిమ్మితం.

౧౧. ఇద్ధీ చ ఆదేసనానుసాసనీ, తిపాటిహీరే భగవా వసీ అహు;

చఙ్కమం మాపయి లోకనాయకో, సునిట్ఠితం సబ్బరతననిమ్మితం.

౧౨. దససహస్సీలోకధాతుయా, సినేరుపబ్బతుత్తమే;

థమ్భేవ దస్సేసి పటిపాటియా, చఙ్కమే రతనామయే.

౧౩. దససహస్సీ అతిక్కమ్మ, చఙ్కమం మాపయీ జినో;

సబ్బసోణ్ణమయా పస్సే, చఙ్కమే రతనామయే.

౧౪. తులాసఙ్ఘాటానువగ్గా, సోవణ్ణఫలకత్థతా;

వేదికా సబ్బసోవణ్ణా, దుభతో పస్సేసు నిమ్మితా.

౧౫. మణిముత్తావాలుకాకిణ్ణా, నిమ్మితో రతనామయో;

ఓభాసేతి దిసా సబ్బా, సతరంసీవ ఉగ్గతో.

౧౬. తస్మిం చఙ్కమనే ధీరో, ద్వత్తింసవరలక్ఖణో;

విరోచమానో సమ్బుద్ధో, చఙ్కమే చఙ్కమీ జినో.

౧౭. దిబ్బం మన్దారవం పుప్ఫం, పదుమం పారిఛత్తకం;

చఙ్కమనే ఓకిరన్తి, సబ్బే దేవా సమాగతా.

౧౮. పస్సన్తి తం దేవసఙ్ఘా, దససహస్సీ పమోదితా;

నమస్సమానా నిపతన్తి, తుట్ఠహట్ఠా పమోదితా.

౧౯. తావతింసా చ యామా చ, తుసితా చాపి దేవతా;

నిమ్మానరతినో దేవా, యే దేవా వసవత్తినో;

ఉదగ్గచిత్తా సుమనా, పస్సన్తి లోకనాయకం.

౨౦. సదేవగన్ధబ్బమనుస్సరక్ఖసా, నాగా సుపణ్ణా అథ వాపి కిన్నరా;

పస్సన్తి తం లోకహితానుకమ్పకం, నభేవ అచ్చుగ్గతచన్దమణ్డలం.

౨౧. ఆభస్సరా సుభకిణ్హా, వేహప్ఫలా అకనిట్ఠా చ దేవతా;

సుసుద్ధసుక్కవత్థవసనా, తిట్ఠన్తి పఞ్జలీకతా.

౨౨. ముఞ్చన్తి పుప్ఫం పన పఞ్చవణ్ణికం, మన్దారవం చన్దనచుణ్ణమిస్సితం;

భమేన్తి చేలాని చ అమ్బరే తదా, ‘‘అహో జినో లోకహితానుకమ్పకో.

౨౩. ‘‘తువం సత్థా చ కేతూ చ, ధజో యూపో చ పాణినం;

పరాయనో పతిట్ఠా చ, దీపో చ ద్విపదుత్తమో [దిపదుత్తమో (సీ. స్యా.)].

౨౪. ‘‘దససహస్సీలోకధాతుయా, దేవతాయో మహిద్ధికా;

పరివారేత్వా నమస్సన్తి, తుట్ఠహట్ఠా పమోదితా.

౨౫. ‘‘దేవతా దేవకఞ్ఞా చ, పసన్నా తుట్ఠమానసా;

పఞ్చవణ్ణికపుప్ఫేహి, పూజయన్తి నరాసభం.

౨౬. ‘‘పస్సన్తి తం దేవసఙ్ఘా, పసన్నా తుట్ఠమానసా;

పఞ్చవణ్ణికపుప్ఫేహి, పూజయన్తి నరాసభం.

౨౭. ‘‘అహో అచ్ఛరియం లోకే, అబ్భుతం లోమహంసనం;

న మేదిసం భూతపుబ్బం, అచ్ఛేరం లోమహంసనం’’.

౨౮. సకసకమ్హి భవనే, నిసీదిత్వాన దేవతా;

హసన్తి తా మహాహసితం, దిస్వానచ్ఛేరకం నభే.

౨౯. ఆకాసట్ఠా చ భూమట్ఠా, తిణపన్థనివాసినో;

కతఞ్జలీ నమస్సన్తి, తుట్ఠహట్ఠా పమోదితా.

౩౦. యేపి దీఘాయుకా నాగా, పుఞ్ఞవన్తో మహిద్ధికా;

పమోదితా నమస్సన్తి, పూజయన్తి నరుత్తమం.

౩౧. సఙ్గీతియో పవత్తేన్తి, అమ్బరే అనిలఞ్జసే;

చమ్మనద్ధాని వాదేన్తి, దిస్వానచ్ఛేరకం నభే.

౩౨. సఙ్ఖా చ పణవా చేవ, అథోపి డిణ్డిమా [డేణ్డిమా (సీ.)] బహూ;

అన్తలిక్ఖస్మిం వజ్జన్తి, దిస్వానచ్ఛేరకం నభే.

౩౩. అబ్భుతో వత నో అజ్జ, ఉప్పజ్జి లోమహంసనో;

ధువమత్థసిద్ధిం లభామ, ఖణో నో పటిపాదితో.

౩౪. బుద్ధోతి తేసం సుత్వాన, పీతి ఉప్పజ్జి తావదే;

బుద్ధో బుద్ధోతి కథయన్తా, తిట్ఠన్తి పఞ్జలీకతా.

౩౫. హిఙ్కారా సాధుకారా చ [హిఙ్కారం సాధుకారఞ్చ (సీ. స్యా.)], ఉక్కుట్ఠి సమ్పహంసనం [సమ్పసాదనం (సీ.), సమ్పనాదనం (స్యా.)];

పజా చ వివిధా గగనే, వత్తేన్తి పఞ్జలీకతా.

౩౬. గాయన్తి సేళేన్తి చ వాదయన్తి చ, భుజాని పోథేన్తి చ నచ్చయన్తి చ;

ముఞ్చన్తి పుప్ఫం పన పఞ్చవణ్ణికం, మన్దారవం చన్దనచుణ్ణమిస్సితం.

౩౭. ‘‘యథా తుయ్హం మహావీర, పాదేసు చక్కలక్ఖణం;

ధజవజిరపటాకా, వడ్ఢమానఙ్కుసాచితం.

౩౮. ‘‘రూపే సీలే సమాధిమ్హి, పఞ్ఞాయ చ అసాదిసో;

విముత్తియా అసమసమో, ధమ్మచక్కప్పవత్తనే.

౩౯. ‘‘దసనాగబలం కాయే, తుయ్హం పాకతికం బలం;

ఇద్ధిబలేన అసమో, ధమ్మచక్కప్పవత్తనే.

౪౦. ‘‘ఏవం సబ్బగుణూపేతం, సబ్బఙ్గసముపాగతం;

మహామునిం కారుణికం, లోకనాథం నమస్సథ.

౪౧. ‘‘అభివాదనం థోమనఞ్చ, వన్దనఞ్చ పసంసనం;

నమస్సనఞ్చ పూజఞ్చ, సబ్బం అరహసీ తువం.

౪౨. ‘‘యే కేచి లోకే వన్దనేయ్యా, వన్దనం అరహన్తి యే;

సబ్బసేట్ఠో మహావీర, సదిసో తే న విజ్జతి.

౪౩. ‘‘సారిపుత్తో మహాపఞ్ఞో, సమాధిజ్ఝానకోవిదో;

గిజ్ఝకూటే ఠితోయేవ, పస్సతి లోకనాయకం.

౪౪. ‘‘సుఫుల్లం సాలరాజంవ, చన్దంవ గగనే యథా;

మజ్ఝన్హికేవ [మజ్ఝన్తికేవ (సబ్బత్థ)] సూరియం, ఓలోకేసి నరాసభం.

౪౫. ‘‘జలన్తం దీపరుక్ఖంవ, తరుణసూరియంవ ఉగ్గతం;

బ్యామప్పభానురఞ్జితం, ధీరం పస్సతి లోకనాయకం.

౪౬. ‘‘పఞ్చన్నం భిక్ఖుసతానం, కతకిచ్చాన తాదినం;

ఖీణాసవానం విమలానం, ఖణేన సన్నిపాతయి.

౪౭. ‘‘లోకప్పసాదనం నామ, పాటిహీరం నిదస్సయి;

అమ్హేపి తత్థ గన్త్వాన, వన్దిస్సామ మయం జినం.

౪౮. ‘‘ఏథ సబ్బే గమిస్సామ, పుచ్ఛిస్సామ మయం జినం;

కఙ్ఖం వినోదయిస్సామ, పస్సిత్వా లోకనాయకం’’.

౪౯. సాధూతి తే పటిస్సుత్వా, నిపకా సంవుతిన్ద్రియా;

పత్తచీవరమాదాయ, తరమానా ఉపాగముం.

౫౦. ఖీణాసవేహి విమలేహి, దన్తేహి ఉత్తమే దమే;

సారిపుత్తో మహాపఞ్ఞో, ఇద్ధియా ఉపసఙ్కమి.

౫౧. తేహి భిక్ఖూహి పరివుతో, సారిపుత్తో మహాగణీ;

లళన్తో దేవోవ గగనే, ఇద్ధియా ఉపసఙ్కమి.

౫౨. ఉక్కాసితఞ్చ ఖిపితం [ఉక్కాసితఞ్చ ఖిపితఞ్చ (స్యా. అట్ఠ.)], అజ్ఝుపేక్ఖియ సుబ్బతా;

సగారవా సప్పతిస్సా, సమ్బుద్ధం ఉపసఙ్కముం.

౫౩. ఉపసఙ్కమిత్వా పస్సన్తి, సయమ్భుం లోకనాయకం;

నభే అచ్చుగ్గతం ధీరం, చన్దంవ గగనే యథా.

౫౪. జలన్తం దీపరుక్ఖంవ, విజ్జుంవ గగనే యథా;

మజ్ఝన్హికేవ సూరియం, పస్సన్తి లోకనాయకం.

౫౫. పఞ్చభిక్ఖుసతా సబ్బే, పస్సన్తి లోకనాయకం;

రహదమివ విప్పసన్నం, సుఫుల్లం పదుమం యథా.

౫౬. అఞ్జలిం పగ్గహేత్వాన, తుట్ఠహట్ఠా పమోదితా;

నమస్సమానా నిపతన్తి, సత్థునో చక్కలక్ఖణే.

౫౭. సారిపుత్తో మహాపఞ్ఞో, కోరణ్డసమసాదిసో;

సమాధిజ్ఝానకుసలో, వన్దతే లోకనాయకం.

౫౮. గజ్జితా కాలమేఘోవ, నీలుప్పలసమసాదిసో;

ఇద్ధిబలేన అసమో, మోగ్గల్లానో మహిద్ధికో.

౫౯. మహాకస్సపోపి చ థేరో, ఉత్తత్తకనకసన్నిభో;

ధుతగుణే అగ్గనిక్ఖిత్తో, థోమితో సత్థువణ్ణితో.

౬౦. దిబ్బచక్ఖూనం యో అగ్గో, అనురుద్ధో మహాగణీ;

ఞాతిసేట్ఠో భగవతో, అవిదూరేవ తిట్ఠతి.

౬౧. ఆపత్తిఅనాపత్తియా, సతేకిచ్ఛాయ కోవిదో;

వినయే అగ్గనిక్ఖిత్తో, ఉపాలి సత్థువణ్ణితో.

౬౨. సుఖుమనిపుణత్థపటివిద్ధో, కథికానం పవరో గణీ;

ఇసి మన్తానియా పుత్తో, పుణ్ణో నామాతి విస్సుతో.

౬౩. ఏతేసం చిత్తమఞ్ఞాయ, ఓపమ్మకుసలో ముని;

కఙ్ఖచ్ఛేదో మహావీరో, కథేసి అత్తనో గుణం.

౬౪. ‘‘చత్తారో తే అసఙ్ఖేయ్యా, కోటి యేసం న నాయతి;

సత్తకాయో చ ఆకాసో, చక్కవాళా చనన్తకా;

బుద్ధఞాణం అప్పమేయ్యం, న సక్కా ఏతే విజానితుం.

౬౫. ‘‘కిమేతం అచ్ఛరియం లోకే, యం మే ఇద్ధివికుబ్బనం;

అఞ్ఞే బహూ అచ్ఛరియా, అబ్భుతా లోమహంసనా.

౬౬. ‘‘యదాహం తుసితే కాయే, సన్తుసితో నామహం తదా;

దససహస్సీ సమాగమ్మ, యాచన్తి పఞ్జలీ మమం.

౬౭. ‘‘‘కాలో ఖో తే [కాలో దేవ (సీ.), కాలోయం తే (స్యా. క.)] మహావీర, ఉప్పజ్జ మాతుకుచ్ఛియం;

సదేవకం తారయన్తో, బుజ్ఝస్సు అమతం పదం’.

౬౮. ‘‘తుసితా కాయా చవిత్వాన, యదా ఓక్కమి కుచ్ఛియం;

దససహస్సీలోకధాతు, కమ్పిత్థ ధరణీ తదా.

౬౯. ‘‘యదాహం మాతుకుచ్ఛితో, సమ్పజానోవ నిక్ఖమిం;

సాధుకారం పవత్తేన్తి, దససహస్సీ పకమ్పథ.

౭౦. ‘‘ఓక్కన్తిం మే సమో నత్థి, జాతితో అభినిక్ఖమే;

సమ్బోధియం అహం సేట్ఠో, ధమ్మచక్కప్పవత్తనే.

౭౧. ‘‘అహో అచ్ఛరియం లోకే, బుద్ధానం గుణమహన్తతా;

దససహస్సీలోకధాతు, ఛప్పకారం పకమ్పథ;

ఓభాసో చ మహా ఆసి, అచ్ఛేరం లోమహంసనం’’.

౭౨. భగవా తమ్హి [భగవా చ తమ్హి (సీ. స్యా. క.)] సమయే, లోకజేట్ఠో నరాసభో;