౪. సోణదణ్డసుత్తం
చమ్పేయ్యకబ్రాహ్మణగహపతికా
౩౦౦. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా అఙ్గేసు చారికం చరమానో మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం పఞ్చమత్తేహి భిక్ఖుసతేహి యేన చమ్పా తదవసరి. తత్ర సుదం భగవా చమ్పాయం విహరతి గగ్గరాయ పోక్ఖరణియా తీరే. తేన ఖో పన సమయేన సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో చమ్పం అజ్ఝావసతి సత్తుస్సదం సతిణకట్ఠోదకం సధఞ్ఞం రాజభోగ్గం రఞ్ఞా మాగధేన సేనియేన బిమ్బిసారేన దిన్నం రాజదాయం బ్రహ్మదేయ్యం.
౩౦౧. అస్సోసుం ఖో చమ్పేయ్యకా బ్రాహ్మణగహపతికా – ‘‘సమణో ఖలు భో గోతమో సక్యపుత్తో సక్యకులా పబ్బజితో అఙ్గేసు చారికం చరమానో మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం పఞ్చమత్తేహి భిక్ఖుసతేహి చమ్పం అనుప్పత్తో చమ్పాయం విహరతి గగ్గరాయ పోక్ఖరణియా తీరే. తం ఖో పన భవన్తం గోతమం ఏవం కల్యాణో కిత్తిసద్దో అబ్భుగ్గతో – ‘ఇతిపి సో భగవా అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో విజ్జాచరణసమ్పన్నో సుగతో లోకవిదూ అనుత్తరో పురిసదమ్మసారథి సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవా’తి. సో ఇమం లోకం సదేవకం సమారకం సబ్రహ్మకం సస్సమణబ్రాహ్మణిం పజం సదేవమనుస్సం సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదేతి. సో ధమ్మం దేసేతి ఆదికల్యాణం మజ్ఝేకల్యాణం పరియోసానకల్యాణం సాత్థం సబ్యఞ్జనం కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం పకాసేతి. సాధు ఖో పన తథారూపానం అరహతం దస్సనం హోతీ’’తి. అథ ఖో చమ్పేయ్యకా బ్రాహ్మణగహపతికా చమ్పాయ నిక్ఖమిత్వా సఙ్ఘసఙ్ఘీ [సఙ్ఘా సఙ్ఘీ (సీ. స్యా. పీ.)] గణీభూతా యేన గగ్గరా పోక్ఖరణీ తేనుపసఙ్కమన్తి.
౩౦౨. తేన ఖో పన సమయేన సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో ఉపరిపాసాదే దివాసేయ్యం ఉపగతో హోతి. అద్దసా ఖో సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో చమ్పేయ్యకే బ్రాహ్మణగహపతికే చమ్పాయ నిక్ఖమిత్వా సఙ్ఘసఙ్ఘీ [సఙ్ఘే సఙ్ఘీ (సీ. పీ.) సఙ్ఘా సఙ్ఘీ (స్యా.)] గణీభూతే యేన గగ్గరా పోక్ఖరణీ తేనుపసఙ్కమన్తే. దిస్వా ఖత్తం ఆమన్తేసి – ‘‘కిం ను ఖో, భో ఖత్తే, చమ్పేయ్యకా బ్రాహ్మణగహపతికా చమ్పాయ నిక్ఖమిత్వా సఙ్ఘసఙ్ఘీ గణీభూతా యేన గగ్గరా పోక్ఖరణీ తేనుపసఙ్కమన్తీ’’తి? ‘‘అత్థి ఖో, భో, సమణో గోతమో సక్యపుత్తో సక్యకులా పబ్బజితో అఙ్గేసు చారికం చరమానో మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం పఞ్చమత్తేహి భిక్ఖుసతేహి చమ్పం అనుప్పత్తో చమ్పాయం విహరతి గగ్గరాయ పోక్ఖరణియా తీరే. తం ఖో పన భవన్తం గోతమం ఏవం కల్యాణో కిత్తిసద్దో అబ్భుగ్గతో – ‘ఇతిపి సో భగవా అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో విజ్జాచరణసమ్పన్నో సుగతో లోకవిదూ అనుత్తరో పురిసదమ్మసారథి సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవా’తి. తమేతే భవన్తం గోతమం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమన్తీ’’తి. ‘‘తేన హి, భో ఖత్తే, యేన చమ్పేయ్యకా బ్రాహ్మణగహపతికా తేనుపసఙ్కమ, ఉపసఙ్కమిత్వా చమ్పేయ్యకే బ్రాహ్మణగహపతికే ఏవం వదేహి – ‘సోణదణ్డో, భో, బ్రాహ్మణో ఏవమాహ – ఆగమేన్తు కిర భవన్తో, సోణదణ్డోపి బ్రాహ్మణో సమణం గోతమం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమిస్సతీ’’’తి. ‘‘ఏవం, భో’’తి ఖో సో ఖత్తా సోణదణ్డస్స బ్రాహ్మణస్స పటిస్సుత్వా యేన చమ్పేయ్యకా బ్రాహ్మణగహపతికా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా చమ్పేయ్యకే బ్రాహ్మణగహపతికే ఏతదవోచ – ‘‘సోణదణ్డో భో బ్రాహ్మణో ఏవమాహ – ‘ఆగమేన్తు కిర భవన్తో, సోణదణ్డోపి బ్రాహ్మణో సమణం గోతమం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమిస్సతీ’’’తి.
సోణదణ్డగుణకథా
౩౦౩. తేన ఖో పన సమయేన నానావేరజ్జకానం బ్రాహ్మణానం పఞ్చమత్తాని బ్రాహ్మణసతాని చమ్పాయం పటివసన్తి కేనచిదేవ కరణీయేన. అస్సోసుం ఖో తే బ్రాహ్మణా – ‘‘సోణదణ్డో కిర బ్రాహ్మణో సమణం గోతమం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమిస్సతీ’’తి. అథ ఖో తే బ్రాహ్మణా యేన సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా సోణదణ్డం బ్రాహ్మణం ఏతదవోచుం – ‘‘సచ్చం కిర భవం సోణదణ్డో సమణం గోతమం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమిస్సతీ’’తి? ‘‘ఏవం ఖో మే, భో, హోతి – ‘అహమ్పి సమణం గోతమం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమిస్సామీ’’’తి.
‘‘మా భవం సోణదణ్డో సమణం గోతమం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమి. న అరహతి భవం సోణదణ్డో సమణం గోతమం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమితుం. సచే భవం సోణదణ్డో సమణం గోతమం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమిస్సతి, భోతో సోణదణ్డస్స యసో హాయిస్సతి, సమణస్స గోతమస్స యసో అభివడ్ఢిస్సతి. యమ్పి భోతో సోణదణ్డస్స యసో హాయిస్సతి, సమణస్స గోతమస్స యసో అభివడ్ఢిస్సతి, ఇమినాపఙ్గేన న అరహతి భవం సోణదణ్డో సమణం గోతమం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమితుం; సమణోత్వేవ గోతమో అరహతి భవన్తం సోణదణ్డం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమితుం.
‘‘భవఞ్హి సోణదణ్డో ఉభతో సుజాతో మాతితో చ పితితో చ, సంసుద్ధగహణికో యావ సత్తమా పితామహయుగా అక్ఖిత్తో అనుపక్కుట్ఠో జాతివాదేన. యమ్పి భవం సోణదణ్డో ఉభతో సుజాతో మాతితో చ పితితో చ, సంసుద్ధగహణికో యావ సత్తమా పితామహయుగా అక్ఖిత్తో అనుపక్కుట్ఠో జాతివాదేన, ఇమినాపఙ్గేన న అరహతి భవం సోణదణ్డో సమణం గోతమం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమితుం; సమణోత్వేవ గోతమో అరహతి భవన్తం సోణదణ్డం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమితుం.
‘‘భవఞ్హి సోణదణ్డో అడ్ఢో మహద్ధనో మహాభోగో…పే…
‘‘భవఞ్హి సోణదణ్డో అజ్ఝాయకో, మన్తధరో, తిణ్ణం వేదానం పారగూ సనిఘణ్డుకేటుభానం సాక్ఖరప్పభేదానం ఇతిహాసపఞ్చమానం పదకో వేయ్యాకరణో, లోకాయతమహాపురిసలక్ఖణేసు అనవయో…పే…
‘‘భవఞ్హి సోణదణ్డో అభిరూపో దస్సనీయో పాసాదికో పరమాయ వణ్ణపోక్ఖరతాయ సమన్నాగతో బ్రహ్మవణ్ణీ బ్రహ్మవచ్ఛసీ [బ్రహ్మడ్ఢీ (సీ.), బ్రహ్మవచ్చసీ (పీ.)] అఖుద్దావకాసో దస్సనాయ…పే…
‘‘భవఞ్హి సోణదణ్డో సీలవా వుద్ధసీలీ వుద్ధసీలేన సమన్నాగతో…పే…
‘‘భవఞ్హి సోణదణ్డో కల్యాణవాచో కల్యాణవాక్కరణో పోరియా వాచాయ సమన్నాగతో విస్సట్ఠాయ అనేలగలాయ [అనేళగలాయ (సీ. పీ.), అనేలగళాయ (క)] అత్థస్స విఞ్ఞాపనియా…పే…
‘‘భవఞ్హి సోణదణ్డో బహూనం ఆచరియపాచరియో తీణి మాణవకసతాని మన్తే వాచేతి. బహూ ఖో పన నానాదిసా నానాజనపదా మాణవకా ఆగచ్ఛన్తి భోతో సోణదణ్డస్స సన్తికే మన్తత్థికా మన్తే అధియితుకామా …పే…
‘‘భవఞ్హి సోణదణ్డో జిణ్ణో వుద్ధో మహల్లకో అద్ధగతో వయోఅనుప్పత్తో; సమణో గోతమో తరుణో చేవ తరుణపబ్బజితో చ…పే…
‘‘భవఞ్హి సోణదణ్డో రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స సక్కతో గరుకతో మానితో పూజితో అపచితో…పే…
‘‘భవఞ్హి సోణదణ్డో బ్రాహ్మణస్స పోక్ఖరసాతిస్స సక్కతో గరుకతో మానితో పూజితో అపచితో…పే…
‘‘భవఞ్హి సోణదణ్డో చమ్పం అజ్ఝావసతి సత్తుస్సదం సతిణకట్ఠోదకం సధఞ్ఞం రాజభోగ్గం, రఞ్ఞా మాగధేన సేనియేన బిమ్బిసారేన దిన్నం, రాజదాయం బ్రహ్మదేయ్యం. యమ్పి భవం సోణదణ్డో చమ్పం అజ్ఝావసతి సత్తుస్సదం సతిణకట్ఠోదకం సధఞ్ఞం రాజభోగ్గం, రఞ్ఞా మాగధేన సేనియేన బిమ్బిసారేన దిన్నం, రాజదాయం బ్రహ్మదేయ్యం. ఇమినాపఙ్గేన న అరహతి భవం సోణదణ్డో సమణం గోతమం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమితుం; సమణోత్వేవ గోతమో అరహతి భవన్తం సోణదణ్డం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమితు’’న్తి.
బుద్ధగుణకథా
౩౦౪. ఏవం వుత్తే, సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో తే బ్రాహ్మణే ఏతదవోచ –
‘‘తేన హి, భో, మమపి సుణాథ, యథా మయమేవ అరహామ తం భవన్తం గోతమం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమితుం; నత్వేవ అరహతి సో భవం గోతమో అమ్హాకం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమితుం. సమణో ఖలు, భో, గోతమో ఉభతో సుజాతో మాతితో చ పితితో చ, సంసుద్ధగహణికో యావ సత్తమా పితామహయుగా, అక్ఖిత్తో అనుపక్కుట్ఠో జాతివాదేన. యమ్పి భో సమణో గోతమో ఉభతో సుజాతో మాతితో చ పితితో చ సంసుద్ధగహణికో యావ సత్తమా పితామహయుగా, అక్ఖిత్తో అనుపక్కుట్ఠో జాతివాదేన, ఇమినాపఙ్గేన న అరహతి సో భవం గోతమో అమ్హాకం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమితుం; అథ ఖో మయమేవ అరహామ తం భవన్తం గోతమం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమితుం.
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో మహన్తం ఞాతిసఙ్ఘం ఓహాయ పబ్బజితో…పే…
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో పహూతం హిరఞ్ఞసువణ్ణం ఓహాయ పబ్బజితో భూమిగతఞ్చ వేహాసట్ఠం చ…పే…
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో దహరోవ సమానో యువా సుసుకాళకేసో భద్రేన యోబ్బనేన సమన్నాగతో పఠమేన వయసా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితో…పే…
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో అకామకానం మాతాపితూనం అస్సుముఖానం రుదన్తానం కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితో…పే…
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో అభిరూపో దస్సనీయో పాసాదికో పరమాయ వణ్ణపోక్ఖరతాయ సమన్నాగతో, బ్రహ్మవణ్ణీ, బ్రహ్మవచ్ఛసీ, అఖుద్దావకాసో దస్సనాయ…పే…
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో సీలవా అరియసీలీ కుసలసీలీ కుసలసీలేన సమన్నాగతో…పే…
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో కల్యాణవాచో కల్యాణవాక్కరణో పోరియా వాచాయ సమన్నాగతో విస్సట్ఠాయ అనేలగలాయ అత్థస్స విఞ్ఞాపనియా…పే…
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో బహూనం ఆచరియపాచరియో…పే…
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో ఖీణకామరాగో విగతచాపల్లో…పే…
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో కమ్మవాదీ కిరియవాదీ అపాపపురేక్ఖారో బ్రహ్మఞ్ఞాయ పజాయ…పే…
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో ఉచ్చా కులా పబ్బజితో అసమ్భిన్నఖత్తియకులా…పే…
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో అడ్ఢా కులా పబ్బజితో మహద్ధనా మహాభోగా…పే…
‘‘సమణం ఖలు, భో, గోతమం తిరోరట్ఠా తిరోజనపదా పఞ్హం పుచ్ఛితుం ఆగచ్ఛన్తి…పే…
‘‘సమణం ఖలు, భో, గోతమం అనేకాని దేవతాసహస్సాని పాణేహి సరణం గతాని…పే…
‘‘సమణం ఖలు, భో, గోతమం ఏవం కల్యాణో కిత్తిసద్దో అబ్భుగ్గతో – ‘ఇతిపి సో భగవా అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో విజ్జాచరణసమ్పన్నో సుగతో లోకవిదూ అనుత్తరో పురిసదమ్మసారథి సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవా’ తి…పే…
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో ద్వత్తింసమహాపురిసలక్ఖణేహి సమన్నాగతో…పే…
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో ఏహిస్వాగతవాదీ సఖిలో సమ్మోదకో అబ్భాకుటికో ఉత్తానముఖో పుబ్బభాసీ…పే…
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో చతున్నం పరిసానం సక్కతో గరుకతో మానితో పూజితో అపచితో…పే…
‘‘సమణే ఖలు, భో, గోతమే బహూ దేవా చ మనుస్సా చ అభిప్పసన్నా…పే…
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో యస్మిం గామే వా నిగమే వా పటివసతి, న తస్మిం గామే వా నిగమే వా అమనుస్సా మనుస్సే విహేఠేన్తి…పే…
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో సఙ్ఘీ గణీ గణాచరియో పుథుతిత్థకరానం అగ్గమక్ఖాయతి. యథా ఖో పన, భో, ఏతేసం సమణబ్రాహ్మణానం యథా వా తథా వా యసో సముదాగచ్ఛతి, న హేవం సమణస్స గోతమస్స యసో సముదాగతో. అథ ఖో అనుత్తరాయ విజ్జాచరణసమ్పదాయ సమణస్స గోతమస్స యసో సముదాగతో…పే…
‘‘సమణం ఖలు, భో, గోతమం రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో సపుత్తో సభరియో సపరిసో సామచ్చో పాణేహి సరణం గతో…పే…
‘‘సమణం ఖలు, భో, గోతమం రాజా పసేనది కోసలో సపుత్తో సభరియో సపరిసో సామచ్చో పాణేహి సరణం గతో…పే…
‘‘సమణం ఖలు, భో, గోతమం బ్రాహ్మణో పోక్ఖరసాతి సపుత్తో సభరియో సపరిసో సామచ్చో పాణేహి సరణం గతో…పే…
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స సక్కతో గరుకతో మానితో పూజితో అపచితో…పే…
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో రఞ్ఞో పసేనదిస్స కోసలస్స సక్కతో గరుకతో మానితో పూజితో అపచితో…పే…
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో బ్రాహ్మణస్స పోక్ఖరసాతిస్స సక్కతో గరుకతో మానితో పూజితో అపచితో…పే…
‘‘సమణో ఖలు, భో, గోతమో చమ్పం అనుప్పత్తో, చమ్పాయం విహరతి గగ్గరాయ పోక్ఖరణియా తీరే. యే ఖో పన, భో, కేచి సమణా వా బ్రాహ్మణా వా అమ్హాకం గామఖేత్తం ఆగచ్ఛన్తి అతిథీ నో తే హోన్తి. అతిథీ ఖో పనమ్హేహి సక్కాతబ్బా గరుకాతబ్బా మానేతబ్బా పూజేతబ్బా అపచేతబ్బా. యమ్పి, భో, సమణో గోతమో చమ్పం అనుప్పత్తో చమ్పాయం విహరతి గగ్గరాయ పోక్ఖరణియా తీరే, అతిథిమ్హాకం సమణో గోతమో; అతిథి ఖో పనమ్హేహి సక్కాతబ్బో గరుకాతబ్బో మానేతబ్బో పూజేతబ్బో అపచేతబ్బో. ఇమినాపఙ్గేన న అరహతి సో భవం గోతమో అమ్హాకం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమితుం. అథ ఖో మయమేవ అరహామ తం భవన్తం గోతమం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమితుం. ఏత్తకే ఖో అహం, భో, తస్స భోతో గోతమస్స వణ్ణే పరియాపుణామి, నో చ ఖో సో భవం గోతమో ఏత్తకవణ్ణో. అపరిమాణవణ్ణో హి సో భవం గోతమో’’తి.
౩౦౫. ఏవం వుత్తే, తే బ్రాహ్మణా సోణదణ్డం బ్రాహ్మణం ఏతదవోచుం – ‘‘యథా ఖో భవం సోణదణ్డో సమణస్స గోతమస్స వణ్ణే భాసతి ఇతో చేపి సో భవం గోతమో యోజనసతే విహరతి, అలమేవ సద్ధేన కులపుత్తేన దస్సనాయ ఉపసఙ్కమితుం అపి పుటోసేనా’’తి. ‘‘తేన హి, భో, సబ్బేవ మయం సమణం గోతమం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమిస్సామా’’తి.
సోణదణ్డపరివితక్కో
౩౦౬. అథ ఖో సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో మహతా బ్రాహ్మణగణేన సద్ధిం యేన గగ్గరా పోక్ఖరణీ తేనుపసఙ్కమి. అథ ఖో సోణదణ్డస్స బ్రాహ్మణస్స తిరోవనసణ్డగతస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది – ‘‘అహఞ్చేవ ఖో పన సమణం గోతమం పఞ్హం పుచ్ఛేయ్యం; తత్ర చే మం సమణో గోతమో ఏవం వదేయ్య – ‘న ఖో ఏస, బ్రాహ్మణ, పఞ్హో ఏవం పుచ్ఛితబ్బో, ఏవం నామేస, బ్రాహ్మణ, పఞ్హో పుచ్ఛితబ్బో’తి, తేన మం అయం పరిసా పరిభవేయ్య – ‘బాలో సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో అబ్యత్తో, నాసక్ఖి సమణం గోతమం యోనిసో పఞ్హం పుచ్ఛితు’న్తి. యం ఖో పనాయం పరిసా పరిభవేయ్య, యసోపి తస్స హాయేథ. యస్స ఖో పన యసో హాయేథ, భోగాపి తస్స హాయేయ్యుం. యసోలద్ధా ఖో పనమ్హాకం భోగా. మమఞ్చేవ ఖో పన సమణో గోతమో పఞ్హం పుచ్ఛేయ్య, తస్స చాహం పఞ్హస్స వేయ్యాకరణేన చిత్తం న ఆరాధేయ్యం; తత్ర చే మం సమణో గోతమో ఏవం వదేయ్య – ‘న ఖో ఏస, బ్రాహ్మణ, పఞ్హో ఏవం బ్యాకాతబ్బో, ఏవం నామేస, బ్రాహ్మణ, పఞ్హో బ్యాకాతబ్బో’తి, తేన మం అయం పరిసా పరిభవేయ్య – ‘బాలో సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో అబ్యత్తో, నాసక్ఖి సమణస్స గోతమస్స పఞ్హస్స వేయ్యాకరణేన చిత్తం ఆరాధేతు’న్తి. యం ఖో పనాయం పరిసా పరిభవేయ్య, యసోపి తస్స హాయేథ. యస్స ఖో పన యసో హాయేథ, భోగాపి తస్స హాయేయ్యుం. యసోలద్ధా ఖో పనమ్హాకం భోగా. అహఞ్చేవ ఖో పన ఏవం సమీపగతో సమానో అదిస్వావ సమణం గోతమం నివత్తేయ్యం, తేన మం అయం పరిసా పరిభవేయ్య – ‘బాలో సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో అబ్యత్తో మానథద్ధో భీతో చ, నో విసహతి సమణం గోతమం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమితుం, కథఞ్హి నామ ఏవం సమీపగతో సమానో అదిస్వా సమణం గోతమం నివత్తిస్సతీ’తి. యం ఖో పనాయం పరిసా పరిభవేయ్య, యసోపి తస్స హాయేథ. యస్స ఖో పన యసో హాయేథ, భోగాపి తస్స హాయేయ్యుం, యసోలద్ధా ఖో పనమ్హాకం భోగా’’తి.
౩౦౭. అథ ఖో సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. చమ్పేయ్యకాపి ఖో బ్రాహ్మణగహపతికా అప్పేకచ్చే భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు; అప్పేకచ్చే భగవతా సద్ధిం సమ్మోదింసు; సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు; అప్పేకచ్చే యేన భగవా తేనఞ్జలిం పణామేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు; అప్పేకచ్చే నామగోత్తం సావేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు; అప్పేకచ్చే తుణ్హీభూతా ఏకమన్తం నిసీదింసు.
౩౦౮. తత్రపి సుదం సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో ఏతదేవ బహులమనువితక్కేన్తో నిసిన్నో హోతి – ‘‘అహఞ్చేవ ఖో పన సమణం గోతమం పఞ్హం పుచ్ఛేయ్యం; తత్ర చే మం సమణో గోతమో ఏవం వదేయ్య – ‘న ఖో ఏస, బ్రాహ్మణ, పఞ్హో ఏవం పుచ్ఛితబ్బో, ఏవం నామేస, బ్రాహ్మణ, పఞ్హో పుచ్ఛితబ్బో’తి, తేన మం అయం పరిసా పరిభవేయ్య – ‘బాలో సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో అబ్యత్తో, నాసక్ఖి సమణం గోతమం యోనిసో పఞ్హం పుచ్ఛితు’న్తి. యం ఖో పనాయం పరిసా పరిభవేయ్య, యసోపి తస్స హాయేథ. యస్స ఖో పన యసో హాయేథ, భోగాపి తస్స హాయేయ్యుం. యసోలద్ధా ఖో పనమ్హాకం భోగా. మమఞ్చేవ ఖో పన సమణో గోతమో పఞ్హం పుచ్ఛేయ్య, తస్స చాహం పఞ్హస్స వేయ్యాకరణేన చిత్తం న ఆరాధేయ్యం; తత్ర చే మం సమణో గోతమో ఏవం వదేయ్య – ‘న ఖో ఏస, బ్రాహ్మణ, పఞ్హో ఏవం బ్యాకాతబ్బో, ఏవం నామేస, బ్రాహ్మణ, పఞ్హో బ్యాకాతబ్బో’తి, తేన మం అయం పరిసా పరిభవేయ్య – ‘బాలో సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో అబ్యత్తో, నాసక్ఖి సమణస్స గోతమస్స పఞ్హస్స వేయ్యాకరణేన చిత్తం ఆరాధేతు’న్తి. యం ఖో పనాయం పరిసా పరిభవేయ్య, యసోపి తస్స హాయేథ. యస్స ఖో పన యసో హాయేథ, భోగాపి తస్స హాయేయ్యుం. యసోలద్ధా ఖో పనమ్హాకం భోగా. అహో వత మం సమణో గోతమో సకే ఆచరియకే తేవిజ్జకే పఞ్హం పుచ్ఛేయ్య, అద్ధా వతస్సాహం చిత్తం ఆరాధేయ్యం పఞ్హస్స వేయ్యాకరణేనా’’తి.
బ్రాహ్మణపఞ్ఞత్తి
౩౦౯. అథ ఖో భగవతో సోణదణ్డస్స బ్రాహ్మణస్స చేతసా చేతోపరివితక్కమఞ్ఞాయ ఏతదహోసి – ‘‘విహఞ్ఞతి ఖో అయం సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో సకేన చిత్తేన. యంనూనాహం సోణదణ్డం బ్రాహ్మణం సకే ఆచరియకే తేవిజ్జకే పఞ్హం పుచ్ఛేయ్య’’న్తి. అథ ఖో భగవా సోణదణ్డం బ్రాహ్మణం ఏతదవోచ – ‘‘కతిహి పన, బ్రాహ్మణ, అఙ్గేహి సమన్నాగతం బ్రాహ్మణా బ్రాహ్మణం పఞ్ఞపేన్తి; ‘బ్రాహ్మణోస్మీ’తి చ వదమానో సమ్మా వదేయ్య, న చ పన ముసావాదం ఆపజ్జేయ్యా’’తి?
౩౧౦. అథ ఖో సోణదణ్డస్స బ్రాహ్మణస్స ఏతదహోసి – ‘‘యం వత నో అహోసి ఇచ్ఛితం, యం ఆకఙ్ఖితం, యం అధిప్పేతం, యం అభిపత్థితం – ‘అహో వత మం సమణో గోతమో సకే ఆచరియకే తేవిజ్జకే పఞ్హం పుచ్ఛేయ్య, అద్ధా వతస్సాహం చిత్తం ఆరాధేయ్యం పఞ్హస్స వేయ్యాకరణేనా’తి, తత్ర మం సమణో గోతమో సకే ఆచరియకే తేవిజ్జకే పఞ్హం పుచ్ఛతి. అద్ధా వతస్సాహం చిత్తం ఆరాధేస్సామి పఞ్హస్స వేయ్యాకరణేనా’’తి.
౩౧౧. అథ ఖో సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో అబ్భున్నామేత్వా కాయం అనువిలోకేత్వా పరిసం భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘పఞ్చహి, భో గోతమ, అఙ్గేహి సమన్నాగతం బ్రాహ్మణా బ్రాహ్మణం పఞ్ఞపేన్తి; ‘బ్రాహ్మణోస్మీ’తి చ వదమానో సమ్మా వదేయ్య, న చ పన ముసావాదం ఆపజ్జేయ్య. కతమేహి పఞ్చహి? ఇధ, భో గోతమ, బ్రాహ్మణో ఉభతో సుజాతో హోతి మాతితో చ పితితో చ, సంసుద్ధగహణికో యావ సత్తమా పితామహయుగా అక్ఖిత్తో అనుపక్కుట్ఠో జాతివాదేన; అజ్ఝాయకో హోతి మన్తధరో తిణ్ణం వేదానం పారగూ సనిఘణ్డుకేటుభానం సాక్ఖరప్పభేదానం ఇతిహాసపఞ్చమానం పదకో వేయ్యాకరణో లోకాయతమహాపురిసలక్ఖణేసు అనవయో; అభిరూపో హోతి దస్సనీయో పాసాదికో పరమాయ వణ్ణపోక్ఖరతాయ సమన్నాగతో బ్రహ్మవణ్ణీ బ్రహ్మవచ్ఛసీ అఖుద్దావకాసో దస్సనాయ; సీలవా హోతి వుద్ధసీలీ వుద్ధసీలేన సమన్నాగతో; పణ్డితో చ హోతి మేధావీ పఠమో వా దుతియో వా సుజం పగ్గణ్హన్తానం. ఇమేహి ఖో, భో గోతమ, పఞ్చహి అఙ్గేహి సమన్నాగతం బ్రాహ్మణా బ్రాహ్మణం పఞ్ఞపేన్తి; ‘బ్రాహ్మణోస్మీ’తి చ వదమానో సమ్మా వదేయ్య, న చ పన ముసావాదం ఆపజ్జేయ్యా’’తి.
‘‘ఇమేసం పన, బ్రాహ్మణ, పఞ్చన్నం అఙ్గానం సక్కా ఏకం అఙ్గం ఠపయిత్వా చతూహఙ్గేహి సమన్నాగతం బ్రాహ్మణా బ్రాహ్మణం పఞ్ఞపేతుం; ‘బ్రాహ్మణోస్మీ’తి చ వదమానో సమ్మా వదేయ్య, న చ పన ముసావాదం ఆపజ్జేయ్యా’’తి? ‘‘సక్కా, భో గోతమ. ఇమేసఞ్హి, భో గోతమ, పఞ్చన్నం అఙ్గానం వణ్ణం ఠపయామ. కిఞ్హి వణ్ణో కరిస్సతి? యతో ఖో, భో గోతమ, బ్రాహ్మణో ఉభతో సుజాతో హోతి మాతితో చ పితితో చ సంసుద్ధగహణికో యావ సత్తమా పితామహయుగా అక్ఖిత్తో అనుపక్కుట్ఠో జాతివాదేన; అజ్ఝాయకో చ హోతి మన్తధరో చ తిణ్ణం వేదానం పారగూ సనిఘణ్డుకేటుభానం సాక్ఖరప్పభేదానం ఇతిహాసపఞ్చమానం పదకో వేయ్యాకరణో లోకాయతమహాపురిసలక్ఖణేసు అనవయో; సీలవా చ హోతి వుద్ధసీలీ వుద్ధసీలేన సమన్నాగతో; పణ్డితో చ హోతి మేధావీ పఠమో వా దుతియో వా సుజం పగ్గణ్హన్తానం. ఇమేహి ఖో భో గోతమ చతూహఙ్గేహి సమన్నాగతం బ్రాహ్మణా బ్రాహ్మణం పఞ్ఞపేన్తి; ‘బ్రాహ్మణోస్మీ’తి చ వదమానో సమ్మా వదేయ్య, న చ పన ముసావాదం ఆపజ్జేయ్యా’’తి.
౩౧౨. ‘‘ఇమేసం పన, బ్రాహ్మణ, చతున్నం అఙ్గానం సక్కా ఏకం అఙ్గం ఠపయిత్వా తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం బ్రాహ్మణా బ్రాహ్మణం పఞ్ఞపేతుం; ‘బ్రాహ్మణోస్మీ’తి చ వదమానో సమ్మా వదేయ్య, న చ పన ముసావాదం ఆపజ్జేయ్యా’’తి? ‘‘సక్కా, భో గోతమ. ఇమేసఞ్హి, భో గోతమ, చతున్నం అఙ్గానం మన్తే ఠపయామ. కిఞ్హి మన్తా కరిస్సన్తి? యతో ఖో, భో గోతమ, బ్రాహ్మణో ఉభతో సుజాతో హోతి మాతితో చ పితితో చ సంసుద్ధగహణికో యావ సత్తమా పితామహయుగా అక్ఖిత్తో అనుపక్కుట్ఠో జాతివాదేన; సీలవా చ హోతి వుద్ధసీలీ వుద్ధసీలేన సమన్నాగతో; పణ్డితో చ హోతి మేధావీ పఠమో వా దుతియో వా సుజం పగ్గణ్హన్తానం. ఇమేహి ఖో, భో గోతమ, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం బ్రాహ్మణా బ్రాహ్మణం పఞ్ఞపేన్తి; ‘బ్రాహ్మణోస్మీ’తి చ వదమానో సమ్మా వదేయ్య, న చ పన ముసావాదం ఆపజ్జేయ్యా’’తి.
‘‘ఇమేసం పన, బ్రాహ్మణ, తిణ్ణం అఙ్గానం సక్కా ఏకం అఙ్గం ఠపయిత్వా ద్వీహఙ్గేహి సమన్నాగతం బ్రాహ్మణా బ్రాహ్మణం పఞ్ఞపేతుం; ‘బ్రాహ్మణోస్మీ’తి చ వదమానో సమ్మా వదేయ్య, న చ పన ముసావాదం ఆపజ్జేయ్యా’’తి? ‘‘సక్కా, భో గోతమ. ఇమేసఞ్హి, భో గోతమ, తిణ్ణం అఙ్గానం జాతిం ఠపయామ. కిఞ్హి జాతి కరిస్సతి? యతో ఖో, భో గోతమ, బ్రాహ్మణో సీలవా హోతి వుద్ధసీలీ వుద్ధసీలేన సమన్నాగతో; పణ్డితో చ హోతి మేధావీ పఠమో వా దుతియో వా సుజం పగ్గణ్హన్తానం. ఇమేహి ఖో, భో గోతమ, ద్వీహఙ్గేహి సమన్నాగతం బ్రాహ్మణా బ్రాహ్మణం పఞ్ఞపేన్తి; ‘బ్రాహ్మణోస్మీ’తి చ వదమానో సమ్మా వదేయ్య, న చ పన ముసావాదం ఆపజ్జేయ్యా’’తి.
౩౧౩. ఏవం వుత్తే, తే బ్రాహ్మణా సోణదణ్డం బ్రాహ్మణం ఏతదవోచుం – ‘‘మా భవం సోణదణ్డో ఏవం అవచ, మా భవం సోణదణ్డో ఏవం అవచ. అపవదతేవ భవం సోణదణ్డో వణ్ణం, అపవదతి మన్తే, అపవదతి జాతిం ఏకంసేన. భవం సోణదణ్డో సమణస్సేవ గోతమస్స వాదం అనుపక్ఖన్దతీ’’తి.
౩౧౪. అథ ఖో భగవా తే బ్రాహ్మణే ఏతదవోచ – ‘‘సచే ఖో తుమ్హాకం బ్రాహ్మణానం ఏవం హోతి – ‘అప్పస్సుతో చ సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో, అకల్యాణవాక్కరణో చ సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో, దుప్పఞ్ఞో చ సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో, న చ పహోతి సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో సమణేన గోతమేన సద్ధిం అస్మిం వచనే పటిమన్తేతు’న్తి, తిట్ఠతు సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో, తుమ్హే మయా సద్ధిం మన్తవ్హో అస్మిం వచనే. సచే పన తుమ్హాకం బ్రాహ్మణానం ఏవం హోతి – ‘బహుస్సుతో చ సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో, కల్యాణవాక్కరణో చ సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో, పణ్డితో చ సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో, పహోతి చ సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో సమణేన గోతమేన సద్ధిం అస్మిం వచనే పటిమన్తేతు’న్తి, తిట్ఠథ తుమ్హే, సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో మయా సద్ధిం పటిమన్తేతూ’’తి.
౩౧౫. ఏవం వుత్తే, సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘తిట్ఠతు భవం గోతమో, తుణ్హీ భవం గోతమో హోతు, అహమేవ తేసం సహధమ్మేన పటివచనం కరిస్సామీ’’తి. అథ ఖో సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో తే బ్రాహ్మణే ఏతదవోచ – ‘‘మా భవన్తో ఏవం అవచుత్థ, మా భవన్తో ఏవం అవచుత్థ – ‘అపవదతేవ భవం సోణదణ్డో వణ్ణం, అపవదతి మన్తే, అపవదతి జాతిం ఏకంసేన. భవం సోణదణ్డో సమణస్సేవ గోతమస్స వాదం అనుపక్ఖన్దతీ’తి. నాహం, భో, అపవదామి వణ్ణం వా మన్తే వా జాతిం వా’’తి.
౩౧౬. తేన ఖో పన సమయేన సోణదణ్డస్స బ్రాహ్మణస్స భాగినేయ్యో అఙ్గకో నామ మాణవకో తస్సం పరిసాయం నిసిన్నో హోతి. అథ ఖో సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో తే బ్రాహ్మణే ఏతదవోచ – ‘‘పస్సన్తి నో భోన్తో ఇమం అఙ్గకం మాణవకం అమ్హాకం భాగినేయ్య’’న్తి? ‘‘ఏవం, భో’’. ‘‘అఙ్గకో ఖో, భో, మాణవకో అభిరూపో దస్సనీయో పాసాదికో పరమాయ వణ్ణపోక్ఖరతాయ సమన్నాగతో బ్రహ్మవణ్ణీ బ్రహ్మవచ్ఛసీ అఖుద్దావకాసో దస్సనాయ, నాస్స ఇమిస్సం పరిసాయం సమసమో అత్థి వణ్ణేన ఠపేత్వా సమణం గోతమం. అఙ్గకో ఖో మాణవకో అజ్ఝాయకో మన్తధరో, తిణ్ణం వేదానం పారగూ సనిఘణ్డుకేటుభానం సాక్ఖరప్పభేదానం ఇతిహాసపఞ్చమానం పదకో వేయ్యాకరణో లోకాయతమహాపురిసలక్ఖణేసు అనవయో. అహమస్స మన్తే వాచేతా. అఙ్గకో ఖో మాణవకో ఉభతో సుజాతో మాతితో చ పితితో చ సంసుద్ధగహణికో యావ సత్తమా పితామహయుగా అక్ఖిత్తో అనుపక్కుట్ఠో జాతివాదేన. అహమస్స మాతాపితరో జానామి. అఙ్గకో ఖో మాణవకో పాణమ్పి హనేయ్య, అదిన్నమ్పి ఆదియేయ్య, పరదారమ్పి గచ్ఛేయ్య, ముసావాదమ్పి భణేయ్య, మజ్జమ్పి పివేయ్య, ఏత్థ దాని, భో, కిం వణ్ణో కరిస్సతి, కిం మన్తా, కిం జాతి? యతో ఖో, భో, బ్రాహ్మణో సీలవా చ హోతి వుద్ధసీలీ వుద్ధసీలేన సమన్నాగతో, పణ్డితో చ హోతి మేధావీ పఠమో వా దుతియో వా సుజం పగ్గణ్హన్తానం. ఇమేహి ఖో, భో, ద్వీహఙ్గేహి సమన్నాగతం బ్రాహ్మణా బ్రాహ్మణం పఞ్ఞపేన్తి; ‘బ్రాహ్మణోస్మీ’తి చ వదమానో సమ్మా వదేయ్య, న చ పన ముసావాదం ఆపజ్జేయ్యా’’తి.
సీలపఞ్ఞాకథా
౩౧౭. ‘‘ఇమేసం పన, బ్రాహ్మణ, ద్విన్నం అఙ్గానం సక్కా ఏకం అఙ్గం ఠపయిత్వా ఏకేన అఙ్గేన సమన్నాగతం బ్రాహ్మణా బ్రాహ్మణం పఞ్ఞపేతుం; ‘బ్రాహ్మణోస్మీ’తి చ వదమానో సమ్మా వదేయ్య, న చ పన ముసావాదం ఆపజ్జేయ్యా’’తి? ‘‘నో హిదం, భో గోతమ. సీలపరిధోతా హి, భో గోతమ, పఞ్ఞా; పఞ్ఞాపరిధోతం సీలం. యత్థ సీలం తత్థ పఞ్ఞా, యత్థ పఞ్ఞా తత్థ సీలం. సీలవతో పఞ్ఞా, పఞ్ఞవతో సీలం. సీలపఞ్ఞాణఞ్చ పన లోకస్మిం అగ్గమక్ఖాయతి. సేయ్యథాపి, భో గోతమ, హత్థేన వా హత్థం ధోవేయ్య, పాదేన వా పాదం ధోవేయ్య; ఏవమేవ ఖో, భో గోతమ, సీలపరిధోతా పఞ్ఞా, పఞ్ఞాపరిధోతం సీలం. యత్థ సీలం తత్థ పఞ్ఞా, యత్థ పఞ్ఞా తత్థ సీలం. సీలవతో పఞ్ఞా, పఞ్ఞవతో సీలం. సీలపఞ్ఞాణఞ్చ పన లోకస్మిం అగ్గమక్ఖాయతీ’’తి. ‘‘ఏవమేతం, బ్రాహ్మణ, ఏవమేతం, బ్రాహ్మణ, సీలపరిధోతా హి, బ్రాహ్మణ, పఞ్ఞా, పఞ్ఞాపరిధోతం సీలం. యత్థ సీలం తత్థ పఞ్ఞా, యత్థ పఞ్ఞా తత్థ సీలం. సీలవతో పఞ్ఞా, పఞ్ఞవతో సీలం. సీలపఞ్ఞాణఞ్చ పన లోకస్మిం అగ్గమక్ఖాయతి. సేయ్యథాపి, బ్రాహ్మణ, హత్థేన వా హత్థం ధోవేయ్య, పాదేన వా పాదం ధోవేయ్య; ఏవమేవ ఖో, బ్రాహ్మణ, సీలపరిధోతా పఞ్ఞా, పఞ్ఞాపరిధోతం సీలం. యత్థ సీలం తత్థ పఞ్ఞా, యత్థ పఞ్ఞా తత్థ సీలం. సీలవతో పఞ్ఞా, పఞ్ఞవతో సీలం. సీలపఞ్ఞాణఞ్చ పన లోకస్మిం అగ్గమక్ఖాయతి.
౩౧౮. ‘‘కతమం పన తం, బ్రాహ్మణ, సీలం? కతమా సా పఞ్ఞా’’తి? ‘‘ఏత్తకపరమావ మయం, భో గోతమ, ఏతస్మిం అత్థే. సాధు వత భవన్తంయేవ గోతమం పటిభాతు ఏతస్స భాసితస్స అత్థో’’తి. ‘‘తేన హి, బ్రాహ్మణ, సుణోహి; సాధుకం మనసికరోహి; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భో’’తి ఖో సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో భగవతో పచ్చస్సోసి. భగవా ఏతదవోచ – ‘‘ఇధ, బ్రాహ్మణ, తథాగతో లోకే ఉప్పజ్జతి అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో…పే… (యథా ౧౯౦-౨౧౨ అనుచ్ఛేదేసు తథా విత్థారేతబ్బం). ఏవం ఖో, బ్రాహ్మణ, భిక్ఖు సీలసమ్పన్నో హోతి. ఇదం ఖో తం, బ్రాహ్మణ, సీలం…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి…పే… దుతియం ఝానం…పే… తతియం ఝానం…పే… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి…పే… ఞాణదస్సనాయ చిత్తం అభినీహరతి, అభినిన్నామేతి. ఇదమ్పిస్స హోతి పఞ్ఞాయ…పే… నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానాతి, ఇదమ్పిస్స హోతి పఞ్ఞాయ అయం ఖో సా, బ్రాహ్మణ, పఞ్ఞా’’తి.
సోణదణ్డఉపాసకత్తపటివేదనా
౩౧౯. ఏవం వుత్తే, సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అభిక్కన్తం, భో గోతమ, అభిక్కన్తం, భో గోతమ. సేయ్యథాపి, భో గోతమ, నిక్కుజ్జితం వా ఉక్కుజ్జేయ్య, పటిచ్ఛన్నం వా వివరేయ్య, మూళ్హస్స వా మగ్గం ఆచిక్ఖేయ్య, అన్ధకారే వా తేలపజ్జోతం ధారేయ్య, ‘చక్ఖుమన్తో రూపాని దక్ఖన్తీ’తి; ఏవమేవం భోతా గోతమేన అనేకపరియాయేన ధమ్మో పకాసితో. ఏసాహం భవన్తం గోతమం సరణం గచ్ఛామి, ధమ్మఞ్చ, భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చ. ఉపాసకం మం భవం గోతమో ధారేతు అజ్జతగ్గే పాణుపేతం సరణం గతం. అధివాసేతు చ మే భవం గోతమో స్వాతనాయ భత్తం సద్ధిం భిక్ఖుసఙ్ఘేనా’’తి. అధివాసేసి భగవా తుణ్హీభావేన.
౩౨౦. అథ ఖో సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో భగవతో అధివాసనం విదిత్వా ఉట్ఠాయాసనా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామి. అథ ఖో సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో తస్సా రత్తియా అచ్చయేన సకే నివేసనే పణీతం ఖాదనీయం భోజనీయం పటియాదాపేత్వా భగవతో కాలం ఆరోచాపేసి – ‘‘కాలో, భో గోతమ, నిట్ఠితం భత్త’’న్తి. అథ ఖో భగవా పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ సద్ధిం భిక్ఖుసఙ్ఘేన యేన సోణదణ్డస్స బ్రాహ్మణస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. అథ ఖో సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో బుద్ధప్పముఖం భిక్ఖుసఙ్ఘం పణీతేన ఖాదనీయేన భోజనీయేన సహత్థా సన్తప్పేసి సమ్పవారేసి.
౩౨౧. అథ ఖో సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో భగవన్తం భుత్తావిం ఓనీతపత్తపాణిం అఞ్ఞతరం నీచం ఆసనం గహేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సోణదణ్డో బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అహఞ్చేవ ఖో పన, భో గోతమ, పరిసగతో సమానో ఆసనా వుట్ఠహిత్వా భవన్తం గోతమం అభివాదేయ్యం, తేన మం సా పరిసా పరిభవేయ్య. యం ఖో పన సా పరిసా పరిభవేయ్య, యసోపి తస్స హాయేథ. యస్స ఖో పన యసో హాయేథ, భోగాపి తస్స హాయేయ్యుం. యసోలద్ధా ఖో పనమ్హాకం భోగా. అహఞ్చేవ ఖో పన, భో గోతమ, పరిసగతో సమానో అఞ్జలిం పగ్గణ్హేయ్యం, ఆసనా మే తం భవం గోతమో పచ్చుట్ఠానం ధారేతు. అహఞ్చేవ ఖో పన, భో గోతమ, పరిసగతో సమానో వేఠనం ఓముఞ్చేయ్యం, సిరసా మే తం భవం గోతమో అభివాదనం ధారేతు. అహఞ్చేవ ఖో పన, భో గోతమ, యానగతో సమానో యానా పచ్చోరోహిత్వా భవన్తం గోతమం అభివాదేయ్యం, తేన మం సా పరిసా పరిభవేయ్య. యం ఖో పన సా పరిసా పరిభవేయ్య, యసోపి తస్స హాయేథ, యస్స ఖో పన యసో హాయేథ, భోగాపి తస్స హాయేయ్యుం. యసోలద్ధా ఖో పనమ్హాకం భోగా. అహఞ్చేవ ఖో పన, భో గోతమ, యానగతో సమానో పతోదలట్ఠిం అబ్భున్నామేయ్యం, యానా మే తం భవం గోతమో పచ్చోరోహనం ధారేతు. అహఞ్చేవ ఖో పన, భో గోతమ, యానగతో సమానో ఛత్తం అపనామేయ్యం, సిరసా మే తం భవం గోతమో అభివాదనం ధారేతూ’’తి.
౩౨౨. అథ ఖో భగవా సోణదణ్డం బ్రాహ్మణం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేత్వా సమాదపేత్వా సముత్తేజేత్వా సమ్పహంసేత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కామీతి.
సోణదణ్డసుత్తం నిట్ఠితం చతుత్థం.