౧౦. తిలదక్ఖిణవిమానవణ్ణనా

అభిక్కన్తేన వణ్ణేనాతి తిలదక్ఖిణవిమానం. తస్స కా ఉప్పత్తి? భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన చ సమయేన రాజగహే అఞ్ఞతరా ఇత్థీ గబ్భినీ తిలే ధోవిత్వా ఆతపే సుక్ఖాపేతి తేలం కాతుకామా. సా చ పరిక్ఖీణాయుకా తం దివసమేవ చవనధమ్మా, నిరయసంవత్తనికం చస్సా కమ్మం ఓకాసం కత్వా ఠితం. అథ నం భగవా పచ్చూసవేలాయం లోకం వోలోకేన్తో దిబ్బచక్ఖునా దిస్వా చిన్తేసి ‘‘అయం ఇత్థీ అజ్జ కాలం కత్వా నిరయే నిబ్బత్తిస్సతి, యంనూనాహం తిలభిక్ఖాపటిగ్గహణేన తం సగ్గూపగం కరేయ్య’’న్తి. సో సావత్థితో తఙ్ఖణేనేవ రాజగహం గన్త్వా పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ రాజగహే పిణ్డాయ చరన్తో అనుపుబ్బేన తస్సా గేహద్వారం పాపుణి. సా ఇత్థీ భగవన్తం పస్సిత్వా సఞ్జాతపీతిసోమనస్సా సహసా ఉట్ఠహిత్వా కతఞ్జలీ అఞ్ఞం దాతబ్బయుత్తకం అపస్సన్తీ హత్థపాదే ధోవిత్వా తిలే రాసిం కత్వా ఉభోహి హత్థేహి పరిగ్గహేత్వా అఞ్జలిపూరం తిలం భగవతో పత్తే ఆకిరిత్వా భగవన్తం వన్ది. తం భగవా అనుకమ్పమానో ‘‘సుఖినీ హోహీ’’తి వత్వా పక్కామి. సా తస్సా రత్తియా పచ్చూససమయే కాలం కత్వా తావతింసభవనే ద్వాదసయోజనికే కనకవిమానే సుత్తపబుద్ధా వియ నిబ్బత్తి.

అథాయస్మా మహామోగ్గల్లానో దేవచారికం చరన్తో తం అచ్ఛరాసహస్సపరివుతం మహతియా దేవిద్ధియా విరోచమానముపగన్త్వా –

౮౫. ‘‘అభిక్కన్తేన వణ్ణేన, యా త్వం తిట్ఠసి దేవతే;

ఓభాసేన్తీ దిసా సబ్బా, ఓసధీ వియ తారకా.

౮౬. ‘‘కేన తేతాదిసో వణ్ణో, కేన తే ఇధ మిజ్ఝతి;

ఉప్పజ్జన్తి చ తే భోగా, యే కేచి మనసో పియా.

౮౭. ‘‘పుచ్ఛామి తం దేవి మహానుభావే,

మనుస్సభూతా కిమకాసి పుఞ్ఞం;

కేనాసి ఏవం జలితానుభావా,

వణ్ణో చ తే సబ్బదిసా పభాసతీ’’తి. – పుచ్ఛి;

౮౮. ‘‘సా దేవతా అత్తమనా, మోగ్గల్లానేన పుచ్ఛితా;

పఞ్హం పుట్ఠా వియాకాసి, యస్స కమ్మస్సిదం ఫలం’’.

౮౯. ‘‘అహం మనుస్సేసు మనుస్సభూతా, పురిమాయ జాతియా మనుస్సలోకే.

౯౦. ‘‘అద్దసం విరజం బుద్ధం, విప్పసన్నమనావిలం;

ఆసజ్జ దానం అదాసిం, అకామా తిలదక్ఖిణం;

దక్ఖిణేయ్యస్స బుద్ధస్స, పసన్నా సేహి పాణిభి.

౯౧. ‘‘తేన మేతాదిసో వణ్ణో, తేన మే ఇధ మిజ్ఝతి;

ఉప్పజ్జన్తి చ మే భోగా, యే కేచి మనసో పియా.

౯౨. ‘‘అక్ఖామి తే భిక్ఖు మహానుభావ, మనుస్సభూతా యమకాసి పుఞ్ఞం;

తేనమ్హి ఏవం జలితానుభావా, వణ్ణో చ మే సబ్బదిసా పభాసతీ’’తి. –

సా విస్సజ్జేసి.

౯౦. తత్థ ఆసజ్జాతి అయం ఆసజ్జ-సద్దో ‘‘ఆసజ్జ నం తథాగత’’న్తిఆదీసు (చూళవ. ౩౫౦) ఘట్టేన ఆగతో. ‘‘ఆసజ్జ దానం దేతీ’’తిఆదీసు (దీ. ని. ౩.౩౩౬; అ. ని. ౮.౩౧) సమాగమే. ఇధాపి సమాగమేయేవ దట్ఠబ్బో. తస్మా ఆసజ్జాతి సమాగన్త్వా, సమవాయేన సమ్పత్వాతి అత్థో. తేనాహ ‘‘అకామా’’తి. సా హి దేయ్యధమ్మసంవిధానపుబ్బకం పురిమసిద్ధం దానసఙ్కప్పం వినా సహసా సమ్పత్తే భగవతి పవత్తితం తిలదానం సన్ధాయాహ ‘‘ఆసజ్జ దానం అదాసిం, అకామా తిలదక్ఖిణ’’న్తి. సేసం వుత్తనయమేవ.

తిలదక్ఖిణవిమానవణ్ణనా నిట్ఠితా.