౨. అభిధమ్మభాజనీయవణ్ణనా

౩౨. ఇదాని అభిధమ్మభాజనీయం హోతి. తత్థ రూపక్ఖన్ధనిద్దేసో హేట్ఠా రూపకణ్డే విత్థారితనయేనేవ వేదితబ్బో.

౩౪. వేదనాక్ఖన్ధనిద్దేసే ఏకవిధేనాతి ఏకకోట్ఠాసేన. ఫస్ససమ్పయుత్తోతి ఫస్సేన సమ్పయుత్తో. సబ్బాపి చతుభూమికవేదనా. సహేతుకదుకే సహేతుకా చతుభూమికవేదనా, అహేతుకా కామావచరావ. ఇమినా ఉపాయేన కుసలపదాదీహి వుత్తా వేదనా జానితబ్బా. అపిచాయం వేదనాక్ఖన్ధో ఏకవిధేన ఫస్ససమ్పయుత్తతో దస్సితో, దువిధేన సహేతుకాహేతుకతో, తివిధేన జాతితో, చతుబ్బిధేన భూమన్తరతో, పఞ్చవిధేన ఇన్ద్రియతో. తత్థ సుఖిన్ద్రియదుక్ఖిన్ద్రియాని కాయప్పసాదవత్థుకాని కామావచరానేవ. సోమనస్సిన్ద్రియం ఛట్ఠవత్థుకం వా అవత్థుకం వా తేభూమకం. దోమనస్సిన్ద్రియం ఛట్ఠవత్థుకం కామావచరం. ఉపేక్ఖిన్ద్రియం చక్ఖాదిచతుప్పసాదవత్థుకం ఛట్ఠవత్థుకం అవత్థుకఞ్చ చతుభూమకం. ఛబ్బిధేన వత్థుతో దస్సితో. తత్థ పురిమా పఞ్చ వేదనా పఞ్చప్పసాదవత్థుకా కామావచరావ ఛట్ఠా అవత్థుకా వా సవత్థుకా వా చతుభూమికా.

సత్తవిధేన తత్థ మనోసమ్ఫస్సజా భేదతో దస్సితా, అట్ఠవిధేన తత్థ కాయసమ్ఫస్సజా భేదతో, నవవిధేన సత్తవిధభేదే మనోవిఞ్ఞాణధాతుసమ్ఫస్సజా భేదతో, దసవిధేన అట్ఠవిధభేదే మనోవిఞ్ఞాణధాతుసమ్ఫస్సజా భేదతో. ఏతేసు హి సత్తవిధభేదే మనోసమ్ఫస్సజా మనోధాతుసమ్ఫస్సజా, మనోవిఞ్ఞాణధాతుసమ్ఫస్సజాతి ద్విధా భిన్నా. అట్ఠవిధభేదే తాయ సద్ధిం కాయసమ్ఫస్సజాపి సుఖా దుక్ఖాతి ద్విధా భిన్నా. నవవిధభేదే సత్తవిధే వుత్తా మనోవిఞ్ఞాణధాతుసమ్ఫస్సజా కుసలాదివసేన తిధా భిన్నా. దసవిధభేదే అట్ఠవిధే వుత్తా మనోవిఞ్ఞాణధాతుసమ్ఫస్సజా కుసలాదివసేనేవ తిధా భిన్నా.

కుసలత్తికో చేత్థ కేవలం పూరణత్థమేవ వుత్తో. సత్తవిధఅట్ఠవిధనవవిధభేదేసు పన నయం దాతుం యుత్తట్ఠానే నయో దిన్నో. అభిధమ్మఞ్హి పత్వా తథాగతేన నయం దాతుం యుత్తట్ఠానే నయో అదిన్నో నామ నత్థి. అయం తావ దుకమూలకే ఏకో వారో.

సత్థా హి ఇమస్మిం అభిధమ్మభాజనీయే వేదనాక్ఖన్ధం భాజేన్తో తికే గహేత్వా దుకేసు పక్ఖిపి, దుకే గహేత్వా తికేసు పక్ఖిపి, తికే చ దుకే చ ఉభతోవడ్ఢననీహారేన ఆహరి; సత్తవిధేన, చతువీసతివిధేన, తింసవిధేన, బహువిధేనాతి సబ్బథాపి బహువిధేన వేదనాక్ఖన్ధం దస్సేసి. కస్మా? పుగ్గలజ్ఝాసయేన చేవ దేసనావిలాసేన చ. ధమ్మం సోతుం నిసిన్నదేవపరిసాయ హి యే దేవపుత్తా తికే ఆదాయ దుకేసు పక్ఖిపిత్వా కథియమానం పటివిజ్ఝితుం సక్కోన్తి, తేసం సప్పాయవసేన తథా కత్వా దేసేసి. యే ఇతరేహి ఆకారేహి కథియమానం పటివిజ్ఝితుం సక్కోన్తి, తేసం తేహాకారేహి దేసేసీతి. అయమేత్థ ‘పుగ్గలజ్ఝాసయో’. సమ్మాసమ్బుద్ధో పన అత్తనో మహావిసయతాయ తికే వా దుకేసు పక్ఖిపిత్వా, దుకే వా తికేసు ఉభతోవడ్ఢనేన వా, సత్తవిధాదినయేన వా, యథా యథా ఇచ్ఛతి తథా తథా దేసేతుం సక్కోతి. తస్మాపి ఇమేహాకారేహి దేసేసీతి అయమస్స ‘దేసనావిలాసో’.

తత్థ తికే ఆదాయ దుకేసు పక్ఖిపిత్వా దేసితవారో దుకమూలకో నామ. దుకే ఆదాయ తికేసు పక్ఖిపిత్వా దేసితవారో తికమూలకో నామ. తికే చ దుకే చ ఉభతో వడ్ఢేత్వా దేసితవారో ఉభతోవడ్ఢితకో నామ. అవసానే సత్తవిధేనాతిఆదివారో బహువిధవారో నామాతి ఇమే తావ చత్తారో మహావారా.

తత్థ దుకమూలకే దుకేసు లబ్భమానేన ఏకేకేన దుకేన సద్ధిం తికేసు అలబ్భమానే వేదనాత్తికపీతిత్తికసనిదస్సనత్తికే అపనేత్వా, సేసే లబ్భమానకే ఏకూనవీసతి తికే యోజేత్వా, దుతియదుకపఠమత్తికయోజనవారాదీని నవవారసతాని పఞ్ఞాసఞ్చ వారా హోన్తి. తే సబ్బేపి పాళియం సంఖిపిత్వా తత్థ తత్థ దస్సేతబ్బయుత్తకం దస్సేత్వా వుత్తా. అసమ్ముయ్హన్తేన పన విత్థారతో వేదితబ్బా.

తికమూలకేపి తికేసు లబ్భమానేన ఏకేకేన తికేన సద్ధిం దుకేసు అలబ్భమానే పఠమదుకాదయో దుకే అపనేత్వా, సేసే లబ్భమానకే సహేతుకదుకాదయో పఞ్ఞాస దుకే యోజేత్వా, పఠమత్తికదుతియదుకయోజనవారాదీని నవవారసతాని పఞ్ఞాసఞ్చ వారా హోన్తి. తేపి సబ్బే పాళియం సఙ్ఖిపిత్వా తత్థ తత్థ దస్సేతబ్బయుత్తకం దస్సేత్వా వుత్తా. అసమ్ముయ్హన్తేన పన విత్థారతో వేదితబ్బా.

ఉభతోవడ్ఢితకే దువిధభేదే దుతియదుకం తివిధభేదే చ పఠమతికం ఆదిం కత్వా లబ్భమానేహి ఏకూనవీసతియా దుకేహి లబ్భమానే ఏకూనవీసతితికే యోజేత్వా దుతియదుకపఠమతికయోజనవారాదయో ఏకూనవీసతివారా వుత్తా. ఏస దుకతికానం వసేన ఉభతోవడ్ఢితత్తా ఉభతోవడ్ఢితకో నామ తతియో మహావారో.

బహువిధవారస్స సత్తవిధనిద్దేసే ఆదితో పట్ఠాయ లబ్భమానేసు ఏకూనవీసతియా తికేసు ఏకేకేన సద్ధిం చతస్సో భూమియో యోజేత్వా ఏకూనవీసతి సత్తవిధవారా వుత్తా. చతువీసతివిధనిద్దేసేపి తేసంయేవ తికానం వసేన ఏకూనవీసతివారా వుత్తా. తథా బహువిధవారే చాతి. తింసవిధవారో ఏకోయేవాతి సబ్బేపి అట్ఠపఞ్ఞాస వారా హోన్తి. అయం తావేత్థ వారపరిచ్ఛేదవసేన పాళివణ్ణనా.

ఇదాని అత్థవణ్ణనా హోతి. తత్థ సత్తవిధనిద్దేసో తావ ఉత్తానత్థోయేవ. చతువీసతివిధనిద్దేసే చక్ఖుసమ్ఫస్సపచ్చయా వేదనాక్ఖన్ధో అత్థి కుసలోతి కామావచరఅట్ఠకుసలచిత్తవసేన వేదితబ్బో. అత్థి అకుసలోతి ద్వాదసఅకుసలచిత్తవసేన వేదితబ్బో. అత్థి అబ్యాకతోతి తిస్సో మనోధాతుయో, తిస్సో అహేతుకమనోవిఞ్ఞాణధాతుయో, అట్ఠ మహావిపాకాని, దస కామావచరకిరియాతి చతువీసతియా చిత్తానం వసేన వేదితబ్బో.

తత్థ అట్ఠ కుసలాని ద్వాదస అకుసలాని చ జవనవసేన లబ్భన్తి. కిరియమనోధాతు ఆవజ్జనవసేన లబ్భతి. ద్వే విపాకమనోధాతుయో సమ్పటిచ్ఛనవసేన, తిస్సో విపాకమనోవిఞ్ఞాణధాతుయో సన్తీరణతదారమ్మణవసేన, కిరియాహేతుకమనోవిఞ్ఞాణధాతు వోట్ఠబ్బనవసేన, అట్ఠ మహావిపాకచిత్తాని తదారమ్మణవసేన, నవ కిరియచిత్తాని జవనవసేన లబ్భన్తి. సోతఘానజివ్హాకాయద్వారేసుపి ఏసేవ నయో.

మనోద్వారే పన అత్థి కుసలోతి చతుభూమకకుసలవసేన కథితం, అత్థి అకుసలోతి ద్వాదసఅకుసలవసేన. అత్థి అబ్యాకతోతి ఏకాదసన్నం కామావచరవిపాకానం, దసన్నం కిరియానం, నవన్నం రూపావచరారూపావచరకిరియానం, చతున్నం సామఞ్ఞఫలానన్తి చతుత్తింసచిత్తుప్పాదవసేన కథితం. తత్థ చతుభూమకకుసలఞ్చేవ అకుసలఞ్చ జవనవసేన లబ్భతి. కిరియతో అహేతుకమనోవిఞ్ఞాణధాతు ఆవజ్జనవసేన, ఏకాదస విపాకచిత్తాని తదారమ్మణవసేన, తేభూమకకిరియా చేవ సామఞ్ఞఫలాని చ జవనవసేనేవ లబ్భన్తి. తాని సత్తవిధాదీసు యత్థ కత్థచి ఠత్వా కథేతుం వట్టన్తి. తింసవిధే పన ఠత్వా దీపియమానాని సుఖదీపనాని హోన్తీతి తింసవిధస్మింయేవ ఠత్వా దీపయింసు.

ఏతాని హి సబ్బానిపి చిత్తాని చక్ఖుద్వారే ఉపనిస్సయకోటియా, సమతిక్కమవసేన, భావనావసేనాతి తీహాకారేహి లబ్భన్తి. తథా సోతద్వారమనోద్వారేసుపి. ఘానజివ్హాకాయద్వారేసు పన సమతిక్కమవసేన, భావనావసేనాతి ద్వీహేవాకారేహి లబ్భన్తీతి వేదితబ్బాని. కథం? ఇధ భిక్ఖు విహారచారికం చరమానో కసిణమణ్డలం దిస్వా ‘కిం నామేత’న్తి పుచ్ఛిత్వా ‘కసిణమణ్డల’న్తి వుత్తే పున ‘కిం ఇమినా కరోన్తీ’తి పుచ్ఛతి. అథస్స ఆచిక్ఖన్తి – ‘ఏవం భావేత్వా ఝానాని ఉప్పాదేత్వా, సమాపత్తిపదట్ఠానం విపస్సనం వడ్ఢేత్వా, అరహత్తం పాపుణన్తీ’తి. అజ్ఝాసయసమ్పన్నో కులపుత్తో ‘భారియం ఏత’న్తి అసల్లక్ఖేత్వా ‘మయాపి ఏస గుణో నిబ్బత్తేతుం వట్టతి, న ఖో పన సక్కా ఏస నిపజ్జిత్వా నిద్దాయన్తేన నిబ్బత్తేతుం, ఆదితోవ వీరియం కాతుం సీలం సోధేతుం వట్టతీ’తి చిన్తేత్వా సీలం సోధేతి. తతో సీలే పతిట్ఠాయ దస పలిబోధే ఉపచ్ఛిన్దిత్వా, తిచీవరపరమేన సన్తోసేన సన్తుట్ఠో, ఆచరియుపజ్ఝాయానం వత్తపటివత్తం కత్వా, కమ్మట్ఠానం ఉగ్గణ్హిత్వా, కసిణపరికమ్మం కత్వా, సమాపత్తియో ఉప్పాదేత్వా, సమాపత్తిపదట్ఠానం విపస్సనం వడ్ఢేత్వా, అరహత్తం పాపుణాతి. తత్థ సబ్బాపి పరికమ్మవేదనా కామావచరా, అట్ఠసమాపత్తివేదనా రూపావచరారూపావచరా, మగ్గఫలవేదనా లోకుత్తరాతి ఏవం చక్ఖువిఞ్ఞాణం చతుభూమికవేదనానిబ్బత్తియా బలవపచ్చయో హోతీతి చతుభూమికవేదనా చక్ఖుసమ్ఫస్సపచ్చయా నామ జాతా. ఏవం తావ ‘ఉపనిస్సయవసేన’ లబ్భన్తి.

చక్ఖుద్వారే పన రూపే ఆపాథగతే ‘ఇట్ఠే మే ఆరమ్మణే రాగో ఉప్పన్నో, అనిట్ఠే పటిఘో, అసమపేక్ఖనాయ మోహో, వినిబన్ధస్స పన మే మానో ఉప్పన్నో, పరామట్ఠస్స దిట్ఠి, విక్ఖేపగతస్స ఉద్ధచ్చం, అసన్నిట్ఠాగతస్స విచికిచ్ఛా, థామగతస్స అనుసయో ఉప్పన్నో’తి పరిగ్గహే ఠితో కులపుత్తో అత్తనో కిలేసుప్పత్తిం ఞత్వా ‘ఇమే మే కిలేసా వడ్ఢమానా అనయబ్యసనాయ సంవత్తిస్సన్తి, హన్ద నే నిగ్గణ్హామీ’తి చిన్తేత్వా ‘న ఖో పన సక్కా నిపజ్జిత్వా నిద్దాయన్తేన కిలేసే నిగ్గణ్హితుం; ఆదితోవ వీరియం కాతుం వట్టతి సీలం సోధేతు’న్తి హేట్ఠా వుత్తనయేనేవ పటిపజ్జిత్వా అరహత్తం పాపుణాతి. తత్థ సబ్బాపి పరికమ్మవేదనా కామావచరా, అట్ఠసమాపత్తివేదనా రూపావచరారూపావచరా, మగ్గఫలవేదనా లోకుత్తరాతి ఏవం రూపారమ్మణే ఉప్పన్నం కిలేసం సమతిక్కమిత్వా గతాతి చతుభూమికవేదనా చక్ఖుసమ్ఫస్సపచ్చయా నామ జాతా. ఏవం ‘సమతిక్కమవసేన’ లబ్భన్తి.

చక్ఖుద్వారే పన రూపే ఆపాథగతే ఏకో ఏవం పరిగ్గహం పట్ఠపేతి – ‘ఇదం రూపం కిం నిస్సిత’న్తి? తతో నం ‘భూతనిస్సిత’న్తి ఞత్వా చత్తారి మహాభూతాని ఉపాదారూపఞ్చ రూపన్తి పరిగ్గణ్హాతి, తదారమ్మణే ధమ్మే అరూపన్తి పరిగ్గణ్హాతి. తతో సప్పచ్చయం నామరూపం పరిగణ్హిత్వా తీణి లక్ఖణాని ఆరోపేత్వా విపస్సనాపటిపాటియా సఙ్ఖారే సమ్మసిత్వా అరహత్తం పాపుణాతి. తత్థ సబ్బాపి పరికమ్మవేదనా కామావచరా, అట్ఠసమాపత్తివేదనా రూపావచరారూపావచరా, మగ్గఫలవేదనా లోకుత్తరాతి ఏవం రూపారమ్మణం సమ్మసిత్వా నిబ్బత్తితాతి అయం వేదనా చక్ఖుసమ్ఫస్సపచ్చయా నామ జాతా. ఏవం ‘భావనావసేన’ లబ్భన్తి.

అపరో భిక్ఖు సుణాతి – ‘కసిణపరికమ్మం కిర కత్వా సమాపత్తియో ఉప్పాదేత్వా సమాపత్తిపదట్ఠానం విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అరహత్తం పాపుణన్తీ’తి. అజ్ఝాసయసమ్పన్నో కులపుత్తో ‘భారియం ఏత’న్తి అసల్లక్ఖేత్వా ‘మయాపి ఏస గుణో నిబ్బత్తేతుం వట్టతీ’తి పురిమనయేనేవ పటిపజ్జిత్వా అరహత్తం పాపుణాతి. తత్థ సబ్బాపి పరికమ్మవేదనా కామావచరా, అట్ఠసమాపత్తివేదనా రూపావచరారూపావచరా, మగ్గఫలవేదనా లోకుత్తరాతి ఏవం సోతవిఞ్ఞాణం చతుభూమికవేదనా నిబ్బత్తియా బలవపచ్చయో హోతీతి చతుభూమికవేదనా సోతసమ్ఫస్సపచ్చయా నామ జాతా. ఏవం తావ ‘ఉపనిస్సయవసేన’ లబ్భన్తి.

సోతద్వారే పన సద్దే ఆపాథగతేతి సబ్బం చక్ఖుద్వారే వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బం. ఏవం సద్దారమ్మణే ఉప్పన్నం కిలేసం సమతిక్కమిత్వా గతాతి చతుభూమికవేదనా సోతసమ్ఫస్సపచ్చయా నామ జాతా. ఏవం ‘సమతిక్కమవసేన’ లబ్భన్తి.

సోతద్వారే పన సద్దే ఆపాథగతే ఏకో ఏవం పరిగ్గహం పట్ఠపేతి – అయం సద్దో కిం నిస్సితోతి సబ్బం చక్ఖుద్వారే వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బం. ఏవం సద్దారమ్మణం సమ్మసిత్వా నిబ్బత్తితాతి అయం వేదనా సోతసమ్ఫస్సపచ్చయా నామ జాతా. ఏవం ‘భావనావసేన’ లబ్భన్తి.

ఘానజివ్హాకాయద్వారేసు పన గన్ధారమ్మణాదీసు ఆపాథగతేసు ‘ఇట్ఠే మే ఆరమ్మణే రాగో ఉప్పన్నో’తి సబ్బం చక్ఖుద్వారే వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బం. ఏవం గన్ధారమ్మణాదీసు ఉప్పన్నం కిలేసం సమతిక్కమిత్వా గతాతి చతుభూమికవేదనా ఘానజివ్హాకాయసమ్ఫస్సపచ్చయా నామ జాతా. ఏవం తీసు ద్వారేసు ‘సమతిక్కమవసేన’ లబ్భన్తి.

ఘానద్వారాదీసు పన గన్ధాదీసు ఆపాథగతేసు ఏకో ఏవం పరిగ్గహం పట్ఠపేతి – ‘అయం గన్ధో, అయం రసో, ఇదం ఫోట్ఠబ్బం కిం నిస్సిత’న్తి సబ్బం చక్ఖుద్వారే వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బం. ఏవం గన్ధారమ్మణాదీని సమ్మసిత్వా నిబ్బత్తితాతి అయం వేదనా ఘానజివ్హాకాయసమ్ఫస్సపచ్చయా నామ జాతా. ఏవం ‘భావనావసేన’ లబ్భన్తి.

మనోద్వారే పన తీహిపి ఆకారేహి లబ్భన్తి. ఏకచ్చో హి జాతిం భయతో పస్సతి, జరం బ్యాధిం మరణం భయతో పస్సతి, భయతో దిస్వా ‘జాతిజరాబ్యాధిమరణేహి ముచ్చితుం వట్టతి, న ఖో పన సక్కా నిపజ్జిత్వా నిద్దాయన్తేన జాతిఆదీహి ముచ్చితుం, ఆదితోవ వీరియం కాతుం సీలం సోధేతుం వట్టతీ’తి చిన్తేత్వా చక్ఖుద్వారే వుత్తనయేనేవ పటిపజ్జిత్వా అరహత్తం పాపుణాతి. తత్థ సబ్బాపి పరికమ్మవేదనా కామావచరా, అట్ఠసమాపత్తివేదనా రూపావచరారూపావచరా, మగ్గఫలవేదనా లోకుత్తరాతి ఏవం జాతిజరాబ్యాధిమరణం చతుభూమికవేదనానిబ్బత్తియా బలవపచ్చయో హోతీతి చతుభూమికవేదనా మనోసమ్ఫస్సపచ్చయా నామ జాతా. ఏవం తావ ‘ఉపనిస్సయవసేన’ లబ్భన్తి.

మనోద్వారే పన ధమ్మారమ్మణే ఆపాథగతేతి సబ్బం చక్ఖుద్వారే వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బం. ఏవం ధమ్మారమ్మణే ఉప్పన్నం కిలేసం సమతిక్కమిత్వా గతాతి చతుభూమికవేదనా మనోసమ్ఫస్సపచ్చయా నామ జాతా. ఏవం ‘సమతిక్కమవసేన’ లబ్భన్తి.

మనోద్వారే పన ధమ్మారమ్మణే ఆపాథగతే ఏకో ఏవం పరిగ్గహం పట్ఠపేతి – ‘ఏతం ధమ్మారమ్మణం కిం నిస్సిత’న్తి? ‘వత్థునిస్సిత’న్తి. ‘వత్థు కిం నిస్సిత’న్తి? ‘మహాభూతాని నిస్సిత’న్తి. సో చత్తారి మహాభూతాని ఉపాదారూపఞ్చ రూపన్తి పరిగ్గణ్హాతి, తదారమ్మణే ధమ్మే అరూపన్తి పరిగ్గణ్హాతి. తతో సప్పచ్చయం నామరూపం పరిగ్గణ్హిత్వా తీణి లక్ఖణాని ఆరోపేత్వా విపస్సనాపటిపాటియా సఙ్ఖారే సమ్మసిత్వా అరహత్తం పాపుణాతి. తత్థ సబ్బాపి పరికమ్మవేదనా కామావచరా, అట్ఠసమాపత్తివేదనా రూపావచరారూపావచరా, మగ్గఫలవేదనా లోకుత్తరాతి ఏవం ధమ్మారమ్మణం సమ్మసిత్వా నిబ్బత్తితాతి అయం వేదనా మనోసమ్ఫస్సపచ్చయా నామ జాతా. ఏవం ‘భావనావసేన’ లబ్భన్తి. యా పనేతా సబ్బేసమ్పి చతువీసతివిధాదీనం వారానం పరియోసానేసు చక్ఖుసమ్ఫస్సజా వేదనా…పే… మనోసమ్ఫస్సజా వేదనాతి ఛ ఛ వేదనా వుత్తా, తా సమ్పయుత్తపచ్చయవసేన వుత్తాతి.

అయం వేదనాక్ఖన్ధనిద్దేసో.

సఞ్ఞాక్ఖన్ధాదయోపి ఇమినా ఉపాయేన వేదితబ్బా. కేవలఞ్హి సఞ్ఞాక్ఖన్ధనిద్దేసే తికేసు వేదనాత్తికపీతిత్తికాపి లబ్భన్తి, దుకేసు చ సుఖసహగతదుకాదయోపి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధనిద్దేసే ఫస్సస్సాపి సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నత్తా ఫస్ససమ్పయుత్తోతి అవత్వా చిత్తసమ్పయుత్తోతి వుత్తం. దుకేసు చేత్థ హేతుదుకాదయోపి లబ్భన్తి. తికా సఞ్ఞాక్ఖన్ధసదిసా ఏవ. విఞ్ఞాణక్ఖన్ధనిద్దేసే చక్ఖుసమ్ఫస్సజాదిభావం అవత్వా చక్ఖువిఞ్ఞాణన్తిఆది వుత్తం. న హి సక్కా విఞ్ఞాణం మనోసమ్ఫస్సజన్తి నిద్దిసితుం. సేసమేత్థ సఞ్ఞాక్ఖన్ధే వుత్తసదిసమేవ. ఇమేసం పన తిణ్ణమ్పి ఖన్ధానం నిద్దేసేయేవ వేదనాక్ఖన్ధనిద్దేసతో అతిరేకతికదుకా లద్ధా. తేసం వసేన వారప్పభేదో వేదితబ్బోతి.

అభిధమ్మభాజనీయవణ్ణనా.