౩. చిత్తిద్ధిపాదో

౪౩౮. కథఞ్చ భిక్ఖు చిత్తసమాధిపధానసఙ్ఖారసమన్నాగతం ఇద్ధిపాదం భావేతి? చిత్తం చే భిక్ఖు అధిపతిం కరిత్వా లభతి సమాధిం లభతి చిత్తస్సేకగ్గతం – అయం వుచ్చతి ‘‘చిత్తసమాధి’’. సో అనుప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం అనుప్పాదాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి, ఉప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ…పే… అనుప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఉప్పాదాయ…పే… ఉప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఠితియా అసమ్మోసాయ భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ భావనాయ పారిపూరియా ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి. ఇమే వుచ్చన్తి ‘‘పధానసఙ్ఖారా’’. ఇతి అయఞ్చ చిత్తసమాధి, ఇమే చ పధానసఙ్ఖారా; తదేకజ్ఝం అభిసఞ్ఞూహిత్వా అభిసఙ్ఖిపిత్వా చిత్తసమాధిపధానసఙ్ఖారోత్వేవ సఙ్ఖ్యం గచ్ఛతి.

౪౩౯. తత్థ కతమం చిత్తం? యం చిత్తం మనో మానసం…పే… తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతు – ఇదం వుచ్చతి ‘‘చిత్తం’’.

తత్థ కతమో సమాధి? యా చిత్తస్స ఠితి సణ్ఠితి…పే… సమ్మాసమాధి – అయం వుచ్చతి ‘‘సమాధి’’.

తత్థ కతమో పధానసఙ్ఖారో? యో చేతసికో వీరియారమ్భో…పే… సమ్మావాయామో – అయం వుచ్చతి ‘‘పధానసఙ్ఖారో’’. ఇతి ఇమినా చ చిత్తేన, ఇమినా చ సమాధినా, ఇమినా చ పధానసఙ్ఖారేన ఉపేతో హోతి…పే… సమన్నాగతో. తేన వుచ్చతి ‘‘చిత్తసమాధిపధానసఙ్ఖారసమన్నాగతో’’తి.

౪౪౦. ఇద్ధీతి. యా తేసం ధమ్మానం ఇద్ధి సమిద్ధి ఇజ్ఝనా సమిజ్ఝనా లాభో పటిలాభో పత్తి సమ్పత్తి ఫుసనా సచ్ఛికిరియా ఉపసమ్పదా.

ఇద్ధిపాదోతి. తథాభూతస్స వేదనాక్ఖన్ధో…పే… విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో.

ఇద్ధిపాదం భావేతీతి. తే ధమ్మే ఆసేవతి భావేతి బహులీకరోతి. తేన వుచ్చతి ‘‘ఇద్ధిపాదం భావేతీ’’తి.