౮. సమ్మప్పధానవిభఙ్గో

౧. సుత్తన్తభాజనీయం

౩౯౦. చత్తారో సమ్మప్పధానా – ఇధ భిక్ఖు అనుప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం అనుప్పాదాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి, ఉప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి, అనుప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఉప్పాదాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి, ఉప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఠితియా అసమ్మోసాయ భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ భావనాయ పారిపూరియా ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి.

౩౯౧. కథఞ్చ భిక్ఖు అనుప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం అనుప్పాదాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి? తత్థ కతమే అనుప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా? తీణి అకుసలమూలాని – లోభో, దోసో, మోహో. తదేకట్ఠా చ కిలేసా. తంసమ్పయుత్తో వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో, విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో, తంసముట్ఠానం కాయకమ్మం వచీకమ్మం మనోకమ్మం – ఇమే వుచ్చన్తి ‘‘అనుప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా’’. ఇతి ఇమేసం అనుప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం అనుప్పాదాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి.

౩౯౨. ఛన్దం జనేతీతి. తత్థ కతమో ఛన్దో? యో ఛన్దో ఛన్దికతా [ఛన్దీకతా (స్యా.)] కత్తుకమ్యతా కుసలో ధమ్మచ్ఛన్దో – అయం వుచ్చతి ‘‘ఛన్దో’’. ఇమం ఛన్దం జనేతి సఞ్జనేతి ఉట్ఠపేతి సముట్ఠపేతి [ఉట్ఠాపేతి సముట్ఠాపేతి (స్యా.) ఏవముపరిపి] నిబ్బత్తేతి అభినిబ్బత్తేతి. తేన వుచ్చతి ‘‘ఛన్దం జనేతీ’’తి.

౩౯౩. వాయమతీతి. తత్థ కతమో వాయామో? యో చేతసికో వీరియారమ్భో…పే… సమ్మావాయామో – అయం వుచ్చతి ‘‘వాయామో’’. ఇమినా వాయామేన ఉపేతో హోతి సముపేతో ఉపాగతో సముపాగతో ఉపపన్నో సమ్పన్నో సమన్నాగతో. తేన వుచ్చతి ‘‘వాయమతీ’’తి.

౩౯౪. వీరియం ఆరభతీతి. తత్థ కతమం వీరియం? యో చేతసికో వీరియారమ్భో…పే… సమ్మావాయామో – ఇదం వుచ్చతి ‘‘వీరియం’’. ఇమం వీరియం ఆరభతి సమారభతి ఆసేవతి భావేతి బహులీకరోతి. తేన వుచ్చతి ‘‘వీరియం ఆరభతీ’’తి.

౩౯౫. చిత్తం పగ్గణ్హాతీతి. తత్థ కతమం చిత్తం? యం చిత్తం మనో మానసం…పే… తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతు – ఇదం వుచ్చతి ‘‘చిత్తం’’. ఇమం చిత్తం పగ్గణ్హాతి సమ్పగ్గణ్హాతి ఉపత్థమ్భేతి పచ్చుపత్థమ్భేతి. తేన వుచ్చతి ‘‘చిత్తం పగ్గణ్హాతీ’’తి.

౩౯౬. పదహతీతి. తత్థ కతమం పధానం? యో చేతసికో వీరియారమ్భో…పే… సమ్మావాయామో – ఇదం వుచ్చతి ‘‘పధానం’’. ఇమినా పధానేన ఉపేతో హోతి…పే… సమన్నాగతో. తేన వుచ్చతి ‘‘పదహతీ’’తి.

౩౯౭. కథఞ్చ భిక్ఖు ఉప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి? తత్థ కతమే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా? తీణి అకుసలమూలాని – లోభో, దోసో, మోహో. తదేకట్ఠా చ కిలేసా. తంసమ్పయుత్తో వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో, విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో, తంసముట్ఠానం కాయకమ్మం వచీకమ్మం మనోకమ్మం – ఇమే వుచ్చన్తి ‘‘ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా’’. ఇతి ఇమేసం ఉప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి.

౩౯౮. ఛన్దం జనేతీతి. తత్థ కతమో ఛన్దో? యో ఛన్దో ఛన్దికతా కత్తుకమ్యతా కుసలో ధమ్మచ్ఛన్దో – అయం వుచ్చతి ‘‘ఛన్దో’’. ఇమం ఛన్దం జనేతి సఞ్జనేతి ఉట్ఠపేతి సముట్ఠపేతి నిబ్బత్తేతి అభినిబ్బత్తేతి. తేన వుచ్చతి ‘‘ఛన్దం జనేతీ’’తి.

౩౯౯. వాయమతీతి. తత్థ కతమో వాయామో? యో చేతసికో వీరియారమ్భో…పే… సమ్మావాయామో – అయం వుచ్చతి ‘‘వాయామో’’. ఇమినా వాయామేన ఉపేతో హోతి…పే… సమన్నాగతో. తేన వుచ్చతి ‘‘వాయమతీ’’తి.

౪౦౦. వీరియం ఆరభతీతి. తత్థ కతమం వీరియం? యో చేతసికో వీరియారమ్భో…పే… సమ్మావాయామో – ఇదం వుచ్చతి ‘‘వీరియం’’. ఇమం వీరియం ఆరభతి సమారభతి ఆసేవతి భావేతి బహులీకరోతి. తేన వుచ్చతి ‘‘వీరియం ఆరభతీ’’తి.

౪౦౧. చిత్తం పగ్గణ్హాతీతి. తత్థ కతమం చిత్తం? యం చిత్తం మనో మానసం…పే… తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతు – ఇదం వుచ్చతి ‘‘చిత్తం’’. ఇమం చిత్తం పగ్గణ్హాతి సమ్పగ్గణ్హాతి ఉపత్థమ్భేతి పచ్చుపత్థమ్భేతి. తేన వుచ్చతి ‘‘చిత్తం పగ్గణ్హాతీ’’తి.

౪౦౨. పదహతీతి. తత్థ కతమం పధానం? యో చేతసికో వీరియారమ్భో…పే… సమ్మావాయామో – ఇదం వుచ్చతి ‘‘పధానం’’. ఇమినా పధానేన ఉపేతో హోతి…పే… సమన్నాగతో. తేన వుచ్చతి ‘‘పదహతీ’’తి.

౪౦౩. కథఞ్చ భిక్ఖు అనుప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఉప్పాదాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి? తత్థ కతమే అనుప్పన్నా కుసలా ధమ్మా? తీణి కుసలమూలాని – అలోభో, అదోసో, అమోహో. తంసమ్పయుత్తో వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో, విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో. తంసముట్ఠానం కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, మనోకమ్మం – ఇమే వుచ్చన్తి ‘‘అనుప్పన్నా కుసలా ధమ్మా’’. ఇతి ఇమేసం అనుప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఉప్పాదాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి.

౪౦౪. ఛన్దం జనేతీతి…పే… వాయమతీతి…పే… వీరియం ఆరభతీతి…పే… చిత్తం పగ్గణ్హాతీతి…పే… పదహతీతి. తత్థ కతమం పధానం? యో చేతసికో వీరియారమ్భో …పే… సమ్మావాయామో – ఇదం వుచ్చతి ‘‘పధానం’’. ఇమినా పధానేన ఉపేతో హోతి…పే… సమన్నాగతో. తేన వుచ్చతి ‘‘పదహతీ’’తి.

౪౦౫. కథఞ్చ భిక్ఖు ఉప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఠితియా అసమ్మోసాయ భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ భావనాయ పారిపూరియా ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి? తత్థ కతమే ఉప్పన్నా కుసలా ధమ్మా? తీణి కుసలమూలాని – అలోభో, అదోసో, అమోహో. తంసమ్పయుత్తో వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో, విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో, తంసముట్ఠానం కాయకమ్మం వచీకమ్మం మనోకమ్మం – ఇమే వుచ్చన్తి ‘‘ఉప్పన్నా కుసలా ధమ్మా’’. ఇతి ఇమేసం ఉప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఠితియా అసమ్మోసాయ భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ భావనాయ పారిపూరియా ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి.

౪౦౬. ఠితియాతి. యా ఠితి సో అసమ్మోసో, యో అసమ్మోసో సో భియ్యోభావో, యో భియ్యోభావో తం వేపుల్లం, యం వేపుల్లం సా భావనా, యా భావనా సా పారిపూరీ.

౪౦౭. ఛన్దం జనేతీతి…పే… వాయమతీతి…పే… వీరియం ఆరభతీతి…పే… చిత్తం పగ్గణ్హాతీతి…పే… పదహతీతి. తత్థ కతమం పధానం? యో చేతసికో వీరియారమ్భో…పే… సమ్మావాయామో – ఇదం వుచ్చతి ‘‘పధానం’’. ఇమినా పధానేన ఉపేతో హోతి…పే… సమన్నాగతో. తేన వుచ్చతి ‘‘పదహతీ’’తి.

సుత్తన్తభాజనీయం.

౨. అభిధమ్మభాజనీయం

౪౦౮. చత్తారో సమ్మప్పధానా – ఇధ భిక్ఖు అనుప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం అనుప్పాదాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి, ఉప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి, అనుప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఉప్పాదాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి, ఉప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఠితియా అసమ్మోసాయ భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ భావనాయ పారిపూరియా ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి.

౪౦౯. కథఞ్చ భిక్ఖు అనుప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం అనుప్పాదాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే లోకుత్తరం ఝానం భావేతి నియ్యానికం అపచయగామిం దిట్ఠిగతానం పహానాయ పఠమాయ భూమియా పత్తియా వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి దుక్ఖపటిపదం దన్ధాభిఞ్ఞం, తస్మిం సమయే అనుప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం అనుప్పాదాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి.

౪౧౦. ఛన్దం జనేతీతి. తత్థ కతమో ఛన్దో? యో ఛన్దో ఛన్దికతా కత్తుకమ్యతా కుసలో ధమ్మచ్ఛన్దో – అయం వుచ్చతి ‘‘ఛన్దో’’. ఇమం ఛన్దం జనేతి సఞ్జనేతి ఉట్ఠపేతి సముట్ఠపేతి నిబ్బత్తేతి అభినిబ్బత్తేతి. తేన వుచ్చతి ‘‘ఛన్దం జనేతీ’’తి.

౪౧౧. వాయమతీతి. తత్థ కతమో వాయామో? యో చేతసికో వీరియారమ్భో…పే… సమ్మావాయామో వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో మగ్గఙ్గం మగ్గపరియాపన్నం – అయం వుచ్చతి ‘‘వాయామో’’. ఇమినా వాయామేన ఉపేతో హోతి సముపేతో ఉపాగతో సముపాగతో ఉపపన్నో సమ్పన్నో సమన్నాగతో. తేన వుచ్చతి ‘‘వాయమతీ’’తి.

౪౧౨. వీరియం ఆరభతీతి. తత్థ కతమం వీరియం? యో చేతసికో వీరియారమ్భో…పే… సమ్మావాయామో వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో మగ్గఙ్గం మగ్గపరియాపన్నం – ఇదం వుచ్చతి ‘‘వీరియం’’. ఇమం వీరియం ఆరభతి సమారభతి ఆసేవతి భావేతి బహులీకరోతి. తేన వుచ్చతి ‘‘వీరియం ఆరభతీ’’తి.

౪౧౩. చిత్తం పగ్గణ్హాతీతి. తత్థ కతమం చిత్తం? యం చిత్తం మనో మానసం…పే… తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతు – ఇదం వుచ్చతి ‘‘చిత్తం’’. ఇమం చిత్తం పగ్గణ్హాతి సమ్పగ్గణ్హాతి ఉపత్థమ్భేతి పచ్చుపత్థమ్భేతి. తేన వుచ్చతి ‘‘చిత్తం పగ్గణ్హాతీ’’తి.

౪౧౪. పదహతీతి. తత్థ కతమం సమ్మప్పధానం? యో చేతసికో వీరియారమ్భో…పే… సమ్మావాయామో వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో మగ్గఙ్గం మగ్గపరియాపన్నం – ఇదం వుచ్చతి ‘‘సమ్మప్పధానం’’. అవసేసా ధమ్మా సమ్మప్పధానసమ్పయుత్తా.

౪౧౫. కథఞ్చ భిక్ఖు ఉప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే లోకుత్తరం ఝానం భావేతి నియ్యానికం అపచయగామిం దిట్ఠిగతానం పహానాయ పఠమాయ భూమియా పత్తియా వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి దుక్ఖపటిపదం దన్ధాభిఞ్ఞం, తస్మిం సమయే ఉప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి.

౪౧౬. ఛన్దం జనేతీతి…పే… వాయమతీతి…పే… వీరియం ఆరభతీతి…పే… చిత్తం పగ్గణ్హాతీతి…పే… పదహతీతి. తత్థ కతమం సమ్మప్పధానం? యో చేతసికో వీరియారమ్భో…పే… సమ్మావాయామో వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో మగ్గఙ్గం మగ్గపరియాపన్నం – ఇదం వుచ్చతి ‘‘సమ్మప్పధానం’’. అవసేసా ధమ్మా సమ్మప్పధానసమ్పయుత్తా.

౪౧౭. కథఞ్చ భిక్ఖు అనుప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఉప్పాదాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే లోకుత్తరం ఝానం భావేతి నియ్యానికం అపచయగామిం దిట్ఠిగతానం పహానాయ పఠమాయ భూమియా పత్తియా వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి దుక్ఖపటిపదం దన్ధాభిఞ్ఞం, తస్మిం సమయే అనుప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఉప్పాదాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి.

౪౧౮. ఛన్దం జనేతీతి…పే… వాయమతీతి…పే… వీరియం ఆరభతీతి…పే… చిత్తం పగ్గణ్హాతీతి…పే… పదహతీతి. తత్థ కతమం సమ్మప్పధానం? యో చేతసికో వీరియారమ్భో …పే… సమ్మావాయామో వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో మగ్గఙ్గం మగ్గపరియాపన్నం – ఇదం వుచ్చతి ‘‘సమ్మప్పధానం’’. అవసేసా ధమ్మా సమ్మప్పధానసమ్పయుత్తా.

౪౧౯. కథఞ్చ భిక్ఖు ఉప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఠితియా అసమ్మోసాయ భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ భావనాయ పారిపూరియా ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే లోకుత్తరం ఝానం భావేతి నియ్యానికం అపచయగామిం దిట్ఠిగతానం పహానాయ పఠమాయ భూమియా పత్తియా వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి దుక్ఖపటిపదం దన్ధాభిఞ్ఞం, తస్మిం సమయే ఉప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఠితియా అసమ్మోసాయ భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ భావనాయ పారిపూరియా ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి.

౪౨౦. ఠితియాతి. యా ఠితి సో అసమ్మోసో, యో అసమ్మోసో సో భియ్యోభావో, యో భియ్యోభావో తం వేపుల్లం, యం వేపుల్లం సా భావనా, యా భావనా సా పారిపూరీ.

౪౨౧. ఛన్దం జనేతీతి. తత్థ కతమో ఛన్దో? యో ఛన్దో ఛన్దికతా కత్తుకమ్యతా కుసలో ధమ్మచ్ఛన్దో – అయం వుచ్చతి ‘‘ఛన్దో’’. ఇమం ఛన్దం జనేతి సఞ్జనేతి ఉట్ఠపేతి సముట్ఠపేతి నిబ్బత్తేతి అభినిబ్బత్తేతి. తేన వుచ్చతి ‘‘ఛన్దం జనేతీ’’తి.

౪౨౨. వాయమతీతి. తత్థ కతమో వాయామో? యో చేతసికో వీరియారమ్భో…పే… సమ్మావాయామో వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో మగ్గఙ్గం మగ్గపరియాపన్నం – అయం వుచ్చతి ‘‘వాయామో’’. ఇమినా వాయామేన ఉపేతో హోతి…పే… సమన్నాగతో. తేన వుచ్చతి ‘‘వాయమతీ’’తి.

౪౨౩. వీరియం ఆరభతీతి. తత్థ కతమం వీరియం? యో చేతసికో వీరియారమ్భో…పే… సమ్మావాయామో వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో మగ్గఙ్గం మగ్గపరియాపన్నం – ఇదం వుచ్చతి ‘‘వీరియం’’. ఇమం వీరియం ఆరభతి సమారభతి ఆసేవతి భావేతి బహులీకరోతి. తేన వుచ్చతి ‘‘వీరియం ఆరభతీ’’తి.

౪౨౪. చిత్తం పగ్గణ్హాతీతి. తత్థ కతమం చిత్తం? యం చిత్తం మనో మానసం…పే… తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతు – ఇదం వుచ్చతి ‘‘చిత్తం’’. ఇమం చిత్తం పగ్గణ్హాతి సమ్పగ్గణ్హాతి ఉపత్థమ్భేతి పచ్చుపత్థమ్భేతి. తేన వుచ్చతి ‘‘చిత్తం పగ్గణ్హాతీ’’తి.

౪౨౫. పదహతీతి. తత్థ కతమం సమ్మప్పధానం? యో చేతసికో వీరియారమ్భో…పే… సమ్మావాయామో వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో మగ్గఙ్గం మగ్గపరియాపన్నం – ఇదం వుచ్చతి ‘‘సమ్మప్పధానం’’. అవసేసా ధమ్మా సమ్మప్పధానసమ్పయుత్తా.

౪౨౬. తత్థ కతమం సమ్మప్పధానం? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే లోకుత్తరం ఝానం భావేతి నియ్యానికం అపచయగామిం దిట్ఠిగతానం పహానాయ పఠమాయ భూమియా పత్తియా వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి దుక్ఖపటిపదం దన్ధాభిఞ్ఞం, యో తస్మిం సమయే చేతసికో వీరియారమ్భో…పే… సమ్మావాయామో వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో మగ్గఙ్గం మగ్గపరియాపన్నం – ఇదం వుచ్చతి ‘‘సమ్మప్పధానం’’. అవసేసా ధమ్మా సమ్మప్పధానసమ్పయుత్తా.

అభిధమ్మభాజనీయం.

౩. పఞ్హాపుచ్ఛకం

౪౨౭. చత్తారో సమ్మప్పధానా – ఇధ భిక్ఖు అనుప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం అనుప్పాదాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి, ఉప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ…పే… అనుప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఉప్పాదాయ…పే… ఉప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఠితియా అసమ్మోసాయ భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ భావనాయ పారిపూరియా ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి.

౪౨౮. చతున్నం సమ్మప్పధానానం కతి కుసలా, కతి అకుసలా, కతి అబ్యాకతా…పే… కతి సరణా, కతి అరణా?

౧. తికం

౪౨౯. కుసలాయేవ. సియా సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా, సియా అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా. విపాకధమ్మధమ్మా. అనుపాదిన్నఅనుపాదానియా. అసంకిలిట్ఠఅసంకిలేసికా. సియా సవితక్కసవిచారా, సియా అవితక్కవిచారమత్తా, సియా అవితక్కఅవిచారా. సియా పీతిసహగతా, సియా సుఖసహగతా, సియా ఉపేక్ఖాసహగతా. నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బా. నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా. అపచయగామినో. సేక్ఖా. అప్పమాణా. అప్పమాణారమ్మణా. పణీతా. సమ్మత్తనియతా. న మగ్గారమ్మణా. మగ్గహేతుకా. సియా మగ్గాధిపతినో, సియా న వత్తబ్బా మగ్గాధిపతినోతి. సియా ఉప్పన్నా, సియా అనుప్పన్నా, న వత్తబ్బా ఉప్పాదినోతి. సియా అతీతా, సియా అనాగతా, సియా పచ్చుప్పన్నా. న వత్తబ్బా అతీతారమ్మణాతిపి, అనాగతారమ్మణాతిపి, పచ్చుప్పన్నారమ్మణాతిపి. సియా అజ్ఝత్తా, సియా బహిద్ధా, సియా అజ్ఝత్తబహిద్ధా. బహిద్ధారమ్మణా. అనిదస్సనఅప్పటిఘా.

౨. దుకం

౪౩౦. న హేతూ. సహేతుకా. హేతుసమ్పయుత్తా. న వత్తబ్బా హేతూ చేవ సహేతుకా చాతి, సహేతుకా చేవ న చ హేతూ. న వత్తబ్బా హేతూ చేవ హేతుసమ్పయుత్తా చాతి, హేతుసమ్పయుత్తా చేవ న చ హేతూ. న హేతూ సహేతుకా. సప్పచ్చయా. సఙ్ఖతా. అనిదస్సనా. అప్పటిఘా. అరూపా. లోకుత్తరా. కేనచి విఞ్ఞేయ్యా, కేనచి న విఞ్ఞేయ్యా. నో ఆసవా. అనాసవా. ఆసవవిప్పయుత్తా. న వత్తబ్బా ఆసవా చేవ సాసవా చాతిపి, సాసవా చేవ నో చ ఆసవాతిపి. న వత్తబ్బా ఆసవా చేవ ఆసవసమ్పయుత్తా చాతిపి, ఆసవసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఆసవాతిపి. ఆసవవిప్పయుత్తా. అనాసవా. నో సంయోజనా…పే… నో గన్థా…పే… నో ఓఘా…పే… నో యోగా…పే… నో నీవరణా…పే… నో పరామాసా…పే… సారమ్మణా. నో చిత్తా. చేతసికా. చిత్తసమ్పయుత్తా. చిత్తసంసట్ఠా. చిత్తసముట్ఠానా. చిత్తసహభునో. చిత్తానుపరివత్తినో. చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానా. చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభునో. చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తినో. బాహిరా. నో ఉపాదా. అనుపాదిన్నా. నో ఉపాదానా…పే… నో కిలేసా…పే… న దస్సనేన పహాతబ్బా. న భావనాయ పహాతబ్బా. న దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకా. న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా. సియా సవితక్కా, సియా అవితక్కా. సియా సవిచారా, సియా అవిచారా. సియా సప్పీతికా, సియా అప్పీతికా. సియా పీతిసహగతా, సియా న పీతిసహగతా. సియా సుఖసహగతా, సియా న సుఖసహగతా. సియా ఉపేక్ఖాసహగతా, సియా న ఉపేక్ఖాసహగతా. న కామావచరా. న రూపావచరా. న అరూపావచరా. అపరియాపన్నా. నియ్యానికా. నియతా. అనుత్తరా. అరణాతి.

పఞ్హాపుచ్ఛకం.

సమ్మప్పధానవిభఙ్గో నిట్ఠితో.