౩. పఞ్హాపుచ్ఛకం

౭౪౭. చతస్సో పటిసమ్భిదా – అత్థపటిసమ్భిదా, ధమ్మపటిసమ్భిదా, నిరుత్తిపటిసమ్భిదా, పటిభానపటిసమ్భిదా.

౭౪౮. చతున్నం పటిసమ్భిదానం కతి కుసలా, కతి అకుసలా, కతి అబ్యాకతా…పే… కతి సరణా, కతి అరణా?

౧. తికం

౭౪౯. సియా కుసలా, సియా అబ్యాకతా. సియా సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా, సియా అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా. తిస్సో పటిసమ్భిదా సియా విపాకధమ్మధమ్మా, సియా నేవవిపాకనవిపాకధమ్మధమ్మా; అత్థపటిసమ్భిదా సియా విపాకా, సియా విపాకధమ్మధమ్మా, సియా నేవవిపాకనవిపాకధమ్మధమ్మా. తిస్సో పటిసమ్భిదా అనుపాదిన్నుపాదానియా; అత్థపటిసమ్భిదా సియా అనుపాదిన్నుపాదానియా, సియా అనుపాదిన్నఅనుపాదానియా. తిస్సో పటిసమ్భిదా అసంకిలిట్ఠఅసంకిలేసికా; అత్థపటిసమ్భిదా సియా అసంకిలిట్ఠసంకిలేసికా, సియా అసంకిలిట్ఠఅసంకిలేసికా.

తిస్సో పటిసమ్భిదా సవితక్కసవిచారా; అత్థపటిసమ్భిదా సియా సవితక్కసవిచారా, సియా అవితక్కవిచారమత్తా, సియా అవితక్కఅవిచారా. సియా పీతిసహగతా, సియా సుఖసహగతా, సియా ఉపేక్ఖాసహగతా. నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బా. నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా.

తిస్సో పటిసమ్భిదా సియా ఆచయగామినో, సియా నేవాచయగామినాపచయగామినో; అత్థపటిసమ్భిదా సియా ఆచయగామినీ, సియా అపచయగామినీ, సియా నేవాచయగామినాపచయగామినీ.

తిస్సో పటిసమ్భిదా నేవసేక్ఖనాసేక్ఖా, అత్థపటిసమ్భిదా సియా సేక్ఖా, సియా అసేక్ఖా, సియా నేవసేక్ఖనాసేక్ఖా. తిస్సో పటిసమ్భిదా పరిత్తా; అత్థపటిసమ్భిదా సియా పరిత్తా, సియా అప్పమాణా. నిరుత్తిపటిసమ్భిదా పరిత్తారమ్మణా; తిస్సో పటిసమ్భిదా సియా పరిత్తారమ్మణా, సియా మహగ్గతారమ్మణా, సియా అప్పమాణారమ్మణా.

తిస్సో పటిసమ్భిదా మజ్ఝిమా; అత్థపటిసమ్భిదా సియా మజ్ఝిమా, సియా పణీతా. తిస్సో పటిసమ్భిదా అనియతా; అత్థపటిసమ్భిదా సియా సమ్మత్తనియతా, సియా అనియతా. నిరుత్తిపటిసమ్భిదా న వత్తబ్బా – మగ్గారమ్మణాతిపి, మగ్గహేతుకాతిపి, మగ్గాధిపతినీతిపి; అత్థపటిసమ్భిదా న మగ్గారమ్మణా, సియా మగ్గహేతుకా, సియా మగ్గాధిపతినీ, సియా న వత్తబ్బా మగ్గహేతుకాతిపి, మగ్గాధిపతినీతిపి; ద్వే పటిసమ్భిదా సియా మగ్గారమ్మణా, న మగ్గహేతుకా, సియా మగ్గాధిపతినో, సియా న వత్తబ్బా మగ్గారమ్మణాతిపి, మగ్గాధిపతినోతిపి.

తిస్సో పటిసమ్భిదా సియా ఉప్పన్నా, సియా అనుప్పన్నా, న వత్తబ్బా ఉప్పాదినోతి; అత్థపటిసమ్భిదా సియా ఉప్పన్నా, సియా అనుప్పన్నా, సియా ఉప్పాదినీ. సియా అతీతా, సియా అనాగతా, సియా పచ్చుప్పన్నా. నిరుత్తిపటిసమ్భిదా పచ్చుప్పన్నారమ్మణా; ద్వే పటిసమ్భిదా సియా అతీతారమ్మణా, సియా అనాగతారమ్మణా, సియా పచ్చుప్పన్నారమ్మణా; అత్థపటిసమ్భిదా సియా అతీతారమ్మణా, సియా అనాగతారమ్మణా, సియా పచ్చుప్పన్నారమ్మణా, సియా న వత్తబ్బా అతీతారమ్మణాతిపి, అనాగతారమ్మణాతిపి, పచ్చుప్పన్నారమ్మణాతిపి. సియా అజ్ఝత్తా, సియా బహిద్ధా, సియా అజ్ఝత్తబహిద్ధా. నిరుత్తిపటిసమ్భిదా బహిద్ధారమ్మణా; తిస్సో పటిసమ్భిదా సియా అజ్ఝత్తారమ్మణా, సియా బహిద్ధారమ్మణా, సియా అజ్ఝత్తబహిద్ధారమ్మణా. అనిదస్సనఅపటిఘా.

౨. దుకం

౭౫౦. హేతూ, సహేతుకా, హేతుసమ్పయుత్తా, హేతూ చేవ సహేతుకా చ, హేతూ చేవ హేతుసమ్పయుత్తా చ, న వత్తబ్బా న హేతూ సహేతుకాతిపి, నహేతూఅహేతుకాతిపి.

సప్పచ్చయా, సఙ్ఖతా, అనిదస్సనా, అప్పటిఘా, అరూపా, తిస్సో పటిసమ్భిదా లోకియా, అత్థపటిసమ్భిదా సియా లోకియా, సియా లోకుత్తరా, కేనచి విఞ్ఞేయ్యా, కేనచి న విఞ్ఞేయ్యా.

నో ఆసవా. తిస్సో పటిసమ్భిదా సాసవా; అత్థపటిసమ్భిదా సియా సాసవా, సియా అనాసవా. ఆసవవిప్పయుత్తా. తిస్సో పటిసమ్భిదా న వత్తబ్బా ఆసవా చేవ సాసవా చాతి, సాసవా చేవ నో చ ఆసవా; అత్థపటిసమ్భిదా న వత్తబ్బా ఆసవో [ఆసవా (సీ.) ధాతువిభఙ్గే పన పాఠనానత్తం నత్థి] చేవ సాసవా చాతి, సియా సాసవా చేవ నో చ ఆసవో [ఆసవా (సీ.) ధాతువిభఙ్గే పన పాఠనానత్తం నత్థి], సియా న వత్తబ్బా సాసవా చేవ నో చ ఆసవాతి. న వత్తబ్బా ఆసవా చేవ ఆసవసమ్పయుత్తా చాతిపి, ఆసవసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఆసవాతిపి. తిస్సో పటిసమ్భిదా ఆసవవిప్పయుత్తా సాసవా; అత్థపటిసమ్భిదా సియా ఆసవవిప్పయుత్తా సాసవా, సియా ఆసవవిప్పయుత్తా అనాసవా.

నో సంయోజనా…పే… నో గన్థా…పే… నో ఓఘా…పే… నో యోగా…పే… నో నీవరణా…పే… నో పరామాసా…పే… సారమ్మణా. నో చిత్తా, చేతసికా, చిత్తసమ్పయుత్తా, చిత్తసంసట్ఠా, చిత్తసముట్ఠానా, చిత్తసహభునో, చిత్తానుపరివత్తినో. చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానా, చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభునో, చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తినో, బాహిరా, నో ఉపాదా, అనుపాదిన్నా.

నో ఉపాదానా…పే… నో కిలేసా…పే… న దస్సనేన పహాతబ్బా. న భావనాయ పహాతబ్బా. న దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకా. న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా. తిస్సో పటిసమ్భిదా సవితక్కా; అత్థపటిసమ్భిదా సియా సవితక్కా, సియా అవితక్కా. తిస్సో పటిసమ్భిదా సవిచారా; అత్థపటిసమ్భిదా సియా సవిచారా, సియా అవిచారా. సియా సప్పీతికా, సియా అప్పీతికా. సియా పీతిసహగతా, సియా న పీతిసహగతా. సియా సుఖసహగతా, సియా న సుఖసహగతా. సియా ఉపేక్ఖాసహగతా, సియా న ఉపేక్ఖాసహగతా. తిస్సో పటిసమ్భిదా కామావచరా; అత్థపటిసమ్భిదా సియా కామావచరా, సియా న కామావచరా. న రూపావచరా. న అరూపావచరా. తిస్సో పటిసమ్భిదా పరియాపన్నా; అత్థపటిసమ్భిదా సియా పరియాపన్నా, సియా అపరియాపన్నా. తిస్సో పటిసమ్భిదా అనియ్యానికా; అత్థపటిసమ్భిదా సియా నియ్యానికా, సియా అనియ్యానికా. తిస్సో పటిసమ్భిదా అనియతా; అత్థపటిసమ్భిదా సియా నియతా, సియా అనియతా. తిస్సో పటిసమ్భిదా సఉత్తరా; అత్థపటిసమ్భిదా సియా సఉత్తరా, సియా అనుత్తరా. అరణాతి.

పఞ్హాపుచ్ఛకం.

పటిసమ్భిదావిభఙ్గో నిట్ఠితో.