౩. పఞ్హాపుచ్ఛకం

౬౩౮. చత్తారి ఝానాని – ఇధ భిక్ఖు వివిచ్చేవ కామేహి వివిచ్చ అకుసలేహి ధమ్మేహి సవితక్కం సవిచారం వివేకజం పీతిసుఖం పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి…పే… వితక్కవిచారానం వూపసమా అజ్ఝత్తం సమ్పసాదనం చేతసో ఏకోదిభావం అవితక్కం అవిచారం సమాధిజం పీతిసుఖం దుతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి…పే… పీతియా చ విరాగా ఉపేక్ఖకో చ విహరతి సతో చ సమ్పజానో సుఖఞ్చ కాయేన పటిసంవేదేతి, యం తం అరియా ఆచిక్ఖన్తి – ‘‘ఉపేక్ఖకో సతిమా సుఖవిహారీ’’తి తతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి…పే… సుఖస్స చ పహానా దుక్ఖస్స చ పహానా పుబ్బేవ సోమనస్సదోమనస్సానం అత్థఙ్గమా అదుక్ఖమసుఖం ఉపేక్ఖాసతిపారిసుద్ధిం చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి.

౬౩౯. చతున్నం ఝానానం కతి కుసలా, కతి అకుసలా, కతి అబ్యాకతా…పే… కతి సరణా, కతి అరణా?

౧. తికం

౬౪౦. సియా కుసలా, సియా అబ్యాకతా. తీణి ఝానాని – ఏత్థుప్పన్నం సుఖం వేదనం ఠపేత్వా సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా, చతుత్థం ఝానం – ఏత్థుప్పన్నం అదుక్ఖమసుఖం వేదనం ఠపేత్వా అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం. సియా విపాకా, సియా విపాకధమ్మధమ్మా, సియా నేవవిపాకనవిపాకధమ్మధమ్మా. సియా ఉపాదిన్నుపాదానియా, సియా అనుపాదిన్నుపాదానియా, సియా అనుపాదిన్నఅనుపాదానియా. సియా అసంకిలిట్ఠసంకిలేసికా, సియా అసంకిలిట్ఠఅసంకిలేసికా. పఠమం ఝానం – ఏత్థుప్పన్నే వితక్కవిచారే ఠపేత్వా సవితక్కం సవిచారం, తీణి ఝానాని అవితక్కఅవిచారా. ద్వే ఝానాని – ఏత్థుప్పన్నం పీతిం ఠపేత్వా పీతిసహగతా, తీణి ఝానాని – ఏత్థుప్పన్నం సుఖం ఠపేత్వా సుఖసహగతా, చతుత్థం ఝానం – ఏత్థుప్పన్నం ఉపేక్ఖం ఠపేత్వా ఉపేక్ఖాసహగతం. నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బా. నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా. సియా ఆచయగామినో, సియా అపచయగామినో, సియా నేవాచయగామినాపచయగామినో. సియా సేక్ఖా, సియా అసేక్ఖా, సియా నేవసేక్ఖనాసేక్ఖా. సియా మహగ్గతా, సియా అప్పమాణా. తీణి ఝానాని న వత్తబ్బా పరిత్తారమ్మణాతిపి, మహగ్గతారమ్మణాతిపి, సియా అప్పమాణారమ్మణా, సియా న వత్తబ్బా అప్పమాణారమ్మణాతి; చతుత్థం ఝానం సియా పరిత్తారమ్మణం, సియా మహగ్గతారమ్మణం, సియా అప్పమాణారమ్మణం; సియా న వత్తబ్బం పరిత్తారమ్మణన్తిపి, మహగ్గతారమ్మణన్తిపి, అప్పమాణారమ్మణన్తిపి. సియా మజ్ఝిమా, సియా పణీతా. సియా సమ్మత్తనియతా, సియా అనియతా. తీణి ఝానాని న మగ్గారమ్మణా, సియా మగ్గహేతుకా, సియా మగ్గాధిపతినో, సియా న వత్తబ్బా మగ్గహేతుకాతిపి, మగ్గాధిపతినోతిపి; చతుత్థం ఝానం సియా మగ్గారమ్మణం, సియా మగ్గహేతుకం, సియా మగ్గాధిపతి, సియా న వత్తబ్బం మగ్గారమ్మణన్తిపి, మగ్గహేతుకన్తిపి మగ్గాధిపతీతిపి. సియా ఉప్పన్నా, సియా అనుప్పన్నా, సియా ఉప్పాదినో. సియా అతీతా, సియా అనాగతా, సియా పచ్చుప్పన్నా. తీణి ఝానాని న వత్తబ్బా అతీతారమ్మణాతిపి, అనాగతారమ్మణాతిపి, పచ్చుప్పన్నారమ్మణాతిపి; చతుత్థం ఝానం సియా అతీతారమ్మణం, సియా అనాగతారమ్మణం, సియా పచ్చుప్పన్నారమ్మణం, సియా న వత్తబ్బం అతీతారమ్మణన్తిపి, అనాగతారమ్మణన్తిపి, పచ్చుప్పన్నారమణన్తిపి. సియా అజ్ఝత్తా, సియా బహిద్ధా, సియా అజ్ఝత్తబహిద్ధా. తీణి ఝానాని బహిద్ధారమ్మణా, చతుత్థం ఝానం సియా అజ్ఝత్తారమ్మణం, సియా బహిద్ధారమ్మణం, సియా అజ్ఝత్తబహిద్ధారమ్మణం, సియా న వత్తబ్బం అజ్ఝత్తారమ్మణన్తిపి, బహిద్ధారమ్మణన్తిపి, అజ్ఝత్తబహిద్ధారమ్మణన్తిపి. అనిదస్సనఅప్పటిఘా.

౨. దుకం

౬౪౧. న హేతూ, సహేతుకా, హేతుసమ్పయుత్తా, న వత్తబ్బా ‘‘హేతూ చేవ సహేతుకా చా’’తి, సహేతుకా చేవ న చ హేతూ, న వత్తబ్బా ‘‘హేతూ చేవ హేతుసమ్పయుత్తా చా’’తి, హేతుసమ్పయుత్తా చేవ న చ హేతూ, న హేతూ సహేతుకా.

సప్పచ్చయా, సఙ్ఖతా, అనిదస్సనా, అప్పటిఘా, అరూపా, సియా లోకియా, సియా లోకుత్తరా, కేనచి విఞ్ఞేయ్యా, కేనచి న విఞ్ఞేయ్యా.

నో ఆసవా, సియా సాసవా, సియా అనాసవా, ఆసవవిప్పయుత్తా, న వత్తబ్బా ‘‘ఆసవా చేవ సాసవా చా’’తి, సియా సాసవా చేవ నో చ ఆసవా, సియా న వత్తబ్బా ‘‘సాసవా చేవ నో చ ఆసవా’’తి. న వత్తబ్బా ‘‘ఆసవా చేవ ఆసవసమ్పయుత్తా చాతి’’పి, ఆసవసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఆసవాతిపి. సియా ఆసవవిప్పయుత్తా సాసవా, సియా ఆసవవిప్పయుత్తా అనాసవా.

నో సంయోజనా…పే… నో గన్థా…పే… నో ఓఘా…పే… నో యోగా…పే… నో నీవరణా…పే… నో పరామాసా…పే… సారమ్మణా, నో చిత్తా, చేతసికా, చిత్తసమ్పయుత్తా, చిత్తసంసట్ఠా, చిత్తసముట్ఠానా, చిత్తసహభునో, చిత్తానుపరివత్తినో, చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానా, చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభునో, చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తినో, బాహిరా, నో ఉపాదా, సియా ఉపాదిన్నా, సియా అనుపాదిన్నా.

నో ఉపాదానా…పే… నో కిలేసా…పే… న దస్సనేన పహాతబ్బా, న భావనాయ పహాతబ్బా, న దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకా, న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా. పఠమం ఝానం – ఏత్థుప్పన్నం వితక్కం ఠపేత్వా సవితక్కం, తీణి ఝానాని అవితక్కా. పఠమం ఝానం – ఏత్థుప్పన్నం విచారం ఠపేత్వా సవిచారం, తీణి ఝానాని అవిచారా. ద్వే ఝానాని – ఏత్థుప్పన్నం పీతిం ఠపేత్వా సప్పీతికా, ద్వే ఝానాని అప్పీతికా. ద్వే ఝానాని – ఏత్థుప్పన్నం పీతిం ఠపేత్వా పీతిసహగతా, ద్వే ఝానాని న పీతిసహగతా. తీణి ఝానాని – ఏత్థుప్పన్నం సుఖం ఠపేత్వా సుఖసహగతా, చతుత్థం ఝానం న సుఖసహగతం. చతుత్థం ఝానం – ఏత్థుప్పన్నం ఉపేక్ఖం ఠపేత్వా ఉపేక్ఖాసహగతం, తీణి ఝానాని ఉపేక్ఖాసహగతా, న కామావచరా, సియా రూపావచరా, సియా న రూపావచరా, తీణి ఝానాని న అరూపావచరా, చతుత్థం ఝానం సియా అరూపావచరం, సియా న అరూపావచరం, సియా పరియాపన్నా, సియా అపరియాపన్నా, సియా నియ్యానికా, సియా అనియ్యానికా, సియా నియతా, సియా అనియతా, సియా సఉత్తరా, సియా అనుత్తరా, అరణాతి.

పఞ్హాపుచ్ఛకం.

ఝానవిభఙ్గో నిట్ఠితో.