౧౦. బోజ్ఝఙ్గవిభఙ్గో

౧. సుత్తన్తభాజనీయం

౪౬౬. సత్త బోజ్ఝఙ్గా – సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో, వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో, పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో.

౪౬౭. తత్థ కతమో సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో? ఇధ భిక్ఖు సతిమా హోతి పరమేన సతినేపక్కేన సమన్నాగతో, చిరకతమ్పి చిరభాసితమ్పి సరితా హోతి అనుస్సరితా – అయం వుచ్చతి ‘‘సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో’’.

సో తథా సతో విహరన్తో తం ధమ్మం పఞ్ఞాయ పవిచినతి పవిచరతి పరివీమంసమాపజ్జతి – అయం వుచ్చతి ‘‘ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో’’.

తస్స తం ధమ్మం పఞ్ఞాయ పవిచినతో పవిచరతో పరివీమంసమాపజ్జతో ఆరద్ధం హోతి వీరియం అసల్లీనం – అయం వుచ్చతి ‘‘వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో’’.

ఆరద్ధవీరియస్స ఉప్పజ్జతి పీతి నిరామిసా – అయం వుచ్చతి ‘‘పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో’’.

పీతిమనస్స కాయోపి పస్సమ్భతి, చిత్తమ్పి పస్సమ్భతి – అయం వుచ్చతి ‘‘పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో’’.

పస్సద్ధకాయస్స సుఖినో చిత్తం సమాధియతి – అయం వుచ్చతి ‘‘సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో’’.

సో తథా సమాహితం చిత్తం సాధుకం అజ్ఝుపేక్ఖితా హోతి – అయం వుచ్చతి ‘‘ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో’’.

౪౬౮. సత్త బోజ్ఝఙ్గా – సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో, వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో, పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో.

౪౬౯. తత్థ కతమో సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో? అత్థి అజ్ఝత్తం ధమ్మేసు సతి, అత్థి బహిద్ధా ధమ్మేసు సతి. యదపి అజ్ఝత్తం ధమ్మేసు సతి తదపి సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తతి. యదపి బహిద్ధా ధమ్మేసు సతి తదపి సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తతి.

తత్థ కతమో ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో? అత్థి అజ్ఝత్తం ధమ్మేసు పవిచయో, అత్థి బహిద్ధా ధమ్మేసు పవిచయో. యదపి అజ్ఝత్తం ధమ్మేసు పవిచయో తదపి ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తతి. యదపి బహిద్ధా ధమ్మేసు పవిచయో తదపి ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తతి.

తత్థ కతమో వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో? అత్థి కాయికం వీరియం, అత్థి చేతసికం వీరియం. యదపి కాయికం వీరియం తదపి వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తతి. యదపి చేతసికం వీరియం తదపి వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తతి.

తత్థ కతమో పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో? అత్థి సవితక్కసవిచారా పీతి, అత్థి అవితక్కఅవిచారా పీతి. యదపి సవితక్కసవిచారా పీతి తదపి పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తతి. యదపి అవితక్కఅవిచారా పీతి తదపి పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తతి.

తత్థ కతమో పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో? అత్థి కాయపస్సద్ధి [కాయప్పస్సద్ధి (స్యా. క.)], అత్థి చిత్తపస్సద్ధి [చిత్తప్పస్సద్ధి (స్యా. క.)]. యదపి కాయపస్సద్ధి తదపి పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తతి. యదపి చిత్తపస్సద్ధి తదపి పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తతి.

తత్థ కతమో సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో? అత్థి సవితక్కో సవిచారో సమాధి, అత్థి అవితక్కో అవిచారో సమాధి. యదపి సవితక్కో సవిచారో సమాధి తదపి సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తతి. యదపి అవితక్కో అవిచారో సమాధి తదపి సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తతి.

తత్థ కతమో ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో? అత్థి అజ్ఝత్తం ధమ్మేసు ఉపేక్ఖా, అత్థి బహిద్ధా ధమ్మేసు ఉపేక్ఖా. యదపి అజ్ఝత్తం ధమ్మేసు ఉపేక్ఖా తదపి ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తతి. యదపి బహిద్ధా ధమ్మేసు ఉపేక్ఖా తదపి ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తతి.

౪౭౦. సత్త బోజ్ఝఙ్గా – సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో, వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో, పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో.

౪౭౧. తత్థ కతమో సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో? ఇధ భిక్ఖు సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం, ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి…పే… వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి… పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి… పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి… సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం.

సుత్తన్తభాజనీయం.

౨. అభిధమ్మభాజనీయం

౪౭౨. సత్త బోజ్ఝఙ్గా – సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో, వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో, పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో.

౪౭౩. తత్థ కతమే సత్త బోజ్ఝఙ్గా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే లోకుత్తరం ఝానం భావేతి నియ్యానికం అపచయగామిం దిట్ఠిగతానం పహానాయ పఠమాయ భూమియా పత్తియా వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి దుక్ఖపటిపదం దన్ధాభిఞ్ఞం, తస్మిం సమయే సత్త బోజ్ఝఙ్గా హోన్తి – సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో…పే… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో.

౪౭౪. తత్థ కతమో సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో? యా సతి అనుస్సతి…పే… సమ్మాసతి సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో మగ్గఙ్గం మగ్గపరియాపన్నం – అయం వుచ్చతి ‘‘సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో’’.

తత్థ కతమో ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో? యా పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో మగ్గఙ్గం మగ్గపరియాపన్నం – అయం వుచ్చతి ‘‘ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో’’.

తత్థ కతమో వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో? యో చేతసికో వీరియారమ్భో…పే… సమ్మావాయామో వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో మగ్గఙ్గం మగ్గపరియాపన్నం – అయం వుచ్చతి ‘‘వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో’’.

తత్థ కతమో పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో? యా పీతి పామోజ్జం ఆమోదనా పమోదనా హాసో పహాసో విత్తి ఓదగ్యం [ఓదగ్గం (సీ.) ధ. స. ౯] అత్తమనతా చిత్తస్స పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో – అయం వుచ్చతి ‘‘పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో’’.

తత్థ కతమో పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో? యా వేదనాక్ఖన్ధస్స సఞ్ఞాక్ఖన్ధస్స సఙ్ఖారక్ఖన్ధస్స విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స పస్సద్ధి పటిప్పస్సద్ధి పస్సమ్భనా పటిప్పస్సమ్భనా పటిప్పస్సమ్భితత్తం పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో – అయం వుచ్చతి ‘‘పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో’’.

తత్థ కతమో సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో? యా చిత్తస్స ఠితి…పే… సమ్మాసమాధి సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో మగ్గఙ్గం మగ్గపరియాపన్నం – అయం వుచ్చతి ‘‘సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో’’.

తత్థ కతమో ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో? యా ఉపేక్ఖా ఉపేక్ఖనా అజ్ఝుపేక్ఖనా మజ్ఝత్తతా చిత్తస్స ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో – అయం వుచ్చతి ‘‘ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో’’. ఇమే వుచ్చన్తి సత్త బోజ్ఝఙ్గా. అవసేసా ధమ్మా సత్తహి బోజ్ఝఙ్గేహి సమ్పయుత్తా.

౪౭౫. సత్త బోజ్ఝఙ్గా – సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో…పే… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో.

౪౭౬. తత్థ కతమో సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే లోకుత్తరం ఝానం భావేతి నియ్యానికం అపచయగామిం దిట్ఠిగతానం పహానాయ పఠమాయ భూమియా పత్తియా వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి దుక్ఖపటిపదం దన్ధాభిఞ్ఞం, యా తస్మిం సమయే సతి అనుస్సతి సమ్మాసతి సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో మగ్గఙ్గం మగ్గపరియాపన్నం – అయం వుచ్చతి ‘‘సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో’’. అవసేసా ధమ్మా సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గసమ్పయుత్తా…పే… అవసేసా ధమ్మా ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గసమ్పయుత్తా…పే… అవసేసా ధమ్మా వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గసమ్పయుత్తా…పే… అవసేసా ధమ్మా పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గసమ్పయుత్తా…పే… అవసేసా ధమ్మా పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గసమ్పయుత్తా…పే… అవసేసా ధమ్మా సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గసమ్పయుత్తా.

తత్థ కతమో ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే లోకుత్తరం ఝానం భావేతి నియ్యానికం అపచయగామిం దిట్ఠిగతానం పహానాయ పఠమాయ భూమియా పత్తియా వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి దుక్ఖపటిపదం దన్ధాభిఞ్ఞం, యా తస్మిం సమయే ఉపేక్ఖా ఉపేక్ఖనా అజ్ఝుపేక్ఖనా మజ్ఝత్తతా చిత్తస్స ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో – అయం వుచ్చతి ‘‘ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో’’. అవసేసా ధమ్మా ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గసమ్పయుత్తా.

౪౭౭. సత్త బోజ్ఝఙ్గా – సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో…పే… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో.

౪౭౮. తత్థ కతమే సత్త బోజ్ఝఙ్గా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే లోకుత్తరం ఝానం భావేతి నియ్యానికం అపచయగామిం దిట్ఠిగతానం పహానాయ పఠమాయ భూమియా పత్తియా వివిచ్చేవ కామేహి …పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి దుక్ఖపటిపదం దన్ధాభిఞ్ఞం, యో తస్మిం సమయే ఫస్సో హోతి…పే… అవిక్ఖేపో హోతి – ఇమే ధమ్మా కుసలా. తస్సేవ లోకుత్తరస్స కుసలస్స ఝానస్స కతత్తా భావితత్తా విపాకం వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి దుక్ఖపటిపదం దన్ధాభిఞ్ఞం సుఞ్ఞతం, తస్మిం సమయే సత్త బోజ్ఝఙ్గా హోన్తి – సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో…పే… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో.

౪౭౯. తత్థ కతమో సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో? యా సతి అనుస్సతి…పే… సమ్మాసతి సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో మగ్గఙ్గం మగ్గపరియాపన్నం – అయం వుచ్చతి ‘‘సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో’’…పే….

తత్థ కతమో ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో? యా ఉపేక్ఖా ఉపేక్ఖనా అజ్ఝుపేక్ఖనా మజ్ఝత్తతా చిత్తస్స ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో – అయం వుచ్చతి ‘‘ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో’’. ఇమే వుచ్చన్తి ‘‘సత్త బోజ్ఝఙ్గా’’. అవసేసా ధమ్మా సత్తహి బోజ్ఝఙ్గేహి సమ్పయుత్తా.

౪౮౦. సత్త బోజ్ఝఙ్గా – సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో…పే… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో.

౪౮౧. తత్థ కతమో సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే లోకుత్తరం ఝానం భావేతి నియ్యానికం అపచయగామిం దిట్ఠిగతానం పహానాయ పఠమాయ భూమియా పత్తియా వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి దుక్ఖపటిపదం దన్ధాభిఞ్ఞం, తస్మిం సమయే ఫస్సో హోతి…పే… అవిక్ఖేపో హోతి. ఇమే ధమ్మా కుసలా. తస్సేవ లోకుత్తరస్స కుసలస్స ఝానస్స కతత్తా భావితత్తా విపాకం వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి దుక్ఖపటిపదం దన్ధాభిఞ్ఞం, యా తస్మిం సమయే సతి అనుస్సతి సమ్మాసతి సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో మగ్గఙ్గం మగ్గపరియాపన్నం – అయం వుచ్చతి ‘‘సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో’’. అవసేసా ధమ్మా సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గసమ్పయుత్తా…పే… అవసేసా ధమ్మా ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గసమ్పయుత్తా …పే… అవసేసా ధమ్మా వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గసమ్పయుత్తా…పే… అవసేసా ధమ్మా పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గసమ్పయుత్తా…పే… అవసేసా ధమ్మా పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గసమ్పయుత్తా…పే… అవసేసా ధమ్మా సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గసమ్పయుత్తా.

తత్థ కతమో ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే లోకుత్తరం ఝానం భావేతి నియ్యానికం అపచయగామిం దిట్ఠిగతానం పహానాయ పఠమాయ భూమియా పత్తియా వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి దుక్ఖపటిపదం దన్ధాభిఞ్ఞం, తస్మిం సమయే ఫస్సో హోతి…పే… అవిక్ఖేపో హోతి. ఇమే ధమ్మా కుసలా. తస్సేవ లోకుత్తరస్స కుసలస్స ఝానస్స కతత్తా భావితత్తా విపాకం వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి దుక్ఖపటిపదం దన్ధాభిఞ్ఞం సుఞ్ఞతం, యా తస్మిం సమయే ఉపేక్ఖా ఉపేక్ఖనా అజ్ఝుపేక్ఖనా మజ్ఝత్తతా చిత్తస్స ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో – అయం వుచ్చతి ‘‘ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో’’. అవసేసా ధమ్మా ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గసమ్పయుత్తా.

అభిధమ్మభాజనీయం.

౩. పఞ్హాపుచ్ఛకం

౪౮౨. సత్త బోజ్ఝఙ్గా – సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో, వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో, పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో.

౪౮౩. సత్తన్నం బోజ్ఝఙ్గానం కతి కుసలా, కతి అకుసలా, కతి అబ్యాకతా…పే… కతి సరణా, కతి అరణా?

౧. తికం

౪౮౪. సియా కుసలా, సియా అబ్యాకతా. పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తో; ఛ బోజ్ఝఙ్గా సియా సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా, సియా అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా. సియా విపాకా, సియా విపాకధమ్మధమ్మా. అనుపాదిన్నఅనుపాదానియా. అసంకిలిట్ఠఅసంకిలేసికా. సియా సవితక్కసవిచారా, సియా అవితక్కవిచారమత్తా, సియా అవితక్కఅవిచారా. పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో న పీతిసహగతో, సుఖసహగతో, న ఉపేక్ఖాసహగతో; ఛ బోజ్ఝఙ్గా సియా పీతిసహగతా, సియా సుఖసహగతా, సియా ఉపేక్ఖాసహగతా. నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బా. నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా. సియా అపచయగామినో, సియా నేవాచయగామినాపచయగామినో. సియా సేక్ఖా, సియా అసేక్ఖా. అప్పమాణా. అప్పమాణారమ్మణా. పణీతా. సియా సమ్మత్తనియతా, సియా అనియతా. న మగ్గారమ్మణా, సియా మగ్గహేతుకా, సియా మగ్గాధిపతినో; సియా న వత్తబ్బా మగ్గహేతుకాతిపి, మగ్గాధిపతినోతిపి. సియా ఉప్పన్నా, సియా అనుప్పన్నా, సియా ఉప్పాదినో. సియా అతీతా, సియా అనాగతా, సియా పచ్చుప్పన్నా. న వత్తబ్బా అతీతారమ్మణాతిపి, అనాగతారమ్మణాతిపి, పచ్చుప్పన్నారమ్మణాతిపి. సియా అజ్ఝత్తా, సియా బహిద్ధా, సియా అజ్ఝత్తబహిద్ధా. బహిద్ధారమ్మణా. అనిదస్సనఅప్పటిఘా.

౨. దుకం

౪౮౫. ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో హేతు, ఛ బోజ్ఝఙ్గా హేతుసమ్పయుత్తా. ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో హేతు చేవ సహేతుకో చ, ఛ బోజ్ఝఙ్గా న వత్తబ్బా హేతూ చేవ సహేతుకా చాతి, సహేతుకా చేవ న చ హేతూ. ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో హేతు చేవ హేతుసమ్పయుత్తో చ, ఛ బోజ్ఝఙ్గా న వత్తబ్బా హేతూ చేవ హేతుసమ్పయుత్తా చాతి, హేతుసమ్పయుత్తా చేవ న చ హేతూ. ఛ బోజ్ఝఙ్గా న హేతూ సహేతుకా, ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో న వత్తబ్బో న హేతుసహేతుకోతిపి, న హేతుఅహేతుకోతిపి. సప్పచ్చయా. సఙ్ఖతా. అనిదస్సనా. అప్పటిఘా. అరూపా. లోకుత్తరా. కేనచి విఞ్ఞేయ్యా, కేనచి న విఞ్ఞేయ్యా. నో ఆసవా. అనాసవా ఆసవవిప్పయుత్తా. న వత్తబ్బా ఆసవా చేవ సాసవా చాతిపి, సాసవా చేవ నో చ ఆసవాతిపి. ఆసవా చేవ ఆసవసమ్పయుత్తా చాతిపి, ఆసవసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఆసవాతిపి. ఆసవవిప్పయుత్తా. అనాసవా. నో సంయోజనా…పే… నో గన్థా…పే… నో ఓఘా…పే… నో యోగా…పే… నో నీవరణా…పే… నో పరామాసా…పే… సారమ్మణా. నో చిత్తా. చేతసికా. చిత్తసమ్పయుత్తా. చిత్తసంసట్ఠా. చిత్తసముట్ఠానా. చిత్తసహభునో. చిత్తానుపరివత్తినో. చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానా. చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభునో. చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తినో. బాహిరా. నో ఉపాదా. అనుపాదిన్నా. నో ఉపాదానా…పే… నో కిలేసా…పే… న దస్సనేన పహాతబ్బా. న భావనాయ పహాతబ్బా. న దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకా. న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా. సియా సవితక్కా, సియా అవితక్కా. సియా సవిచారా, సియా అవిచారా.

పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో అప్పీతికో, ఛ బోజ్ఝఙ్గా సియా సప్పీతికా, సియా అప్పీతికా. పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో న పీతిసహగతో, ఛ బోజ్ఝఙ్గా సియా పీతిసహగతా, సియా న పీతిసహగతా. పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో సుఖసహగతో, ఛ బోజ్ఝఙ్గా సియా సుఖసహగతా, సియా న సుఖసహగతా. పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో న ఉపేక్ఖాసహగతో, ఛ బోజ్ఝఙ్గా సియా ఉపేక్ఖాసహగతా, సియా న ఉపేక్ఖాసహగతా. న కామావచరా. న రూపావచరా. న అరూపావచరా. అపరియాపన్నా. సియా నియ్యానికా, సియా అనియ్యానికా. సియా నియతా, సియా అనియతా. అనుత్తరా. అరణాతి.

పఞ్హాపుచ్ఛకం.

బోజ్ఝఙ్గవిభఙ్గో నిట్ఠితో.