౧. రూపక్ఖన్ధో

౩౩. తత్థ కతమో రూపక్ఖన్ధో? ఏకవిధేన రూపక్ఖన్ధో – సబ్బం రూపం న హేతు, అహేతుకం, హేతువిప్పయుత్తం, సప్పచ్చయం, సఙ్ఖతం, రూపం, లోకియం, సాసవం, సంయోజనియం, గన్థనియం, ఓఘనియం, యోగనియం, నీవరణియం, పరామట్ఠం, ఉపాదానియం, సంకిలేసికం, అబ్యాకతం, అనారమ్మణం, అచేతసికం, చిత్తవిప్పయుత్తం, నేవవిపాకనవిపాకధమ్మధమ్మం, అసంకిలిట్ఠసంకిలేసికం, న సవితక్కసవిచారం, న అవితక్కవిచారమత్తం, అవితక్కఅవిచారం, న పీతిసహగతం, న సుఖసహగతం, న ఉపేక్ఖాసహగతం, నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బం, నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకం, నేవాచయగామినాపచయగామీ, నేవసేక్ఖనాసేక్ఖం, పరిత్తం, కామావచరం, న రూపావచరం, న అరూపావచరం, పరియాపన్నం, నో అపరియాపన్నం, అనియతం, అనియ్యానికం, ఉప్పన్నం, ఛహి విఞ్ఞాణేహి విఞ్ఞేయ్యం, అనిచ్చం, జరాభిభూతం. ఏవం ఏకవిధేన రూపక్ఖన్ధో.

దువిధేన రూపక్ఖన్ధో – అత్థి రూపం ఉపాదా, అత్థి రూపం నో ఉపాదా [నుపాదా (సీ. క.)]. అత్థి రూపం ఉపాదిన్నం, అత్థి రూపం అనుపాదిన్నం. అత్థి రూపం ఉపాదిన్నుపాదానియం, అత్థి రూపం అనుపాదిన్నుపాదానియం. అత్థి రూపం సనిదస్సనం, అత్థి రూపం అనిదస్సనం. అత్థి రూపం సప్పటిఘం, అత్థి రూపం అప్పటిఘం. అత్థి రూపం ఇన్ద్రియం, అత్థి రూపం న ఇన్ద్రియం. అత్థి రూపం మహాభూతం, అత్థి రూపం న మహాభూతం. అత్థి రూపం విఞ్ఞత్తి, అత్థి రూపం న విఞ్ఞత్తి. అత్థి రూపం చిత్తసముట్ఠానం, అత్థి రూపం న చిత్తసముట్ఠానం. అత్థి రూపం చిత్తసహభు, అత్థి రూపం న చిత్తసహభు. అత్థి రూపం చిత్తానుపరివత్తి, అత్థి రూపం న చిత్తానుపరివత్తి. అత్థి రూపం అజ్ఝత్తికం, అత్థి రూపం బాహిరం. అత్థి రూపం ఓళారికం, అత్థి రూపం సుఖుమం. అత్థి రూపం దూరే, అత్థి రూపం సన్తికే…పే… అత్థి రూపం కబళీకారో ఆహారో, అత్థి రూపం న కబళీకారో ఆహారో. ఏవం దువిధేన రూపక్ఖన్ధో.

(యథా రూపకణ్డే విభత్తం, తథా ఇధ విభజితబ్బం.)

తివిధేన రూపక్ఖన్ధో – యం తం రూపం అజ్ఝత్తికం తం ఉపాదా, యం తం రూపం బాహిరం తం అత్థి ఉపాదా, అత్థి నో ఉపాదా. యం తం రూపం అజ్ఝత్తికం తం ఉపాదిన్నం, యం తం రూపం బాహిరం తం అత్థి ఉపాదిన్నం, అత్థి అనుపాదిన్నం. యం తం రూపం అజ్ఝత్తికం తం ఉపాదిన్నుపాదానియం, యం తం రూపం బాహిరం తం అత్థి ఉపాదిన్నుపాదానియం, అత్థి అనుపాదిన్నుపాదానియం…పే… యం తం రూపం అజ్ఝత్తికం తం న కబళీకారో ఆహారో, యం తం రూపం బాహిరం తం అత్థి కబళీకారో ఆహారో, అత్థి న కబళీకారో ఆహారో. ఏవం తివిధేన రూపక్ఖన్ధో.

చతుబ్బిధేన రూపక్ఖన్ధో – యం తం రూపం ఉపాదా తం అత్థి ఉపాదిన్నం, అత్థి అనుపాదిన్నం; యం తం రూపం నో ఉపాదా తం అత్థి ఉపాదిన్నం, అత్థి అనుపాదిన్నం. యం తం రూపం ఉపాదా తం అత్థి ఉపాదిన్నుపాదానియం, అత్థి అనుపాదిన్నుపాదానియం; యం తం రూపం నో ఉపాదా తం అత్థి ఉపాదిన్నుపాదానియం, అత్థి అనుపాదిన్నుపాదానియం. యం తం రూపం ఉపాదా తం అత్థి సప్పటిఘం, అత్థి అప్పటిఘం; యం తం రూపం నో ఉపాదా తం అత్థి సప్పటిఘం, అత్థి అప్పటిఘం. యం తం రూపం ఉపాదా తం అత్థి ఓళారికం, అత్థి సుఖుమం; యం తం రూపం నో ఉపాదా తం అత్థి ఓళారికం, అత్థి సుఖుమం. యం తం రూపం ఉపాదా తం అత్థి దూరే, అత్థి సన్తికే; యం తం రూపం నో ఉపాదా తం అత్థి దూరే, అత్థి సన్తికే…పే… దిట్ఠం, సుతం, ముతం, విఞ్ఞాతం రూపం. ఏవం చతుబ్బిధేన రూపక్ఖన్ధో.

పఞ్చవిధేన రూపక్ఖన్ధో – పథవీధాతు, ఆపోధాతు, తేజోధాతు, వాయోధాతు, యఞ్చ రూపం ఉపాదా. ఏవం పఞ్చవిధేన రూపక్ఖన్ధో.

ఛబ్బిధేన రూపక్ఖన్ధో – చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం రూపం, సోతవిఞ్ఞేయ్యం రూపం, ఘానవిఞ్ఞేయ్యం రూపం, జివ్హావిఞ్ఞేయ్యం రూపం, కాయవిఞ్ఞేయ్యం రూపం, మనోవిఞ్ఞేయ్యం రూపం. ఏవం ఛబ్బిధేన రూపక్ఖన్ధో.

సత్తవిధేన రూపక్ఖన్ధో – చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం రూపం, సోతవిఞ్ఞేయ్యం రూపం, ఘానవిఞ్ఞేయ్యం రూపం, జివ్హావిఞ్ఞేయ్యం రూపం, కాయవిఞ్ఞేయ్యం రూపం, మనోధాతువిఞ్ఞేయ్యం రూపం, మనోవిఞ్ఞాణధాతువిఞ్ఞేయ్యం రూపం. ఏవం సత్తవిధేన రూపక్ఖన్ధో.

అట్ఠవిధేన రూపక్ఖన్ధో – చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం రూపం, సోతవిఞ్ఞేయ్యం రూపం, ఘానవిఞ్ఞేయ్యం రూపం, జివ్హావిఞ్ఞేయ్యం రూపం, కాయవిఞ్ఞేయ్యం రూపం అత్థి సుఖసమ్ఫస్సం, అత్థి దుక్ఖసమ్ఫస్సం, మనోధాతువిఞ్ఞేయ్యం రూపం, మనోవిఞ్ఞాణధాతువిఞ్ఞేయ్యం రూపం. ఏవం అట్ఠవిధేన రూపక్ఖన్ధో.

నవవిధేన రూపక్ఖన్ధో – చక్ఖున్ద్రియం, సోతిన్ద్రియం, ఘానిన్ద్రియం, జివ్హిన్ద్రియం, కాయిన్ద్రియం, ఇత్థిన్ద్రియం, పురిసిన్ద్రియం, జీవితిన్ద్రియం, యఞ్చ రూపం న ఇన్ద్రియం. ఏవం నవవిధేన రూపక్ఖన్ధో.

దసవిధేన రూపక్ఖన్ధో – చక్ఖున్ద్రియం, సోతిన్ద్రియం, ఘానిన్ద్రియం, జివ్హిన్ద్రియం, కాయిన్ద్రియం, ఇత్థిన్ద్రియం, పురిసిన్ద్రియం, జీవితిన్ద్రియం, న ఇన్ద్రియం రూపం అత్థి సప్పటిఘం, అత్థి అప్పటిఘం. ఏవం దసవిధేన రూపక్ఖన్ధో.

ఏకాదసవిధేన రూపక్ఖన్ధో – చక్ఖాయతనం, సోతాయతనం, ఘానాయతనం, జివ్హాయతనం, కాయాయతనం, రూపాయతనం, సద్దాయతనం, గన్ధాయతనం, రసాయతనం, ఫోట్ఠబ్బాయతనం, యఞ్చ రూపం అనిదస్సనఅప్పటిఘం ధమ్మాయతనపరియాపన్నం. ఏవం ఏకాదసవిధేన రూపక్ఖన్ధో.

అయం వుచ్చతి రూపక్ఖన్ధో.