౧. సుత్తన్తభాజనీయం

౧. పఞ్చక్ఖన్ధా – రూపక్ఖన్ధో, వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో, విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో.

౧. రూపక్ఖన్ధో

౨. తత్థ కతమో రూపక్ఖన్ధో? యం కిఞ్చి రూపం అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నం అజ్ఝత్తం వా బహిద్ధా వా ఓళారికం వా సుఖుమం వా హీనం వా పణీతం వా యం దూరే సన్తికే వా, తదేకజ్ఝం అభిసఞ్ఞూహిత్వా అభిసఙ్ఖిపిత్వా – అయం వుచ్చతి రూపక్ఖన్ధో.

౩. తత్థ కతమం రూపం అతీతం? యం రూపం అతీతం నిరుద్ధం విగతం విపరిణతం అత్థఙ్గతం అబ్భత్థఙ్గతం ఉప్పజ్జిత్వా విగతం అతీతం అతీతంసేన సఙ్గహితం, చత్తారో చ మహాభూతా చతున్నఞ్చ మహాభూతానం ఉపాదాయరూపం – ఇదం వుచ్చతి రూపం అతీతం.

తత్థ కతమం రూపం అనాగతం? యం రూపం అజాతం అభూతం అసఞ్జాతం అనిబ్బత్తం అనభినిబ్బత్తం అపాతుభూతం అనుప్పన్నం అసముప్పన్నం అనుట్ఠితం అసముట్ఠితం అనాగతం అనాగతంసేన సఙ్గహితం, చత్తారో చ మహాభూతా చతున్నఞ్చ మహాభూతానం ఉపాదాయరూపం – ఇదం వుచ్చతి రూపం అనాగతం.

తత్థ కతమం రూపం పచ్చుప్పన్నం? యం రూపం జాతం భూతం సఞ్జాతం నిబ్బత్తం అభినిబ్బత్తం పాతుభూతం ఉప్పన్నం సముప్పన్నం ఉట్ఠితం సముట్ఠితం పచ్చుప్పన్నం పచ్చుప్పన్నంసేన సఙ్గహితం, చత్తారో చ మహాభూతా చతున్నఞ్చ మహాభూతానం ఉపాదాయరూపం – ఇదం వుచ్చతి రూపం పచ్చుప్పన్నం.

౪. తత్థ కతమం రూపం అజ్ఝత్తం? యం రూపం తేసం తేసం సత్తానం అజ్ఝత్తం పచ్చత్తం నియకం పాటిపుగ్గలికం ఉపాదిన్నం, చత్తారో చ మహాభూతా చతున్నఞ్చ మహాభూతానం ఉపాదాయరూపం – ఇదం వుచ్చతి రూపం అజ్ఝత్తం.

తత్థ కతమం రూపం బహిద్ధా? యం రూపం తేసం తేసం పరసత్తానం పరపుగ్గలానం అజ్ఝత్తం పచ్చత్తం నియకం పాటిపుగ్గలికం ఉపాదిన్నం, చత్తారో చ మహాభూతా చతున్నఞ్చ మహాభూతానం ఉపాదాయరూపం – ఇదం వుచ్చతి రూపం బహిద్ధా.

౫. తత్థ కతమం రూపం ఓళారికం? చక్ఖాయతనం…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనం – ఇదం వుచ్చతి రూపం ఓళారికం.

తత్థ కతమం రూపం సుఖుమం? ఇత్థిన్ద్రియం…పే… కబళీకారో [కబళింకారో (సీ. స్యా.)] ఆహారో – ఇదం వుచ్చతి రూపం సుఖుమం.

౬. తత్థ కతమం రూపం హీనం? యం రూపం తేసం తేసం సత్తానం ఉఞ్ఞాతం అవఞ్ఞాతం హీళితం పరిభూతం అచిత్తీకతం హీనం హీనమతం హీనసమ్మతం అనిట్ఠం అకన్తం అమనాపం, రూపా సద్దా గన్ధా రసా ఫోట్ఠబ్బా – ఇదం వుచ్చతి రూపం హీనం.

తత్థ కతమం రూపం పణీతం? యం రూపం తేసం తేసం సత్తానం అనుఞ్ఞాతం అనవఞ్ఞాతం అహీళితం అపరిభూతం చిత్తీకతం పణీతం పణీతమతం పణీతసమ్మతం ఇట్ఠం కన్తం మనాపం, రూపా సద్దా గన్ధా రసా ఫోట్ఠబ్బా – ఇదం వుచ్చతి రూపం పణీతం. తం తం వా పన రూపం ఉపాదాయుపాదాయ రూపం హీనం పణీతం దట్ఠబ్బం.

౭. తత్థ కతమం రూపం దూరే? ఇత్థిన్ద్రియం…పే… కబళీకారో ఆహారో, యం వా పనఞ్ఞమ్పి అత్థి రూపం అనాసన్నే అనుపకట్ఠే దూరే అసన్తికే – ఇదం వుచ్చతి రూపం దూరే.

తత్థ కతమం రూపం సన్తికే? చక్ఖాయతనం…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనం, యం వా పనఞ్ఞమ్పి అత్థి రూపం ఆసన్నే ఉపకట్ఠే అవిదూరే సన్తికే – ఇదం వుచ్చతి రూపం సన్తికే. తం తం వా పన రూపం ఉపాదాయుపాదాయ రూపం దూరే సన్తికే దట్ఠబ్బం.

౨. వేదనాక్ఖన్ధో

౮. తత్థ కతమో వేదనాక్ఖన్ధో? యా కాచి వేదనా అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నా అజ్ఝత్తా వా బహిద్ధా వా ఓళారికా వా సుఖుమా వా హీనా వా పణీతా వా యా దూరే సన్తికే వా, తదేకజ్ఝం అభిసఞ్ఞూహిత్వా అభిసఙ్ఖిపిత్వా – అయం వుచ్చతి వేదనాక్ఖన్ధో.

౯. తత్థ కతమా వేదనా అతీతా? యా వేదనా అతీతా నిరుద్ధా విగతా విపరిణతా అత్థఙ్గతా అబ్భత్థఙ్గతా ఉప్పజ్జిత్వా విగతా అతీతా అతీతంసేన సఙ్గహితా, సుఖా వేదనా దుక్ఖా వేదనా అదుక్ఖమసుఖా వేదనా – అయం వుచ్చతి వేదనా అతీతా.

తత్థ కతమా వేదనా అనాగతా? యా వేదనా అజాతా అభూతా అసఞ్జాతా అనిబ్బత్తా అనభినిబ్బత్తా అపాతుభూతా అనుప్పన్నా అసముప్పన్నా అనుట్ఠితా అసముట్ఠితా అనాగతా అనాగతంసేన సఙ్గహితా, సుఖా వేదనా దుక్ఖా వేదనా అదుక్ఖమసుఖా వేదనా – అయం వుచ్చతి వేదనా అనాగతా.

తత్థ కతమా వేదనా పచ్చుప్పన్నా? యా వేదనా జాతా భూతా సఞ్జాతా నిబ్బత్తా అభినిబ్బత్తా పాతుభూతా ఉప్పన్నా సముప్పన్నా ఉట్ఠితా సముట్ఠితా పచ్చుప్పన్నా పచ్చుప్పన్నంసేన సఙ్గహితా, సుఖా వేదనా దుక్ఖా వేదనా అదుక్ఖమసుఖా వేదనా – అయం వుచ్చతి వేదనా పచ్చుప్పన్నా.

౧౦. తత్థ కతమా వేదనా అజ్ఝత్తా? యా వేదనా తేసం తేసం సత్తానం అజ్ఝత్తం పచ్చత్తం నియకా పాటిపుగ్గలికా ఉపాదిన్నా, సుఖా వేదనా దుక్ఖా వేదనా అదుక్ఖమసుఖా వేదనా – అయం వుచ్చతి వేదనా అజ్ఝత్తా.

తత్థ కతమా వేదనా బహిద్ధా? యా వేదనా తేసం తేసం పరసత్తానం పరపుగ్గలానం అజ్ఝత్తం పచ్చత్తం నియకా పాటిపుగ్గలికా ఉపాదిన్నా, సుఖా వేదనా దుక్ఖా వేదనా అదుక్ఖమసుఖా వేదనా – అయం వుచ్చతి వేదనా బహిద్ధా.

౧౧. తత్థ కతమా వేదనా ఓళారికా సుఖుమా? అకుసలా వేదనా ఓళారికా, కుసలాబ్యాకతా వేదనా సుఖుమా. కుసలాకుసలా వేదనా ఓళారికా, అబ్యాకతా వేదనా సుఖుమా. దుక్ఖా వేదనా ఓళారికా, సుఖా చ అదుక్ఖమసుఖా చ వేదనా సుఖుమా. సుఖదుక్ఖా వేదనా ఓళారికా, అదుక్ఖమసుఖా వేదనా సుఖుమా. అసమాపన్నస్స వేదనా ఓళారికా, సమాపన్నస్స వేదనా సుఖుమా. సాసవా వేదనా ఓళారికా, అనాసవా వేదనా సుఖుమా. తం తం వా పన వేదనం ఉపాదాయుపాదాయ వేదనా ఓళారికా సుఖుమా దట్ఠబ్బా.

౧౨. తత్థ కతమా వేదనా హీనా పణీతా? అకుసలా వేదనా హీనా, కుసలాబ్యాకతా వేదనా పణీతా. కుసలాకుసలా వేదనా హీనా, అబ్యాకతా వేదనా పణీతా. దుక్ఖా వేదనా హీనా, సుఖా చ అదుక్ఖమసుఖా చ వేదనా పణీతా. సుఖదుక్ఖా వేదనా హీనా, అదుక్ఖమసుఖా వేదనా పణీతా. అసమాపన్నస్స వేదనా హీనా, సమాపన్నస్స వేదనా పణీతా. సాసవా వేదనా హీనా, అనాసవా వేదనా పణీతా. తం తం వా పన వేదనం ఉపాదాయుపాదాయ వేదనా హీనా పణీతా దట్ఠబ్బా.

౧౩. తత్థ కతమా వేదనా దూరే? అకుసలా వేదనా కుసలాబ్యాకతాహి వేదనాహి దూరే; కుసలాబ్యాకతా వేదనా అకుసలాయ వేదనాయ దూరే; కుసలా వేదనా అకుసలాబ్యాకతాహి వేదనాహి దూరే; అకుసలాబ్యాకతా వేదనా కుసలాయ వేదనాయ దూరే; అబ్యాకతా వేదనా కుసలాకుసలాహి వేదనాహి దూరే; కుసలాకుసలా వేదనా అబ్యాకతాయ వేదనాయ దూరే. దుక్ఖా వేదనా సుఖాయ చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాహి దూరే; సుఖా చ అదుక్ఖమసుఖా చ వేదనా దుక్ఖాయ వేదనాయ దూరే; సుఖా వేదనా దుక్ఖాయ చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాహి దూరే; దుక్ఖా చ అదుక్ఖమసుఖా చ వేదనా సుఖాయ వేదనాయ దూరే; అదుక్ఖమసుఖా వేదనా సుఖదుక్ఖాహి వేదనాహి దూరే; సుఖదుక్ఖా వేదనా అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ దూరే. అసమాపన్నస్స వేదనా సమాపన్నస్స వేదనాయ దూరే; సమాపన్నస్స వేదనా అసమాపన్నస్స వేదనాయ దూరే. సాసవా వేదనా అనాసవాయ వేదనాయ దూరే; అనాసవా వేదనా సాసవాయ వేదనాయ దూరే – అయం వుచ్చతి వేదనా దూరే.

తత్థ కతమా వేదనా సన్తికే? అకుసలా వేదనా అకుసలాయ వేదనాయ సన్తికే; కుసలా వేదనా కుసలాయ వేదనాయ సన్తికే; అబ్యాకతా వేదనా అబ్యాకతాయ వేదనాయ సన్తికే. దుక్ఖా వేదనా దుక్ఖాయ వేదనాయ సన్తికే; సుఖా వేదనా సుఖాయ వేదనాయ సన్తికే; అదుక్ఖమసుఖా వేదనా అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సన్తికే. అసమాపన్నస్స వేదనా అసమాపన్నస్స వేదనాయ సన్తికే; సమాపన్నస్స వేదనా సమాపన్నస్స వేదనాయ సన్తికే. సాసవా వేదనా సాసవాయ వేదనాయ సన్తికే; అనాసవా వేదనా అనాసవాయ వేదనాయ సన్తికే. అయం వుచ్చతి వేదనా సన్తికే. తం తం వా పన వేదనం ఉపాదాయుపాదాయ వేదనా దూరే సన్తికే దట్ఠబ్బా.

౩. సఞ్ఞాక్ఖన్ధో

౧౪. తత్థ కతమో సఞ్ఞాక్ఖన్ధో? యా కాచి సఞ్ఞా అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నా అజ్ఝత్తా వా బహిద్ధా వా ఓళారికా వా సుఖుమా వా హీనా వా పణీతా వా యా దూరే సన్తికే వా తదేకజ్ఝం అభిసఞ్ఞూహిత్వా అభిసఙ్ఖిపిత్వా – అయం వుచ్చతి సఞ్ఞాక్ఖన్ధో.

౧౫. తత్థ కతమా సఞ్ఞా అతీతా? యా సఞ్ఞా అతీతా నిరుద్ధా విగతా విపరిణతా అత్థఙ్గతా అబ్భత్థఙ్గతా ఉప్పజ్జిత్వా విగతా అతీతా అతీతంసేన సఙ్గహితా, చక్ఖుసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా సోతసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా ఘానసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా జివ్హాసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా కాయసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా మనోసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా – అయం వుచ్చతి సఞ్ఞా అతీతా.

తత్థ కతమా సఞ్ఞా అనాగతా? యా సఞ్ఞా అజాతా అభూతా అసఞ్జాతా అనిబ్బత్తా అనభినిబ్బత్తా అపాతుభూతా అనుప్పన్నా అసముప్పన్నా అనుట్ఠితా అసముట్ఠితా అనాగతా అనాగతంసేన సఙ్గహితా, చక్ఖుసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా సోతసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా ఘానసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా జివ్హాసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా కాయసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా మనోసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా – అయం వుచ్చతి సఞ్ఞా అనాగతా.

తత్థ కతమా సఞ్ఞా పచ్చుప్పన్నా? యా సఞ్ఞా జాతా భూతా సఞ్జాతా నిబ్బత్తా అభినిబ్బత్తా పాతుభూతా ఉప్పన్నా సముప్పన్నా ఉట్ఠితా సముట్ఠితా పచ్చుప్పన్నా పచ్చుప్పన్నంసేన సఙ్గహితా, చక్ఖుసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా సోతసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా ఘానసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా జివ్హాసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా కాయసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా మనోసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా – అయం వుచ్చతి సఞ్ఞా పచ్చుప్పన్నా.

౧౬. తత్థ కతమా సఞ్ఞా అజ్ఝత్తా? యా సఞ్ఞా తేసం తేసం సత్తానం అజ్ఝత్తం పచ్చత్తం నియకా పాటిపుగ్గలికా ఉపాదిన్నా, చక్ఖుసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా సోతసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా ఘానసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా జివ్హాసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా కాయసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా మనోసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా – అయం వుచ్చతి సఞ్ఞా అజ్ఝత్తా.

తత్థ కతమా సఞ్ఞా బహిద్ధా? యా సఞ్ఞా తేసం తేసం పరసత్తానం పరపుగ్గలానం అజ్ఝత్తం పచ్చత్తం నియకా పాటిపుగ్గలికా ఉపాదిన్నా, చక్ఖుసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా సోతసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా ఘానసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా జివ్హాసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా కాయసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా మనోసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా – అయం వుచ్చతి సఞ్ఞా బహిద్ధా.

౧౭. తత్థ కతమా సఞ్ఞా ఓళారికా సుఖుమా? పటిఘసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా ఓళారికా, అధివచనసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా సుఖుమా. అకుసలా సఞ్ఞా ఓళారికా, కుసలాబ్యాకతా సఞ్ఞా సుఖుమా. కుసలాకుసలా సఞ్ఞా ఓళారికా, అబ్యాకతా సఞ్ఞా సుఖుమా. దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా సఞ్ఞా ఓళారికా, సుఖాయ చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాహి సమ్పయుత్తా సఞ్ఞా సుఖుమా. సుఖదుక్ఖాహి వేదనాహి సమ్పయుత్తా సఞ్ఞా ఓళారికా, అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా సఞ్ఞా సుఖుమా. అసమాపన్నస్స సఞ్ఞా ఓళారికా, సమాపన్నస్స సఞ్ఞా సుఖుమా. సాసవా సఞ్ఞా ఓళారికా, అనాసవా సఞ్ఞా సుఖుమా. తం తం వా పన సఞ్ఞం ఉపాదాయుపాదాయ సఞ్ఞా ఓళారికా సుఖుమా దట్ఠబ్బా.

౧౮. తత్థ కతమా సఞ్ఞా హీనా పణీతా? అకుసలా సఞ్ఞా హీనా, కుసలాబ్యాకతా సఞ్ఞా పణీతా. కుసలాకుసలా సఞ్ఞా హీనా, అబ్యాకతా సఞ్ఞా పణీతా. దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా సఞ్ఞా హీనా, సుఖాయ చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాహి సమ్పయుత్తా సఞ్ఞా పణీతా. సుఖదుక్ఖాహి వేదనాహి సమ్పయుత్తా సఞ్ఞా హీనా, అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా సఞ్ఞా పణీతా. అసమాపన్నస్స సఞ్ఞా హీనా, సమాపన్నస్స సఞ్ఞా పణీతా. సాసవా సఞ్ఞా హీనా, అనాసవా సఞ్ఞా పణీతా. తం తం వా పన సఞ్ఞం ఉపాదాయుపాదాయ సఞ్ఞా హీనా పణీతా దట్ఠబ్బా.

౧౯. తత్థ కతమా సఞ్ఞా దూరే? అకుసలా సఞ్ఞా కుసలాబ్యాకతాహి సఞ్ఞాహి దూరే; కుసలాబ్యాకతా సఞ్ఞా అకుసలాయ సఞ్ఞాయ దూరే; కుసలా సఞ్ఞా అకుసలాబ్యాకతాహి సఞ్ఞాహి దూరే; అకుసలాబ్యాకతా సఞ్ఞా కుసలాయ సఞ్ఞాయ దూరే. అబ్యాకతా సఞ్ఞా కుసలాకుసలాహి సఞ్ఞాహి దూరే; కుసలాకుసలా సఞ్ఞా అబ్యాకతాయ సఞ్ఞాయ దూరే. దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా సఞ్ఞా సుఖాయ చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాహి సమ్పయుత్తాహి సఞ్ఞాహి దూరే; సుఖాయ చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాహి సమ్పయుత్తా సఞ్ఞా దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తాయ సఞ్ఞాయ దూరే; సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా సఞ్ఞా దుక్ఖాయ చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాహి సమ్పయుత్తాహి సఞ్ఞాహి దూరే; దుక్ఖాయ చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాహి సమ్పయుత్తా సఞ్ఞా సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తాయ సఞ్ఞాయ దూరే; అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా సఞ్ఞా సుఖదుక్ఖాహి వేదనాహి సమ్పయుత్తాహి సఞ్ఞాహి దూరే; సుఖదుక్ఖాహి వేదనాహి సమ్పయుత్తా సఞ్ఞా అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తాయ సఞ్ఞాయ దూరే. అసమాపన్నస్స సఞ్ఞా సమాపన్నస్స సఞ్ఞాయ దూరే; సమాపన్నస్స సఞ్ఞా అసమాపన్నస్స సఞ్ఞాయ దూరే. సాసవా సఞ్ఞా అనాసవాయ సఞ్ఞాయ దూరే; అనాసవా సఞ్ఞా సాసవాయ సఞ్ఞాయ దూరే – అయం వుచ్చతి సఞ్ఞా దూరే.

తత్థ కతమా సఞ్ఞా సన్తికే? అకుసలా సఞ్ఞా అకుసలాయ సఞ్ఞాయ సన్తికే; కుసలా సఞ్ఞా కుసలాయ సఞ్ఞాయ సన్తికే; అబ్యాకతా సఞ్ఞా అబ్యాకతాయ సఞ్ఞాయ సన్తికే. దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా సఞ్ఞా దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తాయ సఞ్ఞాయ సన్తికే; సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా సఞ్ఞా సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తాయ సఞ్ఞాయ సన్తికే; అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా సఞ్ఞా అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తాయ సఞ్ఞాయ సన్తికే. అసమాపన్నస్స సఞ్ఞా అసమాపన్నస్స సఞ్ఞాయ సన్తికే; సమాపన్నస్స సఞ్ఞా సమాపన్నస్స సఞ్ఞాయ సన్తికే. సాసవా సఞ్ఞా సాసవాయ సఞ్ఞాయ సన్తికే; అనాసవా సఞ్ఞా అనాసవాయ సఞ్ఞాయ సన్తికే. అయం వుచ్చతి సఞ్ఞా సన్తికే. తం తం వా పన సఞ్ఞం ఉపాదాయుపాదాయ సఞ్ఞా దూరే సన్తికే దట్ఠబ్బా.

౪. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో

౨౦. తత్థ కతమో సఙ్ఖారక్ఖన్ధో? యే కేచి సఙ్ఖారా అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నా అజ్ఝత్తా వా బహిద్ధా వా ఓళారికా వా సుఖుమా వా హీనా వా పణీతా వా యే దూరే సన్తికే వా, తదేకజ్ఝం అభిసఞ్ఞూహిత్వా అభిసఙ్ఖిపిత్వా – అయం వుచ్చతి సఙ్ఖారక్ఖన్ధో.

౨౧. తత్థ కతమే సఙ్ఖారా అతీతా? యే సఙ్ఖారా అతీతా నిరుద్ధా విగతా విపరిణతా అత్థఙ్గతా అబ్భత్థఙ్గతా ఉప్పజ్జిత్వా విగతా అతీతా అతీతంసేన సఙ్గహితా, చక్ఖుసమ్ఫస్సజా చేతనా సోతసమ్ఫస్సజా చేతనా ఘానసమ్ఫస్సజా చేతనా జివ్హాసమ్ఫస్సజా చేతనా కాయసమ్ఫస్సజా చేతనా మనోసమ్ఫస్సజా చేతనా – ఇమే వుచ్చన్తి సఙ్ఖారా అతీతా.

తత్థ కతమే సఙ్ఖారా అనాగతా? యే సఙ్ఖారా అజాతా అభూతా అసఞ్జాతా అనిబ్బత్తా అనభినిబ్బత్తా అపాతుభూతా అనుప్పన్నా అసముప్పన్నా అనుట్ఠితా అసముట్ఠితా అనాగతా అనాగతంసేన సఙ్గహితా, చక్ఖుసమ్ఫస్సజా చేతనా సోతసమ్ఫస్సజా చేతనా ఘానసమ్ఫస్సజా చేతనా జివ్హాసమ్ఫస్సజా చేతనా కాయసమ్ఫస్సజా చేతనా మనోసమ్ఫస్సజా చేతనా – ఇమే వుచ్చన్తి సఙ్ఖారా అనాగతా.

తత్థ కతమే సఙ్ఖారా పచ్చుప్పన్నా? యే సఙ్ఖారా జాతా భూతా సఞ్జాతా నిబ్బత్తా అభినిబ్బత్తా పాతుభూతా ఉప్పన్నా సముప్పన్నా ఉట్ఠితా సముట్ఠితా పచ్చుప్పన్నా పచ్చుప్పన్నంసేన సఙ్గహితా, చక్ఖుసమ్ఫస్సజా చేతనా సోతసమ్ఫస్సజా చేతనా ఘానసమ్ఫస్సజా చేతనా జివ్హాసమ్ఫస్సజా చేతనా కాయసమ్ఫస్సజా చేతనా మనోసమ్ఫస్సజా చేతనా – ఇమే వుచ్చన్తి సఙ్ఖారా పచ్చుప్పన్నా.

౨౨. తత్థ కతమే సఙ్ఖారా అజ్ఝత్తా? యే సఙ్ఖారా తేసం తేసం సత్తానం అజ్ఝత్తం పచ్చత్తం నియకా పాటిపుగ్గలికా ఉపాదిన్నా, చక్ఖుసమ్ఫస్సజా చేతనా సోతసమ్ఫస్సజా చేతనా ఘానసమ్ఫస్సజా చేతనా జివ్హాసమ్ఫస్సజా చేతనా కాయసమ్ఫస్సజా చేతనా మనోసమ్ఫస్సజా చేతనా – ఇమే వుచ్చన్తి సఙ్ఖారా అజ్ఝత్తా.

తత్థ కతమే సఙ్ఖారా బహిద్ధా? యే సఙ్ఖారా తేసం తేసం పరసత్తానం పరపుగ్గలానం అజ్ఝత్తం పచ్చత్తం నియకా పాటిపుగ్గలికా ఉపాదిన్నా, చక్ఖుసమ్ఫస్సజా చేతనా సోతసమ్ఫస్సజా చేతనా ఘానసమ్ఫస్సజా చేతనా జివ్హాసమ్ఫస్సజా చేతనా కాయసమ్ఫస్సజా చేతనా మనోసమ్ఫస్సజా చేతనా – ఇమే వుచ్చన్తి సఙ్ఖారా బహిద్ధా.

౨౩. తత్థ కతమే సఙ్ఖారా ఓళారికా సుఖుమా? అకుసలా సఙ్ఖారా ఓళారికా, కుసలాబ్యాకతా సఙ్ఖారా సుఖుమా. కుసలాకుసలా సఙ్ఖారా ఓళారికా, అబ్యాకతా సఙ్ఖారా సుఖుమా. దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా సఙ్ఖారా ఓళారికా, సుఖాయ చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాహి సమ్పయుత్తా సఙ్ఖారా సుఖుమా. సుఖదుక్ఖాహి వేదనాహి సమ్పయుత్తా సఙ్ఖారా ఓళారికా, అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా సఙ్ఖారా సుఖుమా. అసమాపన్నస్స సఙ్ఖారా ఓళారికా, సమాపన్నస్స సఙ్ఖారా సుఖుమా. సాసవా సఙ్ఖారా ఓళారికా, అనాసవా సఙ్ఖారా సుఖుమా. తే తే వా పన సఙ్ఖారే ఉపాదాయుపాదాయ సఙ్ఖారా ఓళారికా సుఖుమా దట్ఠబ్బా.

౨౪. తత్థ కతమే సఙ్ఖారా హీనా పణీతా? అకుసలా సఙ్ఖారా హీనా, కుసలాబ్యాకతా సఙ్ఖారా పణీతా. కుసలాకుసలా సఙ్ఖారా హీనా, అబ్యాకతా సఙ్ఖారా పణీతా. దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా సఙ్ఖారా హీనా, సుఖాయ చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాహి సమ్పయుత్తా సఙ్ఖారా పణీతా. సుఖదుక్ఖాహి వేదనాహి సమ్పయుత్తా సఙ్ఖారా హీనా, అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా సఙ్ఖారా పణీతా. అసమాపన్నస్స సఙ్ఖారా హీనా, సమాపన్నస్స సఙ్ఖారా పణీతా. సాసవా సఙ్ఖారా హీనా, అనాసవా సఙ్ఖారా పణీతా. తే తే వా పన సఙ్ఖారే ఉపాదాయుపాదాయ సఙ్ఖారా హీనా పణీతా దట్ఠబ్బా.

౨౫. తత్థ కతమే సఙ్ఖారా దూరే? అకుసలా సఙ్ఖారా కుసలాబ్యాకతేహి సఙ్ఖారేహి దూరే; కుసలాబ్యాకతా సఙ్ఖారా అకుసలేహి సఙ్ఖారేహి దూరే; కుసలా సఙ్ఖారా అకుసలాబ్యాకతేహి సఙ్ఖారేహి దూరే; అకుసలాబ్యాకతా సఙ్ఖారా కుసలేహి సఙ్ఖారేహి దూరే; అబ్యాకతా సఙ్ఖారా కుసలాకుసలేహి సఙ్ఖారేహి దూరే; కుసలాకుసలా సఙ్ఖారా అబ్యాకతేహి సఙ్ఖారేహి దూరే. దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా సఙ్ఖారా సుఖాయ చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాహి సమ్పయుత్తేహి సఙ్ఖారేహి దూరే; సుఖాయ చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాహి సమ్పయుత్తా సఙ్ఖారా దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తేహి సఙ్ఖారేహి దూరే; సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా సఙ్ఖారా దుక్ఖాయ చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాహి సమ్పయుత్తేహి సఙ్ఖారేహి దూరే; దుక్ఖాయ చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాహి సమ్పయుత్తా సఙ్ఖారా సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తేహి సఙ్ఖారేహి దూరే; అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా సఙ్ఖారా సుఖదుక్ఖాహి వేదనాహి సమ్పయుత్తేహి సఙ్ఖారేహి దూరే; సుఖదుక్ఖాహి వేదనాహి సమ్పయుత్తా సఙ్ఖారా అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తేహి సఙ్ఖారేహి దూరే. అసమాపన్నస్స సఙ్ఖారా సమాపన్నస్స సఙ్ఖారేహి దూరే; సమాపన్నస్స సఙ్ఖారా అసమాపన్నస్స సఙ్ఖారేహి దూరే. సాసవా సఙ్ఖారా అనాసవేహి సఙ్ఖారేహి దూరే; అనాసవా సఙ్ఖారా సాసవేహి సఙ్ఖారేహి దూరే. ఇమే వుచ్చన్తి సఙ్ఖారా దూరే.

తత్థ కతమే సఙ్ఖారా సన్తికే? అకుసలా సఙ్ఖారా అకుసలానం సఙ్ఖారానం సన్తికే; కుసలా సఙ్ఖారా కుసలానం సఙ్ఖారానం సన్తికే; అబ్యాకతా సఙ్ఖారా అబ్యాకతానం సఙ్ఖారానం సన్తికే. దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా సఙ్ఖారా దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తానం సఙ్ఖారానం సన్తికే; సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా సఙ్ఖారా సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తానం సఙ్ఖారానం సన్తికే; అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా సఙ్ఖారా అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తానం సఙ్ఖారానం సన్తికే. అసమాపన్నస్స సఙ్ఖారా అసమాపన్నస్స సఙ్ఖారానం సన్తికే; సమాపన్నస్స సఙ్ఖారా సమాపన్నస్స సఙ్ఖారానం సన్తికే. సాసవా సఙ్ఖారా సాసవానం సఙ్ఖారానం సన్తికే; అనాసవా సఙ్ఖారా అనాసవానం సఙ్ఖారానం సన్తికే. ఇమే వుచ్చన్తి సఙ్ఖారా సన్తికే. తే తే వా పన సఙ్ఖారే ఉపాదాయుపాదాయ సఙ్ఖారా దూరే సన్తికే దట్ఠబ్బా.

౫. విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో

౨౬. తత్థ కతమో విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో? యం కిఞ్చి విఞ్ఞాణం అతీతానాగతపచ్చుప్పన్నం అజ్ఝత్తం వా బహిద్ధా వా ఓళారికం వా సుఖుమం వా హీనం వా పణీతం వా యం దూరే సన్తికే వా, తదేకజ్ఝం అభిసఞ్ఞూహిత్వా అభిసఙ్ఖిపిత్వా – అయం వుచ్చతి విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో.

౨౭. తత్థ కతమం విఞ్ఞాణం అతీతం? యం విఞ్ఞాణం అతీతం నిరుద్ధం విగతం విపరిణతం అత్థఙ్గతం అబ్భత్థఙ్గతం ఉప్పజ్జిత్వా విగతం అతీతం అతీతంసేన సఙ్గహితం, చక్ఖువిఞ్ఞాణం సోతవిఞ్ఞాణం ఘానవిఞ్ఞాణం జివ్హావిఞ్ఞాణం కాయవిఞ్ఞాణం మనోవిఞ్ఞాణం – ఇదం వుచ్చతి విఞ్ఞాణం అతీతం.

తత్థ కతమం విఞ్ఞాణం అనాగతం? యం విఞ్ఞాణం అజాతం అభూతం అసఞ్జాతం అనిబ్బత్తం అనభినిబ్బత్తం అపాతుభూతం అనుప్పన్నం అసముప్పన్నం అనుట్ఠితం అసముట్ఠితం అనాగతం అనాగతంసేన సఙ్గహితం, చక్ఖువిఞ్ఞాణం సోతవిఞ్ఞాణం ఘానవిఞ్ఞాణం జివ్హావిఞ్ఞాణం కాయవిఞ్ఞాణం మనోవిఞ్ఞాణం – ఇదం వుచ్చతి విఞ్ఞాణం అనాగతం.

తత్థ కతమం విఞ్ఞాణం పచ్చుప్పన్నం? యం విఞ్ఞాణం జాతం భూతం సఞ్జాతం నిబ్బత్తం అభినిబ్బత్తం పాతుభూతం ఉప్పన్నం సముప్పన్నం ఉట్ఠితం సముట్ఠితం పచ్చుప్పన్నం పచ్చుప్పన్నంసేన సఙ్గహితం, చక్ఖువిఞ్ఞాణం సోతవిఞ్ఞాణం ఘానవిఞ్ఞాణం జివ్హావిఞ్ఞాణం కాయవిఞ్ఞాణం మనోవిఞ్ఞాణం – ఇదం వుచ్చతి విఞ్ఞాణం పచ్చుప్పన్నం.

౨౮. తత్థ కతమం విఞ్ఞాణం అజ్ఝత్తం? యం విఞ్ఞాణం తేసం తేసం సత్తానం అజ్ఝత్తం పచ్చత్తం నియకం పాటిపుగ్గలికం ఉపాదిన్నం, చక్ఖువిఞ్ఞాణం సోతవిఞ్ఞాణం ఘానవిఞ్ఞాణం జివ్హావిఞ్ఞాణం కాయవిఞ్ఞాణం మనోవిఞ్ఞాణం – ఇదం వుచ్చతి విఞ్ఞాణం అజ్ఝత్తం.

తత్థ కతమం విఞ్ఞాణం బహిద్ధా? యం విఞ్ఞాణం తేసం తేసం పరసత్తానం పరపుగ్గలానం అజ్ఝత్తం పచ్చత్తం నియకం పాటిపుగ్గలికం ఉపాదిన్నం, చక్ఖువిఞ్ఞాణం సోతవిఞ్ఞాణం ఘానవిఞ్ఞాణం జివ్హావిఞ్ఞాణం కాయవిఞ్ఞాణం మనోవిఞ్ఞాణం – ఇదం వుచ్చతి విఞ్ఞాణం బహిద్ధా.

౨౯. తత్థ కతమం విఞ్ఞాణం ఓళారికం సుఖుమం? అకుసలం విఞ్ఞాణం ఓళారికం, కుసలాబ్యాకతా విఞ్ఞాణా సుఖుమా. కుసలాకుసలా విఞ్ఞాణా ఓళారికా, అబ్యాకతం విఞ్ఞాణం సుఖుమం. దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం విఞ్ఞాణం ఓళారికం, సుఖాయ చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాహి సమ్పయుత్తా విఞ్ఞాణా సుఖుమా. సుఖదుక్ఖాహి వేదనాహి సమ్పయుత్తా విఞ్ఞాణా ఓళారికా, అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం విఞ్ఞాణం సుఖుమం. అసమాపన్నస్స విఞ్ఞాణం ఓళారికం, సమాపన్నస్స విఞ్ఞాణం సుఖుమం. సాసవం విఞ్ఞాణం ఓళారికం, అనాసవం విఞ్ఞాణం సుఖుమం. తం తం వా పన విఞ్ఞాణం ఉపాదాయుపాదాయ విఞ్ఞాణం ఓళారికం సుఖుమం దట్ఠబ్బం.

౩౦. తత్థ కతమం విఞ్ఞాణం హీనం పణీతం? అకుసలం విఞ్ఞాణం హీనం, కుసలాబ్యాకతా విఞ్ఞాణా పణీతా. కుసలాకుసలా విఞ్ఞాణా హీనా, అబ్యాకతం విఞ్ఞాణం పణీతం. దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం విఞ్ఞాణం హీనం, సుఖాయ చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాహి సమ్పయుత్తా విఞ్ఞాణా పణీతా. సుఖదుక్ఖాహి వేదనాహి సమ్పయుత్తా విఞ్ఞాణా హీనా, అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం విఞ్ఞాణం పణీతం. అసమాపన్నస్స విఞ్ఞాణం హీనం, సమాపన్నస్స విఞ్ఞాణం పణీతం. సాసవం విఞ్ఞాణం హీనం, అనాసవం విఞ్ఞాణం పణీతం. తం తం వా పన విఞ్ఞాణం ఉపాదాయుపాదాయ విఞ్ఞాణం హీనం పణీతం దట్ఠబ్బం.

౩౧. తత్థ కతమం విఞ్ఞాణం దూరే? అకుసలం విఞ్ఞాణం కుసలాబ్యాకతేహి విఞ్ఞాణేహి దూరే; కుసలాబ్యాకతా విఞ్ఞాణా అకుసలా విఞ్ఞాణా దూరే; కుసలం విఞ్ఞాణం అకుసలాబ్యాకతేహి విఞ్ఞాణేహి దూరే; అకుసలాబ్యాకతా విఞ్ఞాణా కుసలా విఞ్ఞాణా దూరే; అబ్యాకతం విఞ్ఞాణం కుసలాకుసలేహి విఞ్ఞాణేహి దూరే; కుసలాకుసలా విఞ్ఞాణా అబ్యాకతా విఞ్ఞాణా దూరే. దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం విఞ్ఞాణం సుఖాయ చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాహి సమ్పయుత్తేహి విఞ్ఞాణేహి దూరే; సుఖాయ చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాహి సమ్పయుత్తా విఞ్ఞాణా దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా విఞ్ఞాణా దూరే; సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం విఞ్ఞాణం దుక్ఖాయ చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాహి సమ్పయుత్తేహి విఞ్ఞాణేహి దూరే; దుక్ఖాయ చ అదుక్ఖమసుఖాయ చ వేదనాహి సమ్పయుత్తా విఞ్ఞాణా సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా విఞ్ఞాణా దూరే; అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం విఞ్ఞాణం సుఖదుక్ఖాహి వేదనాహి సమ్పయుత్తేహి విఞ్ఞాణేహి దూరే; సుఖదుక్ఖాహి వేదనాహి సమ్పయుత్తా విఞ్ఞాణా అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా విఞ్ఞాణా దూరే. అసమాపన్నస్స విఞ్ఞాణం సమాపన్నస్స విఞ్ఞాణా దూరే; సమాపన్నస్స విఞ్ఞాణం అసమాపన్నస్స విఞ్ఞాణా దూరే. సాసవం విఞ్ఞాణం అనాసవా విఞ్ఞాణా దూరే; అనాసవం విఞ్ఞాణం సాసవా విఞ్ఞాణా దూరే – ఇదం వుచ్చతి విఞ్ఞాణం దూరే.

తత్థ కతమం విఞ్ఞాణం సన్తికే? అకుసలం విఞ్ఞాణం అకుసలస్స విఞ్ఞాణస్స సన్తికే; కుసలం విఞ్ఞాణం కుసలస్స విఞ్ఞాణస్స సన్తికే; అబ్యాకతం విఞ్ఞాణం అబ్యాకతస్స విఞ్ఞాణస్స సన్తికే. దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం విఞ్ఞాణం దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తస్స విఞ్ఞాణస్స సన్తికే; సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం విఞ్ఞాణం సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తస్స విఞ్ఞాణస్స సన్తికే; అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం విఞ్ఞాణం అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తస్స విఞ్ఞాణస్స సన్తికే. అసమాపన్నస్స విఞ్ఞాణం అసమాపన్నస్స విఞ్ఞాణస్స సన్తికే; సమాపన్నస్స విఞ్ఞాణం సమాపన్నస్స విఞ్ఞాణస్స సన్తికే. సాసవం విఞ్ఞాణం సాసవస్స విఞ్ఞాణస్స సన్తికే; అనాసవం విఞ్ఞాణం అనాసవస్స విఞ్ఞాణస్స సన్తికే – ఇదం వుచ్చతి విఞ్ఞాణం సన్తికే. తం తం వా పన విఞ్ఞాణం ఉపాదాయుపాదాయ విఞ్ఞాణం దూరే సన్తికే దట్ఠబ్బం.

సుత్తన్తభాజనీయం.