నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స

అభిధమ్మపిటకే

పట్ఠానపాళి

(పఠమో భాగో)

ధమ్మానులోమే

తికపట్ఠానం

(౧) పచ్చయుద్దేసో

హేతుపచ్చయో, ఆరమ్మణపచ్చయో, అధిపతిపచ్చయో, అనన్తరపచ్చయో, సమనన్తరపచ్చయో, సహజాతపచ్చయో, అఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయో, నిస్సయపచ్చయో, ఉపనిస్సయపచ్చయో, పురేజాతపచ్చయో, పచ్ఛాజాతపచ్చయో, ఆసేవనపచ్చయో, కమ్మపచ్చయో, విపాకపచ్చయో, ఆహారపచ్చయో, ఇన్ద్రియపచ్చయో, ఝానపచ్చయో, మగ్గపచ్చయో, సమ్పయుత్తపచ్చయో, విప్పయుత్తపచ్చయో, అత్థిపచ్చయో, నత్థిపచ్చయో, విగతపచ్చయో, అవిగతపచ్చయోతి.

(౨) పచ్చయనిద్దేసో

౧. హేతుపచ్చయోతి – హేతూ హేతుసమ్పయుత్తకానం ధమ్మానం తంసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం హేతుపచ్చయేన పచ్చయో [పచ్చయోతి (స్యా.)].

౨. ఆరమ్మణపచ్చయోతి – రూపాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో. సద్దాయతనం సోతవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో. గన్ధాయతనం ఘానవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో. రసాయతనం జివ్హావిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో. ఫోట్ఠబ్బాయతనం కాయవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో. రూపాయతనం సద్దాయతనం గన్ధాయతనం రసాయతనం ఫోట్ఠబ్బాయతనం మనోధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో. సబ్బే ధమ్మా మనోవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో.

యం యం ధమ్మం ఆరబ్భ యే యే ధమ్మా ఉప్పజ్జన్తి చిత్తచేతసికా ధమ్మా, తే తే ధమ్మా తేసం తేసం ధమ్మానం ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో.

౩. అధిపతిపచ్చయోతి – ఛన్దాధిపతి ఛన్దసమ్పయుత్తకానం ధమ్మానం తంసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. వీరియాధిపతి వీరియసమ్పయుత్తకానం ధమ్మానం తంసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. చిత్తాధిపతి చిత్తసమ్పయుత్తకానం ధమ్మానం తంసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. వీమంసాధిపతి వీమంససమ్పయుత్తకానం ధమ్మానం తంసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో.

యం యం ధమ్మం గరుం కత్వా యే యే ధమ్మా ఉప్పజ్జన్తి చిత్తచేతసికా ధమ్మా, తే తే ధమ్మా తేసం తేసం ధమ్మానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో.

౪. అనన్తరపచ్చయోతి – చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతు తంసమ్పయుత్తకా చ ధమ్మా మనోధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. మనోధాతు తంసమ్పయుత్తకా చ ధమ్మా మనోవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో.

సోతవిఞ్ఞాణధాతు తంసమ్పయుత్తకా చ ధమ్మా మనోధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. మనోధాతు తంసమ్పయుత్తకా చ ధమ్మా మనోవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో.

ఘానవిఞ్ఞాణధాతు తంసమ్పయుత్తకా చ ధమ్మా మనోధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. మనోధాతు తంసమ్పయుత్తకా చ ధమ్మా మనోవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో.

జివ్హావిఞ్ఞాణధాతు తంసమ్పయుత్తకా చ ధమ్మా మనోధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. మనోధాతు తంసమ్పయుత్తకా చ ధమ్మా మనోవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో.

కాయవిఞ్ఞాణధాతు తంసమ్పయుత్తకా చ ధమ్మా మనోధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. మనోధాతు తంసమ్పయుత్తకా చ ధమ్మా మనోవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో.

పురిమా పురిమా కుసలా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం కుసలానం ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. పురిమా పురిమా కుసలా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం అబ్యాకతానం ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో.

పురిమా పురిమా అకుసలా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం అకుసలానం ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. పురిమా పురిమా అకుసలా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం అబ్యాకతానం ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో.

పురిమా పురిమా అబ్యాకతా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం అబ్యాకతానం ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. పురిమా పురిమా అబ్యాకతా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం కుసలానం ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. పురిమా పురిమా అబ్యాకతా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం అకుసలానం ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో.

యేసం యేసం ధమ్మానం అనన్తరా యే యే ధమ్మా ఉప్పజ్జన్తి చిత్తచేతసికా ధమ్మా, తే తే ధమ్మా తేసం తేసం ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో.

౫. సమనన్తరపచ్చయోతి – చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతు తంసమ్పయుత్తకా చ ధమ్మా మనోధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. మనోధాతు తంసమ్పయుత్తకా చ ధమ్మా మనోవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో.

సోతవిఞ్ఞాణధాతు తంసమ్పయుత్తకా చ ధమ్మా మనోధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. మనోధాతు తంసమ్పయుత్తకా చ ధమ్మా మనోవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో.

ఘాణవిఞ్ఞాణధాతు తంసమ్పయుత్తకా చ ధమ్మా మనోధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. మనోధాతు తంసమ్పయుత్తకా చ ధమ్మా మనోవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో.

జివ్హావిఞ్ఞాణధాతు తంసమ్పయుత్తకా చ ధమ్మా మనోధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. మనోధాతు తంసమ్పయుత్తకా చ ధమ్మా మనోవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో.

కాయవిఞ్ఞాణధాతు తంసమ్పయుత్తకా చ ధమ్మా మనోధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. మనోధాతు తంసమ్పయుత్తకా చ ధమ్మా మనోవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో.

పురిమా పురిమా కుసలా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం కుసలానం ధమ్మానం సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. పురిమా పురిమా కుసలా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం అబ్యాకతానం ధమ్మానం సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో.

పురిమా పురిమా అకుసలా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం అకుసలానం ధమ్మానం సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. పురిమా పురిమా అకుసలా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం అబ్యాకతానం ధమ్మానం సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో.

పురిమా పురిమా అబ్యాకతా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం అబ్యాకతానం ధమ్మానం సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. పురిమా పురిమా అబ్యాకతా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం కుసలానం ధమ్మానం సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. పురిమా పురిమా అబ్యాకతా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం అకుసలానం ధమ్మానం సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో.

యేసం యేసం ధమ్మానం సమనన్తరా యే యే ధమ్మా ఉప్పజ్జన్తి చిత్తచేతసికా ధమ్మా, తే తే ధమ్మా తేసం తేసం ధమ్మానం సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో.

౬. సహజాతపచ్చయోతి – చత్తారో ఖన్ధా అరూపినో అఞ్ఞమఞ్ఞం సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో. చత్తారో మహాభూతా అఞ్ఞమఞ్ఞం సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో. ఓక్కన్తిక్ఖణే నామరూపం అఞ్ఞమఞ్ఞం సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో. చిత్తచేతసికా ధమ్మా చిత్తసముట్ఠానానం రూపానం సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో. మహాభూతా ఉపాదారూపానం సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో. రూపినో ధమ్మా అరూపీనం ధమ్మానం కిఞ్చి కాలే [కఞ్చి కాలం (స్యా.)] సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో, కిఞ్చి కాలే న సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో.

౭. అఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయోతి – చత్తారో ఖన్ధా అరూపినో అఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయేన పచ్చయో. చత్తారో మహాభూతా అఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయేన పచ్చయో. ఓక్కన్తిక్ఖణే నామరూపం అఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయేన పచ్చయో.

౮. నిస్సయపచ్చయోతి – చత్తారో ఖన్ధా అరూపినో అఞ్ఞమఞ్ఞం నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. చత్తారో మహాభూతా అఞ్ఞమఞ్ఞం నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. ఓక్కన్తిక్ఖణే నామరూపం అఞ్ఞమఞ్ఞం నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. చిత్తచేతసికా ధమ్మా చిత్తసముట్ఠానానం రూపానం నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. మహాభూతా ఉపాదారూపానం నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో.

చక్ఖాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. సోతాయతనం సోతవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. ఘానాయతనం ఘానవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. జివ్హాయతనం జివ్హావిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. కాయాయతనం కాయవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. యం రూపం నిస్సాయ మనోధాతు చ మనోవిఞ్ఞాణధాతు చ వత్తన్తి, తం రూపం మనోధాతుయా చ మనోవిఞ్ఞాణధాతుయా చ తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో.

౯. ఉపనిస్సయపచ్చయోతి – పురిమా పురిమా కుసలా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం కుసలానం ధమ్మానం ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. పురిమా పురిమా కుసలా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం అకుసలానం ధమ్మానం కేసఞ్చి ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. పురిమా పురిమా కుసలా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం అబ్యాకతానం ధమ్మానం ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో.

పురిమా పురిమా అకుసలా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం అకుసలానం ధమ్మానం ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. పురిమా పురిమా అకుసలా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం కుసలానం ధమ్మానం కేసఞ్చి ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. పురిమా పురిమా అకుసలా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం అబ్యాకతానం ధమ్మానం ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో.

పురిమా పురిమా అబ్యాకతా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం అబ్యాకతానం ధమ్మానం ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. పురిమా పురిమా అబ్యాకతా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం కుసలానం ధమ్మానం ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. పురిమా పురిమా అబ్యాకతా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం అకుసలానం ధమ్మానం ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో.

ఉతుభోజనమ్పి ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. పుగ్గలోపి ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. సేనాసనమ్పి ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో.

౧౦. పురేజాతపచ్చయోతి – చక్ఖాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. సోతాయతనం సోతవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. ఘానాయతనం ఘానవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. జివ్హాయతనం జివ్హావిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. కాయాయతనం కాయవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో.

రూపాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. సద్దాయతనం సోతవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. గన్ధాయతనం ఘానవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. రసాయతనం జివ్హావిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. ఫోట్ఠబ్బాయతనం కాయవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. రూపాయతనం సద్దాయతనం గన్ధాయతనం రసాయతనం ఫోట్ఠబ్బాయతనం మనోధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో.

యం రూపం నిస్సాయ మనోధాతు చ మనోవిఞ్ఞాణధాతు చ వత్తన్తి, తం రూపం మనోధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. మనోవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం కిఞ్చి కాలే పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో, కిఞ్చి కాలే న పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో.

౧౧. పచ్ఛాజాతపచ్చయోతి – పచ్ఛాజాతా చిత్తచేతసికా ధమ్మా పురేజాతస్స ఇమస్స కాయస్స పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో.

౧౨. ఆసేవనపచ్చయోతి – పురిమా పురిమా కుసలా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం కుసలానం ధమ్మానం ఆసేవనపచ్చయేన పచ్చయో. పురిమా పురిమా అకుసలా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం అకుసలానం ధమ్మానం ఆసేవనపచ్చయేన పచ్చయో. పురిమా పురిమా కిరియాబ్యాకతా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం కిరియాబ్యాకతానం ధమ్మానం ఆసేవనపచ్చయేన పచ్చయో.

౧౩. కమ్మపచ్చయోతి – కుసలాకుసలం కమ్మం విపాకానం ఖన్ధానం కటత్తా చ రూపానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో. చేతనా సమ్పయుత్తకానం ధమ్మానం తంసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో.

౧౪. విపాకపచ్చయోతి – విపాకా చత్తారో ఖన్ధా అరూపినో అఞ్ఞమఞ్ఞం విపాకపచ్చయేన పచ్చయో.

౧౫. ఆహారపచ్చయోతి – కబళీకారో [కబళిఙ్కారో (క. సీ. స్యా.)] ఆహారో ఇమస్స కాయస్స ఆహారపచ్చయేన పచ్చయో. అరూపినో ఆహారా సమ్పయుత్తకానం ధమ్మానం తంసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం ఆహారపచ్చయేన పచ్చయో.

౧౬. ఇన్ద్రియపచ్చయోతి – చక్ఖున్ద్రియం చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో. సోతిన్ద్రియం సోతవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో. ఘానిన్ద్రియం ఘానవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో. జివ్హిన్ద్రియం జివ్హావిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో. కాయిన్ద్రియం కాయవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో. రూపజీవితిన్ద్రియం కటత్తారూపానం ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో.

అరూపినో ఇన్ద్రియా సమ్పయుత్తకానం ధమ్మానం తంసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో.

౧౭. ఝానపచ్చయోతి – ఝానఙ్గాని ఝానసమ్పయుత్తకానం ధమ్మానం తంసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం ఝానపచ్చయేన పచ్చయో.

౧౮. మగ్గపచ్చయోతి – మగ్గఙ్గాని మగ్గసమ్పయుత్తకానం ధమ్మానం తంసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం మగ్గపచ్చయేన పచ్చయో.

౧౯. సమ్పయుత్తపచ్చయోతి – చత్తారో ఖన్ధా అరూపినో అఞ్ఞమఞ్ఞం సమ్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో.

౨౦. విప్పయుత్తపచ్చయోతి – రూపినో ధమ్మా అరూపీనం ధమ్మానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. అరూపినో ధమ్మా రూపీనం ధమ్మానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో.

౨౧. అత్థిపచ్చయోతి – చత్తారో ఖన్ధా అరూపినో అఞ్ఞమఞ్ఞం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. చత్తారో మహాభూతా అఞ్ఞమఞ్ఞం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. ఓక్కన్తిక్ఖణే నామరూపం అఞ్ఞమఞ్ఞం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. చిత్తచేతసికా ధమ్మా చిత్తసముట్ఠానానం రూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. మహాభూతా ఉపాదారూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో.

చక్ఖాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. సోతాయతనం సోతవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. ఘానాయతనం ఘానవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. జివ్హాయతనం జివ్హావిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. కాయాయతనం కాయవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో.

రూపాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. సద్దాయతనం సోతవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. గన్ధాయతనం ఘానవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. రసాయతనం జివ్హావిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. ఫోట్ఠబ్బాయతనం కాయవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. రూపాయతనం సద్దాయతనం గన్ధాయతనం రసాయతనం ఫోట్ఠబ్బాయతనం మనోధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో.

యం రూపం నిస్సాయ మనోధాతు చ మనోవిఞ్ఞాణధాతు చ వత్తన్తి, తం రూపం మనోధాతుయా చ మనోవిఞ్ఞాణధాతుయా చ తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో.

౨౨. నత్థిపచ్చయోతి – సమనన్తరనిరుద్ధా చిత్తచేతసికా ధమ్మా పటుప్పన్నానం చిత్తచేతసికానం ధమ్మానం నత్థిపచ్చయేన పచ్చయో.

౨౩. విగతపచ్చయోతి – సమనన్తరవిగతా చిత్తచేతసికా ధమ్మా పటుప్పన్నానం చిత్తచేతసికానం ధమ్మానం విగతపచ్చయేన పచ్చయో.

౨౪. అవిగతపచ్చయోతి – చత్తారో ఖన్ధా అరూపినో అఞ్ఞమఞ్ఞం అవిగతపచ్చయేన పచ్చయో. చత్తారో మహాభూతా అఞ్ఞమఞ్ఞం అవిగతపచ్చయేన పచ్చయో. ఓక్కన్తిక్ఖణే నామరూపం అఞ్ఞమఞ్ఞం అవిగతపచ్చయేన పచ్చయో. చిత్తచేతసికా ధమ్మా చిత్తసముట్ఠానానం రూపానం అవిగతపచ్చయేన పచ్చయో. మహాభూతా ఉపాదారూపానం అవిగతపచ్చయేన పచ్చయో.

చక్ఖాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అవిగతపచ్చయేన పచ్చయో. సోతాయతనం సోతవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అవిగతపచ్చయేన పచ్చయో. ఘానాయతనం ఘానవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అవిగతపచ్చయేన పచ్చయో. జివ్హాయతనం జివ్హావిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అవిగతపచ్చయేన పచ్చయో. కాయాయతనం కాయవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అవిగతపచ్చయేన పచ్చయో.

రూపాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అవిగతపచ్చయేన పచ్చయో. సద్దాయతనం సోతవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అవిగతపచ్చయేన పచ్చయో. గన్ధాయతనం ఘానవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అవిగతపచ్చయేన పచ్చయో. రసాయతనం జివ్హావిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అవిగతపచ్చయేన పచ్చయో. ఫోట్ఠబ్బాయతనం కాయవిఞ్ఞాణధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అవిగతపచ్చయేన పచ్చయో. రూపాయతనం సద్దాయతనం గన్ధాయతనం రసాయతనం ఫోట్ఠబ్బాయతనం మనోధాతుయా తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అవిగతపచ్చయేన పచ్చయో.

యం రూపం నిస్సాయ మనోధాతు చ మనోవిఞ్ఞాణధాతు చ వత్తన్తి, తం రూపం మనోధాతుయా చ మనోవిఞ్ఞాణధాతుయా చ తంసమ్పయుత్తకానఞ్చ ధమ్మానం అవిగతపచ్చయేన పచ్చయో.

పచ్చయనిద్దేసో.

౩. పుచ్ఛావారో

౧. పచ్చయానులోమం

ఏకమూలకం

(౧.) కుసలపదం

౨౫. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ అకుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ అబ్యాకతో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ అకుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అకుసలో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అకుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా.

(౨) అకుసలపదం

౨౬. సియా అకుసలం ధమ్మం పటిచ్చ అకుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా అకుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా అకుసలం ధమ్మం పటిచ్చ అబ్యాకతో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా అకుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా అకుసలం ధమ్మం పటిచ్చ అకుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా అకుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అకుసలో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా అకుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అకుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా.

(౩) అబ్యాకతపదం

౨౭. సియా అబ్యాకతం ధమ్మం పటిచ్చ అబ్యాకతో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా అబ్యాకతం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా అబ్యాకతం ధమ్మం పటిచ్చ అకుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా అబ్యాకతం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా అబ్యాకతం ధమ్మం పటిచ్చ అకుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా అబ్యాకతం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అకుసలో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా అబ్యాకతం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అకుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా.

(౪) కుసలాబ్యాకతపదం

౨౮. సియా కుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా కుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ అకుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా కుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ అబ్యాకతో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా కుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా కుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ అకుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా కుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అకుసలో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా కుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అకుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా.

(౫) అకుసలాబ్యాకతపదం

౨౯. సియా అకుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా అకుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ అకుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా అకుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ అబ్యాకతో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా అకుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా అకుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ అకుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా అకుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అకుసలో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా అకుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అకుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా.

(౬) కుసలాకుసలపదం

౩౦. సియా కుసలఞ్చ అకుసలఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా కుసలఞ్చ అకుసలఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ అకుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా కుసలఞ్చ అకుసలఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ అబ్యాకతో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా కుసలఞ్చ అకుసలఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా కుసలఞ్చ అకుసలఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ అకుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా కుసలఞ్చ అకుసలఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అకుసలో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా కుసలఞ్చ అకుసలఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అకుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా.

(౭) కుసలాకుసలాబ్యాకతపదం

౩౧. సియా కుసలఞ్చ అకుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా కుసలఞ్చ అకుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ అకుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా కుసలఞ్చ అకుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ అబ్యాకతో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా. సియా కుసలఞ్చ అకుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా కుసలఞ్చ అకుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ అకుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా కుసలఞ్చ అకుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అకుసలో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా. సియా కుసలఞ్చ అకుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అకుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా.

హేతుపచ్చయవారో.

౩౨. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య ఆరమ్మణపచ్చయా.

(యథా హేతుపచ్చయో విత్థారితో, ఏవం ఆరమ్మణపచ్చయోపి విత్థారేతబ్బో వాచనామగ్గేన.)

౩౩. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య అధిపతిపచ్చయా… అనన్తరపచ్చయా… సమనన్తరపచ్చయా… సహజాతపచ్చయా… అఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయా… నిస్సయపచ్చయా… ఉపనిస్సయపచ్చయా… పురేజాతపచ్చయా… పచ్ఛాజాతపచ్చయా… ఆసేవనపచ్చయా… కమ్మపచ్చయా… విపాకపచ్చయా… ఆహారపచ్చయా… ఇన్ద్రియపచ్చయా… ఝానపచ్చయా… మగ్గపచ్చయా… సమ్పయుత్తపచ్చయా… విప్పయుత్తపచ్చయా… అత్థిపచ్చయా… నత్థిపచ్చయా… విగతపచ్చయా.

౩౪. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య అవిగతపచ్చయా…పే… అకుసలం ధమ్మం పటిచ్చ… అబ్యాకతం ధమ్మం పటిచ్చ… కుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ… అకుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ… కుసలఞ్చ అకుసలఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ… కుసలఞ్చ అకుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య… అకుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య… అబ్యాకతో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య… కుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం… అకుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం… కుసలో చ అకుసలో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం… కుసలో చ అకుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం అవిగతపచ్చయా.

(యథా హేతుపచ్చయో విత్థారితో, ఏవం అవిగతపచ్చయోపి విత్థారేతబ్బో వాచనామగ్గేన.)

ఏకమూలకం.

దుమూలకాది

హేతుమూలకం

౩౫. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా…పే… సియా కుసలఞ్చ అకుసలఞ్చ అబ్యాకతఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో చ అకుసలో చ అబ్యాకతో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జేయ్యుం హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా.

౩౬. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా అధిపతిపచ్చయా …పే… హేతుపచ్చయా అనన్తరపచ్చయా… హేతుపచ్చయా సమనన్తరపచ్చయా…పే… హేతుపచ్చయా అవిగతపచ్చయా.

దుమూలకం.

౩౭. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా అధిపతిపచ్చయా…పే… హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా అనన్తరపచ్చయా…పే… హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా అవిగతపచ్చయా.

తిమూలకం.

౩౮. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా అధిపతిపచ్చయా అనన్తరపచ్చయా…పే… హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా అధిపతిపచ్చయా అవిగతపచ్చయా.

చతుమూలకం.

(పఞ్చమూలకాదికా సంఖిత్తా. ఏకమూలకం, దుమూలకం, తిమూలకం, చతుమూలకం, పఞ్చమూలకం, సబ్బమూలకం అసమ్ముయ్హన్తేన విత్థారేతబ్బం.)

హేతుమూలకం.

ఆరమ్మణమూలకాది

౩౯. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య ఆరమ్మణపచ్చయా హేతుపచ్చయా… ఆరమ్మణపచ్చయా అధిపతిపచ్చయా…పే… ఆరమ్మణపచ్చయా అవిగతపచ్చయా.

సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య అధిపతిపచ్చయా… అనన్తరపచ్చయా… సమనన్తరపచ్చయా… సహజాతపచ్చయా… అఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయా…పే… అవిగతపచ్చయా హేతుపచ్చయా… అవిగతపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా… అవిగతపచ్చయా అధిపతిపచ్చయా…పే… అవిగతపచ్చయా విగతపచ్చయా.

దుమూలకం.

౪౦. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య అవిగతపచ్చయా హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా… అవిగతపచ్చయా హేతుపచ్చయా అధిపతిపచ్చయా… అవిగతపచ్చయా హేతుపచ్చయా అనన్తరపచ్చయా…పే… అవిగతపచ్చయా హేతుపచ్చయా విగతపచ్చయా.

౪౧. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య అవిగతపచ్చయా హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా అధిపతిపచ్చయా… అవిగతపచ్చయా హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా అనన్తరపచ్చయా…పే… విగతపచ్చయా.

(ఏకేకస్స పదస్స ఏకమూలకం, దుమూలకం, తిమూలకం, చతుమూలకం, పఞ్చమూలకం, సబ్బమూలకం అసమ్ముయ్హన్తేన విత్థారేతబ్బం. )

(క) తికఞ్చ పట్ఠానవరం దుకుత్తమం,

దుకం తికఞ్చేవ తికం దుకఞ్చ;

తికం తికఞ్చేవ దుకం దుకఞ్చ,

ఛ అనులోమమ్హి నయా సుగమ్భీరాతి.

౨. పచ్చయపచ్చనీయం

౪౨. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య నహేతుపచ్చయా.

(యథా అనులోమే హేతుపచ్చయో విత్థారితో, ఏవం పచ్చనీయేపి నహేతుపచ్చయో విత్థారేతబ్బో.)

౪౩. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య నఆరమ్మణపచ్చయా… నఅధిపతిపచ్చయా… నఅనన్తరపచ్చయా… నసమనన్తరపచ్చయా… నసహజాతపచ్చయా… నఅఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయా… ననిస్సయపచ్చయా… నఉపనిస్సయపచ్చయా… నపురేజాతపచ్చయా… నపచ్ఛాజాతపచ్చయా … నఆసేవనపచ్చయా… నకమ్మపచ్చయా… నవిపాకపచ్చయా… నఆహారపచ్చయా… నఇన్ద్రియపచ్చయా… నఝానపచ్చయా… నమగ్గపచ్చయా… నసమ్పయుత్తపచ్చయా… నవిప్పయుత్తపచ్చయా… నోఅత్థిపచ్చయా… నోనత్థిపచ్చయా… నోవిగతపచ్చయా… నోఅవిగతపచ్చయా.

౪౪. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య నహేతుపచ్చయా నఆరమ్మణపచ్చయా….

(యథా అనులోమే ఏకేకస్స పదస్స ఏకమూలకం, దుమూలకం, తిమూలకం, చతుమూలకం, యావ తేవీసతిమూలకం ఏవం పచ్చనీయేపి విత్థారేతబ్బం. )

(ఖ) తికఞ్చ పట్ఠానవరం దుకుత్తమం,

దుకం తికఞ్చేవ తికం దుకఞ్చ;

తికం తికఞ్చేవ దుకం దుకఞ్చ,

ఛ పచ్చనీయమ్హి నయా సుగమ్భీరాతి.

౩. పచ్చయానులోమపచ్చనీయం

౪౫. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా నఆరమ్మణపచ్చయా… సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ అకుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా నఆరమ్మణపచ్చయా.

(యథా అనులోమే హేతుపచ్చయో విత్థారితో, ఏవం అనులోమపచ్చనీయేపి పదం విత్థారేతబ్బం.)

౪౬. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా నఅధిపతిపచ్చయా… హేతుపచ్చయా నఅనన్తరపచ్చయా…పే… హేతుపచ్చయా నోఅవిగతపచ్చయా.

౪౭. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా నఅధిపతిపచ్చయా… హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా నఅనన్తరపచ్చయా…పే… హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా నోఅవిగతపచ్చయా.

హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా అధిపతిపచ్చయా నఅనన్తరపచ్చయా…పే… హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా అధిపతిపచ్చయా నోఅవిగతపచ్చయా.

హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా అధిపతిపచ్చయా అనన్తరపచ్చయా నసమనన్తరపచ్చయా…పే… హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా అధిపతిపచ్చయా అనన్తరపచ్చయా నోఅవిగతపచ్చయా…పే….

హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా అధిపతిపచ్చయా అనన్తరపచ్చయా సమనన్తరపచ్చయా సహజాతపచ్చయా అఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయా నిస్సయపచ్చయా ఉపనిస్సయపచ్చయా పురేజాతపచ్చయా పచ్ఛాజాతపచ్చయా ఆసేవనపచ్చయా కమ్మపచ్చయా విపాకపచ్చయా ఆహారపచ్చయా ఇన్ద్రియపచ్చయా ఝానపచ్చయా మగ్గపచ్చయా సమ్పయుత్తపచ్చయా విప్పయుత్తపచ్చయా అత్థిపచ్చయా నత్థిపచ్చయా విగతపచ్చయా నోఅవిగతపచ్చయా.

౪౮. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య ఆరమ్మణపచ్చయా… అధిపతిపచ్చయా… అనన్తరపచ్చయా…పే… అవిగతపచ్చయా నహేతుపచ్చయా … అవిగతపచ్చయా నఆరమ్మణపచ్చయా…పే… అవిగతపచ్చయా నోవిగతపచ్చయా.

అవిగతపచ్చయా హేతుపచ్చయా నఆరమ్మణపచ్చయా…పే… అవిగతపచ్చయా హేతుపచ్చయా నోవిగతపచ్చయా.

అవిగతపచ్చయా హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా నఅధిపతిపచ్చయా…పే… అవిగతపచ్చయా హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా నోవిగతపచ్చయా.

అవిగతపచ్చయా హేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా అధిపతిపచ్చయా అనన్తరపచ్చయా సమనన్తరపచ్చయా సహజాతపచ్చయా…పే… నోవిగతపచ్చయా.

(గ) తికఞ్చ పట్ఠానవరం దుకుత్తమం,

దుకం తికఞ్చేవ తికం దుకఞ్చ;

తికం తికఞ్చేవ దుకం దుకఞ్చ,

ఛ అనులోమపచ్చనీయమ్హి నయా సుగమ్భీరాతి.

౪. పచ్చయపచ్చనీయానులోమం

౪౯. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య నహేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య నహేతుపచ్చయా అధిపతిపచ్చయా…పే… నహేతుపచ్చయా అవిగతపచ్చయా.

౫౦. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య నహేతుపచ్చయా నఆరమ్మణపచ్చయా అధిపతిపచ్చయా…పే… అవిగతపచ్చయా.

నహేతుపచ్చయా నఆరమ్మణపచ్చయా నఅధిపతిపచ్చయా…పే… అవిగతపచ్చయా.

నహేతుపచ్చయా నఆరమ్మణపచ్చయా నఅధిపతిపచ్చయా నఅనన్తరపచ్చయా నసమనన్తరపచ్చయా…పే… నోఅత్థిపచ్చయా నోనత్థిపచ్చయా నోవిగతపచ్చయా అవిగతపచ్చయా.

౫౧. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య నఆరమ్మణపచ్చయా హేతుపచ్చయా.

౫౨. సియా కుసలం ధమ్మం పటిచ్చ కుసలో ధమ్మో ఉప్పజ్జేయ్య నఆరమ్మణపచ్చయా అధిపతిపచ్చయా…పే… నఆరమ్మణపచ్చయా అవిగతపచ్చయా…పే… నోఅవిగతపచ్చయా హేతుపచ్చయా… నోఅవిగతపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా…పే… నోఅవిగతపచ్చయా విగతపచ్చయా.

నోఅవిగతపచ్చయా నహేతుపచ్చయా ఆరమ్మణపచ్చయా…పే… నోఅవిగతపచ్చయా నహేతుపచ్చయా విగతపచ్చయా.

నోఅవిగతపచ్చయా నహేతుపచ్చయా నఆరమ్మణపచ్చయా నఅధిపతిపచ్చయా…పే… నోఅత్థిపచ్చయా నోనత్థిపచ్చయా విగతపచ్చయా.

(ఘ) తికఞ్చ పట్ఠానవరం దుకుత్తమం,

దుకం తికఞ్చేవ తికం దుకఞ్చ;

తికం తికఞ్చేవ దుకం దుకఞ్చ,

ఛ పచ్చనీయానులోమమ్హి నయా సుగమ్భీరాతి.