౧౨. ఉపాదాపఞ్ఞత్తానుయోగో

౯౫. రూపం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. రూపం అనిచ్చం సఙ్ఖతం పటిచ్చసముప్పన్నం ఖయధమ్మం వయధమ్మం విరాగధమ్మం నిరోధధమ్మం విపరిణామధమ్మన్తి? ఆమన్తా? పుగ్గలోపి అనిచ్చో సఙ్ఖతో పటిచ్చసముప్పన్నో ఖయధమ్మో వయధమ్మో విరాగధమ్మో నిరోధధమ్మో విపరిణామధమ్మోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౯౬. వేదనం ఉపాదాయ… సఞ్ఞం ఉపాదాయ… సఙ్ఖారే ఉపాదాయ… విఞ్ఞాణం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. విఞ్ఞాణం అనిచ్చం సఙ్ఖతం పటిచ్చసముప్పన్నం ఖయధమ్మం వయధమ్మం విరాగధమ్మం నిరోధధమ్మం విపరిణామధమ్మన్తి? ఆమన్తా. పుగ్గలోపి అనిచ్చో సఙ్ఖతో పటిచ్చసముప్పన్నో ఖయధమ్మో వయధమ్మో విరాగధమ్మో నిరోధధమ్మో విపరిణామధమ్మోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౯౭. రూపం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. నీలం రూపం ఉపాదాయ నీలకస్స పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… పీతం రూపం ఉపాదాయ… లోహితం రూపం ఉపాదాయ… ఓదాతం రూపం ఉపాదాయ… సనిదస్సనం రూపం ఉపాదాయ… అనిదస్సనం రూపం ఉపాదాయ… సప్పటిఘం రూపం ఉపాదాయ… అప్పటిఘం రూపం ఉపాదాయ అప్పటిఘస్స పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౯౮. వేదనం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. కుసలం వేదనం ఉపాదాయ కుసలస్స పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కుసలం వేదనం ఉపాదాయ కుసలస్స పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. కుసలా వేదనా సఫలా సవిపాకా ఇట్ఠఫలా కన్తఫలా మనుఞ్ఞఫలా అసేచనకఫలా సుఖుద్రయా సుఖవిపాకాతి? ఆమన్తా. కుసలోపి పుగ్గలో సఫలో సవిపాకో ఇట్ఠఫలో కన్తఫలో మనుఞ్ఞఫలో అసేచనకఫలో సుఖుద్రయో సుఖవిపాకోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౯౯. వేదనం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. అకుసలం వేదనం ఉపాదాయ అకుసలస్స పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అకుసలం వేదనం ఉపాదాయ అకుసలస్స పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. అకుసలా వేదనా సఫలా సవిపాకా అనిట్ఠఫలా అకన్తఫలా అమనుఞ్ఞఫలా సేచనకఫలా దుక్ఖుద్రయా దుక్ఖవిపాకాతి? ఆమన్తా. అకుసలోపి పుగ్గలో సఫలో సవిపాకో అనిట్ఠఫలో అకన్తఫలో అమనుఞ్ఞఫలో సేచనకఫలో దుక్ఖుద్రయో దుక్ఖవిపాకోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౧౦౦. వేదనం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. అబ్యాకతం వేదనం ఉపాదాయ అబ్యాకతస్స పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అబ్యాకతం వేదనం ఉపాదాయ అబ్యాకతస్స పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. అబ్యాకతా వేదనా అనిచ్చా సఙ్ఖతా పటిచ్చసముప్పన్నా ఖయధమ్మా వయధమ్మా విరాగధమ్మా నిరోధధమ్మా విపరిణామధమ్మాతి? ఆమన్తా. అబ్యాకతోపి పుగ్గలో అనిచ్చో సఙ్ఖతో పటిచ్చసముప్పన్నో ఖయధమ్మో వయధమ్మో విరాగధమ్మో నిరోధధమ్మో విపరిణామధమ్మోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౧౦౧. సఞ్ఞం ఉపాదాయ… సఙ్ఖారే ఉపాదాయ… విఞ్ఞాణం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. కుసలం విఞ్ఞాణం ఉపాదాయ కుసలస్స పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కుసలం విఞ్ఞాణం ఉపాదాయ కుసలస్స పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. కుసలం విఞ్ఞాణం సఫలం సవిపాకం ఇట్ఠఫలం కన్తఫలం మనుఞ్ఞఫలం అసేచనకఫలం సుఖుద్రయం సుఖవిపాకన్తి? ఆమన్తా. కుసలోపి పుగ్గలో సఫలో సవిపాకో ఇట్ఠఫలో కన్తఫలో మనుఞ్ఞఫలో అసేచనకఫలో సుఖుద్రయో సుఖవిపాకోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౧౦౨. విఞ్ఞాణం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. అకుసలం విఞ్ఞాణం ఉపాదాయ అకుసలస్స పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అకుసలం విఞ్ఞాణం ఉపాదాయ అకుసలస్స పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. అకుసలం విఞ్ఞాణం సఫలం సవిపాకం అనిట్ఠఫలం అకన్తఫలం అమనుఞ్ఞఫలం సేచనకఫలం దుక్ఖుద్రయం దుక్ఖవిపాకన్తి? ఆమన్తా. అకుసలోపి పుగ్గలో సఫలో సవిపాకో అనిట్ఠఫలో అకన్తఫలో అమనుఞ్ఞఫలో సేచనకఫలో దుక్ఖుద్రయో దుక్ఖవిపాకోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౧౦౩. విఞ్ఞాణం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. అబ్యాకతం విఞ్ఞాణం ఉపాదాయ అబ్యాకతస్స పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అబ్యాకతం విఞ్ఞాణం ఉపాదాయ అబ్యాకతస్స పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. అబ్యాకతం విఞ్ఞాణం అనిచ్చం సఙ్ఖతం పటిచ్చసముప్పన్నం ఖయధమ్మం వయధమ్మం విరాగధమ్మం నిరోధధమ్మం విపరిణామధమ్మన్తి? ఆమన్తా. అబ్యాకతోపి పుగ్గలో అనిచ్చో సఙ్ఖతో పటిచ్చసముప్పన్నో ఖయధమ్మో వయధమ్మో విరాగధమ్మో నిరోధధమ్మో విపరిణామధమ్మోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౧౦౪. చక్ఖుం ఉపాదాయ ‘‘చక్ఖుమా పుగ్గలో’’తి వత్తబ్బోతి? ఆమన్తా. చక్ఖుమ్హి నిరుద్ధే ‘‘చక్ఖుమా పుగ్గలో నిరుద్ధో’’తి వత్తబ్బోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సోతం ఉపాదాయ… ఘానం ఉపాదాయ… జివ్హం ఉపాదాయ… కాయం ఉపాదాయ… మనం ఉపాదాయ ‘‘మనవా పుగ్గలో’’తి వత్తబ్బోతి? ఆమన్తా. మనమ్హి నిరుద్ధే ‘‘మనవా పుగ్గలో నిరుద్ధో’’తి వత్తబ్బోతి? న హేవం వత్తబ్బే.

౧౦౫. మిచ్ఛాదిట్ఠిం ఉపాదాయ ‘‘మిచ్ఛాదిట్ఠియో పుగ్గలో’’తి వత్తబ్బోతి? ఆమన్తా. మిచ్ఛాదిట్ఠియా నిరుద్ధాయ ‘‘మిచ్ఛాదిట్ఠియో పుగ్గలో నిరుద్ధో’’తి వత్తబ్బోతి? న హేవం వత్తబ్బే. మిచ్ఛాసఙ్కప్పం ఉపాదాయ… మిచ్ఛావాచం ఉపాదాయ… మిచ్ఛాకమ్మన్తం ఉపాదాయ… మిచ్ఛాఆజీవం ఉపాదాయ … మిచ్ఛావాయామం ఉపాదాయ… మిచ్ఛాసతిం ఉపాదాయ… మిచ్ఛాసమాధిం ఉపాదాయ ‘‘మిచ్ఛాసమాధియో పుగ్గలో’’తి వత్తబ్బోతి? ఆమన్తా. మిచ్ఛాసమాధిమ్హి నిరుద్ధే ‘‘మిచ్ఛాసమాధియో పుగ్గలో నిరుద్ధో’’తి వత్తబ్బోతి? న హేవం వత్తబ్బే.

౧౦౬. సమ్మాదిట్ఠిం ఉపాదాయ ‘‘సమ్మాదిట్ఠియో పుగ్గలో’’తి వత్తబ్బోతి? ఆమన్తా. సమ్మాదిట్ఠియా నిరుద్ధాయ ‘‘సమ్మాదిట్ఠియో పుగ్గలో నిరుద్ధో’’తి వత్తబ్బోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సమ్మాసఙ్కప్పం ఉపాదాయ… సమ్మావాచం ఉపాదాయ… సమ్మాకమ్మన్తం ఉపాదాయ… సమ్మాఆజీవం ఉపాదాయ… సమ్మావాయామం ఉపాదాయ… సమ్మాసతిం ఉపాదాయ… సమ్మాసమాధిం ఉపాదాయ ‘‘సమ్మాసమాధియో పుగ్గలో’’తి వత్తబ్బోతి? ఆమన్తా. సమ్మాసమాధిమ్హి నిరుద్ధే ‘‘సమ్మాసమాధియో పుగ్గలో నిరుద్ధో’’తి వత్తబ్బోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౧౦౭. రూపం ఉపాదాయ, వేదనం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. ద్విన్నం ఖన్ధానం ఉపాదాయ ద్విన్నం పుగ్గలానం పఞ్ఞత్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… రూపం ఉపాదాయ, వేదనం ఉపాదాయ, సఞ్ఞం ఉపాదాయ, సఙ్ఖారే ఉపాదాయ, విఞ్ఞాణం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. పఞ్చన్నం ఖన్ధానం ఉపాదాయ పఞ్చన్నం పుగ్గలానం పఞ్ఞత్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౧౦౮. చక్ఖాయతనం ఉపాదాయ, సోతాయతనం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. ద్విన్నం ఆయతనానం ఉపాదాయ ద్విన్నం పుగ్గలానం పఞ్ఞత్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… చక్ఖాయతనం ఉపాదాయ, సోతాయతనం ఉపాదాయ…పే… ధమ్మాయతనం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. ద్వాదసన్నం ఆయతనానం ఉపాదాయ ద్వాదసన్నం పుగ్గలానం పఞ్ఞత్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౧౦౯. చక్ఖుధాతుం ఉపాదాయ, సోతధాతుం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. ద్విన్నం ధాతూనం ఉపాదాయ ద్విన్నం పుగ్గలానం పఞ్ఞత్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… చక్ఖుధాతుం ఉపాదాయ, సోతధాతుం ఉపాదాయ…పే… ధమ్మధాతుం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. అట్ఠారసన్నం ధాతూనం ఉపాదాయ అట్ఠారసన్నం పుగ్గలానం పఞ్ఞత్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౧౧౦. చక్ఖున్ద్రియం ఉపాదాయ, సోతిన్ద్రియం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. ద్విన్నం ఇన్ద్రియానం ఉపాదాయ ద్విన్నం పుగ్గలానం పఞ్ఞత్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… చక్ఖున్ద్రియం ఉపాదాయ, సోతిన్ద్రియం ఉపాదాయ…పే… అఞ్ఞాతావిన్ద్రియం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. బావీసతీనం [బావీసతియా (?)] ఇన్ద్రియానం ఉపాదాయ బావీసతీనం పుగ్గలానం పఞ్ఞత్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౧౧౧. ఏకవోకారభవం ఉపాదాయ ఏకస్స పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. చతువోకారభవం ఉపాదాయ చతున్నం పుగ్గలానం పఞ్ఞత్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ఏకవోకారభవం ఉపాదాయ ఏకస్స పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. పఞ్చవోకారభవం ఉపాదాయ పఞ్చన్నం పుగ్గలానం పఞ్ఞత్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ఏకవోకారభవే ఏకోవ పుగ్గలోతి? ఆమన్తా. చతువోకారభవే చత్తారోవ [చత్తారో (?)] పుగ్గలాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ఏకవోకారభవే ఏకోవ పుగ్గలోతి? ఆమన్తా. పఞ్చవోకారభవే పఞ్చేవ పుగ్గలాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౧౧౨. యథా రుక్ఖం ఉపాదాయ ఛాయాయ పఞ్ఞత్తి, ఏవమేవం రూపం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ( ) [(ఆమన్తా) (?) ఏవం అనన్తరవారత్తయేపి] యథా రుక్ఖం ఉపాదాయ ఛాయాయ పఞ్ఞత్తి, రుక్ఖోపి అనిచ్చో ఛాయాపి అనిచ్చా, ఏవమేవం రూపం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తి, రూపమ్పి అనిచ్చం పుగ్గలోపి అనిచ్చోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… యథా రుక్ఖం ఉపాదాయ ఛాయాయ పఞ్ఞత్తి, అఞ్ఞో రుక్ఖో అఞ్ఞా ఛాయా, ఏవమేవం రూపం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తి, అఞ్ఞం రూపం అఞ్ఞో పుగ్గలోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౧౧౩. యథా గామం ఉపాదాయ గామికస్స పఞ్ఞత్తి, ఏవమేవం రూపం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? యథా గామం ఉపాదాయ గామికస్స పఞ్ఞత్తి, అఞ్ఞో గామో అఞ్ఞో గామికో, ఏవమేవం రూపం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తి, అఞ్ఞం రూపం అఞ్ఞో పుగ్గలోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౧౧౪. యథా రట్ఠం ఉపాదాయ రఞ్ఞో పఞ్ఞత్తి, ఏవమేవం రూపం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? యథా రట్ఠం ఉపాదాయ రఞ్ఞో పఞ్ఞత్తి, అఞ్ఞం రట్ఠం అఞ్ఞో రాజా, ఏవమేవం రూపం ఉపాదాయ పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తి, అఞ్ఞం రూపం అఞ్ఞో పుగ్గలోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౧౧౫. యథా న నిగళో నేగళికో, యస్స నిగళో సో నేగళికో, ఏవమేవం న రూపం రూపవా, యస్స రూపం సో రూపవాతి? యథా న నిగళో నేగళికో, యస్స నిగళో సో నేగళికో, అఞ్ఞో నిగళో అఞ్ఞో నేగళికో, ఏవమేవం న రూపం రూపవా, యస్స రూపం సో రూపవా, అఞ్ఞం రూపం అఞ్ఞో రూపవాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౧౧౬. చిత్తే చిత్తే పుగ్గలస్స పఞ్ఞత్తీతి? ఆమన్తా. చిత్తే చిత్తే పుగ్గలో జాయతి జీయతి మీయతి చవతి ఉపపజ్జతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… దుతియే చిత్తే ఉప్పన్నే న వత్తబ్బం సోతి వా అఞ్ఞోతి వాతి? ఆమన్తా. దుతియే చిత్తే ఉప్పన్నే న వత్తబ్బం కుమారకోతి వా కుమారికాతి వాతి? వత్తబ్బం.

ఆజానాహి నిగ్గహం. హఞ్చి దుతియే చిత్తే ఉప్పన్నే న వత్తబ్బం – ‘‘సోతి వా అఞ్ఞోతి వా,’’ తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘దుతియే చిత్తే ఉప్పన్నే న వత్తబ్బం – ‘కుమారకోతి వా కుమారికాతి వా’’’తి. యం తత్థ వదేసి – ‘‘వత్తబ్బే ఖో – ‘దుతియే చిత్తే ఉప్పన్నే న వత్తబ్బం – సోతి వా అఞ్ఞోతి వా, దుతియే చిత్తే ఉప్పన్నే వత్తబ్బం – కుమారకోతి వా కుమారికాతి వా’’’తి మిచ్ఛా.

హఞ్చి వా పన దుతియే చిత్తే ఉప్పన్నే వత్తబ్బం – ‘‘కుమారకోతి వా కుమారికా’’తి వా, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘దుతియే చిత్తే ఉప్పన్నే వత్తబ్బం – ‘సోతి వా అఞ్ఞోతి వా’’’తి. యం తత్థ వదేసి – ‘‘వత్తబ్బే ఖో – ‘దుతియే చిత్తే ఉప్పన్నే న వత్తబ్బం – సోతి వా అఞ్ఞోతి వా, దుతియే చిత్తే ఉప్పన్నే వత్తబ్బం – కుమారకోతి వా కుమారికాతి వా’’’తి మిచ్ఛా.

౧౧౭. దుతియే చిత్తే ఉప్పన్నే న వత్తబ్బం – ‘‘సోతి వా అఞ్ఞోతి వా’’తి? ఆమన్తా. దుతియే చిత్తే ఉప్పన్నే న వత్తబ్బం – ‘‘ఇత్థీతి వా పురిసోతి వా గహట్ఠోతి వా పబ్బజితోతి వా దేవోతి వా మనుస్సోతి వా’’తి? వత్తబ్బం.

ఆజానాహి నిగ్గహం. హఞ్చి దుతియే చిత్తే ఉప్పన్నే న వత్తబ్బం – ‘‘సోతి వా అఞ్ఞోతి వా,’’ తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘దుతియే చిత్తే ఉప్పన్నే న వత్తబ్బం – ‘దేవోతి వా మనుస్సోతి వా’’’తి. యం తత్థ వదేసి – ‘‘వత్తబ్బే ఖో – ‘దుతియే చిత్తే ఉప్పన్నే న వత్తబ్బం – సోతి వా అఞ్ఞోతి వా, దుతియే చిత్తే ఉప్పన్నే వత్తబ్బం – దేవోతి వా మనుస్సోతి వా’’’తి మిచ్ఛా.

హఞ్చి వా పన దుతియే చిత్తే ఉప్పన్నే వత్తబ్బం – ‘‘దేవోతి వా మనుస్సోతి వా,’’ తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘దుతియే చిత్తే ఉప్పన్నే వత్తబ్బం – ‘సోతి వా అఞ్ఞోతి వా’’’తి. యం తత్థ వదేసి – ‘‘వత్తబ్బే ఖో – ‘దుతియే చిత్తే ఉప్పన్నే న వత్తబ్బం – సోతి వా అఞ్ఞోతి వా, దుతియే చిత్తే ఉప్పన్నే వత్తబ్బం – దేవోతి వా మనుస్సోతి వా’’’తి మిచ్ఛా…పే….

౧౧౮. న వత్తబ్బం – ‘‘పుగ్గలో ఉపలబ్భతి సచ్చికట్ఠపరమత్థేనా’’తి? ఆమన్తా. నను యో పస్సతి యం పస్సతి యేన పస్సతి, సో పస్సతి తం పస్సతి తేన పస్సతీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి యో పస్సతి యం పస్సతి యేన పస్సతి, సో పస్సతి తం పస్సతి తేన పస్సతి; తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పుగ్గలో ఉపలబ్భతి సచ్చికట్ఠపరమత్థేనా’’తి.

౧౧౯. న వత్తబ్బం – ‘‘పుగ్గలో ఉపలబ్భతి సచ్చికట్ఠపరమత్థేనా’’తి? ఆమన్తా. నను యో సుణాతి…పే… యో ఘాయతి… యో సాయతి… యో ఫుసతి… యో విజానాతి యం విజానాతి యేన విజానాతి, సో విజానాతి తం విజానాతి తేన విజానాతీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి యో విజానాతి యం విజానాతి యేన విజానాతి, సో విజానాతి తం విజానాతి తేన విజానాతి; తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పుగ్గలో ఉపలబ్భతి సచ్చికట్ఠపరమత్థేనా’’తి.

౧౨౦. పుగ్గలో ఉపలబ్భతి సచ్చికట్ఠపరమత్థేనాతి? ఆమన్తా. నను యో న పస్సతి యం న పస్సతి యేన న పస్సతి, సో న పస్సతి తం న పస్సతి తేన న పస్సతీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి యో న పస్సతి యం న పస్సతి యేన న పస్సతి, సో న పస్సతి తం న పస్సతి తేన న పస్సతి; నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పుగ్గలో ఉపలబ్భతి సచ్చికట్ఠపరమత్థేనా’’తి.

పుగ్గలో ఉపలబ్భతి సచ్చికట్ఠపరమత్థేనాతి? ఆమన్తా. నను యో న సుణాతి…పే… యో న ఘాయతి… యో న సాయతి… యో న ఫుసతి… యో న విజానాతి యం న విజానాతి యేన న విజానాతి, సో న విజానాతి తం న విజానాతి తేన న విజానాతీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి యో న విజానాతి యం న విజానాతి యేన న విజానాతి, సో న విజానాతి తం న విజానాతి తేన న విజానాతి; నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పుగ్గలో ఉపలబ్భతి సచ్చికట్ఠపరమత్థేనా’’తి.

౧౨౧. న వత్తబ్బం – ‘‘పుగ్గలో ఉపలబ్భతి సచ్చికట్ఠపరమత్థేనా’’తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘పస్సామహం, భిక్ఖవే, దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన సత్తే చవమానే ఉపపజ్జమానే హీనే పణీతే సువణ్ణే దుబ్బణ్ణే, సుగతే దుగ్గతే యథాకమ్మూపగే సత్తే పజానామీ’’తి [మ. ని. ౧.౨౧౩ థోకం విసదిసం]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి పుగ్గలో ఉపలబ్భతి సచ్చికట్ఠపరమత్థేనాతి.

౧౨౨. వుత్తం భగవతా – ‘‘పస్సామహం, భిక్ఖవే, దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన సత్తే చవమానే ఉపపజ్జమానే హీనే పణీతే సువణ్ణే దుబ్బణ్ణే, సుగతే దుగ్గతే యథాకమ్మూపగే సత్తే పజానామీ’’తి కత్వా తేనేవ కారణేన పుగ్గలో ఉపలబ్భతి సచ్చికట్ఠపరమత్థేనాతి? ఆమన్తా. భగవా దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన రూపం పస్సతి పుగ్గలం పస్సతీతి? రూపం పస్సతి. రూపం పుగ్గలో, రూపం చవతి, రూపం ఉపపజ్జతి, రూపం యథాకమ్మూపగన్తి? న హేవం వత్తబ్బే.

భగవా దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన రూపం పస్సతి పుగ్గలం పస్సతీతి? పుగ్గలం పస్సతి. పుగ్గలో రూపం రూపాయతనం రూపధాతు నీలం పీతకం లోహితకం ఓదాతం చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం చక్ఖుస్మిం పటిహఞ్ఞతి, చక్ఖుస్స ఆపాథం ఆగచ్ఛతీతి? న హేవం వత్తబ్బే.

భగవా దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన రూపం పస్సతి పుగ్గలం పస్సతీతి? ఉభో పస్సతి. ఉభో రూపం రూపాయతనం రూపధాతు, ఉభో నీలా, ఉభో పీతకా, ఉభో లోహితకా, ఉభో ఓదాతా, ఉభో చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యా, ఉభో చక్ఖుస్మిం పటిహఞ్ఞన్తి, ఉభో చక్ఖుస్స ఆపాథం ఆగచ్ఛన్తి, ఉభో చవన్తి, ఉభో ఉపపజ్జన్తి, ఉభో యథాకమ్మూపగాతి? న హేవం వత్తబ్బే.

ఉపాదాపఞ్ఞత్తానుయోగో.