సూరస్సతీనీతి

దుతియో భాగో

౧. ధనస్స దుబ్బిధం కిచ్చం,

పాపేతి ఉణ్ణతం ధనిం;

అధనిం ఓణతం లోకే,

సఞ్చినే తేన తం ధనం.

౨. వట్టతే సతతం సీఘం,

కాలచక్కం అవారితం;

తేన ఘటీ దినం మాసో,

వస్సో భవత్య చీరతో.

౩. సత్తునా న హి సన్ధేయ్య,

ఏకదా సో భయం కరో;

సుతత్తమపి పానీయం,

సమయతే ను పావకం.

౪. విజహం పకతిం యో హి,

వికతిం పున గచ్ఛతి;

సభావేన ఆకారేన,

విప్పల్లాసం స గచ్ఛతి;

సంసుమార గతా గోధా,

యథా థీ పుమవేసికా.

౫. పక్ఖం లద్ధాన ఉడ్డేన్తి,

ఉపచికా హి వమ్మికా;

నిక్ఖన్తా మరణం యన్తి,

ఉప్పతా నిప్పతం గతా.

౬. సబ్బంపియస్స దజ్జేయ్య,

నిస్సేసం పియమానసం;

సద్ధాచిత్తం తు నో విఞ్ఞూ,

సద్ధాయికో పక్ఖలితో.

౭. సక్కోతి లఙ్ఘితుం బ్యామం,

మహుస్సాహేన యో హి సో;

తదడ్ఢం అనుస్సాహేన,

నోస్సాహో తేసు థోమితో;

మహుస్సాహో దుక్ఖో లోకే,

అనుస్సాహో సదా సుఖో.

౮. దుక్ఖమం అక్ఖమన్తో యో,

పిట్ఠికారీచ దుక్కరం,

కదా లభేయ్య సో లోకే,

సుఖమం సుకరం ముధా;

పచ్చక్ఖఞ్హి సో కరేయ్య,

దుక్ఖమఞ్చాపి దుక్కరం.

౯. అనగ్ఘో మనుస్సో లోకే,

తోసనాపోసనాదినా;

తేన సో మహగ్ఘం కమ్మం,

కరే లోకహితాయుతం.

౧౦. వాతేన నప్పభిజ్జన్తి,

నిన్నా వేళూ కసా నళా;

యథావాతం నగచ్ఛన్తి,

తథా చరే జనే కదా.

౧౧. పురతో చ పచ్ఛతో చే,

నిస్సయో నత్థి పస్సతో;

అధికం వీరియం హోతి,

అత్తనాథో తదా భవే.

౧౨. ఖణం ఆఖుబిలం సీహో,

పాసాణసకలాకులం;

పప్పోతి నఖభఙ్గంవా,

ఫలంవా మూసికో భవే.

౧౩. మగ్గముళ్హా జనా అన్ధా,

అమగ్గా మగ్గసఞ్ఞినో;

తథేవ దుప్పఞ్ఞా ముళ్హా,

తథత్థం నావ బుజ్ఝరే.

౧౪. పియరూపం వీరరూపం,

దువిధా రూపసమ్పదా,

నారిం ఇచ్ఛే పియరూపిం,

పురిసం వీరరూపకం.

౧౫. పజ్జలన్తి హి ఖజ్జోతా,

పక్ఖచాలనకమ్మునా;

కుసితా సుపితా నేతే,

తథా జనాపి కమ్మికా.

౧౬. కుమ్మసఙ్కోచమోపమ్య,

నిగ్గహమపి సంఖమే;

పత్తకాలే తు నీతిఞ్ఞో,

కణ్హసప్పోవ ఉట్ఠహే.

౧౭. భక్ఖసేసం నఖాదన్తి,

సీహా ఉన్నతచేతసా;

పరంపి నపణామేన్తి,

వుద్ధికామా తథా చరే.

౧౮. న వ వస్సో సముప్పన్నో,

ఖీణో పురాణహాయనో;

నవవస్సే నవా మేత్తా,

భావితబ్బా హితేసినా.

౧౯. సన్తాపయన్తి కమయాప్యభుజం న రోగా,

దుమ్మన్తినం కముపయన్తి న నీతిదోసా;

కం స్రీ న మానయతి కం న చ హన్తి మచ్చు,

కం థీకతా న విసయా పరిపీళయన్తి.

(వసన్తతిలకాగాథా.)

౨౦. (క) బ్యామమత్తేన దణ్డేన,

యోలుమ్బ్య ఉదకం మినే;

అగమ్భీరం గమ్భీరంవా,

అగాధే మఞ్ఞి గమ్భీరం.

(ఖ)

తథా మన్దో సఞ్ఞాణేన,

అగాధే మఞ్ఞి పణ్డితం;

సమాసమం న జానాతి,

బహ్వప్పం తిక్ఖమన్దతం.

౨౧. దుట్ఠకమ్మే సఙ్గమన్తి,

ఛేకకమ్మే చ నో ఇధ;

మచ్చుం వహన్తి సీసేన,

తే ముళ్హా ముళ్హసఙ్గమా.

౨౨. దువిధో సఙ్గమో లోకే,

ఉజుకో కుటిలో భవే;

ఉజుకోవ పసంసేయ్యో,

నోహ్యఞ్ఞో సాజసఙ్గమో.

తే ఇమినా ఉపాయేన సమగ్గా సమ్మోదమానా మహా భిత్తిపిట్ఠికాయ వసన్తి. (మహోసధజాతక అట్ఠకథా)

౨౩. యూథికా పుప్ఫతే నోహి,

సిఞ్చితాపి పునప్పునం;

పుప్ఫతే సమ్పత్తే కాలే,

ఏవం ధారేథ వీరియం.

౨౪. ధనుచ్చయో ధనక్ఖేపో,

దువిధా హి ధనాకతి;

ధనుచ్చయే నయో అత్థి,

ధనక్ఖేపమ్హి నో ఇధ.

౨౫. అమాతా పితరసం వడ్ఢం,

జూతకారఞ్చ చఞ్చలం;

నాలపేయ్య విసేసఞ్ఞూ,

యదిచ్ఛే సిద్ధి మత్తనో.

హలిద్దిరాగం కపిచిత్తం,

పురిసం రాగవిరాగినం;

ఏదిసం తాత మాసేవి,

నిమ్మనుస్సంపి చే సియా.

౨౬. గుణా గుణఞ్ఞూసు గుణా భవన్తి,

తే నిగ్గుణం పత్వా భవన్తి దోసా;

ఆసాద్యతోయా పభవన్తి నజ్జో,

సముద్రమాసజ్జ భవన్త్యపేయ్యా.

(ఉపజాతిగాథా)

౨౭. సిలారూపం నిమ్మినన్తి,

కోట్టేత్వాన పునప్పునం;

కోట్టకోవ తథా బాలా,

సాధుం ఓవజ్జ నిమ్మితా.