నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స

లోకనీతి

౧. పణ్డితకణ్డో

౧. లోకనీతిం పవక్ఖామి,

నానాసత్థసముద్ధటం;

మాగధేనేవ సఙ్ఖేపం,

వన్దిత్వా రతనత్థయం.

౨. నీతిలోకే పురిసస్స సారో,

మాతా పితా ఆచరియోచ మిత్తో;

తస్మా హి నీతిం పురిసో విజఞ్ఞా,

ఞాణీ మహా హోతి బహుస్సుతోచ.

౩. అలసస్స కుతో సిప్పం,

అసిప్పస్స కుతో ధనం;

అధనస్స కుతో మిత్తం,

అమిత్తస్స కుతో సుఖం;

అసుఖస్స కుతో పుఞ్ఞం,

అపుఞ్ఞస్స కుతో వరం.

౪. సిప్పా సమం ధనం నత్థి,

సిప్పం చోరా నగణ్హరే;

ఇధ లోకే సిప్పం మిత్తం,

పరలోకే సుఖావహం.

౫. అప్పకం నాతిమఞ్ఞేయ్య,

చిత్తే సుతం నిధాపయే;

వమ్మికోదకబిన్దూవ,

చిరేన పరిపూరతి.

౬. ఖుద్దోతి నాతిమఞ్ఞేయ్య,

విజ్జం వా సిప్పమేవ వా;

ఏకమ్పి పరియోదాతం,

జీవితకప్పకారణం.

౭. సేలే సేలే న మాణికం,

గజే గజే న ముత్తికం;

వనే వనే న చన్దనం,

ఠానే ఠానే న పణ్డితం.

౮. పణ్డితో సుతసమ్పన్నో,

యత్థ అత్థీతి చే సుతో;

మహుస్సాహేన తం ఠానం,

గన్తబ్బంవ సుతేసినా.

౯. సినే సిప్పం సినే ధనం,

సినే పబ్బతమారుహం;

సినే కామస్స కోధస్స,

ఇమే పఞ్చ సినే సినే.

౧౦. సుతి సమ్ముతి సఙ్ఖ్యాచ,

యోగా నీతి విసేసకా;

గన్ధబ్బా గణికా చేవ,

ధను బేదా చ పూరణా.

౧౧. తికిచ్ఛా ఇతిహాసా చ,

జోతి మాయా చ ఛన్దతి;

కేతు మన్తా చ సద్దా చ,

సిప్పాట్ఠారసకా ఇమే.

౧౨. అపుట్ఠో పణ్డితో భేరీ,

పజ్జున్నో మే హోతి పుచ్ఛితో;

బాలో పుట్ఠో అపుట్ఠోపి,

బహుమ్పి భణతే సదా.

౧౩. పోత్థకేసు చ యం సిప్పం,

పరహత్థేసు యం ధనం;

యథాకిచ్చే సముప్పన్నే,

న తం సిప్పం న తం ధనం.

౧౪. జలప్పమాణం కుముద్దనాలం,

కులప్పమాణం వినయో పమాణం;

బ్యత్తిప్పమాణం కథీతవాక్యం,

పథవియా పమాణం తిణ మిలాతం.

౧౫. అప్పస్సుతో సుతం అప్పం,

బహుం మఞ్ఞతి మానవా;

సిన్ధూదకం అపస్సన్తో,

కూపే తోయంవ మణ్డుకో.

౧౬. పథమం పరాజయే సిప్పం,

దుతియం పరాజయే ధనం;

తతియం పరాజయే ధమ్మం,

చతుత్థం కిం కరిస్సతి.

౧౭. బ్యత్త పుత్ర కిమలసో,

అబ్యత్తో భారహారకో;

బ్యత్తకో పూజితో లోకే,

బ్యత్త పుత్ర దినే దినే.

౧౮. మాతా వేరీ పితా సత్రు,

కేన బాలే న సిక్ఖితా;

సభామజ్ఝే న సోభన్తి,

హంసమజ్ఝే బకోయథా.

౧౯. కణ్టకం గిరి కో తిక్ఖతి,

కో అఞ్జనం మిగక్ఖికం;

ఉప్పథం పల్లలే కో సుగన్ధం,

కుల-పుత్త-రూపో కో పవత్తతి;

సామం-భావో.

౨౦. న రసం అకోతమ్బులం,

అధనస్స, లఙ్కతమ్పి;

అలోనకన్తు బ్యఞ్జనం,

బ్యాకరణం అసిప్పస్స.

౨౧. సుస్సుసా సుతసమ్పన్నో,

సుతాపఞ్ఞాయ పవడ్ఢతి;

పఞ్ఞాయ అత్థం జానాతి,

ఞాతో అత్థో సుఖావహో.

౨౨. భోజనం మేథునం నిద్దా,

గోణే పోసేపి విజ్జతి;

విజ్జా విసేసో పోసస్స,

తం హీనో గోసమో భవే.

౨౩. నత్థి విజ్జాసమంమిత్తం,

నచ బ్యాధిసమో రిపు;

నచ అత్తసమం పేమం,

నచ కమ్మసమం బలం.

౨౪. హంసో మజ్ఝే న కాకానం,

సీహో గున్నం న సోభతే;

గద్రభమజ్ఝే తురఙ్గో,

బాలమజ్ఝే చ పణ్డితో.

౨౫. యావజీవమ్పి చే బాలో,

పణ్డితం పయిరుపాసతి;

న సో ధమ్మం విజానాతి,

దబ్బి సూపరసం యథా.

౨౬. ముహుత్తమపి చే విఞ్ఞూ,

పణ్డితం పయిరుపాసతి;

ఖిప్పం ధమ్మం విజానాతి,

జివ్హా సూపరసం యథా.

౨౭. వినా సత్థం న గచ్ఛేయ్య,

సూరో సఙ్గామభూమియం;

పణ్డిత్వాద్ధగూ వాణిజో,

విదేసగమనో తథా.

౨౮. ధననాసం మనోతాపం,

ఘరే దుచ్చరితాని చ;

వఞ్చనఞ్చ అవమానం,

పణ్డితో న పకాసయే.

౨౯. పత్తానురూపకం వాక్యం,

సభావరూపకం పియం;

అత్తానురూపకం కోధం,

యో జానాతి స పణ్డితో.

౩౦. అ-ధనస్స రసం ఖాదా,

అ-బలస్స హథా నరా;

అ-పఞ్ఞస్స వాక్య-కథా,

ఉమ్మత్తక-సమా ఇమే.

౩౧. అనవ్హాయం గమయన్తో,

అ-పుచ్ఛా బహు-భాసకో;

అత్త-గుణం పకాసేన్తో,

తి-విధం హీన-లక్ఖణం.

౩౨. అప్ప-రూపో బహుం భాసో,

అప్ప-పఞ్ఞో పకాసితో;

అప్ప-పూరో ఘటో ఖోభే,

అప్ప-ఖీరా గావీ చథే.

౩౩. మణ్డూకేపి ఉక్రే సీహే,

కాకగ్గహే పియే పియే;

అ-పణ్డీపి పణ్డీ హుత్వా,

ధీరా పుచ్ఛే వయే వయే.

౩౪. మణ్డూకేపి ఉక్రే సీహే,

సూకరేపి ఉహే దీపే;

బిళారే సదిసే బ్యగ్ఘే,

సబ్బ ధీరే సిప్ప-సమే.

౩౫. న తిత్తి రాజా ధనమ్హి,

పణ్డితోపి సు-భాసితే;

చక్ఖుంపి పియ-దస్సనే,

జలే సాగరో న తిత్తి.

౩౬. రూప-యోబ్బన-సమ్పన్నా,

విసాథ-కుథ-సమ్భవా;

విజ్జా-హీనా న సోభన్తి,

నిగన్ధా ఇవ కింసుకా.