౮. ఉణాదికప్ప

ఛట్ఠకణ్డ

౬౨౪. , ౫౬౩. కత్తరి కిత.

కత్తుఇచ్చేతస్మిం అత్థే కిత పచ్చయా హోన్తి.

కారు, కారుకో, కారకో, పాచకో, కత్తా, జనితా, పచితా, నేతా.

౬౨౫. , ౬౦౫. భావకమ్మేసు కిచ్చత్త ఖత్థా.

భావకమ్మఇచ్చేతేస్వత్థేసు కిచ్చ త్త ఖత్థఇచ్చేతే పచ్చయా హోన్తి.

ఉపసమ్పాదేతబ్బం ఉపసమ్పాదనీయం భవతా, సయితబ్బం భవతా, కత్తబ్బం భవతా, భోత్తబ్బో ఓదనో భవతా, అసితబ్బం భోజనం భవతా, అసితం భవతా, సయితం భవతా, పచితం భవతా, అసితం అసనం భవతా, సయితం సయనం భవతా, పచితో ఓదనో భవతా, కిఞ్చిస్సయో, ఈసస్సయో, దుస్సయో, సుస్సయో భవతా.

౬౨౬. , ౬౩౪. కమ్మని దుతియాయ త్తో.

కమ్మని ఇచ్చేతస్మిం అత్థే దుతియాయం విభత్తియం కత్తరి త్తపచ్చయో హోతి.

దానం దిన్నో దేవదత్తో, సీలం రక్ఖితో దేవదత్తో, భత్తం భుత్తో దేవదత్తో, గరుం ఉపాసితో దేవదత్తో.

౬౨౭. , ౬౫౨. ఖ్యాదీహి మాన మ చ తో వా.

ఖి భీ సు రు హు వా ధూ హి లూ పీ అదఇచ్చేవమాదీహి ధాతూహి మన పచ్చయో హోతి, మస్స చ తో హోతి వా.

ఖీయన్తి ఉపద్దవా ఏత్థాతి ఖేమో, భాయితబ్బోతి భేమో, భాయన్తి ఏతస్మాతి వా భేమో, రంసియో అభిస్సవేతీతి సోమో, రవతి గచ్ఛతీతి రోమో, హువతి జుహ్వతి ఏతేనాతి హోమో, పటిలోమవసేన వాతి గచ్ఛతీతి వామో, లామకవసేన వాతి గచ్ఛతి పవత్తతీతి వా వామో, ధునాతి కమ్పతీతి ధూమో, సేట్ఠభావేన హినోతి పవత్తతి చిత్తం ఏతస్మిన్తి హేమో, లునితబ్బోతి లోమో, మంసచమ్మాని లునాతి ఛిన్దతీతి వా లోమో, పియనం పేమో, పియాయితబ్బోతి వా పేమో, సుఖదుక్ఖం అదతి భక్ఖతీతి అత్తా, జాతిజరామరణాదీహి అదీయతే భక్ఖీయతేతి వా అత్తా, ఆతుమా.

౬౨౮. , ౬౫౩. సమాదీహి థ మా.

సము దము దర రహ దు హి సి భీ దా యా సా ఠాభసఇచ్చేవమాదీహి ధాతూహి థ మ పచ్చయా హోన్తి.

సమేతీతి సమథో, దమతీతి దమథో, దమనం వా దమథో, దమితబ్బోతి వా దమథో, దరతీతి దరథో, జిణ్ణభావం రహిస్సతి గణ్హిస్సతీతి రథో, దబ్బసమ్భారే రహతి గణ్హాతీతి వా రథో, దవతి గచ్ఛతీతి దుమో, దవతి వుద్ధి విరుళ్హి గచ్ఛతి పవత్తతీతి ఉద్ధం వా దుమో, పథవీపబ్బతాదీసు గచ్ఛతి పతతీతి హిమో, కమ్మవాచాయ బన్ధతి ఏత్థాతి సీమా. బన్ధితబ్బాతి వా సీమా. భాయన్తి ఏతస్మాతి భీమో, సత్తే అవఖణ్డేన్తి నివారేన్తి ఏతేనాతి దామో, మూసికాదీహి ఖాదీయతి అవఖణ్డీయతీతి వా దామో, యాతి గచ్ఛతీతి యామో, పరేసం చిత్తం గణ్హితుం సమత్థేతీతి సామో, తిట్ఠన్తి ఏతేనాతి థామో, భసతి భస్మీకరీయతీతి భస్మా.

౬౨౯. , ౫౬౯. గహస్సు’పధస్సే వా.

గహఇచ్చేతస్స ధాతుస్స ఉపధస్స అకారస్స ఏత్త హోతి వా.

దబ్బసమ్భార గణ్హాతీతి గేహం, గహం.

౬౩౦. , ౬౫౪. మసుస్స సుస్స చ్ఛర చ్ఛేరా.

మసుఇచ్చేతస్స పాటిపదికస్స సుస్స చ్ఛరచ్ఛేరాదేసా హోన్తి.

మచ్ఛరతీతి మచ్ఛరో, ఏవం మచ్ఛేరో.

౬౩౧. , ౬౫౫. ఆపుబ్బచరస్స చ.

ఆపుబ్బస్స చరఇచ్చేతస్స ధాతుస్స చ్ఛరియచ్ఛరచ్ఛేరా దేసా హోన్తి, ఆపుబ్బస్స చ రస్సో హోతి.

ఆభుసో చరితబ్బన్తి అచ్ఛరియం. ఏవం అచ్ఛరం, అచ్ఛేరం.

చగ్గహణేన మసుస్స సుస్సాపి చ్ఛరియాదేసో హోతి, మచ్ఛరియం.

౬౩౨. , ౬౫౬. అల కల సలేహి లయా.

అల కల సలఇచ్చేతేహి ధాతూహి ల యపచ్చయా హోన్తి.

అలతి సమత్థేతీతి అల్లం, కలితబ్బం సఙ్ఖ్యాతబ్బన్తి కల్లం, సలతి గచ్ఛతి పవిసతీతి సల్లం. ఏవం అల్యం, కల్యం, సల్యం.

౬౩౩. , ౬౫౭. యాణ లాణా.

తేహి కల సలఇచ్చేతేహి ధాతూహి యాణ లాణపచ్చయా హోన్తి.

కలితబ్బం సఙ్ఖ్యాతబ్బన్తి కల్యాణం, గణతో పటిక్కమిత్వా సలన్తి ఏత్థాతి పటిసల్యాణం. ఏవం సల్లాణో, పటిసల్లాణో.

౬౩౪. , ౬౫౮. మథిస్స థస్స లో చ.

మథఇచ్చేతస్స ధాతుస్స థస్స లాదేసోహోతి. అఞ్ఞమఞ్ఞం మథతి విలోళతీతి మల్లో, మల్లం.

చగ్గహణేన లతో కో చ ఆగమో హోతి. మల్లకో, మల్లకం.

౬౩౫. , ౫౫౯. పేసాతిసగ్గపత్తకాలేసుకిచ్చా.

పేస అతిసగ్గ పత్తకాలఇచ్చేతేస్వత్థేసు కిచ్చపచ్చయా హోన్తి.

కత్తబ్బం కమ్మం భవతా, కరణీయం కిచ్చం భవతా, భోత్తబ్బం భోజనం భవతా, భోజనీయం భోజనం భవతా, అజ్ఝయితబ్బం అజ్ఝేయ్యం భవతా, అజ్ఝయనీయం అజ్ఝేయ్యం భవతా.

౬౩౬. , ౬౫౯. అవస్సకా’ధమిణేసు ణీ చ.

అవస్సక అధమిణఇచ్చేతేస్వత్థేసు ణీపచ్చయో హోతి, కిచ్చా చ.

అవస్సతే తావ – కారీసి మే కమ్మం అవస్సం హారీసి మే భారం అవస్సం.

అధమిణే – దాయీసి మే సతం ఇణం, ధారీసి మే సహస్సం ఇణం.

కిచ్చా చ – దాతబ్బం మే భవతా సతం ఇణం. ధారయితబ్బం మే భవతా సహస్సం ఇణం, కత్తబ్బం మే భవతా గేహం, కరణీయం మే భవతా కిచ్చం, కారియం మే భవతా సయనం.

౬౩౭. , ౦. అరహసక్కాదీహి తుం.

అరహ సక్క భబ్బఇచ్చేవమాదీహి పయోగే సతి సబ్బధాతూహి తుంపచ్చయో హోతి.

అరహా భవం వత్తుం, అరహా భవం కత్తుం, సక్కా భవం హన్తుం, సక్కా భవం జనేతుం, జనితుం, భవితుం, సక్కా భవం దాతుం, సక్కా భవం గన్తుం, తబ్బో భవం జనేతుం ఇచ్చేవమాది.

౬౩౮. , ౬౬౦. వజాదీహిపబ్బజ్జాదయో నిప్పజ్జన్తే.

వజఇచ్చేవమాదీహి ధాతూహి, ఉపసగ్గపచ్చయాదీహి చ పబ్బజ్జాదయో సద్దా నిప్పజ్జన్తే.

పఠమమేవ వజితబ్బాతి పబ్బజ్జా, ఇఞ్జనం ఏజ్జా, సమజ్జనం సమజ్జా, నిసీదనం నిసజ్జా, విజాననం విజ్జా విసజ్జనం విసజ్జా, పదనం పజ్జా, హననం వజ్ఝా, ఏసనం ఇచ్ఛా, అతిఏసనం అతిచ్ఛా, సదనం సజ్జా, సయన్తి ఏత్థాతి సేయ్యా, సమ్మా చిత్తం నిధేతి ఏతాయాతి సద్ధా, చరితబ్బా చరియా, కరణం కిరియా, రుజనం రుచ్ఛా, పదనం పచ్ఛా, రిఞ్చనం రిచ్ఛా, తికిచ్ఛనం తితిచ్ఛా, సంకోచనం సంకుచ్ఛా, మదనం మచ్ఛా, లభనం లచ్ఛా, రదిహబ్బాతి రచ్ఛా, రదనం విలేఖనం వారచ్ఛా, అధో భాగేన గచ్ఛతీతి తిరచ్ఛా, తిరచ్ఛానో, అజనం అచ్ఛా, తితిక్ఖతీతి తితిక్ఖా, సహ ఆగమనం సాగచ్ఛా, దుట్ఠు భక్ఖనం దోభచ్ఛా, దుట్ఠు రోసనం దురుచ్ఛా, పుచ్ఛనం పుచ్ఛా, ముహనం ముచ్ఛా, వసనం వచ్ఛా, కచనం కచ్ఛా, సహ కథనం సాకచ్ఛా, తుదనం తుచ్ఛా, విసనం విచ్ఛా, పిసనం పిచ్ఛిల్లా, సుఖదుక్ఖం ముదతి భక్ఖతీతి మచ్ఛో, సత్తానం పాణం ముసేతి చజేతీతి మచ్చు, సతనం సచ్చం, ఉద్ధం ధునాతి కమ్పతీతి ఉద్ధచ్చం, నటనం నచ్చం, నితనం నిచ్చం, తథనం తచ్ఛం ఇచ్చేవమాది.

౬౩౯. , ౫౮౫. క్విలోపో చ.

క్విలోపో హోతి, పున చ నిప్పజ్జన్తే.

వివిధేహి సీలాదిగుణేహి భవతీతి విభూ, విసేసేన వా భవతీతి విభూ, సయం అత్తనా భవతీతి సయమ్భూ, అభివిత్వా భవతీతి అభిభూ, సం సుట్ఠు ధునాతి కమ్పతీతి సన్ధూ, విసేసేన భాతి దిబ్బతీతి విభా, నిస్సేసేన భాతి దిబ్బతీతి నిభా, పకారేన భాతి దిబ్బతీతి పభా, సహ భాసన్తి ఏత్థాతి సభా, ఆభుసో భాతి దిబ్బతీతి ఆభా, భుజేన కుటిలేన గచ్ఛతీతి భుజగో, తురితతురితో గచ్ఛతీతి తురగో, సం సుట్ఠు పథవిం ఖనతీతి సఙ్ఖో, విసేసేన యమతి ఉపరమతీతి వియో, సుట్ఠు మనతి జానాతీతి సుమో, పరి సమన్తతో తనోతి విత్థారేతీతి పరితో ఇచ్చేవమాది.

౬౪౦. , ౦. సచజానం కగా ణానుబన్ధే.

సచ జానం ధాతూనమన్తానం చజానం కగాదేసా హోన్తి యథాసఙ్ఖ్యం ణానుబన్ధే పచ్చయే పరే.

ఓకో, పాకో, సేకో, సోకో, వివేకో, చాగో, యోగో, భోగో, రోగో, రాగో, భాగో, భఙ్గో, రఙ్గో, సఙ్గో.

౬౪౧. , ౫౭౨. నుదాదీహి యుణ్వూనమనాననాకాననకా సకారితేహి చ.

నుద సూద జన సు లూ హు పు భూ ఞా అ స సముఇచ్చేవమాదీహి ధాతూహి, ఫన్ద చితి ఆణ ఇచ్చేవమాదీహి సకారితేహి చ యుణ్వూనం పచ్చయానం అన ఆనన అక ఆననకాదేసా హోన్తి యథాసఙ్ఖ్యం కత్తరి, భావకరణేసు చ.

కత్తరి తావ – పనుదతీతి పనూదనో. ఏవం సూదనో, జననో, సవణో, లవనో, హవనో, పవనో, భవనో, ఞాణో, అసనో, సమణో.

భావే చ – పనుదతే పనూదనం. ఏవం సూదనం, జననం, సవణం, లవనం, హవనం, పవనం, భవనం, ఞాణం, అసనం, సమణం, సఞ్జాననం, కుయతే కాననం.

కారితే చ – ఫన్దాపీయతే ఫన్దాపనం, చేతాపీయతే చేతాపనం, ఆణాపీయతే ఆణాపనం.

కరణే – నుదన్తి అనేనాతి నూదనం, ఏవం సూదనం, జననం, సవణం, లవణం, హవనం, పవనం, భగనం, ఞాణం, అసనం, సవణం.

పున కత్తరి – నుదతీతి నూదకో, సూదతీతి సూదధకా, జనేతీతి జనకో, సుణోతీతి సావకో, లునాతీతి లావకో, జుహోతీతి హావకో, పునాతీతి పావకో, భవతీతి భావకో, జానాతీతి జానకో, అసతీతి అసకో, ఉపాసతీతి ఉపాసకో, సమేతీతి సమకో.

కారితే తు – ఫన్దాపయతీతి ఫన్దాపయకో. ఏవం ఆణాపయకో, చేతాపయకో, సఞ్జాననకో.

౬౪౨. , ౫౮౮. ఇ య త మ కి ఏ సాన’మన్తస్సరో దీఘం క్వచి దు స స్స గుణం దో రం సక్ఖీ చ.

ఇయ త మ కి ఏ సఇచ్చేతేసం సబ్బనామానమన్తో సరో దీఘమాపజ్జతే, క్వచి దుసఇచ్చేతస్స ధాతుస్స ఉకారో గుణమాపజ్జతే, దకారో రకారమాపజ్జతే, ధాత్వన్తస్స సస్స చ స క్ఖ ఈఇచ్చేతే ఆదేసా హోన్తి యథాసమ్భవం. ఏతే సద్దా సకేన సకేన నామేన యథానుపరోధేన బుద్ధసాసనే పచ్ఛా పున నిప్పజ్జన్తే.

ఇమమివ నం పస్సతీతి ఈదిసో, యమివ నం పస్సతీతి యాదిసో, తమివ నం పస్సతీతి తాదిసో, మమివ నం పస్సతీతి మాదిసో, కిమివ నం పస్సతీతి కీదిసో, ఏతమివ నం పస్సతీతి ఏదిసో, సమానమివ నం పస్సతీతి సాదిసో. ఇమమివ నం పస్సతీతి ఈరిసో, యమివ నం పస్సతీతి యారిసో, తమివ నం పస్సతీతి తారిసో, మమివ నం పస్సతీతి మారిసో, కిమివ నం పస్సతీతి కీరిసో, ఏతమివ నం పస్సతీతి ఏరిసో, సమానమివ నం పస్సతీతి సారిసో. ఇమమివ నం పస్సతీతి ఈదిక్ఖో, యమివ నం పస్సతీతి యాదిక్ఖో, తమివ నం పస్సతీతి తాదిక్ఖో, ఏవం మాదిక్ఖో, కీదిక్ఖో, ఏదిక్ఖో, సాదిక్ఖో. ఈదీ, యాదీ, తాదీ, మాదీ, కీదీ, ఏదీ, సాదీ.

చగ్గహణేన తేసమేవ సద్దానం ఇయఇచ్చేవమాదీనమన్తో చ సరో క్వచి దీఘత్థమాహు. ఈదిక్ఖో, యాదిక్ఖో, తాదిక్ఖో, మాదిక్ఖో, కీదిక్ఖో, ఏదిక్ఖో, సాదిక్ఖో. ఇదిసో, సదిసో, సరిసో, సరిక్ఖో.

౬౪౩. , ౬౩౫. భ్యాదీహి మతి బుధి పూజాదీహి చ త్తో.

భీఇచ్చేవమాదీహి ధాతూహి, మతి. బుధి పూజాదితో చ త్త పచ్చయో హోతి.

భాయితబ్బోతి భీతో, సుపితబ్బోతి సుత్తో, మిజ్జితబ్బో సినేహేతబ్బోతి మిత్తో, సమ్మన్నితబ్బోతి సమ్మతో, సం సుట్ఠు మానితబ్బో పూజేతబ్బోతి సమ్మతో, సమ్మానీయిత్థాతి సమ్మతో, సంకప్పీయతేతి సఙ్కప్పితో, సంకప్పీయిత్థాతి సఙ్కప్పితో, సమ్పాదీయతేతి సమ్పాదితో, సమ్పాదీయిత్థాతి సమ్పాదితో, అవధారీయతేతి అవధారితో, అవధారీయిత్థాతి అవధారితో, బుజ్ఝితబ్బో ఞాతబ్బోతి బుద్ధో, అజ్ఝయితబ్బోతి ఇతో, ఏతబ్బో గన్తబ్బోతి ఇతో, విదితబ్బో ఞాతబ్బోతి విదితో, తక్కీయతేతి తక్కితో, పూజీయతేతి పూజితో, పూజీయిత్థాతి పూజితో, అపచాయితబ్బోతి అపచాయితో, మానితబ్బో పూజేతబ్బోతి మానితో, అపచీయతేతి అపచితో, వన్దీయతేతి వన్దితో, వన్దీయిత్థాతి వన్దితో, సక్కరీయతేతి సక్కారితో, సక్కరీయిత్థాతి సక్కారితో.

౬౪౪. , ౬౬౧. వేపు సీ దవ వము కు దా భూ హ్వాదీహి థు త్తిమ ణిమా నిబ్బత్తే.

వేపు సీ దవ వము కు దా భూ హుఇచ్చేవమాదీహి ధాతూహి యథాసమ్భవం థు త్తిమ ణిమపచ్చయా హోన్తి నిబ్బత్తత్థే.

వేపనం వేపో, తేన నిబ్బత్తో వేపథు, సయనం సయో, తేన నిబ్బత్తో సయథు, దవనం దవో, తేన నిబ్బత్తో దవథు. వమనం వమో, తేన నిబ్బత్తో వమథు. కుత్తి కరణం, తేన నిబ్బత్తం కుత్తిమం. దాతి దానం, తేన నిబ్బత్తం దత్తిమం. భూతి భవనం, తేన నిబ్బత్తం భోత్తిమం. అవహుతి అవహనం, తేన నిబ్బత్తం ఓహావిమం.

౬౪౫. , ౬౬౨. అక్కోసే నమ్హాని.

అక్కోసఇచ్చేతస్మిం అత్థే నమ్హి పటిసేధయుత్తే ఆనిపచ్చయో హోతి ధాతూహి.

న గమితబ్బం అగమాని తే జమ్మ దేసం, న కత్తబ్బం అకరాణి తే జమ్మ కమ్మం.

నమ్హీతి కిమత్థం? విపత్తి తే జమ్మ, వికతి తే జమ్మ.

అక్కోసేతి కిమత్థం? న గన్తబ్బా అగతి తే.

౬౪౬. , ౪౧౯. ఏకాదితో సకిస్స క్ఖత్తుం.

ఏకాదితో సకిస్స క్ఖత్తుం హోతి.

ఏకస్స పదత్థస్స సకిం వారం ఏకక్ఖత్తుం, ద్విన్నం పదత్థానం సకిం వారం ద్విక్ఖత్తుం, తిణ్ణం పదత్థానం సకిం వారం తిక్ఖత్తుం, ఏవం చతుక్ఖత్తుం, పఞ్చక్ఖత్తుం, ఛక్ఖత్తుం, సత్తక్ఖత్తుం, అట్ఠక్ఖత్తుం, నవక్ఖత్తుం, దసక్ఖత్తుం. ఇచ్చేవమాదయో సద్దా యోజేతబ్బా.

౬౪౭. , ౬౬౩. సునస్సునస్సోణ వానువానూనునఖునానా.

సునఇచ్చేతస్స పాటిపదికస్స ఉనస్స ఓణ వాన ఉవాన ఊన ఉనఖ ఉన ఆ ఆనాదేసా హోన్తి.

సామికస్స సద్దం సుణాతీతి సోణో, సామికస్స సద్దం సుణాతీతి స్వానో, ఏవం సువానో, సూనో, సునఖో, సునో, సా, సానో.

౬౪౮. , ౬౬౪. తరుణస్స సుసు చ.

తరుణఇచ్చేతస్స పాటిపదికస్స సుసు ఆదేసో హోతి.

సుసు కాళకేసో.

౬౪౯. , ౬౬౫. యువస్సువస్సువువానునూనా.

యువఇచ్చేతస్స పాటిపదికస్స ఉవస్స ఉవఉవాన ఉనఊనాదేసా హోన్తి.

యువా, యువానో, యునో, యూనో.

౬౫౦. , ౬౫౧. కాలే వత్తమానాతీతే ణ్వాదయో.

కాలే వత్తమానత్థే చ అతీతత్థే చ ణు యు తపచ్చయా హోన్తి.

అకాసి, కరోతీతి కారు, అగచ్ఛి, గచ్ఛతీతి, వాయు, అభవి, భవతీతి భూతం.

౬౫౧. , ౬౪౭. తవిస్సతి గమాదీహి ణీ ఘిణ.

భవిస్సతికాలత్థే గము భజ సు ఠాఇచ్చేవమాదీహి ధాతూహి ణీ ఘిణ పచ్చయా హోన్తి.

ఆయతిం గమితుం సీలం యస్స, సో హోతీతి గామీ, ఆయతిం భజితుం సీలం యస్స, సో హోతీతి భాజీ, ఆయతిం పస్సాపితుం సీలం యస్స, సో హోతీతి పస్సావి, ఆయతిం పట్ఠాయితుం సీలం యస్స, సో హోతీతి పట్ఠాయి.

౬౫౨. , ౬౪౮. క్రియాయం ణ్వు తవో.

క్రియాయమత్థే ణ్వు తుఇచ్చేతే పచ్చయా హోన్తి భవిస్సతికాలే.

‘‘కరిస్స’’న్తి కారకో వజతి, ‘‘భుఞ్జిస్స’’న్తి భోత్తా వజతి.

౬౫౩. , ౩౦౬. భావవాచిమ్హి చతుత్థీ.

భావవాచిమ్హి చతుత్థీవిభత్తి హోతి భవిస్సతికాలే,

పచిస్సతే, పచనం వా పాకో, పాకాయ వజతి. భుఞ్జిస్సతే, భోజనం వా భోగో, భోగాయ వజతి. నచ్చిస్సతే, నచ్చనం వా నచ్చం, నచ్చాయ వజతి.

౬౫౪. , ౬౪౯. కమ్మని ణో.

కమ్మని ఉపపదే ణపచ్చయో హోతి భవిస్సతికాలే.

నగరం కరిస్సతి నగరకారో వజతి, సాలిం లావిస్సతి సాలిలావో వజతి, ధఞ్ఞం వపిస్సతి ధఞ్ఞవాపో వజతి, భోగం దదిస్సతి భోగదాయో వజతి, సిన్ధుం పివిస్సతి సిన్ధుపాయో వజతి.

౬౫౫. , ౬౫౦. సేసే స్సం న్తుమానానా.

సేసఇచ్చేతస్మిం అత్థే స్సం న్తు మాన ఆన ఇచ్చేతే పచ్చయా హోన్తి భవిస్సతికాలే కమ్మూపపదే.

కమ్మం కరిస్సతి కమ్మం కరిస్సం, ఏవం కమ్మం కరోన్తో, కమ్మం కురుమానో, కమ్మం కరానో వజతి. భోజనం భుఞ్జిస్సతి భోజనం భుఞ్జిస్సం, ఏవం భోజనం భుఞ్జన్తో, భోజనం భుఞ్జమానో, భోజనం భుఞ్జానో వజతి. ఖాదనం ఖాదిస్సతి ఖాదనం ఖాదిస్సం, ఏవం ఖాదనం ఖాదన్తో, ఖాదనం ఖాదమానో, ఖాదనం ఖాదానో వజతి. మగ్గం చరిస్సతి మగ్గం చరిస్సం, ఏవం మగ్గం చరన్తో, మగ్గం చరమానో, మగ్గం చరానో వజతి. భిక్ఖం భిక్ఖిస్సతి భిక్ఖం భిక్ఖిస్సం, ఏవం భిక్ఖం భిక్ఖన్తో, భిక్ఖం భిక్ఖమానో, భిక్ఖం భిక్ఖానో వజతి.

౬౫౬. , ౬౬౬. ఛవాదీతి తత్రణ.

ఛ ద చి తి సు నీ వి ద పద తను యత అద మద యుజ వతుమిద మా పు క ల వర వే పు గుప దా ఇచ్చేవమాదీహి ధాతూహి తత్రణ ఇచ్చేతే పచ్చయా హోన్తి యథాసమ్భవం.

ఆతపం ఛాదేతీతి ఛత్తం, ఛత్రం. ఆరమ్మణం చిన్తేతీతి చిత్తం, చిత్రం. చిన్తేన్తి సమ్పయుత్తధమ్మా ఏథేనాతి వా చిత్తం, చిత్రం. అత్థే అభిస్సవేతీతి సుత్తం, సుత్రం. అత్థే సూచేతీతి వా సుత్తం, సుత్రం. సత్తే నేతీతి నేత్తం, నేత్రం. సత్తే ఇచ్ఛితట్ఠానం నేన్తి ఏతేనాతి వా నేత్తం, నేత్రం. పకారేన విదతీతి పవిత్తం, పవిత్రం. వివిధేన ఆకారేన మఙ్గ పాపం పునాతి, సోధేతీతి పవిత్తం, పవిత్రం. సుచిభావం వా పాపుణాతీతి పవిత్తం, పవిత్రం. పదతి పాపుణాతీతి పత్తో, పత్రో. ఆహారా పతన్తి ఏత్థ భాజనేతి పత్తం, పత్రం. పదతి పవత్తతీతి వా పత్తం, పత్రం. తనోతి విత్థారేతీతి తన్తం, తన్త్రం, తనితబ్బం విత్థారేతబ్బన్తి వా తన్తం, తన్త్ర. యతతీతి యత్తం, యత్రం. యతతి వీరియం కరోతి ఏతేనాతి వా యత్తం, యత్రం. యతనం వా యత్తం, యత్రం. సుఖదుక్ఖం అదతి భక్ఖతీతి అత్తా, అత్రా. మదతీతి మత్తం, మత్రం. వత్థుం యుజ్జన్తి ఏతేనాతి యోత్తం, యోత్రం. వత్తతీతి వత్తం, వత్రం. మిదతి సినేహం కరోతీతి మిత్తం. మిత్రం. మిదతి సినేహతి ఏతాయాతి మేత్తా, మేత్రా. పరి సమన్త తో సబ్బాకారేన మినన్తి ఏతాయాతి మత్తా, మత్రా. మాననం వా మత్తం, మత్రం. అత్తనో కులం పునాతి సోధేతీతి పుత్తో, పుత్రో. కలితబ్బం సఙ్ఖ్యాతబ్బన్తి కలత్తం, కలత్రం. సంసుట్ఠు వారేతి ఏతేనాతి వరత్తం, వరత్రం. వేపతి కమ్పతీతి వేత్తం, వేత్రం. గోపితబ్బం రక్ఖితబ్బన్తి గుత్తం. గుత్రం, గోత్తం, గోత్రం. దాతి అవఖణ్డతి ఏతేనాతి దాత్తం, దాత్రం ఇచ్చేవమాది.

౬౫౭. , ౬౬౭. వదాదీహి ణిత్తో గణే.

వద చర వరఇచ్చేవమాదీహి ధాతూహి ణిత్తపచ్చయో హోతి గణత్థే.

వాదితానం గణో వాదిత్తం. ఏవం చారిత్తం, వారిత్తం, ఇచ్చేవమాది.

౬౫౮. , ౬౬౮. మిదాదీహి త్తితియో.

మిద పద రన్జ తను ధాఇచ్చేవమాదీహి ధాతూహి త్తి తి ఇచ్చేతే పచ్చయా హోన్తి.

మిదతి సినేహతీతి మేత్తి, పదతి గచ్ఛతీతి పత్తి, రన్జతి ఏత్థాతి రత్తి, తనోతి విత్థారేతీతి తన్తి, అత్తనో కులం తనోతి విత్థారేతీతి వా తన్తి, పరేసం ఇత్థీనం పుత్తం ధారేతీతి ధాతి, ఖీరం ధారేతీతి వా ధాతి, అత్తనో సభావం ధారేతీతి వా ధాతి ఇచ్చేవమాది.

౬౫౯. , ౬౬౯. ఉసు రన్జ దంసానం దంసస్స దడ్ఢోఢ ఠా చ.

ఉసు రన్జ దంసఇచ్చేతేసం ధాతూనం దంసస్స దడ్ఢాదేసో హోతి, ఢ ఠపచ్చయా చ హోన్తి.

ఉసీయతే ఉడ్ఢో, రన్జన్తి ఏత్థాతి రట్ఠం, దంసీయతేతి దడ్ఢో.

౬౬౦. , ౬౭౦. సూవుసానమూవుసానమతోథోచ.

సూవు అసఇచ్చేతేసం ధాతూనం ఊఉఅసానం అతాదేసో హోతి, థపచ్చయో చ.

సవతి హింసతి ఏతేనాతి సత్థం, హిరోత్తప్పం సంవరతి ఏతేనాతివత్థం, సద్దానురూపం అసతిభవతీతి అత్థో,

౬౬౧. , ౬౭౧. రన్జుదాదీహి ధ దిద్ద కిరా క్వచి జదలోపోచ.

రన్జ ఉద ఇది చది మది ఖుద ఛిది రుది దల సుస సుచ వచ వజ ఇచ్చేవమాదీహి ధాతూహి ధ ద ఇద్ద క ఇరఇచ్చేతే పచ్చయా హోన్తి, క్వచి జ ద లోపో చ, పున నిప్పజ్జన్తే.

రఞ్జితబ్బన్తి రన్ధం, రన్జయిత్థాతి వా రన్ధం, అత్తని సన్నిస్సితానం మచ్ఛమకరానం పీతిసోమనస్సం ఉన్దతి పసవతి జనేతీతి సముద్దో, ఇన్దతి పరమిస్సరియం కరోతీతి ఇన్దో, ఇన్దత్తం అధిపతిభావం కరోతీతి వా ఇన్దో, చన్దితబ్బో ఇచ్ఛితబ్బోతి చన్దో, మన్దతి హాసేతీతి మన్దో, మదితబ్బో హాసేతబ్బోతి వా మన్దో, ఖుదతి పిపాసేతీతి ఖుద్దో, ఛిన్దితబ్బోతి ఛిద్దో, రుదతి హింసతీతి రుద్దో, దలతి దుగ్గతభావం గచ్ఛతీతి దలిద్దో, సుస్సతీతి సుక్కం, సుచతీతిసోకో, వచితబ్బన్తి వక్కం, అప్పటిహతో హుత్వా వజతి గచ్ఛతీతి వజిరం ఇచ్చేవమాది.

౬౬౨. , ౬౭౨. పటితో హిస్స హేరణ హీరణ.

పటిఇచ్చేతస్మా హిస్స ధాతుస్స హేరణ హీరణ ఆదేసా హోన్తి.

పటిపక్ఖేమద్దిత్వాగచ్ఛతి పవత్తతీతి పాటిహేరం, పాటిహీరం.

౬౬౩. , ౬౭౩. కడ్యాదీహి కో.

కడి ఘడి వడి కరడి మడి సడి కుఠి భడి పడి దడి రడి తడి ఇసిడి చడి గడి అడి లడి మేడి ఏరడి ఖడి ఇచ్చేవమాదీహి ధాతూహి కపచ్చయో హోతి సహ పచ్చయేన చ నిప్పజ్జన్తే యథాసమ్భవం.

కణ్డితబ్బో ఛిన్దితబ్బోతి కణ్డో, ఘణ్డితబ్బో ఘటేతబ్బోతి ఘణ్డో, వణ్డన్తి ఏత్థాతి వణ్డో, కరణ్డితబ్బో భాజేతబ్బోతి కరణ్డో, మణ్డీయతే విభూసీయతే ఏతేనాతి మణ్డో, సణ్డన్తి గుమ్బన్తి ఏత్థాతి సణ్డో, అఙ్గమఙ్గాని కుణ్ఠతి ఛిన్దతీతి కుట్ఠం, భణ్డితబ్బన్తి భణ్డం, పణ్డతి లిఙ్గవేకల్లభావం గచ్ఛతీతి పణ్డకో. దణ్డతి ఆణం కరోతి ఏతేనాతి దణ్డో, రణ్డతి హింసతీతి రణ్డో, విసేసేన తణ్డతి చాలేతి పరేసం విఞ్ఞూనం హదయం కమ్పేతీతి వితణ్డో, ఇసిణ్డతి పరేసం మద్దతీతి ఇసిణ్డో, చణ్డతి చణ్డిక్కభావం కరోతీతి చణ్డో, గణ్డతి సన్నిచయతి సమూహం కరోతి ఏత్థాతి గణ్డో, అణ్డీయతి నిబ్బత్తీయతీతి అణ్డో, లణ్డితబ్బో జిగుచ్ఛితబ్బోతి లణ్డో, మేణ్డతి కుటిలభావం గచ్ఛతీతి మేణ్డో, ఏరణ్డతి రోగం హింసతీతి ఏరణ్డో, ఖణ్డితబ్బో ఛిన్దితబ్బోతి ఖణ్డో ఇచ్చేవమాది.

౬౬౪. , ౬౭౪. ఖాదామగమానం ఖ న్ధ’న్ధ గన్ధా.

ఖాద అమ గముఇచ్చేతేసం ధాతూనం ఖన్ధ అన్ధ గన్ధాదేసా హోన్తి, కపచ్చయో చ హోతి.

జాతిజరామరణాదీహి సంసారదుక్ఖేహి ఖాదితబ్బోతి ఖన్ధో, అమతి అఙ్గమఙ్గస్స రుజ్జనభావం గచ్ఛతీతి అన్ధో, చక్ఖునా అమతి రుజ్జతీతి వా అన్ధో, తం తం ఠానం వాతేన గచ్ఛతీతి గన్ధో. ఏవం ఖన్ధకో, అన్ధకో, గన్ధకో.

౬౬౫. , ౬౭౫. పటాదీహ్యలం.

పట కల కుస కద భగన్ద మేఖ వక్క తక్క పల్ల సద్ద మూల బిల విద చడం పఞ్చ వా వస పచి మచ ముస గోత్థు పుథు బహు మఙ్గ బహ కమ్బ సమ్బ అగ్గఇచ్చేవమాదీహి ధాతూహి పాటి పదికేహి చ ఉత్తరపదేసు అలపచ్చయో హోతి, పచ్ఛా పున నిప్పజ్జన్తే.

పటే అలన్తి పటలం, కలే అలన్తి కలలం, పాపకే అకుసలే ధమ్మే కుసతి ఛిన్దతీతి కుసలం, కుసభూతే యథాసభావధమ్మే అలన్తి వా కుసలం, కుసే ఉద్దిస్స దానే అలన్తి వా కుసలం, కుసే సఞ్చయే ధమ్మసముదాయే అలన్తి వా కుసలం, కద్దే మద్దే అలన్తి కదలం, భగన్దే సేచనే అలన్తి భగన్దలం, భగన్దే ముత్తకరీసహరణే అలన్తి వా భగన్దలం, మేఖే కటివిచిత్తే అలన్తి మేఖలం, వక్కే రుక్ఖతచే అలన్తి వక్కలం, తక్కే రుక్ఖసిలేసే అలన్తి తక్కలం, పల్లే నిన్నట్ఠానే అలన్తి పల్లలం, సద్దే హరితే అలన్తి సద్దలం, మూలే పతిట్ఠానే అలన్తి ములాలం, బిళే నిస్సయే అలన్తి బిలాలం, విదే విజ్జమానే అలన్తి విదలం, చణ్డే అలన్తి చణ్డాలో, పఞ్చన్నం రాజూనం అలన్తి పఞ్చాలో, వా గతిగన్ధనేసు అలన్తి వాలం, వా పదగమనే అలన్తి వా వాళో, వసే అచ్ఛాదనే అలన్తి వసలో, పచే విత్థారే అలన్తి పచలో, మచే చోరకమ్మే అలన్తి మచలో, ముసే థేయ్యే, ముసే పాణచాగే వా అలన్తి ముసలో, గోత్తే వంసే సిఙ్గాలజాతియం అలన్తి గోత్థులో, పుథుమ్హి విత్థారే అలన్తి పుథులో, బహుమ్హి సఙ్ఖ్యానే అలన్తి బహులో, బహుమ్హి వుద్ధిమ్హి అలన్తి వా బహులో, మఙ్గమ్హి గమనే అలన్తి మఙ్గలం, బహుమ్హి వుద్ధిమ్హి అలన్తి బహలం, కమ్బమ్హి సఞ్చలనే అలన్తి కమ్బలం. సమ్బమ్హి మణ్డలే అలన్తి సమ్బలం, అగ్గే గతికోటిల్లే అలన్తి అగ్గళం. ఇచ్చేవమాదయో అఞ్ఞేపి సద్దా భవన్తి.

౬౬౬. , ౬౭౬. పుథస్స పుథు పథా మో వా.

పుథఇచ్చేతస్స పాటిపదికస్స పుథు పథాదేసా హోన్తి, క్వచి అమపచ్చయో హోతి.

పుథ హుత్వా జాతన్తి పుథవీ పథమే జాతో పథమో, పథవీ, పఠమో వా, పుథు కిలేసే జనేతీతి పుథుజ్జనో, పుథు హుత్వా జాతన్తి పథవీ, పథవీ వా.

౬౬౭. , ౬౭౭. సస్వాదీహి తు దవో.

ససు దద అద మదఇచ్చేవమాదీహి ధాతూహి తు దుఇచ్చేతే పచ్చయా హోన్తి.

అఞ్ఞే సత్తే ససతి హింసతీతి సత్తు, దుక్ఖం దదాతీతి దద్దు, దుక్ఖేన అదతి భక్ఖతి ఏత్థాతి అద్దు, దుక్ఖం అదతి అనుభవతి జనో ఏతేనాతి వా అద్దు, దుక్ఖం భాజనం ఆధారం భావతీతి వా అద్దు, మదతి ఉమ్మత్తం కరోతీతి మద్దు, మదతి మద్దభావం కరోతీతి వా మద్దు.

౬౬౮. , ౬౭౮. ఝాదీహి ఈవరో.

చి పా ధాఇచ్చేవమాదీహి ధాతూహి ఈవరపచ్చయోహోతి.

చీయతీతి చీవరం, పివతీతి పీవరో, పాతబ్బం రక్ఖితబ్బన్తి వా పీవరం. ధారేతి ధారేత్వా జీవితం కప్పేతీతి ధీవరో, ధీవరం.

౬౬౯. , ౬౭౯. మునాదీహి చి.

మున యత అగ్గ పత కవ సుచ రుచ మహాల భద్దాల మనఇఇచ్చేవమాదీహి ధాతూహి, పాటిపదికేహి చ ఇపచ్చయో హోతి.