హత్థవనగల్లవిహార |ఓ౦.౦౦౦౧| వంసో

నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స

౧. స్నేహుత్తరాయ హదయా మలమల్లికాయ,

పజ్జాలితో మతిదసాయ జినప్పదీపో;

మోహణ్ధకారమఖిలం మమ నీహరన్తో,

నిచ్చం విభావయతు చారు పదత్థరాసిం.

౨. లఙ్కాభిసిత్తవసుధాధిపతీసు రాజా,

యో బోధిసత్తగుణవా సిరిసఙ్ఘబోధి;

తస్సాతిచారు చరియా రచనాముఖేన,

వక్కామి హత్థవనగల్లవిహార వంసం.

౩. బ్రహ్మన్వయేననుగతత్థమనోమదస్సీ,

ఖ్యాతేన సబ్బయతిరాజధురన్ధరేన;

వ్యాపారితోహమితిభానుగతం కథఞ్చ,

నిస్సాయ పుబ్బలిఖితంవిధ వాయమామి.

౪. అర్ణ్థ సుగతాగమసుధాపగానిద్ధోతకుదిట్ఠివిసకలఙ్కాయ లంకాయ భగవతో అఙ్గీరసస్సమహానాగవనుయ్యానే సమితిసమాగతయక్ఖ రక్ఖసలోకవిజయాపదానస్స సిద్ధక్ఖేన్తభూతో సీహళమహీమణ్డలమణ్డనాయ మానో వివిధరతనాకరోపలక్ఖమానమహగ్ఘమణి భేదో మణి భేదో నామ జనపదో.

౫. లద్ధాన సత్థు వరణఙ్కమనఞ్ఞలబ్భ,

మానణ్దినా సుమనకూటసిలుచ్చయేన;

ఉస్సాపితా విజయకేతుమతల్లికేవ,

సుద్ధోరువాలుకనదీ యమలఙ్కరోతి.

౬. లఙ్కాయ యక్ఖగణనీహరణే జినస్స,

చమ్మాసనుగ్గనహునాసనఫస్సదాహా;

సంసారరక్ఖసవపుబ్భవబుబ్బులంచ,

యస్మిం విహాతి మహియఙ్గణ థూపరాజా.

౭. |ఓ౦.౦౦౦౨|

సదామహోఘాయ మహాపగాయ,

పానీయపానాయ సమోసటానం;

సముచ్చయో సారదవారిదానం,

నూనం గతో థావరథూపరూపం.

౮. తస్సాపగాయ విమలమ్బుని దిస్సమాన,

మాలోలవిచితరలం పటిబిమ్బరూపం;

భోగేహి వేఠియ నిజం భవనం ఫణీహి,

పూజత్థికేహి వియ రాజతి నీయమానం.

౯. తస్స మహియఙ్గణ మహా విహారస్స పరియన్తగామకే సేలాభయో నామ ఖత్తియో పటివసన్తో పుత్తం పటిలభిత్వా అఙ్గలక్ఖణపాఠకానం దస్సేసి తే తస్స కుమారస్స అఙ్గలక్ఖణాని ఓలోకేత్వా ‘‘అయం కుమారో ఖమకసత్తో నహోతి. ధఞ్ఞపుఞ్ఞలక్ఖణసమ్పన్నో, సకలమ్పి సీహళదీపం ఏకచ్ఛత్తం కరిత్వా మహన్తమహన్తాని అచ్ఛరియబ్భుతాని మహావీరచరితాని దస్సేస్సతీ’’తి వ్యాకరింసు.

౧౦. తతో సేలాభయ ఖత్తియో పుత్తస్స అభిసేకాదిసమ్పత్తిం సుత్వా కోటిప్పత్తపమోదపరవసోపి తస్మిం కాలే అనురాధపురే రజ్జం కారయతా ‘‘వోహారతిస్సమహారాజతో కదాచి కేచి ఉపద్దవో జాయిస్సతీతి. జాతపరిసఙ్కోతం కుమారమాదాయ మహియఙ్గణమహావిహారే బోధి అఙ్గణే పరిత్తగ్గే సన్నిపతితస్స నణ్దమహాథేరపముఖస్స మహాభిక్ఖుసఙ్ఘస్స మజ్ఝే నిపజ్జాపేత్వా ‘‘ఏసో మే భన్తే కుమారో మహాసఙ్ఘస్స చ మహా బోధిపాదస్స చ సరణం గచ్ఛతి తం సబ్బేపి భదన్తా రక్ఖన్తు సఙ్ఘబోధి నామకో చాయం హోతు’’తి మహాసఙ్ఘస్స చ బోధి దేవతాయ చ నియ్యాదేత్వా పటిజగ్గన్తో కుమారస్స సత్తవస్సిక కాలే కాలమకాసి.

౧౧. అథ మాతులో నణ్దమహాథేరో కుమారకం విహారమానేత్వా పటిజగ్గన్తో తేపిటకం బుద్ధవచనం ఉగ్గణ్హాపేత్వా బాహిరసత్థేసు చ పరమకోచిదం కారేసి. సఙ్ఘబోధికుమారోపి కతాధికారత్తా తిక్ఖపఞ్ఞత్తా చ ఞాణవిఞ్ఞాణసమ్పన్నో హుత్వా వయప్పత్తో లోకస్స లోచనేహినిపియమానాయ రూపసమ్పత్తియా సవఞ్జలిపుటేహి అస్సాదియమానసదాచారగుణ సమ్పత్తియా చ పత్థ ట యసోఘోసో అహోసి.

౧౨. కిమిహ బహునా?- కాదమ్బినీ కదమ్బతో సినిద్ధనీలాయతగుణంధమ్మిల్లకలాపే, పరిపుణ్ణహరిణఙ్కమణ్డలతో హిలాదకరపసాదసోమ్మగుణం ముఖమణ్డలే చామీకరపింజరకమ్బువరతో మేదురోదారబణ్ధురభావం గీవావయవే, కల్యాణసిలుచ్చయతో సంహత విలాసం ఉరత్థలే, సురసాధిసాఖతో |ఓ౦.౦౦౦౩| పీవరాయతలలితరూపం కామదానపదానద్వ బాహుయుగళే, సమదగన్ధసిన్ధురతో గమనలీళ్హం కరాకారద్వ హత్థియుగళే, చారుతరథరుచిరోచమానచామీకరముకురతో తదాకారం సజాణుమణ్డలే జఙ్ఘయుగళే, నిచ్చా సీనకమలా కమలతో రత్తకోమళదలసిరం చరణయుగళే ఆదాయ యోజయతా పారమితాధమ్మసిప్పితా నిమ్మితస్స పరమదస్సనీయగరూపవిలాసస్స తస్స అత్తభావస్స సంవణ్ణనాగన్థగారవమావహతి.

౧౩. దేహే సులక్ఖణయుతే నవయోబ్బనడ్ఢే,

తస్సుజ్జలే చ పసమాహరణోదయేన;

కా వణ్ణనా కమలరూపిని జాతరూపే,

లోకుత్తరం పరిమలం పరితో వహన్తే.

౧౪. దోసారయో హదయదుగ్గపురే విజిత్వా,

తత్థాభిసిచ్చ సుహదం వియ ధమ్మభూపం;

అత్థానుసాసనిమిమస్స వదం గిరాయ,

తత్థప్పవత్తయి సుధీ నిజకాయకమ్మం.

ఇతి రాజకుమారుప్పత్తి పరిచ్ఛేదో పఠమో.

౧౫. అథేకదా మాతులమహాథేరా వయప్పత్తం సిరిసఙ్ఘబోధి కుమారం ధమ్మసవనావసానే ఆమన్తేత్వా ఏవమాహ, ‘‘కుమార! మహాభాగధేయ్య! ఇదాని త్వమసి అధీతసుగతాగమో, విదితసకల బాహిరసత్థో. చతుబ్బిధపణ్డిచ్చకోటిప్పత్తో, తథాపి అభిమానధనే ఖత్తియకులే జాతి, సబ్బపత్థవ్యాపితా యోబ్బనవిలాసేన సమలఙ్కతం సరీరం, అప్పటిమా రూపసిరి, అమానుసం బలఞ్చేతి మహతీయ బలవనణ్థ పరమ్పరా’సబ్బాఅవినయాన మేకేకమ్పి తేసమాయతనం కిముత సమవాయో?‘‘యేభుయ్యేన సత్థసలిల విక్ఖాలనాతి నిమ్మలాపి కాలుసియముపయాని బుద్ధీ, అనుజ్ఝితధవలతాపి సరాగాఏవ భవతి నవయోబ్బనగబ్బితానం దిట్ఠి, అపహరతి చ వాతమణ్డలి కేవ సుక్ఖపణ్ణం ఉబభుతరజో భన్తి అతిదూరమత్తనో ఇచ్ఛాయ యోబ్బనసమయే పురిసం పకతి. ఇణ్ద్రియభరిణభారినీ సత్తమతిదురన్తాయ ముపభోగమిగతణహికా తస్మా అయమేవానస్సాదిత విసయ రసస్స తే కాలో గురుపదేసస్స. మదనసరప్పభారజజ్జరితే హదయే జలమివ గలతి గురూనమనుస్సానం అకారణంఛవతి దుప్పకతి నో కులంవా సుతం వా మనయస్స వణ్దనప్పభవోనదహతి కిం దహనో? కింవాపసమహేతునాపి నాతివణ్డతరో భవతి వడబానళో సలిలేన, తస్మా గాళ్హతర మనుసాసీతబ్బోసి.

౧౬. అపగతమలే హి మనసి ఏలికమణిమ్హి వియ రజనికరమయుఖాపవిసన్తి, సుఖముపదేసగుణా, గురువచనమమలమ్పి సలిలమివ మహన్తం జానిముపజనయతి సవనహతం సూలమివ అభబ్బస్స, భబ్బస్సతు |ఓ౦.౦౦౦౪| కరినో వియ సబ్బాభరణమాననసోభాసముదయమధికతర ముపవహతి, అనాదిసిద్ధ తణ్హాకసాయితిణ్ద్రియానుచరఞ్హి చిత్తం నావహతి కన్నామానత్థం, తస్మా రాజ కుమారానఞ్చ యతీనఞ్చ సతిబలేన ఇణ్ద్రియవిజయో దిట్ఠధమ్మికసమ్పరాయికమ్బిలం కల్యాణజాతముపజనయతి, ఇణ్ద్రియవిజయో చ సమ్భవతి గురువుద్ధోపసేవాయ తబ్బవనమవిరాధేత్వా పటిపజ్జతో, తస్మా తయా ఆపాణపరియన్తం వత్థుత్తయసరణపరాయణతా న పహాతబ్బా.

న రాగాపస్మారవిబోధనం విసయదహనసలిల సంసేవనం కాతబ్బం, పస్సతూ హి కల్యాణాభినివేసి చక్ఖూణ్ద్రియలాళన పరవసస్స సలభస్స సముజ్జలిత దీపసిఖాపతనం సోతిణ్ద్రియ సుఖానుయుత్తస్స తరుణ హరీణస్స ఉసు పాతసమ్ముఖీభవనం ఘాణిణ్ద్రియ పరవసస్స మధుకరస్స మదవారణకణ్ణతాలభన్నం రసనిణ్ద్రియతప్పణవ్యసనినో పుథులోమస్స బలిసాఘాసవ్యసనం ఫస్సీణ్ద్రియానుభవనలాలసస్సమతఙ్గజస్సవారిణి బణ్ధనాపాయం ఇమేహి ఇణ్ద్రియేహి మిలితేహి ఏకస్స కామినో సదిదేవ పఞ్చన్నం, విసయరసానముపసేవాయ పత్తబ్బం మహన్తం దుక్ఖజాలం కథముపవణ్ణయామ? ఇమాని చ సుభాసితాని పచ్చవేక్ఖతు అనుక్ఖణం విచక్ఖణో.

౧౭. నాగారికం సుఖముదిక్ఖతి కిఞ్చి ధీరో,

జానాతి దేహపటిజగ్గనమత్థతోవే;

సంసేవతోపి యువతిం రతిమోహితస్స,

కణ్డుయనే వియ బనస్స సుఖాభిమానో.

౧౮. కో సేవేయ్య పరం పోసో అవమానం సహేయ్యవవ,

న వే కలత్తనిగళం యది దుక్ఖనిబణ్ధనం.

౧౯. ఆకడ్ఢమానా చిసిఖా స్మిపం,

పరమ్ముఖాయేవ సదా పవత్తా;

దూరమ్పి గచ్ఛన్తి గుణం విహాయ,

పవత్తనం తాదిసమేవ థీన.

౨౦. అసన్థుతం తా పురిసమ్పి అన్తో,

కరోన్తి ఆదాయకతావ భిత్తి;

నేత్తిం సవల్లీ వియ హణ్థగాపి,

దసాసు సబ్బాసు చ సఙ్కనీయా.

౨౧. అన్తోరుద్ధా బహిద్ధాపి నిస్సాసా వియ నారియో,

కరోన్తి నాసమేవస్స కోధీమాతాసు విస్ససే.

౨౨. మానస పాపసంనిన్నం అపాయా వివటా ననా,

సమన్తా పాపమిత్తావ మోక్ఖో సబ్బభయాకథం.

౨౩. |ఓ౦.౦౦౦౫| అపి చ హదయతరుకోటర కుటీరో కోధ కుణ్డలీన కదాచి బహి కాతబ్బో. అపి తు’తితిక్ఖామన్తేన అచిప్ఫణ్దన్తం ఉపనేతబ్బో.

౨౪. సతం తితిక్ఖాకవచే విగుణ్ఠితా,

సియుం దురాలాపఖగా ఖలానం;

సభాపసంసాకుసుమత్త మేతా,

నిబజ్ఝరే తా గుణ మాలికాయ.

౨౫. లోకాధిపచ్చం విపులేధనే చ,

మనోనుకూలే తనయే చ దారే;

లద్ధాపి యాయేతి న జాతు తితతిం,

బాధేతు సాతం న పపఞ్చ తణ్హా.

౨౬. వణ్ణప్పసాదా యస్సా సుఖావ,

ధనా చ హాయన్తుప జీవికాచ;

యేనాభిభూతారిపునేవ సత్తా,

దోసగ్గి సో తే హదయం జహాతు.

౨౭. ఖేదో విపత్తీసు పటికిరయా న,

తస్మా న దీనప్ప కతిం భజేయ్య;

పఞ్ఞానుయాతం వీరియం వదన్తి,

సబ్బత్థ సిద్ధిగ్గహణగ్గహణ్థం.

౨౮. వ్యాపారా సబ్బభూతానం సుఖత్థాయ విధీయరే;

సుఖఞ్చ న వినా ధమ్మం తస్మా ధమ్మపరో భవా’తి.

౨౯. ఏవమాదికం సప్పురిసనీతిపథం ఆదిసన్తే మహాథేరే తేన కల్యాణధమ్మేన అసోతబ్బతానాదరియరచితభుకూటిక ముఖేన వా దిసాచిక్ఖిత్తచక్ఖునా చ అహఙ్కారపరవసేన గజనిమిలితముబ్భావయతా వా అత్తనో పఞ్ఞాధిక్ఖేపమివచ అచిన్తయతా చుళావినిహితకోమళఞ్జలిపుటేన తన్నిన్నేన, తప్పోణేన సిరసా చ పీతి సముదిత సాధువాదవికసితకపోలేనముఖేన చ. సకలావయవచిత్థటరోమఞ్చ కఞ్చుకితేన దేహేన చ భూమియం నిపజ్జిత్వా దీఘప్పమాణ పమాణ మావరత్తామగ్గఫలలాభతోవియ విసిట్ఠతరం పముదితమావికతమాసి.

ఇతి అనుసాసన పరిచ్ఛేదో దుతియో.

౩౦. తతో పట్ఠాయ యథావుత్తపటిపదం అవిరాధేత్వా సమావరణేన సన్తుట్ఠో తస్స సఙ్ఘబోధి సమఞ్ఞం గోపేతుకామో మాతులమహాథేరో ధమ్మికోతి వోహారం పట్ఠపేసి.

౩౧. లక్ఖణపాఠకానం వచనం సద్దహన్తో భాగినేయ్యం పబ్బజితుకామమ్పి |ఓ౦.౦౦౦౬| అపబ్బాజేత్వా ‘‘ఇధ వాసతో అనురాధపురే వాసోయేవ కుమారస్స యోగక్ఖేమావహో, పుఞ్ఞానురూపేన జాయమానస్స విపాకస్స చ ఠానం హోతి, మహాచేతియస్స వత్తపటివత్తసమాచరణేనచ మహన్తో పుఞ్ఞక్ఖణ్ధో సమ్పజిస్సతి’’తి మఞ్ఞమానో తం కుమారమాదాయ గచ్ఛన్తో అనురాధపురం గన్తుకామో నిక్ఖమి. సఙ్ఘతిస్సోగోఠాభయోతి చ లమ్బకణ్ణా రాజ కుమారా అపరేపి దుచే తస్స పంసుకీళనతో పట్ఠాయ సహాయాతేన కుమారేన సద్ధిం నిక్ఖమింసు తే తయో కుమారే ఆదాయ గచ్ఛన్తో మహాథేరో పురేతరమేవ అనురాధపురం పావిసి. మహాథేరమనుగచ్ఛన్తేసు తేసు కుమారేసు జేట్ఠో సఙ్ఘతిస్సో మజ్ఝిమో సఙ్ఘబోధి కనిట్ఠో గోఠాభయోతి తే థేరం పచ్ఛతో అనుగచ్ఛన్తా తయోపి పటిపాటి యా తిస్సవాపియా సేతుమత్థకేన గచ్ఛన్తి.

౩౨. తత్థ సేతుసాలాయ నిసిన్నో కోచి అణ్ధోవిచక్ఖణో తేసం తిణ్ణన్తం కుమారానం పదవిఞ్ఞాసద్దం సుత్వా లక్ఖణానుసారేన ఉపపరిక్ఖిపిత్వా ‘‘ఏతే తయోపి సీహళదీపే పథవిస్సరా భవిస్సన్తీ’’తి తత్థ నిసిన్నానం వ్యాకాసి. తంవచనం పచ్ఛా గచ్ఛన్తో గోఠాభయో సుత్వా ఇతరేసం గచ్ఛన్తానం అనివేదయిత్వా పచ్చాగమ్మ ‘‘కతమో చిరం రజ్జం కారేస్సతి? చంసట్ఠితిఞ్చ కరోతి’’తి? పుచ్ఛిత్వా పచ్ఛిమోతి వుత్తే హట్ఠపహట్ఠో ఉదగ్గుదగ్గో సీఘతరం ఆగమ్మ తేహి సద్ధిం గచ్ఛన్తో తిఖిణ మన్తితాయ గమ్భీరభావతో చ కఞ్చి అజానాపేత్వా అన్తోపురం పావిసి. తే తయోపి పతిరూపే నివాసే వాసం గణ్హింసు.

౩౩. అథ కనిట్ఠో ‘‘ఏతే ద్వేపి అప్పాయుకత్తా రజ్జే పతిట్ఠితాపి న చిరం జీవన్తి కిర అహమేవ తేసం రజ్జం దుపేస్సామి’’తి తదనురూపేన ఉపాయేనపటిజ్జన్తో తేసం రజ్జలాభాయ ఉపాయం దస్సేన్తో అభిణ్హం మత్తేతి. జేట్ఠోపి తస్మిం అతిపియాసమానో తేనోపదిట్ఠమేవ సమాచరన్తోరాజానం దిస్వా లద్ధ సమ్మానో సబ్బేసు రాజకిచ్చేసు పుబ్బఙ్గమో హుత్వా న చిరస్సేవ రాజవల్లభో అహోసి? తస్మిం కాలే రజ్జం కారేన్తో విజయ రాజా నామ ఖత్తియో తస్మిం పసన్నో సబ్బేసు రాజకిచ్చేసు తమమేవ పధానభూతం కత్వా సేనాపతిం అకాసి.

౩౪. ధమ్మికో పన రజ్జేన అనత్థికతాయ రజ్జలాభాయ చిత్తమ్పి అనుప్పాదేత్వా కేవలం మహాథేరస్స అనుసాసనమత్తేనేవ రాజుపట్ఠానవేలాయం అనుచరణమత్తమాచరన్తో రాజగేహం పవిసిత్వా తతో తేహి సద్ధిం నిక్ఖమ్మ సాయం మహా థేరస్స విహారేయేవ వసన్తో అత్తనో ధమ్మికానుట్ఠానం అహాపేత్వా మహాచేతియో పట్ఠానగిలానుపట్ఠానాదికం |ఓ౦.౦౦౦౭| అనవజ్జ ధమ్మంచరన్తో కాలం వీతినామేతి.

తదా సఙ్ఘతిస్సో సకలరజ్జఞ్చ పురఞ్చ అత్తనోహత్థగతం కత్వా ఏకస్మిం దినే లద్ధోకాసో రాజానం అన్తోభవనేయేవ గోఠాభయేన మారాపేత్వా సయం రజ్జే పతిట్ఠతి.

ఇతి అనురాధపురప్పవేసపరిచ్ఛేదో తతియో.

౩౫. అథ గోఠాభయో ధమ్మికం అనిచ్ఛామానమ్పి సేనాపతిట్ఠానే ఠపేత్వా ఆయతిం అపేక్ఖమానో సయం భణ్డాగారికో అహోసి. అథ సఙ్ఘతిస్సో రాజా బహుం పుఞ్ఞ్చ అపుఞ్ఞ్చ పసవన్తో జమ్బుఫలపాకకాలే ససేనో సామచ్చో సభోరోధో అభిణ్హం పాచీన దేసం గన్త్వా జమ్బుఫలాని ఖాదతి. రఞ్ఞో యేభుయ్యేన గమనా గమనేన ఉపద్దుతా రట్ఠవాసినో రాజుపభోగారహేసు జమ్బుఫలేసు విసం యోజేసుం. అథ సో సఙ్ఘతిస్సో రాజా తేన విసేన తత్థేవ కాలమకాసి.

౩౬. అథ గోఠాభయో అణ్ధవిచక్ఖణస్స వచనం అనుస్సరన్తో అనుక్కమేన రజ్జం దాపేత్వా పచ్ఛా అహం సుప్పతిట్ఠో భవిస్సామి’తి మఞ్ఞమానో సామచ్చో ససేనో సఙ్ఘబోధికుమారం రజ్జేన నిమన్తేసి. సో తేమియ మహాబోధిసత్తేన దిట్ఠాదీనవత్తా రజ్జసుఖాపరిచ్చాగానుభూతం మహన్తం దుక్ఖజాలం అనుస్సరిత్వా పునప్పునం యాచియమానోపి పటిక్ఖిపియేవ అభయో గామనిగమరాజధానీసు సబ్బేపి మనుస్సే సన్నిపాతేత్వా తేహి సద్ధిం నానాప్పకారం యాచమానోపి సమ్పటిచ్ఛాపేతుం నాసక్ఖి. అథ సబ్బేపి రట్ఠవాసినో సామచ్చామహావిహారం గన్త్వా మహా సఙ్ఘం సన్నిపాతేత్వా సఙ్ఘ మజ్ఝే సఙ్ఘబోధికుమారో మహా సఙ్ఘం భూమియం నిపజ్జ నమస్సిత్వా లద్ధోకాసో ఏకమన్తం నిసీదిత్వా ఏవం వత్తుమారభీ.

౩౭. అయఞ్హి రాజలక్ఖీనామ యథా యథా దిప్పతే, తథా తథా కప్పురదీపసిఖేవ కజ్జిలంమలినమేవ కమ్మజాతం కేవలముబ్బమతి. తథాహి అయం సంవధనవారిధారా తణ్హావిసవల్లీనం, నేనాద మధురభీతికా అయం ఇణ్ద్రియమిగానం, పరామాసధుమలేఖా సుచరిత చిత్తకమ్మస్స విబ్భమసేయ్యా మోహనిద్దానం తిమిరుగ్గతి పఞ్ఞాదిట్ఠీనం, పురస్సరపతాకా అవినయమహాసేనాయ, ఉప్పత్తినిన్ననా కోధవేగ కుమ్భిలానం, ఆపానభూమి మిచ్ఛాదిట్ఠివదనం. సంగీతి సాలా ఇస్సరియ వికారనాటకానం ఆవాసదరీదోసాసివిసానం, ఉస్సారణవేత్తలతా సప్పురిసవోహారానం, అకాలజదాగమో సుచరిత హంసానం, పత్థావనా కపటనాటకానం, కదలికా కామకరినో వజ్ఝవాలా సాధుభావస్స, రాహుముఖం ధమ్మచణ్ద |ఓ౦.౦౦౦౮| మణ్డలస్స, నహి తం పస్సామి యోహి అపరిచితాయాపి ఏతాయ నిబ్భరముపగుల్హో న విప్పలద్ధో, అపిచ, అభిసేకసమయే రాజఞ్ఞానం మఙ్గలకలసజలేహి వియ విక్ఖాలనముపయాతి దక్ఖిఞ్ఞం అగ్గిహుతతధుమేనేవ మలినీభవతి హదయం పురోహిత కుసగ్గ సమజ్జతేన వియ అపనియతే తితిక్ఖా, ఉణ్హీస పట్ట బణ్ధనేన వియ ఛాదీయతీ జరాగమదస్సనం, ఆతపత్త మణ్డలేన వియ తిరోకరీయతి పరలోకాపేక్ఖణం, చామరపవనేన వియ దురముద్ధుయతే సచ్చాదితా వేత్తలతాప్పహారేన వియ దురమపయన్తి సగ్గుణా ఏకే రజ్జసిరి మదిరా మదమత్తా సకత్థనిప్ఫాదనపరేహి ధనపిసితాఘాసగిజ్ఝేహి సహానలీనీబకేహి దూతం వినోదనన్తి, పరదారాభిగమనం విద్ధతాతి, మీగవన పరిస్సమోతి, సురాపానం విలాసోతి, నిచ్చప్పమత్తతా, సురభావోతి సదారప్పిచ్చాగం అవ్యసనితాని, గురువచనావధీరణం అపరప్పనేయత్తమితి అజితహచ్చతం సుఖోపసేవత్తమీతి, నచ్చగీత గణాకానుసత్తి రసికతేహి పరిభవసహత్తం ఖమేతి, సేరీభావం పణ్డిచ్చామితి వణ్దిజన నవచనం యసేంఘోసోతి తరలతా ఉస్సాహోతి. అవిసేసఞ్ఞుత్తం అపక్ఖపాతిత్తమితి? ఏవ దోసగణమ్పి గుణపక్ఖే అజ్ఝారోపయన్తేహి సయమ్పి అన్తో హ సన్తేహి పతారణకుసలేహి ధుత్తేహి అమానుసోచితాహి థోమానాహి పతారియమానా, చిత్తమదమత్త చిత్తా నిచ్చేత న తాయ తథేతి అత్తని అజ్ఝారోపయన్తా అలికాభిమానం మచ్చధమ్మసమానాపి దిబ్బం సావతిణ్ణమివ అమానుసమివ అత్తాన మఞ్ఞమానా ఆరధదిబ్బోచితకిరయాను భావా సబ్బజనో పభసనీయ భావముపయన్తి. అత్త మిలమ్బనఞ్చ అను జీవిజనేన కరీయమానం అభినణ్దన్తి.

౩౮. మానసా దేవతాజ్ఝారోపణప్పతారణ సమ్భూత సమ్భావనో పహతఞ్చ అన్తో పవిట్ఠ అపరభుజయుగం వియ అత్తనో బాహుయుగం సమ్భావయన్తి. తచన్తరిత లోచనంసకలలాట మాసంకన్తి, అలికసమ్భావనాభిమానభరితా న నమస్సన్తి దేవతాయో న పూజయన్తి సమణ బ్రాహ్మణే న మానయన్తీ మాననీయే, న ఉపతిట్ఠన్తి గురుదస్సనేపి అనత్థకాయా సాన్తరీత, విసయో పభోగసుఖాతి అపహసన్తి యతినో? జరాభి భవపలపిమితి న సుణన్తి వుద్ధజనుపదేసం, అత్తనో పఞ్ఞా పరిభవోతి ఉసుసన్తి సచివో పహేసస్స,కుఞ్జన్తి ఏకన్త హితవాదినం ఏవమాదినా కాకణేన బహున్నం దోసానం మాకర భూతంరజ్జీవిభవం అయం న ఇచ్ఛామీ’తి అవోచ.

౩౯. అథ మహాజనేన సాదర మజ్ఝేసితో మహాసఙ్ఘో కుమారభిముఖో హుత్వా ‘‘మహాభాగధేయ్య! థనచుచుకే లగ్గితాజలుక తిక్ఖడసనేనతత్థ వేదనుప్పాదయన్తి లోహితమేవ ఆకడ్ఢతి, దారకో పన కోమలేన ముఖపుటేనమాతు సుఖసఞ్ఞం ఉప్పాదయన్తో ఖీరమేవ అవ్హేతి.

౪౦. |ఓ౦.౦౦౦౯| ఏవమేవ రజ్జవిభవం పత్తో అధీరో బాలో బహుం అపుఞ్ఞమేవ సఞ్చిణాని, మేధావి ధిరపురిసో పన ఆయుసఙ్ఖారస్స దుబ్బలత్తఞ్చ ధనసఞ్చయస్స నిస్సారత్తఞ్చ పఞ్ఞాయ ఉప పరిక్ఖిత్వా దస కుసలకమ్మాని పూరేన్తో తాదిసేన మహతా భోగక్ఖణ్ధేన మహన్తం కుసలరాసిం ఉపచిణాతి, త్వమసికతాధి కారో మహాసత్తధురణ్ధరో, ఏతాదిసం పుఞ్ఞాయతనట్ఠానం లద్ధా ధమ్మేన సమేన లోకం పరిపాలేన్తో సుగతసాసనం పగ్గణ్హన్తో దానపారమికోటిప్పత్తం కత్వా పచ్ఛా అభినిక్ఖమణఞ్చ కరోన్తో బోధిపక్ఖియధమ్మే పరిపాచేహీ’’తి అనుసాసి.

౪౧. అథ సో మహజ్ఝాసయో పురిసవరో మహాసఙ్ఘస్స అనుసాసనిం మద్దితు మసమణ్థో అధివాసేసీ. అనన్తరఞ్చ మహాజనకాయో సఙ్ఘస్స అనుఞ్ఞాయ సకలం సీలదీపం ఏకచ్ఛత్తం కత్వా అభిసిఞ్చియ ధమ్మిక సిరిసఙ్ఘబోధిరాజాతి వోహారం పట్ఠపేసి గోఠాభయఞ్చ సేనాపతిట్ఠానే ఠపేసి.

౪౨. దానం అదా ధారయి నిచ్చసీలం,

వహీ తితిక్ఖం భజి అప్పమాదం;

పజా హితజ్ఝాసయ సోమ్మరూపో,

ధమ్మో చ సో విగ్గభవా విరోచీ.

౪౩. విఞ్ఞాయ లోకస్స హి సో సభావం,

పధానవత్తాను గతిప్పధానం;

నిధాతుకామో జన్తాసు ధమ్మం,

సయమ్పి ధమ్మా వరణమ్హి సత్తో.

ఇతి రజ్జాభిసేక పరిచ్ఛేదో చతుత్థో.

౪౪. సో రాజా మహా విహారే మహగ్ఘ మహావిసాలం సలాకగ్గం కారాపేత్వా అనేకసహస్సానం భిక్ఖూనం నిచ్చం సలాక భత్తం పట్ఠపేసి. మాతులమహాథేరస్సంచ సకనామ ధేయ్యేన మహన్తం పరివేణ విహారం కారాపేత్వా అనేకేహి కప్పియభణ్డేహి సద్ధిం సపరివార వేణా కాని గామక్ఖేత్తాని సఙసపరిభోగారహాని కత్వా దాపేసి సత్తమేవ నిసీథకాలే రహోగతో మహాబోధిసత్తస్స దుక్కరచరితాని సల్లక్ఖేన్తో తాదిసాపదానం అత్తని సమ్పాదేతుమాసింసి. తథా హి

౪౫. దేహీతి వత్థుమసుకం గదితోత్థికేహి,

నాలం కథేతుమ్హ నత్థి న దేమిచాతి;

చిత్తే మహాకరుణాయ పహటావకాసావ,

దురంజగామ వియ తస్స భవత్థు తణ్హా.

ఏవమమ్హాకం |ఓ౦.౦౦౧౦| బోధిసత్తస్స వియ బాహిర వత్థుపరిచ్చాగమహుస్సవో కదా మే భవిస్సతితి చ,

౪౬. ఆనీయతే నిసిత సత్థనిపాతనేన,

నిక్కడ్ఢతే చ ముహు దాన్హవాయరత్యా;

ఏవం పునప్పున గతాగతవేగఖిన్నం,

దుక్ఖం న తస్స హదయం వత పీళయిత్థ.

ఏవం కిరస్స మహాసత్తస్స మంస లోహితాది అజ్ఝత్తికవత్థుదానసమయే దుక్ఖవేదనా మనం న సమ్బాధేసి. మమాపి ఈదిసం అజ్ఝత్తిక దానమహామఙ్గలం కదా భవిస్సతీతి చ.

౪౭. సో సంఖపాలభూజగో విసవేగవాపి,

సీలస్స భేదనభయేన అకుప్పమానో;

ఇచ్ఛం సదేహహరవాభిజనే దయాయ,

గన్తుం సయం అపదతాయ సుసోచనూనం.

ఏవం సీల రక్ఖనాపదానసిరిం కదా విన్దామీతి చ,

౪౮. పివేయ్య థఞ్ఞం అమతఞ్చ బాలో,

వుద్ధిం గతో సోవ జిగుచ్ఛితే తం;

స జాతు ఏవం అనుభూయ రజ్జం,

ఞాణస్స పాకే సతతం జహాతి.

ఏవం మయాపి అచిరస్సేవ అవస్సం అభినిక్ఖమనం కాతబ్బన్తి చ,

౪౯. సో సేనకో ద్విజపసిబ్బకసాయిసప్పం,

అఞ్ఞాసి దోసకలుసాయ ధియాబ్భుతంతం;

కా వణ్ణనాస్స ఖలు దోసవినిగ్గతాయ,

సబ్బఞ్ఞుతాయ దసపారమిసాధితాయ.

ఏవంవిధా కల్యానఞాణసమ్పత్తి కదా మే సమిజ్ఝిస్సతీతి చ,

౫౦. వాలేన సో కిసకలణ్దకజాతియమ్పి,

ఉస్సిఞ్చితుం సలిలముస్సహి సాగరస్స;

తం ముద్ధతాయ న భవే మతియా మహన్యా,

సమ్పాదనాయ భిమతస్స సమత్థతాయ.

ఏవం విధాయ వీరియపారమియా కదా భాజనం భవిస్సామితి చ

౫౧. కలాబురాజేన హి ఖన్తివాది,

వధం విధాయాపి అతిత్తకేన;

హతే పదేనోరసి ఖన్తిసోధే,

సో కూటసణ్ధిగ్గహణం బుబోధ.

ఏవం విధాయ ఖత్తిపారమియా అత్తానం కదా అలంకరిస్సామితి చ

౫౨. |ఓ౦.౦౦౧౧|

మిచ్ఛాభియోగం న సహింసు తస్స,

రామాభిధానస్సపి పాదుకాయో;

సచ్చఞ్చయా నాఞ్ఞమభాసిధీరో,