౧. నిస్సయవగ్గో

౧. కిమత్థియసుత్తం

౧. [అ. ని. ౧౦.౧] ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కిమత్థియాని, భన్తే, కుసలాని సీలాని కిమానిసంసానీ’’తి? ‘‘అవిప్పటిసారత్థాని ఖో, ఆనన్ద, కుసలాని సీలాని అవిప్పటిసారానిసంసానీ’’తి.

‘‘అవిప్పటిసారో పన, భన్తే, కిమత్థియో కిమానిసంసో’’? ‘‘అవిప్పటిసారో ఖో, ఆనన్ద, పామోజ్జత్థో పామోజ్జానిసంసో’’.

‘‘పామోజ్జం పన, భన్తే, కిమత్థియం కిమానిసంసం’’? ‘‘పామోజ్జం ఖో, ఆనన్ద, పీతత్థం పీతానిసంసం’’.

‘‘పీతి పన, భన్తే, కిమత్థియా కిమానిసంసా’’? ‘‘పీతి ఖో, ఆనన్ద, పస్సద్ధత్థా పస్సద్ధానిసంసా’’.

‘‘పస్సద్ధి పన, భన్తే, కిమత్థియా కిమానిసంసా’’? ‘‘పస్సద్ధి ఖో, ఆనన్ద, సుఖత్థా సుఖానిసంసా’’.

‘‘సుఖం పన, భన్తే, కిమత్థియం కిమానిసంసం’’? ‘‘సుఖం ఖో, ఆనన్ద, సమాధత్థం సమాధానిసంసం’’.

‘‘సమాధి పన, భన్తే, కిమత్థియో కిమానిసంసో’’? ‘‘సమాధి ఖో, ఆనన్ద, యథాభూతఞాణదస్సనత్థో యథాభూతఞాణదస్సనానిసంసో’’.

‘‘యథాభూతఞాణదస్సనం పన, భన్తే, కిమత్థియం కిమానిసంసం’’? ‘‘యథాభూతఞాణదస్సనం ఖో, ఆనన్ద, నిబ్బిదత్థం నిబ్బిదానిసంసం’’.

‘‘నిబ్బిదా, పన, భన్తే, కిమత్థియా కిమానిసంసా’’? ‘‘నిబ్బిదా ఖో, ఆనన్ద, విరాగత్థా విరాగానిసంసా ’’.

‘‘విరాగో పన, భన్తే, కిమత్థియో కిమానిసంసో’’? ‘‘విరాగో ఖో, ఆనన్ద, విముత్తిఞాణదస్సనత్థో విముత్తిఞాణదస్సనానిసంసో.

‘‘ఇతి ఖో, ఆనన్ద, కుసలాని సీలాని అవిప్పటిసారత్థాని అవిప్పటిసారానిసంసాని, అవిప్పటిసారో పామోజ్జత్థో పామోజ్జానిసంసో, పామోజ్జం పీతత్థం పీతానిసంసం, పీతి పస్సద్ధత్థా పస్సద్ధానిసంసా, పస్సద్ధి సుఖత్థా సుఖానిసంసా, సుఖం సమాధత్థం సమాధానిసంసం, సమాధి యథాభూతఞాణదస్సనత్థో యథాభూతఞాణదస్సనానిసంసో, యథాభూతఞాణదస్సనం నిబ్బిదత్థం నిబ్బిదానిసంసం, నిబ్బిదా విరాగత్థా విరాగానిసంసా, విరాగో విముత్తిఞాణదస్సనత్థో విముత్తిఞాణదస్సనానిసంసో. ఇతి ఖో, ఆనన్ద, కుసలాని సీలాని అనుపుబ్బేన అగ్గాయ పరేన్తీ’’తి. పఠమం.

౨. చేతనాకరణీయసుత్తం

౨. [అ. ని. ౧౦.౨] ‘‘సీలవతో, భిక్ఖవే, సీలసమ్పన్నస్స న చేతనాయ కరణీయం – ‘అవిప్పటిసారో మే ఉప్పజ్జతూ’తి. ధమ్మతా ఏసా, భిక్ఖవే, యం సీలవతో సీలసమ్పన్నస్స అవిప్పటిసారో ఉప్పజ్జతి.

‘‘అవిప్పటిసారిస్స, భిక్ఖవే, న చేతనాయ కరణీయం – ‘పామోజ్జం మే ఉప్పజ్జతూ’తి. ధమ్మతా ఏసా, భిక్ఖవే, యం అవిప్పటిసారిస్స పామోజ్జం ఉప్పజ్జతి.

‘‘పముదితస్స, భిక్ఖవే, న చేతనాయ కరణీయం – ‘పీతి మే ఉప్పజ్జతూ’తి. ధమ్మతా ఏసా, భిక్ఖవే, యం పముదితస్స పీతి ఉప్పజ్జతి.

‘‘పీతిమనస్స, భిక్ఖవే, న చేతనాయ కరణీయం – ‘కాయో మే పస్సమ్భతూ’తి. ధమ్మతా ఏసా, భిక్ఖవే, యం పీతిమనస్స కాయో పస్సమ్భతి.

‘‘పస్సద్ధకాయస్స, భిక్ఖవే, న చేతనాయ కరణీయం – ‘సుఖం వేదియామీ’తి. ధమ్మతా ఏసా, భిక్ఖవే, యం పస్సద్ధకాయో సుఖం వేదియతి.

‘‘సుఖినో, భిక్ఖవే, న చేతనాయ కరణీయం – ‘చిత్తం మే సమాధియతూ’తి. ధమ్మతా ఏసా, భిక్ఖవే, యం సుఖినో చిత్తం సమాధియతి.

‘‘సమాహితస్స, భిక్ఖవే, న చేతనాయ కరణీయం – ‘యథాభూతం జానామి పస్సామీ’తి. ధమ్మతా ఏసా, భిక్ఖవే, యం సమాహితో యథాభూతం జానాతి పస్సతి.

‘‘యథాభూతం, భిక్ఖవే, జానతో పస్సతో న చేతనాయ కరణీయం – ‘నిబ్బిన్దామీ’తి. ధమ్మతా ఏసా, భిక్ఖవే, యం యథాభూతం జానం పస్సం నిబ్బిన్దతి.

‘‘నిబ్బిన్నస్స, భిక్ఖవే, న చేతనాయ కరణీయం – ‘విరజ్జామీ’తి. ధమ్మతా ఏసా, భిక్ఖవే, యం నిబ్బిన్నో విరజ్జతి.

‘‘విరత్తస్స, భిక్ఖవే, న చేతనాయ కరణీయం – ‘విముత్తిఞాణదస్సనం సచ్ఛికరోమీ’తి. ధమ్మతా ఏసా, భిక్ఖవే, యం విరత్తో విముత్తిఞాణదస్సనం సచ్ఛికరోతి.

‘‘ఇతి ఖో, భిక్ఖవే, విరాగో విముత్తిఞాణదస్సనత్థో విముత్తిఞాణదస్సనానిసంసో, నిబ్బిదా విరాగత్థా విరాగానిసంసా, యథాభూతఞాణదస్సనం నిబ్బిదత్థం నిబ్బిదానిసంసం, సమాధి యథాభూతఞాణదస్సనత్థో యథాభూతఞాణదస్సనానిసంసో, సుఖం సమాధత్థం సమాధానిసంసం, పస్సద్ధి సుఖత్థా సుఖానిసంసా, పీతి పస్సద్ధత్థా పస్సద్ధానిసంసా, పామోజ్జం పీతత్థం పీతానిసంసం, అవిప్పటిసారో పామోజ్జత్థో పామోజ్జానిసంసో, కుసలాని సీలాని అవిప్పటిసారత్థాని అవిప్పటిసారానిసంసాని. ఇతి ఖో, భిక్ఖవే, ధమ్మా ధమ్మే అభిసన్దేన్తి, ధమ్మా ధమ్మే పరిపూరేన్తి అపారా పారం గమనాయా’’తి. దుతియం.

౩. పఠమఉపనిసాసుత్తం

౩. [అ. ని. ౫.౨౪; ౧౦.౩] ‘‘దుస్సీలస్స, భిక్ఖవే, సీలవిపన్నస్స హతూపనిసో హోతి అవిప్పటిసారో. అవిప్పటిసారే అసతి అవిప్పటిసారవిపన్నస్స హతూపనిసం హోతి పామోజ్జం. పామోజ్జే అసతి పామోజ్జవిపన్నస్స హతూపనిసా హోతి పీతి. పీతియా అసతి పీతివిపన్నస్స హతూపనిసా హోతి పస్సద్ధి. పస్సద్ధియా అసతి పస్సద్ధివిపన్నస్స హతూపనిసం హోతి సుఖం. సుఖే అసతి సుఖవిపన్నస్స హతూపనిసో హోతి సమ్మాసమాధి. సమ్మాసమాధిమ్హి అసతి సమ్మాసమాధివిపన్నస్స హతూపనిసం హోతి యథాభూతఞాణదస్సనం. యథాభూతఞాణదస్సనే అసతి యథాభూతఞాణదస్సనవిపన్నస్స హతూపనిసా హోతి నిబ్బిదా. నిబ్బిదాయ అసతి నిబ్బిదావిపన్నస్స హతూపనిసో హోతి విరాగో. విరాగే అసతి విరాగవిపన్నస్స హతూపనిసం హోతి విముత్తిఞాణదస్సనం.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, రుక్ఖో సాఖాపలాసవిపన్నో. తస్స పపటికాపి న పారిపూరిం గచ్ఛతి, తచోపి… ఫేగ్గుపి… సారోపి న పారిపూరిం గచ్ఛతి. ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, దుస్సీలస్స సీలవిపన్నస్స హతూపనిసో హోతి అవిప్పటిసారో, అవిప్పటిసారే అసతి అవిప్పటిసారవిపన్నస్స హతూపనిసం హోతి పామోజ్జం…పే… విముత్తిఞాణదస్సనం.

‘‘సీలవతో, భిక్ఖవే, సీలసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నో హోతి అవిప్పటిసారో, అవిప్పటిసారే సతి అవిప్పటిసారసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నం హోతి పామోజ్జం, పామోజ్జే సతి పామోజ్జసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నా హోతి పీతి, పీతియా సతి పీతిసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నా హోతి పస్సద్ధి, పస్సద్ధియా సతి పస్సద్ధిసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నం హోతి సుఖం, సుఖే సతి సుఖసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నో హోతి సమ్మాసమాధి, సమ్మాసమాధిమ్హి సతి సమ్మాసమాధిసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నం హోతి యథాభూతఞాణదస్సనం, యథాభూతఞాణదస్సనే సతి యథాభూతఞాణదస్సనసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నా హోతి నిబ్బిదా, నిబ్బిదాయ సతి నిబ్బిదాసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నో హోతి విరాగో, విరాగే సతి విరాగసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నం హోతి విముత్తిఞాణదస్సనం.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, రుక్ఖో సాఖాపలాససమ్పన్నో. తస్స పపటికాపి పారిపూరిం గచ్ఛతి, తచోపి… ఫేగ్గుపి… సారోపి పారిపూరిం గచ్ఛతి. ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, సీలవతో సీలసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నో హోతి అవిప్పటిసారో, అవిప్పటిసారే సతి అవిప్పటిసారసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నం హోతి…పే… విముత్తిఞాణదస్సన’’న్తి. తతియం.

౪. దుతియఉపనిసాసుత్తం

౪. తత్ర ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘ఆవుసో భిక్ఖవే’’తి [భిక్ఖవోతి (సీ. స్యా. పీ.) ఏవం సబ్బత్థ అ. ని. ౧౦.౪]. ‘‘ఆవుసో’’తి ఖో తే భిక్ఖూ ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స పచ్చస్సోసుం. ఆయస్మా సారిపుత్తో ఏతదవోచ –

‘‘దుస్సీలస్స, ఆవుసో, సీలవిపన్నస్స హతూపనిసో హోతి అవిప్పటిసారో, అవిప్పటిసారే అసతి అవిప్పటిసారవిపన్నస్స హతూపనిసం హోతి పామోజ్జం, పామోజ్జే అసతి పామోజ్జవిపన్నస్స హతూపనిసా హోతి పీతి, పీతియా అసతి పీతివిపన్నస్స హతూపనిసా హోతి పస్సద్ధి, పస్సద్ధియా అసతి పస్సద్ధివిపన్నస్స హతూపనిసం హోతి సుఖం, సుఖే అసతి సుఖవిపన్నస్స హతూపనిసో హోతి సమ్మాసమాధి, సమ్మాసమాధిమ్హి అసతి సమ్మాసమాధివిపన్నస్స హతూపనిసం హోతి యథాభూతఞాణదస్సనం, యథాభూతఞాణదస్సనే అసతి యథాభూతఞాణదస్సనవిపన్నస్స హతూపనిసా హోతి నిబ్బిదా, నిబ్బిదాయ అసతి నిబ్బిదావిపన్నస్స హతూపనిసో హోతి విరాగో, విరాగే అసతి విరాగవిపన్నస్స హతూపనిసం హోతి విముత్తిఞాణదస్సనం.

‘‘సేయ్యథాపి, ఆవుసో, రుక్ఖో సాఖాపలాసవిపన్నో. తస్స పపటికాపి న పారిపూరిం గచ్ఛతి, తచోపి… ఫేగ్గుపి… సారోపి న పారిపూరిం గచ్ఛతి. ఏవమేవం ఖో, ఆవుసో, దుస్సీలస్స సీలవిపన్నస్స హతూపనిసో హోతి అవిప్పటిసారో, అవిప్పటిసారే అసతి అవిప్పటిసారవిపన్నస్స హతూపనిసం హోతి పామోజ్జం…పే… విముత్తిఞాణదస్సనం.

‘‘సీలవతో, ఆవుసో, సీలసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నో హోతి అవిప్పటిసారో, అవిప్పటిసారే సతి అవిప్పటిసారసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నం హోతి పామోజ్జం, పామోజ్జే సతి పామోజ్జసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నా హోతి పీతి, పీతియా సతి పీతిసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నా హోతి పస్సద్ధి, పస్సద్ధియా సతి పస్సద్ధిసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నం హోతి సుఖం, సుఖే సతి సుఖసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నో హోతి సమ్మాసమాధి, సమ్మాసమాధిమ్హి సతి సమ్మాసమాధిసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నం హోతి యథాభూతఞాణదస్సనం, యథాభూతఞాణదస్సనే సతి యథాభూతఞాణదస్సనసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నా హోతి నిబ్బిదా, నిబ్బిదాయ సతి నిబ్బిదాసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నో హోతి విరాగో, విరాగే సతి విరాగసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నం హోతి విముత్తిఞాణదస్సనం.

‘‘సేయ్యథాపి, ఆవుసో, రుక్ఖో సాఖాపలాససమ్పన్నో. తస్స పపటికాపి పారిపూరిం గచ్ఛతి, తచోపి… ఫేగ్గుపి… సారోపి పారిపూరిం గచ్ఛతి. ఏవమేవం ఖో, ఆవుసో, సీలవతో సీలసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నో హోతి అవిప్పటిసారో, అవిప్పటిసారే సతి అవిప్పటిసారసమ్పన్నస్స ఉపనిససమ్పన్నం హోతి పామోజ్జం…పే… విముత్తిఞాణదస్సన’’న్తి. చతుత్థం.

౫. తతియఉపనిసాసుత్తం

౫. [అ. ని. ౧౦.౫] తత్ర ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భిక్ఖూ ఆమన్తేసి…పే… ‘‘దుస్సీలస్స, ఆవుసో, సీలవిపన్నస్స హతూపనిసో హోతి అవిప్పటిసారో, అవిప్పటిసారే అసతి అవిప్పటిసారవిపన్నస్స హతూపనిసం హోతి పామోజ్జం, పామోజ్జే అసతి పామోజ్జవిపన్నస్స హతూపనిసా హోతి పీతి, పీతియా అసతి పీతివిపన్నస్స హతూపనిసా హోతి పస్సద్ధి, పస్సద్ధియా అసతి పస్సద్ధివిపన్నస్స హతూపనిసం హోతి సుఖం, సుఖే అసతి సుఖవిపన్నస్స హతూపనిసో హోతి సమ్మాసమాధి, సమ్మాసమాధిమ్హి అసతి సమ్మాసమాధివిపన్నస్స హతూపనిసం హోతి యథాభూతఞాణదస్సనం, యథాభూతఞాణదస్సనే అసతి యథాభూతఞాణదస్సనవిపన్నస్స హతూపనిసా హోతి నిబ్బిదా, నిబ్బిదాయ అసతి నిబ్బిదావిపన్నస్స హతూపనిసో హోతి విరాగో, విరాగే అసతి విరాగవిపన్నస్స హతూపనిసం హోతి విముత్తిఞాణదస్సనం.

౬. బ్యసనసుత్తం

౬. ‘‘యో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అక్కోసకో పరిభాసకో అరియూపవాదో సబ్రహ్మచారీనం, ఠానమేతం అవకాసో యం సో ఏకాదసన్నం బ్యసనానం అఞ్ఞతరం బ్యసనం నిగచ్ఛేయ్య.

కతమేసం ఏకాదసన్నం? అనధిగతం నాధిగచ్ఛతి, అధిగతా పరిహాయతి, సద్ధమ్మస్స న వోదాయన్తి, సద్ధమ్మేసు వా అధిమానికో హోతి, అనభిరతో వా బ్రహ్మచరియం చరతి, అఞ్ఞతరం వా సంకిలిట్ఠం ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, సిక్ఖం వా పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తతి, గాళ్హం వా రోగాతఙ్కం ఫుసతి, ఉమ్మాదం వా పాపుణాతి చిత్తక్ఖేపం వా, సమ్మూళ్హో కాలం కరోతి, కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి – యో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అక్కోసకో పరిభాసకో అరియూపవాదో సబ్రహ్మచారీనం, ఠానమేతం అవకాసో యం సో ఇమేసం ఏకాదసన్నం బ్యసనానం అఞ్ఞతరం బ్యసనం నిగచ్ఛేయ్య. [( ) ఏత్థన్తరే పాఠో సీ. స్యా. కం. పీ. పోత్థకేసు న దిస్సతి]

‘‘యో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అక్కోసకో పరిభాసకో అరియూపవాదో సబ్రహ్మచారీనం, అట్ఠానమేతం అనవకాసో యం సో ఏకాదసన్నం బ్యసనానం అఞ్ఞతరం బ్యసనం న నిగచ్ఛేయ్య.

కతమేసం ఏకాదసన్నం? అనధిగతం నాధిగచ్ఛతి, అధిగతా పరిహాయతి, సద్ధమ్మస్స న వోదాయన్తి, సద్ధమ్మేసు వా అధిమానికో హోతి, అనభిరతో వా బ్రహ్మచరియం చరతి, అఞ్ఞతరం వా సంకిలిట్ఠం ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, సిక్ఖం వా పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తతి, గాళ్హం వా రోగాతఙ్కం ఫుసతి, ఉమ్మాదం వా పాపుణాతి చిత్తక్ఖేపం వా, సమ్మూళ్హో కాలం కరోతి, కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి – యో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అక్కోసకో పరిభాసకో అరియూపవాదో సబ్రహ్మచారీనం, అట్ఠానమేతం అనవకాసో యం సో ఇమేసం ఏకాదసన్నం బ్యసనానం అఞ్ఞతరం బ్యసనం న నిగచ్ఛేయ్యా’’తి. ఛట్ఠం.

౭. సఞ్ఞాసుత్తం

౭. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘సియా ను ఖో, భన్తే, భిక్ఖునో తథారూపో సమాధిపటిలాభో యథా నేవ పథవియం పథవిసఞ్ఞీ అస్స, న ఆపస్మిం ఆపోసఞ్ఞీ అస్స, న తేజస్మిం తేజోసఞ్ఞీ అస్స, న వాయస్మిం వాయోసఞ్ఞీ అస్స, న ఆకాసానఞ్చాయతనే ఆకాసానఞ్చాయతనసఞ్ఞీ అస్స, న విఞ్ఞాణఞ్చాయతనే విఞ్ఞాణఞ్చాయతనసఞ్ఞీ అస్స, న ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనే ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసఞ్ఞీ అస్స, న నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనసఞ్ఞీ అస్స, న ఇధలోకే ఇధలోకసఞ్ఞీ అస్స, న పరలోకే పరలోకసఞ్ఞీ అస్స, యమ్పిదం దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం అనువిచరితం మనసా, తత్రాపి న సఞ్ఞీ అస్స; సఞ్ఞీ చ పన అస్సాతి?

‘‘సియా, ఆనన్ద, భిక్ఖునో తథారూపో సమాధిపటిలాభో యథా నేవ పథవియం పథవిసఞ్ఞీ అస్స, న ఆపస్మిం ఆపోసఞ్ఞీ అస్స, న తేజస్మిం తేజోసఞ్ఞీ అస్స, న వాయస్మిం వాయోసఞ్ఞీ అస్స, న ఆకాసానఞ్చాయతనే ఆకాసానఞ్చాయతనసఞ్ఞీ అస్స, న విఞ్ఞాణఞ్చాయతనే విఞ్ఞాణఞ్చాయతనసఞ్ఞీ అస్స, న ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనే ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసఞ్ఞీ అస్స, న నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనసఞ్ఞీ అస్స, న ఇధలోకే ఇధలోకసఞ్ఞీ అస్స, న పరలోకే పరలోకసఞ్ఞీ అస్స, యమ్పిదం దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం అనువిచరితం మనసా, తత్రాపి న సఞ్ఞీ అస్స; సఞ్ఞీ చ పన అస్సా’’తి.

‘‘యథా కథం పన, భన్తే, సియా భిక్ఖునో తథారూపో సమాధిపటిలాభో యథా నేవ పథవియం పథవిసఞ్ఞీ అస్స, న ఆపస్మిం ఆపోసఞ్ఞీ అస్స, న తేజస్మిం తేజోసఞ్ఞీ అస్స, న వాయస్మిం వాయోసఞ్ఞీ అస్స, న ఆకాసానఞ్చాయతనే ఆకాసానఞ్చాయతనసఞ్ఞీ అస్స, న విఞ్ఞాణఞ్చాయతనే విఞ్ఞాణఞ్చాయతనసఞ్ఞీ అస్స, న ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనే ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసఞ్ఞీ అస్స, న నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనసఞ్ఞీ అస్స, న ఇధలోకే ఇధలోకసఞ్ఞీ అస్స, న పరలోకే పరలోకసఞ్ఞీ అస్స, యమ్పిదం దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం అనువిచరితం మనసా, తత్రాపి న సఞ్ఞీ అస్స, సఞ్ఞీ చ పన అస్సాతి.

‘‘ఇధానన్ద, భిక్ఖు ఏవంసఞ్ఞీ హోతి – ‘ఏతం సన్తం ఏతం పణీతం, యదిదం సబ్బసఙ్ఖారసమథో సబ్బూపధిపటినిస్సగ్గో తణ్హాక్ఖయో విరాగో నిరోధో నిబ్బాన’న్తి. ఏవం ఖో, ఆనన్ద, సియా భిక్ఖునో తథారూపో సమాధిపటిలాభో యథా నేవ పథవియం పథవిసఞ్ఞీ అస్స, న ఆపస్మిం ఆపోసఞ్ఞీ అస్స, న తేజస్మిం తేజోసఞ్ఞీ అస్స, న వాయస్మిం వాయోసఞ్ఞీ అస్స, న ఆకాసానఞ్చాయతనే ఆకాసానఞ్చాయతనసఞ్ఞీ అస్స, న విఞ్ఞాణఞ్చాయతనే విఞ్ఞాణఞ్చాయతనసఞ్ఞీ అస్స, న ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనే ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసఞ్ఞీ అస్స, న నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనసఞ్ఞీ అస్స, న ఇధలోకే ఇధలోకసఞ్ఞీ అస్స, న పరలోకే పరలోకసఞ్ఞీ అస్స, యమ్పిదం దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం అనువిచరితం మనసా, తత్రాపి న సఞ్ఞీ అస్స, సఞ్ఞీ చ పన అస్సా’’తి.

అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో భాసితం అభినన్దిత్వా అనుమోదిత్వా ఉట్ఠాయాసనా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా యేనాయస్మా సారిపుత్తో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మతా సారిపుత్తేన సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఏతదవోచ –

‘‘సియా ను ఖో, ఆవుసో సారిపుత్త, భిక్ఖునో తథారూపో సమాధిపటిలాభో యథా నేవ పథవియం పథవిసఞ్ఞీ అస్స…పే… యమ్పిదం దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం అనువిచరితం మనసా, తత్రాపి న సఞ్ఞీ అస్స, సఞ్ఞీ పన అస్సాతి. ‘‘సియా, ఆవుసో ఆనన్ద, భిక్ఖునో తథారూపో సమాధిపటిలాభో యథా నేవ పథవియం పథవిసఞ్ఞీ అస్స…పే… యమ్పిదం దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం అనువిచరితం మనసా, తత్రాపి న సఞ్ఞీ అస్స, సఞ్ఞీ చ పన అస్సా’’తి.

‘‘యథా కథం పనావుసో సారిపుత్త, సియా భిక్ఖునో తథారూపో సమాధిపటిలాభో యథా నేవ పథవియం పథవిసఞ్ఞీ అస్స…పే… యమ్పిదం దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం అనువిచరితం మనసా, తత్రాపి న సఞ్ఞీ అస్స, సఞ్ఞీ చ పన అస్సా’’తి?

‘‘ఇధ, ఆవుసో ఆనన్ద, భిక్ఖు ఏవంసఞ్ఞీ హోతి – ‘ఏతం సన్తం ఏతం పణీతం, యదిదం సబ్బసఙ్ఖారసమథో సబ్బూపధిపటినిస్సగ్గో తణ్హాక్ఖయో విరాగో నిరోధో నిబ్బాన’న్తి. ఏవం ఖో, ఆవుసో ఆనన్ద, సియా భిక్ఖునో తథారూపో సమాధిపటిలాభో యథా నేవ పథవియం పథవిసఞ్ఞీ అస్స…పే… యమ్పిదం దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం అనువిచరితం మనసా, తత్రాపి న సఞ్ఞీ అస్స, సఞ్ఞీ చ పన అస్సా’’తి.

‘‘అచ్ఛరియం, ఆవుసో, అబ్భుతం, ఆవుసో! యత్ర హి నామ సత్థు చేవ సావకస్స చ అత్థేన అత్థో బ్యఞ్జనేన బ్యఞ్జనం సంసన్దిస్సతి సమేస్సతి న విగ్గయ్హిస్సతి, యదిదం అగ్గపదస్మిం! ఇదానాహం, ఆవుసో, భగవన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతమత్థం అపుచ్ఛిం. భగవాపి మే ఏతేహి అక్ఖరేహి ఏతేహి పదేహి ఏతేహి బ్యఞ్జనేహి ఏతమత్థం బ్యాకాసి, సేయ్యథాపి ఆయస్మా సారిపుత్తో. అచ్ఛరియం, ఆవుసో, అబ్భుతం, ఆవుసో, యత్ర హి నామ సత్థు చేవ సావకస్స చ అత్థేన అత్థో బ్యఞ్జనేన బ్యఞ్జనం సంసన్దిస్సతి సమేస్సతి న విగ్గయ్హిస్సతి, యదిదం అగ్గపదస్మి’’న్తి! సత్తమం.

౮. మనసికారసుత్తం

౮. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘సియా ను ఖో, భన్తే, భిక్ఖునో తథారూపో సమాధిపటిలాభో యథా న చక్ఖుం మనసి కరేయ్య, న రూపం మనసి కరేయ్య, న సోతం మనసి కరేయ్య, న సద్దం మనసి కరేయ్య, న ఘానం మనసి కరేయ్య, న గన్ధం మనసి కరేయ్య, న జివ్హం మనసి కరేయ్య, న రసం మనసి కరేయ్య, న కాయం మనసి కరేయ్య, న ఫోట్ఠబ్బం మనసి కరేయ్య, న పథవిం మనసి కరేయ్య, న ఆపం మనసి కరేయ్య, న తేజం మనసి కరేయ్య, న వాయం మనసి కరేయ్య, న ఆకాసానఞ్చాయతనం మనసి కరేయ్య, న విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం మనసి కరేయ్య, న ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం మనసి కరేయ్య, న నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం మనసి కరేయ్య, న ఇధలోకం మనసి కరేయ్య, న పరలోకం మనసి కరేయ్య, యమ్పిదం దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం అనువిచరితం మనసా, తమ్పి న మనసి కరేయ్య; మనసి చ పన కరేయ్యా’’తి?

‘‘సియా, ఆనన్ద, భిక్ఖునో తథారూపో సమాధిపటిలాభో యథా న చక్ఖుం మనసి కరేయ్య, న రూపం మనసి కరేయ్య, న సోతం మనసి కరేయ్య, న సద్దం మనసి కరేయ్య, న ఘానం మనసి కరేయ్య, న గన్ధం మనసి కరేయ్య, న జివ్హం మనసి కరేయ్య, న రసం మనసి కరేయ్య, న కాయం మనసి కరేయ్య, న ఫోట్ఠబ్బం మనసి కరేయ్య, న పథవిం మనసి కరేయ్య, న ఆపం మనసి కరేయ్య, న తేజం మనసి కరేయ్య, న వాయం మనసి కరేయ్య, న ఆకాసానఞ్చాయతనం మనసి కరేయ్య, న విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం మనసి కరేయ్య, న ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం మనసి కరేయ్య, న నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం మనసి కరేయ్య, న ఇధలోకం మనసి కరేయ్య, న పరలోకం మనసి కరేయ్య, యమ్పిదం దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం అనువిచరితం మనసా, తమ్పి న మనసి కరేయ్య; మనసి చ పన కరేయ్యా’’తి.

‘‘యథా కథం పన, భన్తే, సియా భిక్ఖునో తథారూపో సమాధిపటిలాభో యథా న చక్ఖుం మనసి కరేయ్య, న రూపం మనసి కరేయ్య… యమ్పిదం దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం అనువిచరితం మనసా, తమ్పి న మనసి కరేయ్య; మనసి చ పన కరేయ్యా’’తి?

‘‘ఇధానన్ద, భిక్ఖు ఏవం మనసి కరోతి – ‘ఏతం సన్తం ఏతం పణీతం, యదిదం సబ్బసఙ్ఖారసమథో సబ్బూపధిపటినిస్సగ్గో తణ్హాక్ఖయో విరాగో నిరోధో నిబ్బాన’న్తి. ఏవం ఖో, ఆనన్ద, సియా భిక్ఖునో తథారూపో సమాధిపటిలాభో యథా న చక్ఖుం మనసి కరేయ్య, న రూపం మనసి కరేయ్య…పే… యమ్పిదం దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం అనువిచరితం మనసా, తమ్పి న మనసి కరేయ్య; మనసి చ పన కరేయ్యా’’తి. అట్ఠమం.

౯. సద్ధసుత్తం

౯. ఏకం సమయం భగవా నాతికే విహరతి గిఞ్జకావసథే. అథ ఖో ఆయస్మా సద్ధో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో ఆయస్మన్తం సద్ధం భగవా ఏతదవోచ –

‘‘ఆజానీయఝాయితం ఖో, సద్ధ, ఝాయ; మా ఖళుఙ్కఝాయితం [ఆజానీయజ్ఝాయితం ఖో సద్ధ ఝాయథ, మా ఖళుఙ్కజ్ఝాయితం (సీ. పీ.)]. కథఞ్చ, ఖళుఙ్కఝాయితం హోతి? అస్సఖళుఙ్కో హి, సద్ధ, దోణియా బద్ధో [బన్ధో (స్యా. క.)] ‘యవసం యవస’న్తి ఝాయతి. తం కిస్స హేతు? న హి, సద్ధ, అస్సఖళుఙ్కస్స దోణియా బద్ధస్స ఏవం హోతి – ‘కిం ను ఖో మం అజ్జ అస్సదమ్మసారథి కారణం కారేస్సతి, కిమస్సాహం [కమ్మస్సాహం (క.)] పటికరోమీ’తి. సో దోణియా బద్ధో ‘యవసం యవస’న్తి ఝాయతి. ఏవమేవం ఖో, సద్ధ, ఇధేకచ్చో పురిసఖళుఙ్కో అరఞ్ఞగతోపి రుక్ఖమూలగతోపి సుఞ్ఞాగారగతోపి కామరాగపరియుట్ఠితేన చేతసా విహరతి కామరాగపరేతేన ఉప్పన్నస్స చ కామరాగస్స నిస్సరణం యథాభూతం నప్పజానాతి. సో కామరాగంయేవ అన్తరం కత్వా ఝాయతి పజ్ఝాయతి నిజ్ఝాయతి అవజ్ఝాయతి, బ్యాపాదపరియుట్ఠితేన చేతసా విహరతి… థినమిద్ధపరియుట్ఠితేన చేతసా విహరతి… ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చపరియుట్ఠితేన చేతసా విహరతి… విచికిచ్ఛాపరియుట్ఠితేన చేతసా విహరతి విచికిచ్ఛాపరేతేన, ఉప్పన్నాయ చ విచికిచ్ఛాయ నిస్సరణం యథాభూతం నప్పజానాతి. సో విచికిచ్ఛంయేవ అన్తరం కత్వా ఝాయతి పజ్ఝాయతి నిజ్ఝాయతి అవజ్ఝాయతి. సో పథవిమ్పి నిస్సాయ ఝాయతి, ఆపమ్పి నిస్సాయ ఝాయతి, తేజమ్పి నిస్సాయ ఝాయతి, వాయమ్పి నిస్సాయ ఝాయతి, ఆకాసానఞ్చాయతనమ్పి నిస్సాయ ఝాయతి, విఞ్ఞాణఞ్చాయతనమ్పి నిస్సాయ ఝాయతి, ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనమ్పి నిస్సాయ ఝాయతి, నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనమ్పి నిస్సాయ ఝాయతి, ఇధలోకమ్పి నిస్సాయ ఝాయతి, పరలోకమ్పి నిస్సాయ ఝాయతి, యమ్పిదం దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం అనువిచరితం మనసా, తమ్పి నిస్సాయ ఝాయతి. ఏవం ఖో, సద్ధ, పురిసఖళుఙ్కఝాయితం హోతి.

‘‘కథఞ్చ, సద్ధ, ఆజానీయఝాయితం హోతి? భద్రో హి, సద్ధ, అస్సాజానీయో దోణియా బద్ధో న ‘యవసం యవస’న్తి ఝాయతి. తం కిస్స హేతు? భద్రస్స హి, సద్ధ, అస్సాజానీయస్స దోణియా బద్ధస్స ఏవం హోతి – ‘కిం ను ఖో మం అజ్జ అస్సదమ్మసారథి కారణం కారేస్సతి, కిమస్సాహం పటికరోమీ’తి. సో దోణియా బద్ధో న ‘యవసం యవస’న్తి ఝాయతి. భద్రో హి, సద్ధ, అస్సాజానీయో యథా ఇణం యథా బన్ధం యథా జానిం యథా కలిం ఏవం పతోదస్స అజ్ఝోహరణం సమనుపస్సతి. ఏవమేవం ఖో, సద్ధ, భద్రో పురిసాజానీయో అరఞ్ఞగతోపి రుక్ఖమూలగతోపి సుఞ్ఞాగారగతోపి న కామరాగపరియుట్ఠితేన చేతసా విహరతి న కామరాగపరేతేన, ఉప్పన్నస్స చ కామరాగస్స నిస్సరణం యథాభూతం పజానాతి, న బ్యాపాదపరియుట్ఠితేన చేతసా విహరతి… న థినమిద్ధపరియుట్ఠితేన చేతసా విహరతి… న ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చపరియుట్ఠితేన చేతసా విహరతి… న విచికిచ్ఛాపరియుట్ఠితేన చేతసా విహరతి న విచికిచ్ఛాపరేతేన, ఉప్పన్నాయ చ విచికిచ్ఛాయ నిస్సరణం యథాభూతం పజానాతి. సో నేవ పథవిం నిస్సాయ ఝాయతి, న ఆపం నిస్సాయ ఝాయతి, న తేజం నిస్సాయ ఝాయతి, న వాయం నిస్సాయ ఝాయతి, న ఆకాసానఞ్చాయతనం నిస్సాయ ఝాయతి, న విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం నిస్సాయ ఝాయతి, న ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం నిస్సాయ ఝాయతి, న నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం నిస్సాయ ఝాయతి, న ఇధలోకం నిస్సాయ ఝాయతి, న పరలోకం నిస్సాయ ఝాయతి, యమ్పిదం దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం అనువిచరితం మనసా, తమ్పి నిస్సాయ న ఝాయతి; ఝాయతి చ పన. ఏవం ఝాయిఞ్చ పన, సద్ధ, భద్రం పురిసాజానీయం సఇన్దా దేవా సబ్రహ్మకా సపజాపతికా ఆరకావ నమస్సన్తి –

‘‘నమో తే పురిసాజఞ్ఞ, నమో తే పురిసుత్తమ;

యస్స తే నాభిజానామ, యమ్పి నిస్సాయ ఝాయసీ’’తి.

ఏవం వుత్తే ఆయస్మా సద్ధో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కథం ఝాయీ పన, భన్తే, భద్రో పురిసాజానీయో [పురిసాజానీయో ఝాయతి, సో (సీ. స్యా. పీ.), పురిసాజానీయో, సో (క.)] నేవ పథవిం నిస్సాయ ఝాయతి, న ఆపం నిస్సాయ ఝాయతి, న తేజం నిస్సాయ ఝాయతి, న వాయం నిస్సాయ ఝాయతి, న ఆకాసానఞ్చాయతనం నిస్సాయ ఝాయతి, న విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం నిస్సాయ ఝాయతి, న ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం నిస్సాయ ఝాయతి, న నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం నిస్సాయ ఝాయతి, న ఇధలోకం నిస్సాయ ఝాయతి, న పరలోకం నిస్సాయ ఝాయతి, యమ్పిదం దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం అనువిచరితం మనసా, తమ్పి నిస్సాయ న ఝాయతి; ఝాయతి చ పన? కథం ఝాయిఞ్చ పన, భన్తే, భద్రం పురిసాజానీయం సఇన్దా దేవా సబ్రహ్మకా సపజాపతికా ఆరకావ నమస్సన్తి –

‘‘నమో తే పురిసాజఞ్ఞ, నమో తే పురిసుత్తమ;

యస్స తే నాభిజానామ, యమ్పి నిస్సాయ ఝాయసీ’’తి.

‘‘ఇధ, సద్ధ, భద్రస్స పురిసాజానీయస్స పథవియం పథవిసఞ్ఞా విభూతా హోతి, ఆపస్మిం ఆపోసఞ్ఞా విభూతా హోతి, తేజస్మిం తేజోసఞ్ఞా విభూతా హోతి, వాయస్మిం వాయోసఞ్ఞా విభూతా హోతి, ఆకాసానఞ్చాయతనే ఆకాసానఞ్చాయతనసఞ్ఞా విభూతా హోతి, విఞ్ఞాణఞ్చాయతనే విఞ్ఞాణఞ్చాయతనసఞ్ఞా విభూతా హోతి, ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనే ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసఞ్ఞా విభూతా హోతి, నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనసఞ్ఞా విభూతా హోతి, ఇధలోకే ఇధలోకసఞ్ఞా విభూతా హోతి, పరలోకే పరలోకసఞ్ఞా విభూతా హోతి, యమ్పిదం దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం అనువిచరితం మనసా, తత్రాపి సఞ్ఞా విభూతా హోతి. ఏవం ఝాయీ ఖో, సద్ధ, భద్రో పురిసాజానీయో నేవ పథవిం నిస్సాయ ఝాయతి…పే… యమ్పిదం దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం అనువిచరితం మనసా, తమ్పి నిస్సాయ న ఝాయతి; ఝాయతి చ పన. ఏవం ఝాయిఞ్చ పన, సద్ధ, భద్రం పురిసాజానీయం సఇన్దా దేవా సబ్రహ్మకా సపజాపతికా ఆరకావ నమస్సన్తి –

‘‘నమో తే పురిసాజఞ్ఞ, నమో తే పురిసుత్తమ;

యస్స తే నాభిజానామ, యమ్పి నిస్సాయ ఝాయసీ’’తి. నవమం;

౧౦. మోరనివాపసుత్తం

౧౦. ఏకం సమయం భగవా రాజగహే విహరతి మోరనివాపే పరిబ్బాజకారామే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘తీహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అచ్చన్తనిట్ఠో హోతి అచ్చన్తయోగక్ఖేమీ అచ్చన్తబ్రహ్మచారీ అచ్చన్తపరియోసానో సేట్ఠో దేవమనుస్సానం. కతమేహి తీహి? అసేఖేన సీలక్ఖన్ధేన, అసేఖేన సమాధిక్ఖన్ధేన, అసేఖేన పఞ్ఞాక్ఖన్ధేన – ఇమేహి, ఖో, భిక్ఖవే, తీహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అచ్చన్తనిట్ఠో హోతి అచ్చన్తయోగక్ఖేమీ అచ్చన్తబ్రహ్మచారీ అచ్చన్తపరియోసానో సేట్ఠో దేవమనుస్సానం.

‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అచ్చన్తనిట్ఠో హోతి అచ్చన్తయోగక్ఖేమీ అచ్చన్తబ్రహ్మచారీ అచ్చన్తపరియోసానో సేట్ఠో దేవమనుస్సానం. కతమేహి తీహి? ఇద్ధిపాటిహారియేన, ఆదేసనాపాటిహారియేన, అనుసాసనీపాటిహారియేన – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అచ్చన్తనిట్ఠో హోతి, అచ్చన్తయోగక్ఖేమీ అచ్చన్తబ్రహ్మచారీ అచ్చన్తపరియోసానో సేట్ఠో దేవమనుస్సానం.

‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అచ్చన్తనిట్ఠో హోతి అచ్చన్తయోగక్ఖేమీ అచ్చన్తబ్రహ్మచారీ అచ్చన్తపరియోసానో సేట్ఠో దేవమనుస్సానం. కతమేహి తీహి? సమ్మాదిట్ఠియా, సమ్మాఞాణేన, సమ్మావిముత్తియా – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అచ్చన్తనిట్ఠో హోతి అచ్చన్తయోగక్ఖేమీ అచ్చన్తబ్రహ్మచారీ అచ్చన్తపరియోసానో సేట్ఠో దేవమనుస్సానం.

‘‘ద్వీహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అచ్చన్తనిట్ఠో హోతి అచ్చన్తయోగక్ఖేమీ అచ్చన్తబ్రహ్మచారీ అచ్చన్తపరియోసానో సేట్ఠో దేవమనుస్సానం. కతమేహి ద్వీహి? విజ్జాయ, చరణేన – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, ద్వీహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అచ్చన్తనిట్ఠో హోతి అచ్చన్తయోగక్ఖేమీ అచ్చన్తబ్రహ్మచారీ అచ్చన్తపరియోసానో సేట్ఠో దేవమనుస్సానం. బ్రహ్మునా పేసా, భిక్ఖవే, సనఙ్కుమారేన గాథా భాసితా –

‘‘ఖత్తియో సేట్ఠో జనేతస్మిం, యే గోత్తపటిసారినో;

విజ్జాచరణసమ్పన్నో, సో సేట్ఠో దేవమానుసే’’తి [దీ. ని. ౧.౨౭౭; సం. ని. ౧.౧౮౨; ౨.౨౪౫].

‘‘సా ఖో పనేసా, భిక్ఖవే, సనఙ్కుమారేన గాథా భాసితా సుభాసితా, నో దుబ్భాసితా; అత్థసంహితా, నో అనత్థసంహితా; అనుమతా మయా. అహమ్పి, భిక్ఖవే, ఏవం వదామి –

‘‘ఖత్తియో సేట్ఠో జనేతస్మిం, యే గోత్తపటిసారినో;

విజ్జాచరణసమ్పన్నో, సో సేట్ఠో దేవమానుసే’’తి. దసమం;

నిస్సయవగ్గో [నిస్సాయవగ్గో (స్యా. కం.)] పఠమో.