౧౧. జాణుస్సోణిసుత్తం

౧౭౭. అథ ఖో జాణుస్సోణి బ్రాహ్మణో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో జాణుస్సోణి బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘మయమస్సు, భో గోతమ, బ్రాహ్మణా నామ. దానాని దేమ, సద్ధాని కరోమ – ‘ఇదం దానం పేతానం ఞాతిసాలోహితానం ఉపకప్పతు, ఇదం దానం పేతా ఞాతిసాలోహితా పరిభుఞ్జన్తూ’తి. కచ్చి తం, భో గోతమ, దానం పేతానం ఞాతిసాలోహితానం ఉపకప్పతి; కచ్చి తే పేతా ఞాతిసాలోహితా తం దానం పరిభుఞ్జన్తీ’’తి? ‘‘ఠానే ఖో, బ్రాహ్మణ, ఉపకప్పతి, నో అట్ఠానే’’తి.

‘‘కతమం పన, భో [కతమఞ్చ పన భో (సీ. పీ.) కతమం (స్యా.)] గోతమ, ఠానం, కతమం అట్ఠాన’’న్తి? ‘‘ఇధ, బ్రాహ్మణ, ఏకచ్చో పాణాతిపాతీ హోతి, అదిన్నాదాయీ హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారీ హోతి, ముసావాదీ హోతి, పిసుణవాచో హోతి, ఫరుసవాచో హోతి, సమ్ఫప్పలాపీ హోతి, అభిజ్ఝాలు హోతి, బ్యాపన్నచిత్తో హోతి, మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా నిరయం ఉపపజ్జతి. యో నేరయికానం సత్తానం ఆహారో, తేన సో తత్థ యాపేతి, తేన సో తత్థ తిట్ఠతి. ఇదమ్పి [ఇదం (స్యా.)] ఖో, బ్రాహ్మణ, అట్ఠానం యత్థ ఠితస్స తం దానం న ఉపకప్పతి.

‘‘ఇధ పన, బ్రాహ్మణ, ఏకచ్చో పాణాతిపాతీ…పే… మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా తిరచ్ఛానయోనిం ఉపపజ్జతి. యో తిరచ్ఛానయోనికానం సత్తానం ఆహారో, తేన సో తత్థ యాపేతి, తేన సో తత్థ తిట్ఠతి. ఇదమ్పి ఖో, బ్రాహ్మణ, అట్ఠానం యత్థ ఠితస్స తం దానం న ఉపకప్పతి.

‘‘ఇధ పన, బ్రాహ్మణ, ఏకచ్చో పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, ముసావాదా పటివిరతో హోతి, పిసుణాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, ఫరుసాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, సమ్ఫప్పలాపా పటివిరతో హోతి, అనభిజ్ఝాలు హోతి, అబ్యాపన్నచిత్తో హోతి, సమ్మాదిట్ఠికో హోతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా మనుస్సానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. యో మనుస్సానం ఆహారో, తేన సో తత్థ యాపేతి, తేన సో తత్థ తిట్ఠతి. ఇదమ్పి ఖో, బ్రాహ్మణ, అట్ఠానం యత్థ ఠితస్స తం దానం న ఉపకప్పతి.

‘‘ఇధ పన, బ్రాహ్మణ, ఏకచ్చో పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి…పే… సమ్మాదిట్ఠికో హోతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. యో దేవానం ఆహారో, తేన సో తత్థ యాపేతి, తేన సో తత్థ తిట్ఠతి. ఇదమ్పి, బ్రాహ్మణ, అట్ఠానం యత్థ ఠితస్స తం దానం ఉపకప్పతి.

‘‘ఇధ పన, బ్రాహ్మణ, ఏకచ్చో పాణాతిపాతీ హోతి…పే… మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా పేత్తివిసయం ఉపపజ్జతి. యో పేత్తివేసయికానం సత్తానం ఆహారో, తేన సో తత్థ యాపేతి, తేన సో తత్థ తిట్ఠతి, యం వా పనస్స ఇతో అనుప్పవేచ్ఛన్తి మిత్తామచ్చా వా ఞాతిసాలోహితా వా [మిత్తా వా అమచ్చా వా ఞాతీ వా సాలోహితా వా (సీ. పీ.)], తేన సో తత్థ యాపేతి, తేన సో తత్థ తిట్ఠతి. ఇదం ఖో, బ్రాహ్మణ, ఠానం యత్థ ఠితస్స తం దానం ఉపకప్పతీ’’తి.

‘‘సచే పన, భో గోతమ, సో పేతో ఞాతిసాలోహితో తం ఠానం అనుపపన్నో హోతి, కో తం దానం పరిభుఞ్జతీ’’తి? ‘‘అఞ్ఞేపిస్స, బ్రాహ్మణ, పేతా ఞాతిసాలోహితా తం ఠానం ఉపపన్నా హోన్తి, తే తం దానం పరిభుఞ్జన్తీ’’తి.

‘‘సచే పన, భో గోతమ, సో చేవ పేతో ఞాతిసాలోహితో తం ఠానం అనుపపన్నో హోతి అఞ్ఞేపిస్స ఞాతిసాలోహితా పేతా తం ఠానం అనుపపన్నా హోన్తి, కో తం దానం పరిభుఞ్జతీ’’తి? ‘‘అట్ఠానం ఖో ఏతం, బ్రాహ్మణ, అనవకాసో యం తం ఠానం వివిత్తం అస్స ఇమినా దీఘేన అద్ధునా యదిదం పేతేహి ఞాతిసాలోహితేహి. అపి చ, బ్రాహ్మణ, దాయకోపి అనిప్ఫలో’’తి.

‘‘అట్ఠానేపి భవం గోతమో పరికప్పం వదతీ’’తి? ‘‘అట్ఠానేపి ఖో అహం, బ్రాహ్మణ, పరికప్పం వదామి. ఇధ, బ్రాహ్మణ, ఏకచ్చో పాణాతిపాతీ హోతి, అదిన్నాదాయీ హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారీ హోతి, ముసావాదీ హోతి, పిసుణవాచో హోతి, ఫరుసవాచో హోతి, సమ్ఫప్పలాపీ హోతి, అభిజ్ఝాలు హోతి, బ్యాపన్నచిత్తో హోతి, మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి; సో దాతా హోతి సమణస్స వా బ్రాహ్మణస్స వా అన్నం పానం వత్థం యానం మాలాగన్ధవిలేపనం సేయ్యావసథపదీపేయ్యం. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా హత్థీనం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. సో తత్థ లాభీ హోతి అన్నస్స పానస్స మాలానానాలఙ్కారస్స [మాలాగన్ధవిలేపనస్స నానాలఙ్కారస్స (క.)].

‘‘యం ఖో, బ్రాహ్మణ, ఇధ పాణాతిపాతీ అదిన్నాదాయీ కామేసుమిచ్ఛాచారీ ముసావాదీ పిసుణవాచో ఫరుసవాచో సమ్ఫప్పలాపీ అభిజ్ఝాలు బ్యాపన్నచిత్తో మిచ్ఛాదిట్ఠికో, తేన సో కాయస్స భేదా పరం మరణా హత్థీనం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. యఞ్చ ఖో సో దాతా హోతి సమణస్స వా బ్రాహ్మణస్స వా అన్నం పానం వత్థం యానం మాలాగన్ధవిలేపనం సేయ్యావసథపదీపేయ్యం, తేన సో తత్థ లాభీ హోతి అన్నస్స పానస్స మాలానానాలఙ్కారస్స.

‘‘ఇధ పన, బ్రాహ్మణ, ఏకచ్చో పాణాతిపాతీ హోతి…పే… మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి. సో దాతా హోతి సమణస్స వా బ్రాహ్మణస్స వా అన్నం పానం వత్థం యానం మాలాగన్ధవిలేపనం సేయ్యావసథపదీపేయ్యం. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా అస్సానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి…పే… గున్నం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి…పే… కుక్కురానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి [‘‘కుక్కురానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతీ’’తి అయం వారో కేసుచి సీహళపోత్థకేసు న దిస్సతీతి ఇఙ్గలిసపోత్థకే అధోలిపి. తం దసవారగణనాయ సమేతి]. సో తత్థ లాభీ హోతి అన్నస్స పానస్స మాలానానాలఙ్కారస్స.

‘‘యం ఖో, బ్రాహ్మణ, ఇధ పాణాతిపాతీ…పే. … మిచ్ఛాదిట్ఠికో, తేన సో కాయస్స భేదా పరం మరణా కుక్కురానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. యఞ్చ ఖో సో దాతా హోతి సమణస్స వా బ్రాహ్మణస్స వా అన్నం పానం వత్థం యానం మాలాగన్ధవిలేపనం సేయ్యావసథపదీపేయ్యం, తేన సో తత్థ లాభీ హోతి అన్నస్స పానస్స మాలానానాలఙ్కారస్స.

‘‘ఇధ పన, బ్రాహ్మణ, ఏకచ్చో పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి…పే… సమ్మాదిట్ఠికో హోతి. సో దాతా హోతి సమణస్స వా బ్రాహ్మణస్స వా అన్నం పానం వత్థం యానం మాలాగన్ధవిలేపనం సేయ్యావసథపదీపేయ్యం. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా మనుస్సానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. సో తత్థ లాభీ హోతి మానుసకానం పఞ్చన్నం కామగుణానం.

‘‘యం ఖో, బ్రాహ్మణ, ఇధ పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి…పే… సమ్మాదిట్ఠికో, తేన సో కాయస్స భేదా పరం మరణా మనుస్సానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. యఞ్చ ఖో సో దాతా హోతి సమణస్స వా బ్రాహ్మణస్స వా అన్నం పానం వత్థం యానం మాలాగన్ధవిలేపనం సేయ్యావసథపదీపేయ్యం, తేన సో తత్థ లాభీ హోతి మానుసకానం పఞ్చన్నం కామగుణానం.

‘‘ఇధ పన, బ్రాహ్మణ, ఏకచ్చో పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి…పే… సమ్మాదిట్ఠికో హోతి. సో దాతా హోతి సమణస్స వా బ్రాహ్మణస్స వా అన్నం పానం వత్థం యానం మాలాగన్ధవిలేపనం సేయ్యావసథపదీపేయ్యం. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. సో తత్థ లాభీ హోతి దిబ్బానం పఞ్చన్నం కామగుణానం.

‘‘యం ఖో, బ్రాహ్మణ, ఇధ పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి…పే… సమ్మాదిట్ఠికో, తేన సో కాయస్స భేదా పరం మరణా దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. యఞ్చ ఖో సో దాతా హోతి సమణస్స వా బ్రాహ్మణస్స వా అన్నం పానం వత్థం యానం మాలాగన్ధవిలేపనం సేయ్యావసథపదీపేయ్యం, తేన సో తత్థ లాభీ హోతి దిబ్బానం పఞ్చన్నం కామగుణానం. అపి చ, బ్రాహ్మణ, దాయకోపి అనిప్ఫలో’’తి.

‘‘అచ్ఛరియం, భో గోతమ, అబ్భుతం, భో గోతమ! యావఞ్చిదం, భో గోతమ, అలమేవ దానాని దాతుం, అలం సద్ధాని కాతుం, యత్ర హి నామ దాయకోపి అనిప్ఫలో’’తి. ‘‘ఏవమేతం, బ్రాహ్మణ [ఏవమేతం బ్రాహ్మణ ఏవమేతం బ్రాహ్మణ (సీ. స్యా.)], దాయకోపి హి, బ్రాహ్మణ, అనిప్ఫలో’’తి.

‘‘అభిక్కన్తం, భో గోతమ, అభిక్కన్తం, భో గోతమ…పే… ఉపాసకం మం భవం గోతమో ధారేతు అజ్జతగ్గే పాణుపేతం సరణం గత’’న్తి. ఏకాదసమం.

జాణుస్సోణివగ్గో [యమకవగ్గో (క.)] దుతియో.