1. அனுவிஜ்ஜகஅனுயோகோ³

360. அனுவிஜ்ஜகே சோத³கோ புச்சி²தப்³போ³ – ‘‘யம் கோ² த்வம், ஆவுஸோ, இமம் பி⁴க்கு²ம் சோதே³ஸி, கிம்ஹி நம் சோதே³ஸி, ஸீலவிபத்தியா வா சோதே³ஸி, ஆசாரவிபத்தியா வா சோதே³ஸி, தி³ட்டி²விபத்தியா வா சோதே³ஸீ’’தி? ஸோ சே ஏவம் வதே³ய்ய – ‘‘ஸீலவிபத்தியா வா சோதே³மி, ஆசாரவிபத்தியா வா சோதே³மி, தி³ட்டி²விபத்தியா வா சோதே³மீ’’தி, ஸோ ஏவமஸ்ஸ வசனீயோ – ‘‘ஜானாஸி பனாயஸ்மா ஸீலவிபத்திம், ஜானாஸி ஆசாரவிபத்திம், ஜானாஸி தி³ட்டி²விபத்தி’’ந்தி? ஸோ சே ஏவம் வதே³ய்ய – ‘‘ஜானாமி கோ² அஹம், ஆவுஸோ, ஸீலவிபத்திம், ஜானாமி ஆசாரவிபத்திம், ஜானாமி தி³ட்டி²விபத்தி’’ந்தி, ஸோ ஏவமஸ்ஸ வசனீயோ – ‘‘கதமா பனாவுஸோ, ஸீலவிபத்தி? கதமா ஆசாரவிபத்தி? கதமா தி³ட்டி²விபத்தீ’’தி? ஸோ சே ஏவம் வதே³ய்ய – ‘‘சத்தாரி ச பாராஜிகானி, தேரஸ ச ஸங்கா⁴தி³ஸேஸா – அயம் ஸீலவிபத்தி. து²ல்லச்சயம், பாசித்தியம், பாடிதே³ஸனீயம், து³க்கடம், து³ப்³பா⁴ஸிதம், அயம் ஆசாரவிபத்தி. மிச்சா²தி³ட்டி², அந்தக்³கா³ஹிகா தி³ட்டி² – அயம் தி³ட்டி²விபத்தீ’’தி, ஸோ ஏவமஸ்ஸ வசனீயோ – ‘‘யம் கோ² த்வம், ஆவுஸோ, இமம் பி⁴க்கு²ம் சோதே³ஸி, தி³ட்டே²ன வா சோதே³ஸி ஸுதேன வா சோதே³ஸி பரிஸங்காய வா சோதே³ஸீ’’தி? ஸோ சே ஏவம் வதே³ய்ய – ‘‘தி³ட்டே²ன வா சோதே³மி ஸுதேன வா சோதே³மி பரிஸங்காய வா சோதே³மீ’’தி, ஸோ ஏவமஸ்ஸ வசனீயோ – ‘‘யம் கோ² த்வம், ஆவுஸோ, இமம் பி⁴க்கு²ம் தி³ட்டே²ன சோதே³ஸி, கிம் தே தி³ட்ட²ம் கிந்தி தே தி³ட்ட²ம், கதா³ தே தி³ட்ட²ம், கத்த² தே தி³ட்ட²ம் பாராஜிகம் அஜ்ஜா²பஜ்ஜந்தோ தி³ட்டோ², ஸங்கா⁴தி³ஸேஸம் அஜ்ஜா²பஜ்ஜந்தோ தி³ட்டோ², து²ல்லச்சயம்… பாசித்தியம்… பாடிதே³ஸனீயம்… து³க்கடம்… து³ப்³பா⁴ஸிதம் அஜ்ஜா²பஜ்ஜந்தோ தி³ட்டோ², கத்த² ச த்வம் அஹோஸி, கத்த² சாயம் பி⁴க்கு² அஹோஸி, கிஞ்ச த்வம் கரோஸி, கிம் சாயம் பி⁴க்கு² கரோதீ’’தி? ஸோ சே ஏவம் வதே³ய்ய – ‘‘ந கோ² அஹம், ஆவுஸோ, இமம் பி⁴க்கு²ம் தி³ட்டே²ன சோதே³மி, அபி ச ஸுதேன சோதே³மீ’’தி, ஸோ ஏவமஸ்ஸ வசனீயோ – ‘‘யம் கோ² த்வம், ஆவுஸோ, இமம் பி⁴க்கு²ம் ஸுதேன சோதே³ஸி, கிம் தே ஸுதம், கிந்தி தே ஸுதம், கதா³ தே ஸுதம், கத்த² தே ஸுதம், பாராஜிகம் அஜ்ஜா²பன்னோதி ஸுதம், ஸங்கா⁴தி³ஸேஸம்… து²ல்லச்சயம்… பாசித்தியம்… பாடிதே³ஸனீயம்… து³க்கடம்… து³ப்³பா⁴ஸிதம் அஜ்ஜா²பன்னோதி ஸுதம், பி⁴க்கு²ஸ்ஸ ஸுதம், பி⁴க்கு²னியா ஸுதம், ஸிக்க²மானாய ஸுதம், ஸாமணேரஸ்ஸ ஸுதம், ஸாமணேரியா ஸுதம், உபாஸகஸ்ஸ ஸுதம், உபாஸிகாய ஸுதம், ராஜூனம் ஸுதம், ராஜமஹாமத்தானம் ஸுதம், தித்தி²யானம் ஸுதம், தித்தி²யஸாவகானம் ஸுத’’ந்தி? ஸோ சே ஏவம் வதே³ய்ய – ‘‘ந கோ² அஹம், ஆவுஸோ, இமம் பி⁴க்கு²ம் ஸுதேன சோதே³மி, அபி ச பரிஸங்காய சோதே³மீ’’தி, ஸோ ஏவமஸ்ஸ வசனீயோ – ‘‘யம் கோ² த்வம், ஆவுஸோ, இமம் பி⁴க்கு²ம் பரிஸங்காய சோதே³ஸி, கிம் பரிஸங்கஸி, கிந்தி பரிஸங்கஸி, கதா³ பரிஸங்கஸி, கத்த² பரிஸங்கஸி, பாராஜிகம் அஜ்ஜா²பன்னோதி பரிஸங்கஸி, ஸங்கா⁴தி³ஸேஸம் அஜ்ஜா²பன்னோதி பரிஸங்கஸி, து²ல்லச்சயம்… பாசித்தியம்… பாடிதே³ஸனீயம்… து³க்கடம்… து³ப்³பா⁴ஸிதம் அஜ்ஜா²பன்னோதி பரிஸங்கஸி, பி⁴க்கு²ஸ்ஸ ஸுத்வா பரிஸங்கஸி, பி⁴க்கு²னியா ஸுத்வா பரிஸங்கஸி, ஸிக்க²மானாய ஸுத்வா பரிஸங்கஸி, ஸாமணேரஸ்ஸ ஸுத்வா பரிஸங்கஸி, ஸாமணேரியா ஸுத்வா பரிஸங்கஸி, உபாஸகஸ்ஸ ஸுத்வா பரிஸங்கஸி, உபாஸிகாய ஸுத்வா பரிஸங்கஸி, ராஜூனம் ஸுத்வா பரிஸங்கஸி, ராஜமஹாமத்தானம் ஸுத்வா பரிஸங்கஸி, தித்தி²யானம் ஸுத்வா பரிஸங்கஸி, தித்தி²யஸாவகானம் ஸுத்வா பரிஸங்கஸீ’’தி?

361. தி³ட்ட²ம் தி³ட்டே²ன ஸமேதி தி³ட்டே²ன ஸம்ஸந்த³தே தி³ட்ட²ம்;

தி³ட்ட²ம் படிச்ச ந உபேதி அஸுத்³த⁴பரிஸங்கிதோ;

ஸோ புக்³க³லோ படிஞ்ஞாய காதப்³போ³ தேனுபோஸதோ².

ஸுதம் ஸுதேன ஸமேதி ஸுதேன ஸம்ஸந்த³தே ஸுதம்;

ஸுதம் படிச்ச ந உபேதி அஸுத்³த⁴பரிஸங்கிதோ;

ஸோ புக்³க³லோ படிஞ்ஞாய காதப்³போ³ தேனுபோஸதோ².

முதம் முதேன ஸமேதி முதேன ஸம்ஸந்த³தே முதம்;

முதம் படிச்ச ந உபேதி அஸுத்³த⁴பரிஸங்கிதோ;

ஸோ புக்³க³லோ படிஞ்ஞாய காதப்³போ³ தேனுபோஸதோ².

362. சோத³னாய கோ ஆதி³, கிம் மஜ்ஜே², கிம் பரியோஸானம்? சோத³னாய ஓகாஸகம்மம் ஆதி³, கிரியா மஜ்ஜே², ஸமதோ² பரியோஸானம். சோத³னாய கதி மூலானி, கதி வத்தூ²னி, கதி பூ⁴மியோ, கதிஹாகாரேஹி சோதே³தி? சோத³னாய த்³வே மூலானி, தீணி வத்தூ²னி, பஞ்ச பூ⁴மியோ, த்³வீஹாகாரேஹி சோதே³தி. சோத³னாய கதமானி த்³வே மூலானி? ஸமூலிகா வா அமூலிகா வா – சோத³னாய இமானி த்³வே மூலானி. சோத³னாய கதமானி தீணி வத்தூ²னி? தி³ட்டே²ன ஸுதேன பரிஸங்காய – சோத³னாய இமானி தீணி வத்தூ²னி. சோத³னா கதமா பஞ்ச பூ⁴மியோ? காலேன வக்கா²மி நோ அகாலேன, பூ⁴தேன வக்கா²மி நோ அபூ⁴தேன, ஸண்ஹேன வக்கா²மி நோ ப²ருஸேன, அத்த²ஸம்ஹிதேன வக்கா²மி நோ அனத்த²ஸம்ஹிதேன, மேத்தாசித்தோ வக்கா²மி நோ தோ³ஸந்தரோதி – சோத³னாய இமா பஞ்ச பூ⁴மியோ.

கதமேஹி த்³வீஹாகாரேஹி சோதே³தி? காயேன வா சோதே³தி வாசாய வா சோதே³தி – இமேஹி த்³வீஹாகாரேஹி சோதே³தி.