நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ

வினயபிடகே

மஹாவக்³க³பாளி

1. மஹாக²ந்த⁴கோ

1. போ³தி⁴கதா²

1. [உதா³. 1 ஆத³யோ] தேன ஸமயேன பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா உருவேலாயம் விஹரதி நஜ்ஜா நேரஞ்ஜராய தீரே போ³தி⁴ருக்க²மூலே பட²மாபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴. அத² கோ² ப⁴க³வா போ³தி⁴ருக்க²மூலே ஸத்தாஹம் ஏகபல்லங்கேன நிஸீதி³ விமுத்திஸுக²படிஸம்வேதீ³ [விமுத்திஸுக²ம் படிஸம்வேதீ³ (க.)]. அத² கோ² ப⁴க³வா ரத்தியா பட²மம் யாமம் படிச்சஸமுப்பாத³ம் அனுலோமபடிலோமம் மனஸாகாஸி – ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா, ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம், விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூபம், நாமரூபபச்சயா ஸளாயதனம், ஸளாயதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோ, ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா, வேத³னாபச்சயா தண்ஹா, தண்ஹாபச்சயா உபாதா³னம், உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ, ப⁴வபச்சயா ஜாதி, ஜாதிபச்சயா ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா ஸம்ப⁴வந்தி – ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி. ‘‘அவிஜ்ஜாயத்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴, ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴, விஞ்ஞாணனிரோதா⁴ நாமரூபனிரோதோ⁴, நாமரூபனிரோதா⁴ ஸளாயதனனிரோதோ⁴, ஸளாயதனனிரோதா⁴ ப²ஸ்ஸனிரோதோ⁴, ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ வேத³னானிரோதோ⁴, வேத³னானிரோதா⁴ தண்ஹானிரோதோ⁴, தண்ஹானிரோதா⁴ உபாதா³னனிரோதோ⁴, உபாதா³னனிரோதா⁴ ப⁴வனிரோதோ⁴, ப⁴வனிரோதா⁴ ஜாதினிரோதோ⁴, ஜாதினிரோதா⁴ ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா நிருஜ்ஜ²ந்தி – ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதீ’’தி.

அத² கோ² ப⁴க³வா ஏதமத்த²ம் விதி³த்வா தாயம் வேலாயம் இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி –

‘‘யதா³ ஹவே பாதுப⁴வந்தி த⁴ம்மா;

ஆதாபினோ ஜா²யதோ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ;

அத²ஸ்ஸ கங்கா² வபயந்தி ஸப்³பா³;

யதோ பஜானாதி ஸஹேதுத⁴ம்ம’’ந்தி.

2. [உதா³. 2] அத² கோ² ப⁴க³வா ரத்தியா மஜ்ஜி²மம் யாமம் படிச்சஸமுப்பாத³ம் அனுலோமபடிலோமம் மனஸாகாஸி – ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா, ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம், விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூபம்…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதீ…பே… நிரோதோ⁴ ஹோதீ’’தி.

அத² கோ² ப⁴க³வா ஏதமத்த²ம் விதி³த்வா தாயம் வேலாயம் இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி –

‘‘யதா³ ஹவே பாதுப⁴வந்தி த⁴ம்மா;

ஆதாபினோ ஜா²யதோ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ;

அத²ஸ்ஸ கங்கா² வபயந்தி ஸப்³பா³;

யதோ க²யம் பச்சயானம் அவேதீ³’’தி.

3. [உதா³. 3] அத² கோ² ப⁴க³வா ரத்தியா பச்சி²மம் யாமம் படிச்சஸமுப்பாத³ம் அனுலோமபடிலோமம் மனஸாகாஸி – ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா, ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம், விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூபம்…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி…பே… நிரோதோ⁴ ஹோதீ’’தி.

அத² கோ² ப⁴க³வா ஏதமத்த²ம் விதி³த்வா தாயம் வேலாயம் இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி –

‘‘யதா³ ஹவே பாதுப⁴வந்தி த⁴ம்மா;

ஆதாபினோ ஜா²யதோ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ;

விதூ⁴பயம் திட்ட²தி மாரஸேனம்;

ஸூரியோவ [ஸுரியோவ (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)] ஓபா⁴ஸயமந்தலிக்க²’’ந்தி.

போ³தி⁴கதா² நிட்டி²தா.

2. அஜபாலகதா²

4. [உதா³. 4] அத² கோ² ப⁴க³வா ஸத்தாஹஸ்ஸ அச்சயேன தம்ஹா ஸமாதி⁴ம்ஹா வுட்ட²ஹித்வா போ³தி⁴ருக்க²மூலா யேன அஜபாலனிக்³ரோதோ⁴ தேனுபஸங்கமி, உபஸங்கமித்வா அஜபாலனிக்³ரோத⁴மூலே ஸத்தாஹம் ஏகபல்லங்கேன நிஸீதி³ விமுத்திஸுக²படிஸம்வேதீ³. அத² கோ² அஞ்ஞதரோ ஹும்ஹுங்கஜாதிகோ ப்³ராஹ்மணோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி. உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் அட்டா²ஸி. ஏகமந்தம் டி²தோ கோ² ஸோ ப்³ராஹ்மணோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கித்தாவதா நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ப்³ராஹ்மணோ ஹோதி, கதமே ச பன ப்³ராஹ்மணகரணா [ப்³ராஹ்மணகாரகா (க.) ப்³ராஹ்மணகராணா (?)] த⁴ம்மா’’தி? அத² கோ² ப⁴க³வா ஏதமத்த²ம் விதி³த்வா தாயம் வேலாயம் இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி –

[நேத்தி. 103] யோ ப்³ராஹ்மணோ பா³ஹிதபாபத⁴ம்மோ;

நிஹும்ஹுங்கோ நிக்கஸாவோ யதத்தோ;

வேத³ந்தகூ³ வுஸிதப்³ரஹ்மசரியோ;

த⁴ம்மேன ஸோ ப்³ரஹ்மவாத³ம் வதே³ய்ய;

யஸ்ஸுஸ்ஸதா³ நத்தி² குஹிஞ்சி லோகே’’தி.

அஜபாலகதா² நிட்டி²தா.

3. முசலிந்த³கதா²

5. [உதா³. 11] அத² கோ² ப⁴க³வா ஸத்தாஹஸ்ஸ அச்சயேன தம்ஹா ஸமாதி⁴ம்ஹா வுட்ட²ஹித்வா அஜபாலனிக்³ரோத⁴மூலா யேன முசலிந்தோ³ தேனுபஸங்கமி, உபஸங்கமித்வா முசலிந்த³மூலே ஸத்தாஹம் ஏகபல்லங்கேன நிஸீதி³ விமுத்திஸுக²படிஸம்வேதீ³. தேன கோ² பன ஸமயேன மஹா அகாலமேகோ⁴ உத³பாதி³, ஸத்தாஹவத்³த³லிகா ஸீதவாதது³த்³தி³னீ. அத² கோ² முசலிந்தோ³ நாக³ராஜா ஸகப⁴வனா நிக்க²மித்வா ப⁴க³வதோ காயம் ஸத்தக்க²த்தும் போ⁴கே³ஹி பரிக்கி²பித்வா உபரிமுத்³த⁴னி மஹந்தம் ப²ணம் கரித்வா அட்டா²ஸி – ‘‘மா ப⁴க³வந்தம் ஸீதம், மா ப⁴க³வந்தம் உண்ஹம், மா ப⁴க³வந்தம் ட³ம்ஸமகஸவாதாதபஸரீஸபஸம்ப²ஸ்ஸோ’’தி […ஸிரிம் ஸப… (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)]. அத² கோ² முசலிந்தோ³ நாக³ராஜா ஸத்தாஹஸ்ஸ அச்சயேன வித்³த⁴ம் விக³தவலாஹகம் தே³வம் விதி³த்வா ப⁴க³வதோ காயா போ⁴கே³ வினிவேடே²த்வா ஸகவண்ணம் படிஸம்ஹரித்வா மாணவகவண்ணம் அபி⁴னிம்மினித்வா ப⁴க³வதோ புரதோ அட்டா²ஸி பஞ்ஜலிகோ ப⁴க³வந்தம் நமஸ்ஸமானோ. அத² கோ² ப⁴க³வா ஏதமத்த²ம் விதி³த்வா தாயம் வேலாயம் இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி –

[கதா². 338 கதா²வத்து²பாளியம்பி]‘‘ஸுகோ² விவேகோ துட்ட²ஸ்ஸ, ஸுதத⁴ம்மஸ்ஸ பஸ்ஸதோ;

அப்³யாபஜ்ஜம் ஸுக²ம் லோகே, பாணபூ⁴தேஸு ஸம்யமோ.

[கதா². 338 கதா²வத்து²பாளியம்பி]‘‘ஸுகா² விராக³தா லோகே, காமானம் ஸமதிக்கமோ;

அஸ்மிமானஸ்ஸ யோ வினயோ, ஏதம் வே பரமம் ஸுக²’’ந்தி.

முசலிந்த³கதா² நிட்டி²தா.

4. ராஜாயதனகதா²

6. அத² கோ² ப⁴க³வா ஸத்தாஹஸ்ஸ அச்சயேன தம்ஹா ஸமாதி⁴ம்ஹா வுட்ட²ஹித்வா முசலிந்த³மூலா யேன ராஜாயதனம் தேனுபஸங்கமி, உபஸங்கமித்வா ராஜாயதனமூலே ஸத்தாஹம் ஏகபல்லங்கேன நிஸீதி³ விமுத்திஸுக²படிஸம்வேதீ³. தேன கோ² பன ஸமயேன தபுஸ்ஸ [தபஸ்ஸு (ஸீ.)] ப⁴ல்லிகா வாணிஜா உக்கலா தம் தே³ஸம் அத்³தா⁴னமக்³க³ப்படிபன்னா ஹோந்தி. அத² கோ² தபுஸ்ஸப⁴ல்லிகானம் வாணிஜானம் ஞாதிஸாலோஹிதா தே³வதா தபுஸ்ஸப⁴ல்லிகே வாணிஜே ஏதத³வோச – ‘‘அயம், மாரிஸா, ப⁴க³வா ராஜாயதனமூலே விஹரதி பட²மாபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴; க³ச்ச²த² தம் ப⁴க³வந்தம் மந்தே²ன ச மது⁴பிண்டி³காய ச பதிமானேத²; தம் வோ ப⁴விஸ்ஸதி தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²யா’’தி. அத² கோ² தபுஸ்ஸப⁴ல்லிகா வாணிஜா மந்த²ஞ்ச மது⁴பிண்டி³கஞ்ச ஆதா³ய யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு, உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் அட்ட²ம்ஸு. ஏகமந்தம் டி²தா கோ² தபுஸ்ஸப⁴ல்லிகா வாணிஜா ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசும் – ‘‘படிக்³க³ண்ஹாது நோ, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா மந்த²ஞ்ச மது⁴பிண்டி³கஞ்ச, யம் அம்ஹாகம் அஸ்ஸ தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²யா’’தி. அத² கோ² ப⁴க³வதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘ந கோ² ததா²க³தா ஹத்தே²ஸு படிக்³க³ண்ஹந்தி. கிம்ஹி நு கோ² அஹம் படிக்³க³ண்ஹேய்யம் மந்த²ஞ்ச மது⁴பிண்டி³கஞ்சா’’தி? அத² கோ² சத்தாரோ மஹாராஜானோ ப⁴க³வதோ சேதஸா சேதோபரிவிதக்கமஞ்ஞாய சதுத்³தி³ஸா சத்தாரோ ஸேலமயே பத்தே ப⁴க³வதோ உபனாமேஸும் – ‘‘இத⁴, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா படிக்³க³ண்ஹாது மந்த²ஞ்ச மது⁴பிண்டி³கஞ்சா’’தி. படிக்³க³ஹேஸி ப⁴க³வா பச்சக்³கே⁴ ஸேலமயே பத்தே மந்த²ஞ்ச மது⁴பிண்டி³கஞ்ச, படிக்³க³ஹேத்வா பரிபு⁴ஞ்ஜி. அத² கோ² தபுஸ்ஸப⁴ல்லிகா வாணிஜா ப⁴க³வந்தம் ஓனீதபத்தபாணிம் விதி³த்வா ப⁴க³வதோ பாதே³ஸு ஸிரஸா நிபதித்வா ப⁴க³வந்தம் (ஓனீதபத்தபாணிம் விதி³த்வா ப⁴க³வதோ பாதே³ஸு ஸிரஸா நிபதித்வா ப⁴க³வந்தம்) [( ) ஸீ. ஸ்யா. போத்த²கேஸு நத்தி²] ஏதத³வோசும் – ‘‘ஏதே மயம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வந்தம் ஸரணம் க³ச்சா²ம த⁴ம்மஞ்ச, உபாஸகே நோ ப⁴க³வா தா⁴ரேது அஜ்ஜதக்³கே³ பாணுபேதே ஸரணம் க³தே’’தி. தே ச லோகே பட²மம் உபாஸகா அஹேஸும் த்³வேவாசிகா.

ராஜாயதனகதா² நிட்டி²தா.

5. ப்³ரஹ்மயாசனகதா²

7. [அயம் ப்³ரஹ்மயாசனகதா² தீ³. நி. 2.64 ஆத³யோ; ம. நி. 1.281 ஆத³யோ; ம. நி. 2.336 ஆத³யோ; ஸம். நி. 1.172 ஆத³யோ] அத² கோ² ப⁴க³வா ஸத்தாஹஸ்ஸ அச்சயேன தம்ஹா ஸமாதி⁴ம்ஹா வுட்ட²ஹித்வா ராஜாயதனமூலா யேன அஜபாலனிக்³ரோதோ⁴ தேனுபஸங்கமி. தத்ர ஸுத³ம் ப⁴க³வா அஜபாலனிக்³ரோத⁴மூலே விஹரதி. அத² கோ² ப⁴க³வதோ ரஹோக³தஸ்ஸ படிஸல்லீனஸ்ஸ ஏவம் சேதஸோ பரிவிதக்கோ உத³பாதி³ – ‘‘அதி⁴க³தோ கோ² ம்யாயம் த⁴ம்மோ க³ம்பீ⁴ரோ து³த்³த³ஸோ து³ரனுபோ³தோ⁴ ஸந்தோ பணீதோ அதக்காவசரோ நிபுணோ பண்டி³தவேத³னீயோ. ஆலயராமா கோ² பனாயம் பஜா ஆலயரதா ஆலயஸம்முதி³தா. ஆலயராமாய கோ² பன பஜாய ஆலயரதாய ஆலயஸம்முதி³தாய து³த்³த³ஸம் இத³ம் டா²னம் யதி³த³ம் இத³ப்பச்சயதாபஅச்சஸமுப்பாதோ³; இத³ம்பி கோ² டா²னம் ஸுது³த்³த³ஸம் யதி³த³ம் ஸப்³ப³ஸங்கா²ரஸமதோ² ஸப்³பூ³பதி⁴படினிஸ்ஸக்³கோ³ தண்ஹாக்க²யோ விராகோ³ நிரோதோ⁴ நிப்³பா³னம். அஹஞ்சேவ கோ² பன த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யம், பரே ச மே ந ஆஜானேய்யும், ஸோ மமஸ்ஸ கிலமதோ², ஸா மமஸ்ஸ விஹேஸா’’தி. அபிஸ்ஸு ப⁴க³வந்தம் இமா அனச்ச²ரியா கா³தா²யோ படிப⁴ம்ஸு புப்³பே³ அஸ்ஸுதபுப்³பா³ –

‘‘கிச்சே²ன மே அதி⁴க³தம், ஹலம் தா³னி பகாஸிதும்;

ராக³தோ³ஸபரேதேஹி, நாயம் த⁴ம்மோ ஸுஸம்பு³தோ⁴.

‘‘படிஸோதகா³மிம் நிபுணம், க³ம்பீ⁴ரம் து³த்³த³ஸம் அணும்;

ராக³ரத்தா ந த³க்க²ந்தி, தமோக²ந்தே⁴ன ஆவுடா [ஆவடா (ஸீ.)]’’தி.

இதிஹ ப⁴க³வதோ படிஸஞ்சிக்க²தோ அப்போஸ்ஸுக்கதாய சித்தம் நமதி, நோ த⁴ம்மதே³ஸனாய.

8. அத² கோ² ப்³ரஹ்முனோ ஸஹம்பதிஸ்ஸ ப⁴க³வதோ சேதஸா சேதோபரிவிதக்கமஞ்ஞாய ஏதத³ஹோஸி – ‘‘நஸ்ஸதி வத போ⁴ லோகோ, வினஸ்ஸதி வத போ⁴ லோகோ, யத்ர ஹி நாம ததா²க³தஸ்ஸ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ அப்போஸ்ஸுக்கதாய சித்தம் நமதி [நமிஸ்ஸதி (?)], நோ த⁴ம்மதே³ஸனாயா’’தி. அத² கோ² ப்³ரஹ்மா ஸஹம்பதி – ஸேய்யதா²பி நாம ப³லவா புரிஸோ ஸமிஞ்ஜிதம் வா பா³ஹம் பஸாரேய்ய, பஸாரிதம் வா பா³ஹம் ஸமிஞ்ஜேய்ய ஏவமேவ – ப்³ரஹ்மலோகே அந்தரஹிதோ ப⁴க³வதோ புரதோ பாதுரஹோஸி. அத² கோ² ப்³ரஹ்மா ஸஹம்பதி ஏகம்ஸம் உத்தராஸங்க³ம் கரித்வா த³க்கி²ணஜாணுமண்ட³லம் பத²வியம் நிஹந்த்வா யேன ப⁴க³வா தேனஞ்ஜலிம் பணாமேத்வா ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘தே³ஸேது, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா த⁴ம்மம், தே³ஸேது ஸுக³தோ த⁴ம்மம். ஸந்தி ஸத்தா அப்பரஜக்க²ஜாதிகா, அஸ்ஸவனதா த⁴ம்மஸ்ஸ பரிஹாயந்தி, ப⁴விஸ்ஸந்தி த⁴ம்மஸ்ஸ அஞ்ஞாதாரோ’’தி. இத³மவோச ப்³ரஹ்மா ஸஹம்பதி, இத³ம் வத்வான அதா²பரம் ஏதத³வோச –

‘‘பாதுரஹோஸி மக³தே⁴ஸு புப்³பே³;

த⁴ம்மோ அஸுத்³தோ⁴ ஸமலேஹி சிந்திதோ;

அபாபுரேதம் [அவாபுரேதம் (ஸீ.)] அமதஸ்ஸ த்³வாரம்;

ஸுணந்து த⁴ம்மம் விமலேனானுபு³த்³த⁴ம்.

‘‘ஸேலே யதா² பப்³ப³தமுத்³த⁴னிட்டி²தோ;

யதா²பி பஸ்ஸே ஜனதம் ஸமந்ததோ;

ததூ²பமம் த⁴ம்மமயம் ஸுமேத⁴;

பாஸாத³மாருய்ஹ ஸமந்தசக்கு²;

ஸோகாவதிண்ணம் ஜனதமபேதஸோகோ;

அவேக்க²ஸ்ஸு ஜாதிஜராபி⁴பூ⁴தம்.

‘‘உட்டே²ஹி வீர விஜிதஸங்கா³ம;

ஸத்த²வாஹ அணண [அனண (க.)] விசர லோகே;

தே³ஸஸ்ஸு [தே³ஸேது (க.)] ப⁴க³வா த⁴ம்மம்;

அஞ்ஞாதாரோ ப⁴விஸ்ஸந்தீ’’தி.

[[ ] ஸீ. ஸ்யா. போத்த²கேஸு நத்தி², மூலபண்ணாஸகேஸு பாஸராஸிஸுத்தே² ப்³ரஹ்மயாசனா ஸகிம் யேவ ஆக³தா] [ ஏவம் வுத்தே ப⁴க³வா ப்³ரஹ்மானம் ஸஹம்பதிம் ஏதத³வோச – ‘‘மய்ஹம்பி கோ², ப்³ரஹ்மே, ஏதத³ஹோஸி – ‘அதி⁴க³தோ கோ² ம்யாயம் த⁴ம்மோ க³ம்பீ⁴ரோ து³த்³த³ஸோ து³ரனுபோ³தோ⁴ ஸந்தோ பணீதோ அதக்காவசரோ நிபுணோ பண்டி³தவேத³னீயோ. ஆலயராமா கோ² பனாயம் பஜா ஆலயரதா ஆலயஸம்முதி³தா. ஆலயராமாய கோ² பன பஜாய ஆலயரதாய ஆலயஸம்முதி³தாய து³த்³த³ஸம் இத³ம் டா²னம் யதி³த³ம் இத³ப்பச்சயதாபடிச்சஸமுப்பாதோ³; இத³ம்பி கோ² டா²னம் ஸுது³த்³த³ஸம் யதி³த³ம் ஸப்³ப³ஸங்கா²ரஸமதோ² ஸப்³பூ³பதி⁴படினிஸ்ஸக்³கோ³ தண்ஹாக்க²யோ விராகோ³ நிரோதோ⁴ நிப்³பா³னம். அஹஞ்சேவ கோ² பன த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யம், பரே ச மே ந ஆஜானேய்யும், ஸோ மமஸ்ஸ கிலமதோ², ஸா மமஸ்ஸ விஹேஸா’தி. அபிஸ்ஸு மம், ப்³ரஹ்மே, இமா அனச்ச²ரியா கா³தா²யோ படிப⁴ம்ஸு புப்³பே³ அஸ்ஸுதபுப்³பா³ –

‘கிச்சே²ன மே அதி⁴க³தம், ஹலம் தா³னி பகாஸிதும்;

ராக³தோ³ஸபரேதேஹி, நாயம் த⁴ம்மோ ஸுஸம்பு³தோ⁴.

‘படிஸோதகா³மிம் நிபுணம், க³ம்பீ⁴ரம் து³த்³த³ஸம் அணும்;

ராக³ரத்தா ந த³க்க²ந்தி, தமோக²ந்தே⁴ன ஆவுடா’தி.

இதிஹ மே, ப்³ரஹ்மே, படிஸஞ்சிக்க²தோ அப்போஸ்ஸுக்கதாய சித்தம் நமதி நோ த⁴ம்மதே³ஸனாயா’’தி.

து³தியம்பி கோ² ப்³ரஹ்மா ஸஹம்பதி ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘தே³ஸேது, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா த⁴ம்மம், தே³ஸேது ஸுக³தோ த⁴ம்மம்; ஸந்தி ஸத்தா அப்பரஜக்க²ஜாதிகா, அஸ்ஸவனதா த⁴ம்மஸ்ஸ பரிஹாயந்தி, ப⁴விஸ்ஸந்தி த⁴ம்மஸ்ஸ அஞ்ஞாதாரோ’’தி. இத³மவோச ப்³ரஹ்மா ஸஹம்பதி, இத³ம் வத்வான அதா²பரம் ஏதத³வோச –

‘‘பாதுரஹோஸி மக³தே⁴ஸு புப்³பே³;

த⁴ம்மோ அஸுத்³தோ⁴ ஸமலேஹி சிந்திதோ;

அபாபுரேதம் அமதஸ்ஸ த்³வாரம்;

ஸுணந்து த⁴ம்மம் விமலேனானுபு³த்³த⁴ம்.

‘‘ஸேலே யதா² பப்³ப³தமுத்³த⁴னிட்டி²தோ;

யதா²பி பஸ்ஸே ஜனதம் ஸமந்ததோ;

ததூ²பமம் த⁴ம்மமயம் ஸுமேத⁴;

பாஸாத³மாருய்ஹ ஸமந்தசக்கு²;

ஸோகாவதிண்ணம் ஜனதமபேதஸோகோ;

அவேக்க²ஸ்ஸு ஜாதிஜராபி⁴பூ⁴தம்.

‘‘உட்டே²ஹி வீர விஜிதஸங்கா³ம;

ஸத்த²வாஹ அணண விசர லோகே;

தே³ஸஸ்ஸு ப⁴க³வா த⁴ம்மம்;

அஞ்ஞாதாரோ ப⁴விஸ்ஸந்தீ’’தி.

து³தியம்பி கோ² ப⁴க³வா ப்³ரஹ்மானம் ஸஹம்பதிம் ஏதத³வோச – ‘‘மய்ஹம்பி கோ², ப்³ரஹ்மே, ஏதத³ஹோஸி – ‘அதி⁴க³தோ கோ² ம்யாயம் த⁴ம்மோ க³ம்பீ⁴ரோ து³த்³த³ஸோ து³ரனுபோ³தோ⁴ ஸந்தோ பணீதோ அதக்காவசரோ நிபுணோ பண்டி³தவேத³னீயோ. ஆலயராமா கோ² பனாயம் பஜா ஆலயரதா ஆலயஸம்முதி³தா. ஆலயராமாய கோ² பன பஜாய ஆலயரதாய ஆலயஸம்முதி³தாய து³த்³த³ஸம் இத³ம் டா²னம் யதி³த³ம் இத³ப்பச்சயதாபடிச்சஸமுப்பாதோ³; இத³ம்பி கோ² டா²னம் ஸுது³த்³த³ஸம் யதி³த³ம் ஸப்³ப³ஸங்கா²ரஸமதோ² ஸப்³பூ³பதி⁴படினிஸ்ஸக்³கோ³ தண்ஹாக்க²யோ விராகோ³ நிரோதோ⁴ நிப்³பா³னம். அஹஞ்சேவ கோ² பன த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யம், பரே ச மே ந ஆஜானேய்யும், ஸோ மமஸ்ஸ கிலமதோ², ஸா மமஸ்ஸ விஹேஸா’தி. அபிஸ்ஸு மம், ப்³ரஹ்மே, இமா அனச்ச²ரியா கா³தா²யோ படிப⁴ம்ஸு புப்³பே³ அஸ்ஸுதபுப்³பா³ –

‘கிச்சே²ன மே அதி⁴க³தம், ஹலம் தா³னி பகாஸிதும்;

ராக³தோ³ஸபரேதேஹி, நாயம் த⁴ம்மோ ஸுஸம்பு³தோ⁴.

‘படிஸோதகா³மிம் நிபுணம், க³ம்பீ⁴ரம் து³த்³த³ஸம் அணும்;

ராக³ரத்தா ந த³க்க²ந்தி, தமோக²ந்தே⁴ன ஆவுடா’தி.

இதிஹ மே, ப்³ரஹ்மே, படிஸஞ்சிக்க²தோ அப்போஸ்ஸுக்கதாய சித்தம் நமதி, நோ த⁴ம்மதே³ஸனாயா’’தி.

ததியம்பி கோ² ப்³ரஹ்மா ஸஹம்பதி ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘தே³ஸேது, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா த⁴ம்மம், தே³ஸேது ஸுக³தோ த⁴ம்மம். ஸந்தி ஸத்தா அப்பரஜக்க²ஜாதிகா, அஸ்ஸவனதா த⁴ம்மஸ்ஸ பரிஹாயந்தி, ப⁴விஸ்ஸந்தி த⁴ம்மஸ்ஸ அஞ்ஞாதாரோ’’தி. இத³மவோச ப்³ரஹ்மா ஸஹம்பதி, இத³ம் வத்வான அதா²பரம் ஏதத³வோச –

‘‘பாதுரஹோஸி மக³தே⁴ஸு புப்³பே³;

த⁴ம்மோ அஸுத்³தோ⁴ ஸமலேஹி சிந்திதோ;

அபாபுரேதம் அமதஸ்ஸ த்³வாரம்;

ஸுணந்து த⁴ம்மம் விமலேனானுபு³த்³த⁴ம்.

‘‘ஸேலே யதா² பப்³ப³தமுத்³த⁴னிட்டி²தோ;

யதா²பி பஸ்ஸே ஜனதம் ஸமந்ததோ;

ததூ²பமம் த⁴ம்மமயம் ஸுமேத⁴;

பாஸாத³மாருய்ஹ ஸமந்தசக்கு²;

ஸோகாவதிண்ணம் ஜனதமபேதஸோகோ;

அவேக்க²ஸ்ஸு ஜாதிஜராபி⁴பூ⁴தம்.

‘‘உட்டே²ஹி வீர விஜிதஸங்கா³ம;

ஸத்த²வாஹ அணண விசர லோகே;

தே³ஸஸ்ஸு ப⁴க³வா த⁴ம்மம்;

அஞ்ஞாதாரோ ப⁴விஸ்ஸந்தீ’’தி.

9. அத² கோ² ப⁴க³வா ப்³ரஹ்முனோ ச அஜ்ஜே²ஸனம் விதி³த்வா ஸத்தேஸு ச காருஞ்ஞதம் படிச்ச பு³த்³த⁴சக்கு²னா லோகம் வோலோகேஸி. அத்³த³ஸா கோ² ப⁴க³வா பு³த்³த⁴சக்கு²னா லோகம் வோலோகேந்தோ ஸத்தே அப்பரஜக்கே² மஹாரஜக்கே² திக்கி²ந்த்³ரியே முதி³ந்த்³ரியே ஸ்வாகாரே த்³வாகாரே ஸுவிஞ்ஞாபயே து³விஞ்ஞாபயே, அப்பேகச்சே பரலோகவஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவினே [த³ஸ்ஸாவினோ (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)] விஹரந்தே, அப்பேகச்சே ந பரலோகவஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவினே விஹரந்தே. ஸேய்யதா²பி நாம உப்பலினியம் வா பது³மினியம் வா புண்ட³ரீகினியம் வா அப்பேகச்சானி உப்பலானி வா பது³மானி வா புண்ட³ரீகானி வா உத³கே ஜாதானி உத³கே ஸம்வட்³டா⁴னி உத³கானுக்³க³தானி அந்தோ நிமுக்³க³போஸீனி, அப்பேகச்சானி உப்பலானி வா பது³மானி வா புண்ட³ரீகானி வா உத³கே ஜாதானி உத³கே ஸம்வட்³டா⁴னி ஸமோத³கம் டி²தானி, அப்பேகச்சானி உப்பலானி வா பது³மானி வா புண்ட³ரீகானி வா உத³கே ஜாதானி உத³கே ஸம்வட்³டா⁴னி உத³கம் அச்சுக்³க³ம்ம டி²தானி [திட்ட²ந்தி (ஸீ. ஸ்யா.)] அனுபலித்தானி உத³கேன, ஏவமேவம் ப⁴க³வா பு³த்³த⁴சக்கு²னா லோகம் வோலோகேந்தோ அத்³த³ஸ ஸத்தே அப்பரஜக்கே² மஹாரஜக்கே² திக்கி²ந்த்³ரியே முதி³ந்த்³ரியே ஸ்வாகாரே த்³வாகாரே ஸுவிஞ்ஞாபயே து³விஞ்ஞாபயே, அப்பேகச்சே பரலோகவஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவினே விஹரந்தே, அப்பேகச்சே ந பரலோகவஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவினே விஹரந்தே; தி³ஸ்வான ப்³ரஹ்மானம் ஸஹம்பதிம் கா³தா²ய பச்சபா⁴ஸி –

‘‘அபாருதா தேஸம் அமதஸ்ஸ த்³வாரா;

யே ஸோதவந்தோ பமுஞ்சந்து ஸத்³த⁴ம்;

விஹிம்ஸஸஞ்ஞீ பகு³ணம் ந பா⁴ஸிம்;

த⁴ம்மம் பணீதம் மனுஜேஸு ப்³ரஹ்மே’’தி.

அத² கோ² ப்³ரஹ்மா ஸஹம்பதி ‘‘கதாவகாஸோ கோ²ம்ஹி ப⁴க³வதா த⁴ம்மதே³ஸனாயா’’தி ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா தத்தே²வந்தரதா⁴யி.

ப்³ரஹ்மயாசனகதா² நிட்டி²தா.

6. பஞ்சவக்³கி³யகதா²

10. [ம. நி. 1.284 ஆத³யோ; ம. நி. 2.339 ஆத³யோ] அத² கோ² ப⁴க³வதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘கஸ்ஸ நு கோ² அஹம் பட²மம் த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யம்? கோ இமம் த⁴ம்மம் கி²ப்பமேவ ஆஜானிஸ்ஸதீ’’தி? அத² கோ² ப⁴க³வதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘அயம் கோ² ஆளாரோ காலாமோ பண்டி³தோ ப்³யத்தோ மேதா⁴வீ தீ³க⁴ரத்தம் அப்பரஜக்க²ஜாதிகோ; யம்னூனாஹம் ஆளாரஸ்ஸ காலாமஸ்ஸ பட²மம் த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யம், ஸோ இமம் த⁴ம்மம் கி²ப்பமேவ ஆஜானிஸ்ஸதீ’’தி. அத² கோ² அந்தரஹிதா தே³வதா ப⁴க³வதோ ஆரோசேஸி – ‘‘ஸத்தாஹகாலங்கதோ, ப⁴ந்தே, ஆளாரோ காலாமோ’’தி. ப⁴க³வதோபி கோ² ஞாணம் உத³பாதி³ – ‘‘ஸத்தாஹகாலங்கதோ ஆளாரோ காலாமோ’’தி. அத² கோ² ப⁴க³வதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘மஹாஜானியோ கோ² ஆளாரோ காலாமோ; ஸசே ஹி ஸோ இமம் த⁴ம்மம் ஸுணேய்ய, கி²ப்பமேவ ஆஜானேய்யா’’தி. அத² கோ² ப⁴க³வதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘கஸ்ஸ நு கோ² அஹம் பட²மம் த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யம்? கோ இமம் த⁴ம்மம் கி²ப்பமேவ ஆஜானிஸ்ஸதீ’’தி? அத² கோ² ப⁴க³வதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘அயம் கோ² உத³கோ [உத்³த³கோ (ஸீ. ஸ்யா.)] ராமபுத்தோ பண்டி³தோ ப்³யத்தோ மேதா⁴வீ தீ³க⁴ரத்தம் அப்பரஜக்க²ஜாதிகோ; யம்னூனாஹம் உத³கஸ்ஸ ராமபுத்தஸ்ஸ பட²மம் த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யம், ஸோ இமம் த⁴ம்மம் கி²ப்பமேவ ஆஜானிஸ்ஸதீ’’தி. அத² கோ² அந்தரஹிதா தே³வதா ப⁴க³வதோ ஆரோசேஸி – ‘‘அபி⁴தோ³ஸகாலங்கதோ, ப⁴ந்தே, உத³கோ ராமபுத்தோ’’தி. ப⁴க³வதோபி கோ² ஞாணம் உத³பாதி³ – ‘‘அபி⁴தோ³ஸகாலங்கதோ உத³கோ ராமபுத்தோ’’தி. அத² கோ² ப⁴க³வதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘மஹாஜானியோ கோ² உத³கோ ராமபுத்தோ; ஸசே ஹி ஸோ இமம் த⁴ம்மம் ஸுணேய்ய, கி²ப்பமேவ ஆஜானேய்யா’’தி

அத² கோ² ப⁴க³வதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘கஸ்ஸ நு கோ² அஹம் பட²மம் த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யம்? கோ இமம் த⁴ம்மம் கி²ப்பமேவ ஆஜானிஸ்ஸதீ’’தி? அத² கோ² ப⁴க³வதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘ப³ஹுகாரா கோ² மே பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ², யே மம் பதா⁴னபஹிதத்தம் உபட்ட²ஹிம்ஸு; யம்னூனாஹம் பஞ்சவக்³கி³யானம் பி⁴க்கூ²னம் பட²மம் த⁴ம்மம் தே³ஸேய்ய’’ந்தி. அத² கோ² ப⁴க³வதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘கஹம் நு கோ² ஏதரஹி பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² விஹரந்தீ’’தி? அத்³த³ஸா கோ² ப⁴க³வா தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன பஞ்சவக்³கி³யே பி⁴க்கூ² பா³ராணஸியம் விஹரந்தே இஸிபதனே மிக³தா³யே. அத² கோ² ப⁴க³வா உருவேலாயம் யதா²பி⁴ரந்தம் விஹரித்வா யேன பா³ராணஸீ தேன சாரிகம் பக்காமி.

11. அத்³த³ஸா கோ² உபகோ ஆஜீவகோ ப⁴க³வந்தம் அந்தரா ச க³யம் அந்தரா ச போ³தி⁴ம் அத்³தா⁴னமக்³க³ப்படிபன்னம், தி³ஸ்வான ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘விப்பஸன்னானி கோ² தே, ஆவுஸோ, இந்த்³ரியானி, பரிஸுத்³தோ⁴ ச²விவண்ணோ பரியோதா³தோ. கம்ஸி த்வம், ஆவுஸோ, உத்³தி³ஸ்ஸ பப்³ப³ஜிதோ? கோ வா தே ஸத்தா²? கஸ்ஸ வா த்வம் த⁴ம்மம் ரோசேஸீ’’தி? ஏவம் வுத்தே ப⁴க³வா உபகம் ஆஜீவகம் கா³தா²ஹி அஜ்ஜ²பா⁴ஸி –

[த⁴. ப. 353; கதா². 405] ‘‘ஸப்³பா³பி⁴பூ⁴ ஸப்³ப³விதூ³ஹமஸ்மி,

ஸப்³பே³ஸு த⁴ம்மேஸு அனூபலித்தோ;

ஸப்³ப³ஞ்ஜஹோ தண்ஹாக்க²யே விமுத்தோ,

ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞாய கமுத்³தி³ஸேய்யம்.

[மி. ப. 4.5.11 மிலிந்த³பஞ்ஹேபி; கதா². 405] ‘‘ந மே ஆசரியோ அத்தி², ஸதி³ஸோ மே ந விஜ்ஜதி;

ஸதே³வகஸ்மிம் லோகஸ்மிம், நத்தி² மே படிபுக்³க³லோ.

[கதா². 405 கதா²வத்து²பாளியம்பி] ‘‘அஹஞ்ஹி அரஹா லோகே, அஹம் ஸத்தா² அனுத்தரோ;

ஏகோம்ஹி ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴, ஸீதிபூ⁴தோஸ்மி நிப்³பு³தோ.

[கதா². 405 கதா²வத்து²பாளியம்பி]‘‘த⁴ம்மசக்கம் பவத்தேதும், க³ச்சா²மி காஸினம் புரம்;

அந்தீ⁴பூ⁴தஸ்மிம் லோகஸ்மிம், ஆஹஞ்ச²ம் [ஆஹஞ்ஞிம் (க.)] அமதது³ந்து³பி⁴’’ந்தி.

யதா² கோ² த்வம், ஆவுஸோ, படிஜானாஸி, அரஹஸி அனந்தஜினோதி.

[கதா². 405 கதா²வத்து²பாளியம்பி] ‘‘மாதி³ஸா வே ஜினா ஹோந்தி, யே பத்தா ஆஸவக்க²யம்;

ஜிதா மே பாபகா த⁴ம்மா, தஸ்மாஹமுபக [தஸ்மாஹமுபகா (ஸீ.)] ஜினோ’’தி.

ஏவம் வுத்தே உபகோ ஆஜீவகோ ஹுபேய்யபாவுஸோதி [ஹுவேய்யபாவுஸோ (ஸீ.) ஹுவேய்யாவுஸோ (ஸ்யா.)] வத்வா ஸீஸம் ஓகம்பேத்வா உம்மக்³க³ம் க³ஹேத்வா பக்காமி.

12. அத² கோ² ப⁴க³வா அனுபுப்³பே³ன சாரிகம் சரமானோ யேன பா³ராணஸீ இஸிபதனம் மிக³தா³யோ, யேன பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² தேனுபஸங்கமி. அத்³த³ஸம்ஸு கோ² பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² ப⁴க³வந்தம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம்; தி³ஸ்வான அஞ்ஞமஞ்ஞம் கதிகம் [இத³ம் பத³ம் கேஸுசி நத்தி²] ஸண்ட²பேஸும் – ‘‘அயம், ஆவுஸோ, ஸமணோ கோ³தமோ ஆக³ச்ச²தி, பா³ஹுல்லிகோ பதா⁴னவிப்³ப⁴ந்தோ ஆவத்தோ பா³ஹுல்லாய. ஸோ நேவ அபி⁴வாதே³தப்³போ³, ந பச்சுட்டா²தப்³போ³, நாஸ்ஸ பத்தசீவரம் படிக்³க³ஹேதப்³ப³ம்; அபி ச கோ² ஆஸனம் ட²பேதப்³ப³ம், ஸசே ஸோ ஆகங்கி²ஸ்ஸதி நிஸீதி³ஸ்ஸதீ’’தி. யதா² யதா² கோ² ப⁴க³வா பஞ்சவக்³கி³யே பி⁴க்கூ² உபஸங்கமதி, ததா² ததா² [ததா² ததா² தே (ஸீ. ஸ்யா.)] பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² நாஸக்கி²ம்ஸு ஸகாய கதிகாய ஸண்டா²தும். அஸண்ட²ஹந்தா ப⁴க³வந்தம் பச்சுக்³க³ந்த்வா ஏகோ ப⁴க³வதோ பத்தசீவரம் படிக்³க³ஹேஸி, ஏகோ ஆஸனம் பஞ்ஞபேஸி, ஏகோ பாதோ³த³கம், ஏகோ பாத³பீட²ம், ஏகோ பாத³கட²லிகம் உபனிக்கி²பி. நிஸீதி³ ப⁴க³வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே; நிஸஜ்ஜ கோ² ப⁴க³வா பாதே³ பக்கா²லேஸி. அபிஸ்ஸு [அபி ச கோ² (பாஸராஸிஸுத்த²)] ப⁴க³வந்தம் நாமேன ச ஆவுஸோவாதே³ன ச ஸமுதா³சரந்தி. ஏவம் வுத்தே ப⁴க³வா பஞ்சவக்³கி³யே பி⁴க்கூ² ஏதத³வோச – ‘‘மா, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தம் நாமேன ச ஆவுஸோவாதே³ன ச ஸமுதா³சரத² [ஸமுதா³சரித்த² (ஸீ. ஸ்யா.)]. அரஹம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴, ஓத³ஹத², பி⁴க்க²வே, ஸோதம், அமதமதி⁴க³தம், அஹமனுஸாஸாமி, அஹம் த⁴ம்மம் தே³ஸேமி. யதா²னுஸிட்ட²ம் ததா² படிபஜ்ஜமானா [யதா²னுஸிட்ட²ம் படிபஜ்ஜமானா (ஸ்யா.)] நசிரஸ்ஸேவ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸதா²’’தி. ஏவம் வுத்தே பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசும் – ‘‘தாயபி கோ² த்வம், ஆவுஸோ கோ³தம, இரியாய [சரியாய (ஸ்யா.)], தாய படிபதா³ய, தாய து³க்கரகாரிகாய நேவஜ்ஜ²கா³ உத்தரி மனுஸ்ஸத⁴ம்மா [உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மம் (ஸ்யா. க.)] அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸம், கிம் பன த்வம் ஏதரஹி, பா³ஹுல்லிகோ பதா⁴னவிப்³ப⁴ந்தோ ஆவத்தோ பா³ஹுல்லாய, அதி⁴க³மிஸ்ஸஸி உத்தரி மனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸ’’ந்தி? ஏவம் வுத்தே ப⁴க³வா பஞ்சவக்³கி³யே பி⁴க்கூ² ஏதத³வோச – ‘‘ந, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ பா³ஹுல்லிகோ, ந பதா⁴னவிப்³ப⁴ந்தோ, ந ஆவத்தோ பா³ஹுல்லாய; அரஹம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴. ஓத³ஹத², பி⁴க்க²வே, ஸோதம், அமதமதி⁴க³தம், அஹமனுஸாஸாமி, அஹம் த⁴ம்மம் தே³ஸேமி. யதா²னுஸிட்ட²ம் ததா² படிபஜ்ஜமானா நசிரஸ்ஸேவ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வத⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸதா²’’தி. து³தியம்பி கோ² பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசும்…பே…. து³தியம்பி கோ² ப⁴க³வா பஞ்சவக்³கி³யே பி⁴க்கூ² ஏதத³வோச…பே…. ததியம்பி கோ² பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசும் – ‘‘தாயபி கோ² த்வம், ஆவுஸோ கோ³தம, இரியாய, தாய படிபதா³ய, தாய து³க்கரகாரிகாய நேவஜ்ஜ²கா³ உத்தரி மனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸம், கிம் பன த்வம் ஏதரஹி, பா³ஹுல்லிகோ பதா⁴னவிப்³ப⁴ந்தோ ஆவத்தோ பா³ஹுல்லாய, அதி⁴க³மிஸ்ஸஸி உத்தரி மனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸ’’ந்தி? ஏவம் வுத்தே ப⁴க³வா பஞ்சவக்³கி³யே பி⁴க்கூ² ஏதத³வோச – ‘‘அபி⁴ஜானாத² மே நோ தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, இதோ புப்³பே³ ஏவரூபம் பபா⁴விதமேத’’ந்தி [பா⁴ஸிதமேதந்தி (ஸீ. ஸ்யா. க.) டீகாயோ ஓலோகேதப்³பா³]? ‘‘நோஹேதம், ப⁴ந்தே’’. அரஹம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴, ஓத³ஹத², பி⁴க்க²வே, ஸோதம், அமதமதி⁴க³தம், அஹமனுஸாஸாமி, அஹம் த⁴ம்மம் தே³ஸேமி. யதா²னுஸிட்ட²ம் ததா² படிபஜ்ஜமானா நசிரஸ்ஸேவ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி தத³னுத்தரம்ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வத⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸதா²தி. அஸக்கி² கோ² ப⁴க³வா பஞ்சவக்³கி³யே பி⁴க்கூ² ஸஞ்ஞாபேதும். அத² கோ² பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² ப⁴க³வந்தம் ஸுஸ்ஸூஸிம்ஸு, ஸோதம் ஓத³ஹிம்ஸு, அஞ்ஞா சித்தம் உபட்டா²பேஸும்.

13. அத² கோ² ப⁴க³வா பஞ்சவக்³கி³யே பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி –

‘‘[ஸம். நி. 5.1081 ஆத³யோ] த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, அந்தா பப்³ப³ஜிதேன ந ஸேவிதப்³பா³. கதமே த்³வே [இத³ம் பத³த்³வயம் ஸீ. ஸ்யா. போத்த²கேஸு நத்தி²]? யோ சாயம் காமேஸு காமஸுக²ல்லிகானுயோகோ³ ஹீனோ க³ம்மோ போது²ஜ்ஜனிகோ அனரியோ அனத்த²ஸம்ஹிதோ, யோ சாயம் அத்தகிலமதா²னுயோகோ³ து³க்கோ² அனரியோ அனத்த²ஸம்ஹிதோ. ஏதே கோ², பி⁴க்க²வே, உபோ⁴ அந்தே அனுபக³ம்ம, மஜ்ஜி²மா படிபதா³ ததா²க³தேன அபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴, சக்கு²கரணீ ஞாணகரணீ உபஸமாய அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி. கதமா ச ஸா, பி⁴க்க²வே, மஜ்ஜி²மா படிபதா³ ததா²க³தேன அபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴, சக்கு²கரணீ ஞாணகரணீ உபஸமாய அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி? அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி², ஸம்மாஸங்கப்போ, ஸம்மாவாசா, ஸம்மாகம்மந்தோ, ஸம்மாஆஜீவோ, ஸம்மாவாயாமோ, ஸம்மாஸதி, ஸம்மாஸமாதி⁴. அயம் கோ² ஸா, பி⁴க்க²வே, மஜ்ஜி²மா படிபதா³ ததா²க³தேன அபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴, சக்கு²கரணீ ஞாணகரணீ உபஸமாய அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி.

14. ‘‘இத³ம் கோ² பன, பி⁴க்க²வே, து³க்க²ம் அரியஸச்சம். ஜாதிபி து³க்கா², ஜராபி து³க்கா², ப்³யாதி⁴பி து³க்கோ², மரணம்பி து³க்க²ம், அப்பியேஹி ஸம்பயோகோ³ து³க்கோ², பியேஹி விப்பயோகோ³ து³க்கோ², யம்பிச்ச²ம் ந லப⁴தி தம்பி து³க்க²ம். ஸம்கி²த்தேன, பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴ [பஞ்சுபாதா³னக²ந்தா⁴பி (க)] து³க்கா². ‘‘இத³ம் கோ² பன, பி⁴க்க²வே, து³க்க²ஸமுத³யம் [ஏத்த² ‘‘இத³ம் து³க்க²ம் அரியஸச்சந்தி ஆதீ³ஸு து³க்க²ஸமுத³யோ து³க்க²னிரோதோ⁴தி வத்தப்³பே³ து³க்க²ஸமுத³யம் து³க்க²னிரோத⁴ந்தி லிங்க³விபல்லாஸோ ததோ’’தி படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³ட்ட²கதா²யம் வுத்தம். விஸுத்³தி⁴மக்³க³டீகாயம் பன உப்பாதோ³ ப⁴யந்திபாட²வண்ணனாயம் ‘‘ஸதிபி த்³வின்னம் பதா³னம் ஸமானாதி⁴கரணபா⁴வே லிங்க³பே⁴தோ³ க³ஹிதோ, யதா² து³க்க²ஸமுத³யோ அரியஸச்ச’’ந்தி வுத்தம். தேஸு து³க்க²ஸமுத³யோ அரியஸச்ச’’ந்தி ஸகலிங்கி³கபாடோ² ‘‘து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³ அரியஸச்ச’’ந்தி பாளியா ஸமேதி.] அரியஸச்சம் – யாயம் தண்ஹா போனோப்³ப⁴விகா [போனோப⁴விகா (க.)] நந்தீ³ராக³ஸஹக³தா [நந்தி³ராக³ஸஹக³தா (ஸீ. ஸ்யா.)] தத்ரதத்ராபி⁴னந்தி³னீ, ஸேய்யதி²த³ம் – காமதண்ஹா, ப⁴வதண்ஹா, விப⁴வதண்ஹா.

‘‘இத³ம் கோ² பன, பி⁴க்க²வே, து³க்க²னிரோத⁴ம் அரியஸச்சம் – யோ தஸ்ஸா யேவ தண்ஹாய அஸேஸவிராக³னிரோதோ⁴, சாகோ³, படினிஸ்ஸக்³கோ³, முத்தி, அனாலயோ. ‘‘இத³ம் கோ² பன, பி⁴க்க²வே, து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³ அரியஸச்சம் – அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி², ஸம்மாஸங்கப்போ, ஸம்மாவாசா, ஸம்மாகம்மந்தோ, ஸம்மாஆஜீவோ, ஸம்மாவாயாமோ, ஸம்மாஸதி, ஸம்மாஸமாதி⁴.

15. ‘‘இத³ம் து³க்க²ம் அரியஸச்சந்தி மே, பி⁴க்க²வே, புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதி³. தம் கோ² பனித³ம் து³க்க²ம் அரியஸச்சம் பரிஞ்ஞேய்யந்தி மே, பி⁴க்க²வே, புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதி³. தம் கோ² பனித³ம் து³க்க²ம் அரியஸச்சம் பரிஞ்ஞாதந்தி மே, பி⁴க்க²வே, புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதி³.

‘‘இத³ம் து³க்க²ஸமுத³யம் அரியஸச்சந்தி மே, பி⁴க்க²வே, புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதி³. தம் கோ² பனித³ம் து³க்க²ஸமுத³யம் அரியஸச்சம் பஹாதப்³ப³ந்தி மே, பி⁴க்க²வே, புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதி³. தம் கோ² பனித³ம் து³க்க²ஸமுத³யம் அரியஸச்சம் பஹீனந்தி மே, பி⁴க்க²வே, புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதி³.

‘‘இத³ம் து³க்க²னிரோத⁴ம் அரியஸச்சந்தி மே, பி⁴க்க²வே, புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதி³. தம் கோ² பனித³ம் து³க்க²னிரோத⁴ம் அரியஸச்சம் ஸச்சி²காதப்³ப³ந்தி மே, பி⁴க்க²வே, புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதி³. தம் கோ² பனித³ம் து³க்க²னிரோத⁴ம் அரியஸச்சம் ஸச்சி²கதந்தி மே, பி⁴க்க²வே, புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதி³.

‘‘இத³ம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³ அரியஸச்சந்தி மே, பி⁴க்க²வே, புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதி³. தம் கோ² பனித³ம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³ அரியஸச்சம் பா⁴வேதப்³ப³ந்தி மே, பி⁴க்க²வே, புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதி³. தம் கோ² பனித³ம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³ அரியஸச்சம் பா⁴விதந்தி மே, பி⁴க்க²வே, புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதி³.

16. ‘‘யாவகீவஞ்ச மே, பி⁴க்க²வே, இமேஸு சதூஸு அரியஸச்சேஸு ஏவம் திபரிவட்டம் த்³வாத³ஸாகாரம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணத³ஸ்ஸனம் ந ஸுவிஸுத்³த⁴ம் அஹோஸி, நேவ தாவாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸதே³வகே லோகே ஸமாரகே ஸப்³ரஹ்மகே ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணியா பஜாய ஸதே³வமனுஸ்ஸாய அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி பச்சஞ்ஞாஸிம். யதோ ச கோ² மே, பி⁴க்க²வே, இமேஸு சதூஸு அரியஸச்சேஸு ஏவம் திபரிவட்டம் த்³வாத³ஸாகாரம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணத³ஸ்ஸனம் ஸுவிஸுத்³த⁴ம் அஹோஸி, அதா²ஹம், பி⁴க்க²வே, ஸதே³வகே லோகே ஸமாரகே ஸப்³ரஹ்மகே ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணியா பஜாய ஸதே³வமனுஸ்ஸாய அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி [அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴ (ஸீ. ஸ்யா.)] பச்சஞ்ஞாஸிம். ஞாணஞ்ச பன மே த³ஸ்ஸனம் உத³பாதி³ – அகுப்பா மே விமுத்தி, அயமந்திமா ஜாதி, நத்தி² தா³னி புனப்³ப⁴வோ’’தி. இத³மவோச ப⁴க³வா அத்தமனா பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி [இத³மவோச…பே… அபி⁴னந்து³ந்திவாக்யம் ஸீ. ஸ்யா. போத்த²கேஸு நத்தி²].

இமஸ்மிஞ்ச பன வேய்யாகரணஸ்மிம் ப⁴ஞ்ஞமானே ஆயஸ்மதோ கோண்ட³ஞ்ஞஸ்ஸ விரஜம் வீதமலம் த⁴ம்மசக்கு²ம் உத³பாதி³ – ‘‘யம் கிஞ்சி ஸமுத³யத⁴ம்மம் ஸப்³ப³ம் தம் நிரோத⁴த⁴ம்ம’’ந்தி.

17. பவத்திதே ச பன ப⁴க³வதா த⁴ம்மசக்கே, பு⁴ம்மா தே³வா ஸத்³த³மனுஸ்ஸாவேஸும் – ‘‘ஏதம் ப⁴க³வதா பா³ராணஸியம் இஸிபதனே மிக³தா³யே அனுத்தரம் த⁴ம்மசக்கம் பவத்திதம், அப்படிவத்தியம் ஸமணேன வா ப்³ராஹ்மணேன வா தே³வேன வா மாரேன வா ப்³ரஹ்முனா வா கேனசி வா லோகஸ்மி’’ந்தி. பு⁴ம்மானம் தே³வானம் ஸத்³த³ம் ஸுத்வா சாதுமஹாராஜிகா தே³வா ஸத்³த³மனுஸ்ஸாவேஸும்…பே… சாதுமஹாராஜிகானம் தே³வானம் ஸத்³த³ம் ஸுத்வா தாவதிம்ஸா தே³வா…பே… யாமா தே³வா…பே… துஸிதா தே³வா…பே… நிம்மானரதீ தே³வா…பே… பரனிம்மிதவஸவத்தீ தே³வா…பே… ப்³ரஹ்மகாயிகா தே³வா ஸத்³த³மனுஸ்ஸாவேஸும் – ‘‘ஏதம் ப⁴க³வதா பா³ராணஸியம் இஸிபதனே மிக³தா³யே அனுத்தரம் த⁴ம்மசக்கம் பவத்திதம் அப்படிவத்தியம் ஸமணேன வா ப்³ராஹ்மணேன வா தே³வேன வா மாரேன வா ப்³ரஹ்முனா வா கேனசி வா லோகஸ்மி’’ந்தி. இதிஹ, தேன க²ணேன, தேன லயேன [தேன லயேனாதி பத³த்³வயம் ஸீ. ஸ்யா. போத்த²கேஸு நத்தி²] தேன முஹுத்தேன யாவ ப்³ரஹ்மலோகா ஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³ச்சி². அயஞ்ச த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴து ஸம்கம்பி ஸம்பகம்பி ஸம்பவேதி⁴; அப்பமாணோ ச உளாரோ ஓபா⁴ஸோ லோகே பாதுரஹோஸி, அதிக்கம்ம தே³வானம் தே³வானுபா⁴வம். அத² கோ² ப⁴க³வா இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி – ‘‘அஞ்ஞாஸி வத, போ⁴ கோண்ட³ஞ்ஞோ, அஞ்ஞாஸி வத போ⁴ கோண்ட³ஞ்ஞோ’’தி. இதி ஹித³ம் ஆயஸ்மதோ கோண்ட³ஞ்ஞஸ்ஸ ‘அஞ்ஞாஸிகோண்ட³ஞ்ஞோ’ த்வேவ நாமம் அஹோஸி.

18. அத² கோ² ஆயஸ்மா அஞ்ஞாஸிகோண்ட³ஞ்ஞோ தி³ட்ட²த⁴ம்மோ பத்தத⁴ம்மோ விதி³தத⁴ம்மோ பரியோகா³ள்ஹத⁴ம்மோ திண்ணவிசிகிச்சோ² விக³தகத²ம்கதோ² வேஸாரஜ்ஜப்பத்தோ அபரப்பச்சயோ ஸத்து²ஸாஸனே ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘லபே⁴ய்யாஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ ஸந்திகே பப்³ப³ஜ்ஜம், லபே⁴ய்யம் உபஸம்பத³’’ந்தி. ‘‘ஏஹி பி⁴க்கூ²’’தி ப⁴க³வா அவோச – ‘‘ஸ்வாக்கா²தோ த⁴ம்மோ, சர ப்³ரஹ்மசரியம் ஸம்மா து³க்க²ஸ்ஸ அந்தகிரியாயா’’தி. ஸாவ தஸ்ஸ ஆயஸ்மதோ உபஸம்பதா³ அஹோஸி.

19. அத² கோ² ப⁴க³வா தத³வஸேஸே பி⁴க்கூ² த⁴ம்மியா கதா²ய ஓவதி³ அனுஸாஸி. அத² கோ² ஆயஸ்மதோ ச வப்பஸ்ஸ ஆயஸ்மதோ ச ப⁴த்³தி³யஸ்ஸ ப⁴க³வதா த⁴ம்மியா கதா²ய ஓவதி³யமானானம் அனுஸாஸியமானானம் விரஜம் வீதமலம் த⁴ம்மசக்கு²ம் உத³பாதி³ – யம் கிஞ்சி ஸமுத³யத⁴ம்மம், ஸப்³ப³ம் தம் நிரோத⁴த⁴ம்மந்தி.

தே தி³ட்ட²த⁴ம்மா பத்தத⁴ம்மா விதி³தத⁴ம்மா பரியோகா³ள்ஹத⁴ம்மா திண்ணவிசிகிச்சா² விக³தகத²ம்கதா² வேஸாரஜ்ஜப்பத்தா அபரப்பச்சயா ஸத்து²ஸாஸனே ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசும் – ‘‘லபே⁴ய்யாம மயம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ ஸந்திகே பப்³ப³ஜ்ஜம், லபே⁴ய்யாம உபஸம்பத³’’ந்தி. ‘‘ஏத² பி⁴க்க²வோ’’தி ப⁴க³வா அவோச – ‘‘ஸ்வாக்கா²தோ த⁴ம்மோ, சரத² ப்³ரஹ்மசரியம் ஸம்மா து³க்க²ஸ்ஸ அந்தகிரியாயா’’தி. ஸாவ தேஸம் ஆயஸ்மந்தானம் உபஸம்பதா³ அஹோஸி.

அத² கோ² ப⁴க³வா தத³வஸேஸே பி⁴க்கூ² நீஹாரப⁴த்தோ த⁴ம்மியா கதா²ய ஓவதி³ அனுஸாஸி. யம் தயோ பி⁴க்கூ² பிண்டா³ய சரித்வா ஆஹரந்தி, தேன ச²ப்³ப³க்³கோ³ யாபேதி. அத² கோ² ஆயஸ்மதோ ச மஹானாமஸ்ஸ ஆயஸ்மதோ ச அஸ்ஸஜிஸ்ஸ ப⁴க³வதா த⁴ம்மியா கதா²ய ஓவதி³யமானானம் அனுஸாஸியமானானம் விரஜம் வீதமலம் த⁴ம்மசக்கு²ம் உத³பாதி³ – யம் கிஞ்சி ஸமுத³யத⁴ம்மம், ஸப்³ப³ம் தம் நிரோத⁴த⁴ம்மந்தி. தே தி³ட்ட²த⁴ம்மா பத்தத⁴ம்மா விதி³தத⁴ம்மா பரியோகா³ள்ஹத⁴ம்மா திண்ணவிசிகிச்சா² விக³தகத²ம்கதா² வேஸாரஜ்ஜப்பத்தா அபரப்பச்சயா ஸத்து²ஸாஸனே ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசும் – ‘‘லபே⁴ய்யாம மயம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ ஸந்திகே பப்³ப³ஜ்ஜம், லபே⁴ய்யாம உபஸம்பத³’’ந்தி. ‘‘ஏத² பி⁴க்க²வோ’’தி ப⁴க³வா அவோச – ‘‘ஸ்வாக்கா²தோ த⁴ம்மோ, சரத² ப்³ரஹ்மசரியம் ஸம்மா து³க்க²ஸ்ஸ அந்தகிரியாயா’’தி. ஸாவ தேஸம் ஆயஸ்மந்தானம் உபஸம்பதா³ அஹோஸி.

20. அத² கோ² ப⁴க³வா பஞ்சவக்³கி³யே பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி –

[ஸம். நி. 3.59 ஆத³யோ] ‘‘ரூபம், பி⁴க்க²வே, அனத்தா. ரூபஞ்ச ஹித³ம், பி⁴க்க²வே, அத்தா அப⁴விஸ்ஸ, நயித³ம் ரூபம் ஆபா³தா⁴ய ஸம்வத்தேய்ய, லப்³பே⁴த² ச ரூபே – ‘ஏவம் மே ரூபம் ஹோது, ஏவம் மே ரூபம் மா அஹோஸீ’தி. யஸ்மா ச கோ², பி⁴க்க²வே, ரூபம் அனத்தா, தஸ்மா ரூபம் ஆபா³தா⁴ய ஸம்வத்ததி, ந ச லப்³ப⁴தி ரூபே – ‘ஏவம் மே ரூபம் ஹோது, ஏவம் மே ரூபம் மா அஹோஸீ’தி. வேத³னா, அனத்தா. வேத³னா ச ஹித³ம், பி⁴க்க²வே, அத்தா அப⁴விஸ்ஸ, நயித³ம் வேத³னா ஆபா³தா⁴ய ஸம்வத்தேய்ய, லப்³பே⁴த² ச வேத³னாய – ‘ஏவம் மே வேத³னா ஹோது, ஏவம் மே வேத³னா மா அஹோஸீ’தி. யஸ்மா ச கோ², பி⁴க்க²வே, வேத³னா அனத்தா, தஸ்மா வேத³னா ஆபா³தா⁴ய ஸம்வத்ததி, ந ச லப்³ப⁴தி வேத³னாய – ‘ஏவம் மே வேத³னா ஹோது, ஏவம் மே வேத³னா மா அஹோஸீ’தி. ஸஞ்ஞா, அனத்தா. ஸஞ்ஞா ச ஹித³ம், பி⁴க்க²வே, அத்தா அப⁴விஸ்ஸ, நயித³ம் ஸஞ்ஞா ஆபா³தா⁴ய ஸம்வத்தேய்ய, லப்³பே⁴த² ச ஸஞ்ஞாய – ‘ஏவம் மே ஸஞ்ஞா ஹோது, ஏவம் மே ஸஞ்ஞா மா அஹோஸீ’தி. யஸ்மா ச கோ², பி⁴க்க²வே, ஸஞ்ஞா அனத்தா, தஸ்மா ஸஞ்ஞா ஆபா³தா⁴ய ஸம்வத்ததி, ந ச லப்³ப⁴தி ஸஞ்ஞாய – ‘ஏவம் மே ஸஞ்ஞா ஹோது, ஏவம் மே ஸஞ்ஞா மா அஹோஸீ’தி. ஸங்கா²ரா, அனத்தா. ஸங்கா²ரா ச ஹித³ம், பி⁴க்க²வே, அத்தா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு, நயித³ம் [நயிமே (க.)] ஸங்கா²ரா ஆபா³தா⁴ய ஸம்வத்தேய்யும், லப்³பே⁴த² ச ஸங்கா²ரேஸு – ‘ஏவம் மே ஸங்கா²ரா ஹோந்து, ஏவம் மே ஸங்கா²ரா மா அஹேஸு’ந்தி. யஸ்மா ச கோ², பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா அனத்தா, தஸ்மா ஸங்கா²ரா ஆபா³தா⁴ய ஸம்வத்தந்தி, ந ச லப்³ப⁴தி ஸங்கா²ரேஸு – ‘ஏவம் மே ஸங்கா²ரா ஹோந்து, ஏவம் மே ஸங்கா²ரா மா அஹேஸு’ந்தி. விஞ்ஞாணம், அனத்தா. விஞ்ஞாணஞ்ச ஹித³ம், பி⁴க்க²வே, அத்தா அப⁴விஸ்ஸ, நயித³ம் விஞ்ஞாணம் ஆபா³தா⁴ய ஸம்வத்தேய்ய, லப்³பே⁴த² ச விஞ்ஞாணே – ‘ஏவம் மே விஞ்ஞாணம் ஹோது, ஏவம் மே விஞ்ஞாணம் மா அஹோஸீ’தி. யஸ்மா ச கோ², பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம் அனத்தா, தஸ்மா விஞ்ஞாணம் ஆபா³தா⁴ய ஸம்வத்ததி, ந ச லப்³ப⁴தி விஞ்ஞாணே – ‘ஏவம் மே விஞ்ஞாணம் ஹோது, ஏவம் மே விஞ்ஞாணம் மா அஹோஸீ’தி.

21. ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, ரூபம் நிச்சம் வா அனிச்சம் வாதி? அனிச்சம், ப⁴ந்தே. யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் வா தம் ஸுக²ம் வாதி? து³க்க²ம், ப⁴ந்தே. யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம், கல்லம் நு தம் ஸமனுபஸ்ஸிதும் – ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தாதி? நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே. வேத³னா நிச்சா வா அனிச்சா வாதி? அனிச்சா, ப⁴ந்தே. யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் வா தம் ஸுக²ம் வாதி? து³க்க²ம், ப⁴ந்தே. யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம், கல்லம் நு தம் ஸமனுபஸ்ஸிதும் – ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தாதி? நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே. ஸஞ்ஞா நிச்சா வா அனிச்சா வாதி? அனிச்சா, ப⁴ந்தே. யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் வா தம் ஸுக²ம் வாதி? து³க்க²ம், ப⁴ந்தே. யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம், கல்லம் நு தம் ஸமனுபஸ்ஸிதும் – ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தாதி? நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே. ஸங்கா²ரா நிச்சா வா அனிச்சா வாதி? அனிச்சா, ப⁴ந்தே. யம் பனானிச்சம், து³க்க²ம் வா தம் ஸுக²ம் வாதி? து³க்க²ம், ப⁴ந்தே. யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம், கல்லம் நு தம் ஸமனுபஸ்ஸிதும் – ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தாதி? நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே. விஞ்ஞாணம் நிச்சம் வா அனிச்சம் வாதி? அனிச்சம், ப⁴ந்தே. யம் பனானிச்சம், து³க்க²ம் வா தம் ஸுக²ம் வாதி? து³க்க²ம், ப⁴ந்தே. யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம், கல்லம் நு தம் ஸமனுபஸ்ஸிதும் – ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தாதி? நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே.