2. து³தியபா⁴ணவாரோ

453. அஸ்ஸோஸும் கோ² வேஸாலிகா வஜ்ஜிபுத்தகா பி⁴க்கூ² – ‘‘யஸோ கிர காகண்ட³கபுத்தோ இத³ம் அதி⁴கரணம் ஆதி³யிதுகாமோ பக்க²ம் பரியேஸதி, லப⁴தி ச கிர பக்க²’’ந்தி. அத² கோ² வேஸாலிகானம் வஜ்ஜிபுத்தகானம் பி⁴க்கூ²னம் ஏதத³ஹோஸி – ‘‘இத³ம் கோ² அதி⁴கரணம் கக்க²ளஞ்ச வாளஞ்ச. கம் நு கோ² மயம் பக்க²ம் லபே⁴ய்யாம, யேன மயம் இமஸ்மிம் அதி⁴கரணே ப³லவந்ததரா அஸ்ஸாமா’’தி.

அத² கோ² வேஸாலிகானம் வஜ்ஜிபுத்தகானம் பி⁴க்கூ²னம் ஏதத³ஹோஸி – ‘‘அயம் கோ² ஆயஸ்மா ரேவதோ ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஆக³தாக³மோ த⁴ம்மத⁴ரோ வினயத⁴ரோ மாதிகாத⁴ரோ பண்டி³தோ வியத்தோ மேதா⁴வீ லஜ்ஜீ குக்குச்சகோ ஸிக்கா²காமோ. ஸசே மயம் ஆயஸ்மந்தம் ரேவதம் பக்க²ம் லபே⁴ய்யாம, ஏவம் மயம் இமஸ்மிம் அதி⁴கரணே ப³லவந்ததரா அஸ்ஸாமா’’தி.

அத² கோ² வேஸாலிகா வஜ்ஜிபுத்தகா பி⁴க்கூ² பஹூதம் ஸாமணகம் பரிக்கா²ரம் படியாதே³ஸும் – பத்தம்பி, சீவரம்பி, நிஸீத³னம்பி, ஸூசிக⁴ரம்பி, காயப³ந்த⁴னம்பி, பரிஸ்ஸாவனம்பி, த⁴ம்மகரணம்பி. அத² கோ² வேஸாலிகா வஜ்ஜிபுத்தகா பி⁴க்கூ² தம் ஸாமணகம் பரிக்கா²ரம் ஆதா³ய நாவாய ஸஹஜாதிம் உஜ்ஜவிம்ஸு; நாவாய பச்சோரோஹித்வா அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலே ப⁴த்தவிஸ்ஸக்³க³ம் கரோந்தி. அத² கோ² ஆயஸ்மதோ ஸாள்ஹஸ்ஸ ரஹோக³தஸ்ஸ படிஸல்லீனஸ்ஸ ஏவம் சேதஸோ பரிவிதக்கோ உத³பாதி³ – ‘‘கே நு கோ² த⁴ம்மவாதி³னோ – பாசீனகா வா பி⁴க்கூ², பாவேய்யகா வா’’தி? அத² கோ² ஆயஸ்மதோ ஸாள்ஹஸ்ஸ, த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச சேதஸா பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ, ஏதத³ஹோஸி – ‘‘அத⁴ம்மவாதி³னோ பாசீனகா பி⁴க்கூ², த⁴ம்மவாதி³னோ பாவேய்யகா [பாடே²ய்யகா (ஸ்யா.)] பி⁴க்கூ²’’தி.

அத² கோ² அஞ்ஞதரா ஸுத்³தா⁴வாஸகாயிகா தே³வதா ஆயஸ்மதோ ஸாள்ஹஸ்ஸ சேதஸா சேதோபரிவிதக்கமஞ்ஞாய – ஸேய்யதா²பி நாம ப³லவா புரிஸோ ஸமிஞ்ஜிதம் வா பா³ஹம் பஸாரேய்ய, பஸாரிதம் வா பா³ஹம் ஸம்மிஞ்ஜேய்ய, ஏவமேவ ஸுத்³தா⁴வாஸேஸு தே³வேஸு அந்தரஹிதா – ஆயஸ்மதோ ஸாள்ஹஸ்ஸ ஸம்முகே² பாதுரஹோஸி. அத² கோ² ஸா தே³வதா ஆயஸ்மந்தம் ஸாள்ஹம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸாது⁴, ப⁴ந்தே ஸாள்ஹ, அத⁴ம்மவாதீ³ பாசீனகா பி⁴க்கூ², த⁴ம்மவாதீ³ பாவேய்யகா பி⁴க்கூ². தேன ஹி, ப⁴ந்தே ஸாள்ஹ, யதா²த⁴ம்மோ ததா² திட்டா²ஹீ’’தி. ‘‘புப்³பே³பி சாஹம், தே³வதே, ஏதரஹி ச யதா²த⁴ம்மோ ததா² டி²தோ; அபி சாஹம் ந தாவ தி³ட்டி²ம் ஆவி கரோமி, அப்பேவ நாம மம் இமஸ்மிம் அதி⁴கரணே ஸம்மன்னேய்யா’’தி.

454. அத² கோ² வேஸாலிகா வஜ்ஜிபுத்தகா பி⁴க்கூ² தம் ஸாமணகம் பரிக்கா²ரம் ஆதா³ய யேனாயஸ்மா ரேவதோ தேனுபஸங்கமிம்ஸு, உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் ரேவதம் ஏதத³வோசும் – ‘‘படிக்³க³ண்ஹாது, ப⁴ந்தே, தே²ரோ ஸாமணகம் பரிக்கா²ரம் – பத்தம்பி, சீவரம்பி, நிஸீத³னம்பி, ஸூசிக⁴ரம்பி, காயப³ந்த⁴னம்பி, பரிஸ்ஸாவனம்பி, த⁴ம்மகரணம்பீ’’தி. ‘‘அலம், ஆவுஸோ, பரிபுண்ணம் மே பத்தசீவர’’ந்தி ந இச்சி² படிக்³க³ஹேதும்.

தேன கோ² பன ஸமயேன உத்தரோ நாம பி⁴க்கு² வீஸதிவஸ்ஸோ ஆயஸ்மதோ ரேவதஸ்ஸ உபட்டா²கோ ஹோதி. அத² கோ² வேஸாலிகா வஜ்ஜிபுத்தகா பி⁴க்கூ² யேனாயஸ்மா உத்தரோ தேனுபஸங்கமிம்ஸு, உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் உத்தரம் ஏதத³வோசும் – ‘‘படிக்³க³ண்ஹாது ஆயஸ்மா உத்தரோ ஸாமணகம் பரிக்கா²ரம் – பத்தம்பி, சீவரம்பி, நிஸீத³னம்பி, ஸூசிக⁴ரம்பி, காயப³ந்த⁴னம்பி, பரிஸ்ஸாவனம்பி, த⁴ம்மகரணம்பீ’’தி. ‘‘அலம், ஆவுஸோ, பரிபுண்ணம் மே பத்தசீவர’’ந்தி ந இச்சி² படிக்³க³ஹேதும். ‘‘மனுஸ்ஸா கோ², ஆவுஸோ உத்தர, ப⁴க³வதோ ஸாமணகம் பரிக்கா²ரம் உபனாமேந்தி. ஸசே ப⁴க³வா படிக்³க³ண்ஹாதி, தேனேவ தே அத்தமனா ஹோந்தி. நோ சே ப⁴க³வா படிக்³க³ண்ஹாதி, ஆயஸ்மதோ [ஆயஸ்மதோ ச (ஸ்யா.)] ஆனந்த³ஸ்ஸ உபனாமேந்தி – படிக்³க³ண்ஹாது, ப⁴ந்தே, தே²ரோ ஸாமணகம் பரிக்கா²ரம். யதா² ப⁴க³வதா படிக்³க³ஹிதோ, ஏவமேவ ஸோ ப⁴விஸ்ஸதீதி. படிக்³க³ண்ஹாது ஆயஸ்மா உத்தரோ ஸாமணகம் பரிக்கா²ரம். யதா² தே²ரேன படிக்³க³ஹிதோ, ஏவமேவ ஸோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா உத்தரோ வேஸாலிகேஹி வஜ்ஜிபுத்தேஹி பி⁴க்கூ²ஹி நிப்பீளியமானோ ஏகம் சீவரம் அக்³க³ஹேஸி. ‘‘வதே³ய்யாத², ஆவுஸோ, யேன அத்தோ²’’தி. ‘‘ஏத்தகம் ஆயஸ்மா உத்தரோ தே²ரம் வதே³து; ஏத்தகஞ்ச, ப⁴ந்தே, தே²ரோ ஸங்க⁴மஜ்ஜே² வதே³து – ‘புரத்தி²மேஸு ஜனபதே³ஸு பு³த்³தா⁴ ப⁴க³வந்தோ உப்பஜ்ஜந்தி. த⁴ம்மவாதீ³ பாசீனகா பி⁴க்கூ², அத⁴ம்மவாதீ³ பாவேய்யகா பி⁴க்கூ²’’’தி. ‘‘ஏவமாவுஸோ’’தி கோ² ஆயஸ்மா உத்தரோ வேஸாலிகானம் வஜ்ஜிபுத்தகானம் பி⁴க்கூ²னம் படிஸ்ஸுத்வா யேனாயஸ்மா ரேவதோ தேனுபஸங்கமி, உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் ரேவதம் ஏதத³வோச – ‘‘ஏத்தகம், ப⁴ந்தே, தே²ரோ ஸங்க⁴மஜ்ஜே² வதே³து – ‘புரத்தி²மேஸு ஜனபதே³ஸு பு³த்³தா⁴ ப⁴க³வந்தோ உப்பஜ்ஜந்தி. த⁴ம்மவாதீ³ பாசீனகா பி⁴க்கூ², அத⁴ம்மவாதீ³ பாவேய்யகா பி⁴க்கூ²’’’தி. ‘‘அத⁴ம்மே மம் த்வம், பி⁴க்கு², நியோஜேஸீ’’தி தே²ரோ ஆயஸ்மந்தம் உத்தரம் பணாமேஸி.

அத² கோ² வேஸாலிகா வஜ்ஜிபுத்தகா பி⁴க்கூ² ஆயஸ்மந்தம் உத்தரம் ஏதத³வோசும் – ‘‘கிம், ஆவுஸோ உத்தர, தே²ரோ ஆஹா’’தி? ‘‘பாபிகம் நோ, ஆவுஸோ, கதம். ‘அத⁴ம்மே மம் த்வம், பி⁴க்கு², நியோஜேஸீ’’’தி தே²ரோ மம் பணாமேஸீதி. ‘‘நனு த்வம், ஆவுஸோ [ஆவுஸோ உத்தர (ஸ்யா. கம்.)], வுட்³டோ⁴ வீஸதிவஸ்ஸோஸீ’’தி? ‘‘ஆமாவுஸோ, அபி ச மயம் க³ருனிஸ்ஸயம் க³ண்ஹாமா’’தி.

455. அத² கோ² ஸங்கோ⁴ தம் அதி⁴கரணம் வினிச்சி²னிதுகாமோ ஸன்னிபதி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ரேவதோ ஸங்க⁴ம் ஞாபேஸி –

‘‘ஸுணாது மே, ஆவுஸோ, ஸங்கோ⁴. ஸசே மயம் இமம் அதி⁴கரணம் இத⁴ வூபஸமேஸ்ஸாம, ஸியாபி மூலாதா³யகா [மூலதா³யகா (ஸீ.)] பி⁴க்கூ² புனகம்மாய உக்கோடேய்யும். யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், யத்தே²விமம் அதி⁴கரணம் ஸமுப்பன்னம், ஸங்கோ⁴ தத்தே²விமம் அதி⁴கரணம் வூபஸமேய்யா’’தி.

அத² கோ² தே²ரா பி⁴க்கூ² வேஸாலிம் அக³மம்ஸு – தம் அதி⁴கரணம் வினிச்சி²னிதுகாமா.

தேன கோ² பன ஸமயேன ஸப்³ப³காமீ நாம பத²ப்³யா ஸங்க⁴த்தே²ரோ வீஸவஸ்ஸஸதிகோ உபஸம்பதா³ய, ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ ஸத்³தி⁴விஹாரிகோ, வேஸாலியம் படிவஸதி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ரேவதோ ஆயஸ்மந்தம் ஸம்பூ⁴தம் ஸாணவாஸிம் ஏதத³வோச – ‘‘அஹம், ஆவுஸோ, யஸ்மிம் விஹாரே ஸப்³ப³காமீ தே²ரோ விஹரதி, தம் விஹாரம் உபக³ச்சா²மி. ஸோ த்வம் காலஸ்ஸேவ ஆயஸ்மந்தம் ஸப்³ப³காமிம் உபஸங்கமித்வா இமானி த³ஸ வத்தூ²னி புச்சே²ய்யாஸீ’’தி.

‘‘ஏவம் ப⁴ந்தே’’தி கோ² ஆயஸ்மா ஸம்பூ⁴தோ ஸாணவாஸீ ஆயஸ்மதோ ரேவதஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ரேவதோ, யஸ்மிம் விஹாரே ஸப்³ப³காமீ தே²ரோ விஹரதி, தம் விஹாரம் உபக³ச்சி². க³ப்³பே⁴ ஆயஸ்மதோ ஸப்³ப³காமிஸ்ஸ ஸேனாஸனம் பஞ்ஞத்தம் ஹோதி, க³ப்³ப⁴ப்பமுகே² ஆயஸ்மதோ ரேவதஸ்ஸ. அத² கோ² ஆயஸ்மா ரேவதோ – அயம் தே²ரோ மஹல்லகோ ந நிபஜ்ஜதீதி – ந ஸேய்யம் கப்பேஸி. ஆயஸ்மா ஸப்³ப³காமீ – அயம் பி⁴க்கு² ஆக³ந்துகோ கிலந்தோ ந நிபஜ்ஜதீதி – ந ஸேய்யம் கப்பேஸி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸப்³ப³காமீ ரத்தியா பச்சூஸஸமயம் பச்சுட்டா²ய ஆயஸ்மந்தம் ரேவதம் ஏதத³வோச – ‘‘கதமேன த்வம் பூ⁴மி விஹாரேன ஏதரஹி ப³ஹுலம் விஹரஸீ’’தி? ‘‘மேத்தாவிஹாரேன கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ஏதரஹி ப³ஹுலம் விஹராமீ’’தி. ‘‘குல்லகவிஹாரேன கிர த்வம் பூ⁴மி ஏதரஹி ப³ஹுலம் விஹரஸி. குல்லகவிஹாரோ ஏஸோ [ஹேஸோ (ஸ்யா.)] பூ⁴மி யதி³த³ம் மேத்தா’’தி. ‘‘புப்³பே³பி மே, ப⁴ந்தே, கி³ஹிபூ⁴தஸ்ஸ ஆசிண்ணா மேத்தா. தேனாஹம் ஏதரஹிபி மேத்தாவிஹாரேன ப³ஹுலம் விஹராமி, அபி ச கோ² மயா சிரப்பத்தம் அரஹத்த’’ந்தி. ‘‘தே²ரோ பன, ப⁴ந்தே, கதமேன விஹாரேன ஏதரஹி ப³ஹுலம் விஹரதீ’’தி? ‘‘ஸுஞ்ஞதாவிஹாரேன கோ² அஹம் பூ⁴மி ஏதரஹி ப³ஹுலம் விஹராமீ’’தி. ‘‘மஹாபுரிஸவிஹாரேன கிர, ப⁴ந்தே, தே²ரோ ஏதரஹி ப³ஹுலம் விஹரதி. மஹாபுரிஸவிஹாரோ ஏஸோ, ப⁴ந்தே, யதி³த³ம் ஸுஞ்ஞதா’’தி. ‘‘புப்³பே³பி மே பூ⁴மி கி³ஹிபூ⁴தஸ்ஸ ஆசிண்ணா ஸுஞ்ஞதா. தேனாஹம் ஏதரஹிபி ஸுஞ்ஞதாவிஹாரேன ப³ஹுலம் விஹராமி, அபி ச மயா சிரப்பத்தம் அரஹத்த’’ந்தி. அயஞ்சரஹி தே²ரானம் பி⁴க்கூ²னம் அந்தராகதா² விப்பகதா, அதா²யஸ்மா ஸம்பூ⁴தோ ஸாணவாஸீ தஸ்மிம் அனுப்பத்தோ ஹோதி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸம்பூ⁴தோ ஸாணவாஸீ யேனாயஸ்மா ஸப்³ப³காமீ தேனுபஸங்கமி, உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் ஸப்³ப³காமிம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஸம்பூ⁴தோ ஸாணவாஸீ ஆயஸ்மந்தம் ஸப்³ப³காமிம் ஏதத³வோச – ‘‘இமே, ப⁴ந்தே, வேஸாலிகா வஜ்ஜிபுத்தகா பி⁴க்கூ² வேஸாலியம் த³ஸ வத்தூ²னி தீ³பேந்தி – கப்பதி ஸிங்கி³லோணகப்போ, கப்பதி த்³வங்கு³லகப்போ, கப்பதி கா³மந்தரகப்போ, கப்பதி ஆவாஸகப்போ, கப்பதி அனுமதிகப்போ, கப்பதி ஆசிண்ணகப்போ, கப்பதி அமதி²தகப்போ, கப்பதி ஜளோகி³ம், பாதும் கப்பதி அத³ஸகம் நிஸீத³னம், கப்பதி ஜாதரூபரஜதந்தி. தே²ரேன, ப⁴ந்தே, உபஜ்ஜா²யஸ்ஸ மூலே ப³ஹுத⁴ம்மோ ச வினயோ ச பரியத்தோ. தே²ரஸ்ஸ ப⁴ந்தே, த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ கத²ம் ஹோதி? கே நு கோ² த⁴ம்மவாதி³னோ – பாசீனகா வா பி⁴க்கூ², பாவேய்யகா வா’’தி? ‘‘தயாபி கோ², ஆவுஸோ, உபஜ்ஜா²யஸ்ஸ மூலே ப³ஹு த⁴ம்மோ ச வினயோ ச பரியத்தோ. துய்ஹம் பன, ஆவுஸோ, த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ கத²ம் ஹோதி? கே நு கோ² த⁴ம்மவாதி³னோ – பாசீனகா வா பி⁴க்கூ², பாவேய்யகா வா’’தி? ‘‘மய்ஹம் கோ², ப⁴ந்தே, த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – அத⁴ம்மவாதீ³ பாசீனகா பி⁴க்கூ², த⁴ம்மவாதீ³ பாவேய்யகா பி⁴க்கூ²தி; அபி சாஹம் ந தாவ தி³ட்டி²ம் ஆவி கரோமி, அப்பேவ நாம மம் இமஸ்மிம் அதி⁴கரணே ஸம்மன்னேய்யா’’தி. ‘‘மய்ஹம்பி கோ², ஆவுஸோ, த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – அத⁴ம்மவாதீ³ பாசீனகா பி⁴க்கூ², த⁴ம்மவாதீ³ பாவேய்யகா பி⁴க்கூ²தி; அபி சாஹம் ந தாவ தி³ட்டி²ம் ஆவி கரோமி, அப்பேவ நாம மம் இமஸ்மிம் அதி⁴கரணே ஸம்மன்னேய்யா’’தி.

456. அத² கோ² ஸங்கோ⁴ தம் அதி⁴கரணம் வினிச்சி²னிதுகாமோ ஸன்னிபதி. தஸ்மிம் கோ² பன அதி⁴கரணே வினிச்சி²யமானே அனக்³கா³னி சேவ ப⁴ஸ்ஸானி ஜாயந்தி, ந சேகஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ² விஞ்ஞாயதி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ரேவதோ ஸங்க⁴ம் ஞாபேஸி –

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. அம்ஹாகம் இமஸ்மிம் அதி⁴கரணே வினிச்சி²யமானே அனக்³கா³னி சேவ ப⁴ஸ்ஸானி ஜாயந்தி, ந சேகஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ² விஞ்ஞாயதி. யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், ஸங்கோ⁴ இமம் அதி⁴கரணம் உப்³பா³ஹிகாய வூபஸமேய்யா’’தி. ஸங்கோ⁴ சத்தாரோ பாசீனகே பி⁴க்கூ², சத்தாரோ பாவேய்யகே பி⁴க்கூ² உச்சினி. பாசீனகானம் பி⁴க்கூ²னம் – ஆயஸ்மந்தஞ்ச ஸப்³ப³காமிம், ஆயஸ்மந்தஞ்ச ஸாள்ஹம், ஆயஸ்மந்தஞ்ச கு²ஜ்ஜஸோபி⁴தம், ஆயஸ்மந்தஞ்ச வாஸப⁴கா³மிகம்; பாவேய்யகானம் பி⁴க்கூ²னம் – ஆயஸ்மந்தஞ்ச ரேவதம், ஆயஸ்மந்தஞ்ச ஸம்பூ⁴தம் ஸாணவாஸிம், ஆயஸ்மந்தஞ்ச யஸம் காகண்ட³கபுத்தம், ஆயஸ்மந்தஞ்ச ஸுமனந்தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ரேவதோ ஸங்க⁴ம் ஞாபேஸி –

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. அம்ஹாகம் இமஸ்மிம் அதி⁴கரணே வினிச்சி²யமானே அனக்³கா³னி சேவ ப⁴ஸ்ஸானி ஜாயந்தி, ந சேகஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ² விஞ்ஞாயதி. யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், ஸங்கோ⁴ சத்தாரோ பாசீனகே பி⁴க்கூ², சத்தாரோ பாவேய்யகே பி⁴க்கூ² ஸம்மன்னேய்ய உப்³பா³ஹிகாய இமம் அதி⁴கரணம் வூபஸமேதும். ஏஸா ஞத்தி.

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. அம்ஹாகம் இமஸ்மிம் அதி⁴கரணே வினிச்சி²யமானே அனக்³கா³னி சேவ ப⁴ஸ்ஸானி ஜாயந்தி, ந சேகஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ² விஞ்ஞாயதி. ஸங்கோ⁴ சத்தாரோ பாசீனகே பி⁴க்கூ², சத்தாரோ பாவேய்யகே பி⁴க்கூ² ஸம்மன்னதி உப்³பா³ஹிகாய இமம் அதி⁴கரணம் வூபஸமேதும். யஸ்ஸாயஸ்மதோ க²மதி சதுன்னம் பாசீனகானம் பி⁴க்கூ²னம், சதுன்னம் பாவேய்யகானம் பி⁴க்கூ²னம் ஸம்முதி, உப்³பா³ஹிகாய இமம் அதி⁴கரணம் வூபஸமேதும், ஸோ துண்ஹஸ்ஸ; யஸ்ஸ நக்க²மதி, ஸோ பா⁴ஸேய்ய.

‘‘ஸம்மதா ஸங்கே⁴ன சத்தாரோ பாசீனகா பி⁴க்கூ², சத்தாரோ பாவேய்யகா பி⁴க்கூ², உப்³பா³ஹிகாய இமம் அதி⁴கரணம் வூபஸமேதும். க²மதி ஸங்க⁴ஸ்ஸ, தஸ்மா துண்ஹீ, ஏவமேதம் தா⁴ரயாமீ’’தி.

தேன கோ² பன ஸமயேன அஜிதோ நாம பி⁴க்கு² த³ஸவஸ்ஸோ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸகோ ஹோதி. அத² கோ² ஸங்கோ⁴ ஆயஸ்மந்தம்பி அஜிதம் ஸம்மன்னதி – தே²ரானம் பி⁴க்கூ²னம் ஆஸனபஞ்ஞாபகம். அத² கோ² தே²ரானம் பி⁴க்கூ²னம் ஏதத³ஹோஸி – ‘‘கத்த² நு கோ² மயம் இமம் அதி⁴கரணம் வூபஸமேய்யாமா’’தி? அத² கோ² தே²ரானம் பி⁴க்கூ²னம் ஏதத³ஹோஸி – ‘‘அயம் கோ² வாலிகாராமோ ரமணீயோ அப்பஸத்³தோ³ அப்பனிக்³கோ⁴ஸோ. யம்னூன மயம் வாலிகாராமே இமம் அதி⁴கரணம் வூபஸமேய்யாமா’’தி.

457. அத² கோ² தே²ரா பி⁴க்கூ² வாலிகாராமம் அக³மம்ஸு – தம் அதி⁴கரணம் வினிச்சி²னிதுகாமா. அத² கோ² ஆயஸ்மா ரேவதோ ஸங்க⁴ம் ஞாபேஸி –

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், அஹம் ஆயஸ்மந்தம் ஸப்³ப³காமிம் வினயம் புச்சே²ய்ய’’ந்தி.

ஆயஸ்மா ஸப்³ப³காமீ ஸங்க⁴ம் ஞாபேஸி –

‘‘ஸுணாது மே, ஆவுஸோ, ஸங்கோ⁴. யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், அஹம் ரேவதேன வினயம் புட்டோ² விஸ்ஸஜ்ஜேய்ய’’ந்தி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா ரேவதோ ஆயஸ்மந்தம் ஸப்³ப³காமிம் ஏதத³வோச – ‘‘கப்பதி, ப⁴ந்தே, ஸிங்கி³லோணகப்போ’’தி? ‘‘கோ ஸோ, ஆவுஸோ, ஸிங்கி³லோணகப்போ’’தி? ‘‘கப்பதி, ப⁴ந்தே, ஸிங்கி³னா லோணம் பரிஹரிதும் – யத்த² அலோணகம் ப⁴விஸ்ஸதி தத்த² பரிபு⁴ஞ்ஜிஸ்ஸாமா’’தி? ‘‘நாவுஸோ, கப்பதீ’’தி. [பாசி. 254 ஆத³யோ] ‘‘கத்த² படிக்கி²த்த’’ந்தி? ‘‘ஸாவத்தி²யம், ஸுத்தவிப⁴ங்கே³’’தி. ‘‘கிம் ஆபஜ்ஜதீ’’தி? ‘‘ஸன்னிதி⁴காரகபோ⁴ஜனே பாசித்திய’’ந்தி.

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. இத³ம் பட²மம் வத்து² ஸங்கே⁴ன வினிச்சி²தம். இதிபித³ம் வத்து² உத்³த⁴ம்மம், உப்³பி³னயம், அபக³தஸத்து²ஸாஸனம். இத³ம் பட²மம் ஸலாகம் நிக்கி²பாமி’’.

‘‘கப்பதி, ப⁴ந்தே, த்³வங்கு³லகப்போ’’தி? ‘‘கோ ஸோ, ஆவுஸோ, த்³வங்கு³லகப்போ’’தி? ‘‘கப்பதி, ப⁴ந்தே, த்³வங்கு³லாய சா²யாய வீதிவத்தாய விகாலே போ⁴ஜனம் பு⁴ஞ்ஜிது’’ந்தி? ‘‘நாவுஸோ, கப்பதீ’’தி [பாசி. 245]. ‘‘கத்த² படிக்கி²த்த’’ந்தி? ‘‘ராஜக³ஹே, ஸுத்தவிப⁴ங்கே³’’தி. ‘‘கிம் ஆபஜ்ஜதீ’’தி? விகாலபோ⁴ஜனே பாசித்திய’’ந்தி.

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. இத³ம் து³தியம் வத்து² ஸங்கே⁴ன வினிச்சி²தம். இதிபித³ம் வத்து² உத்³த⁴ம்மம், உப்³பி³னயம், அபக³தஸத்து²ஸாஸனம். இத³ம் து³தியம் ஸலாகம் நிக்கி²பாமி’’.

‘‘கப்பதி, ப⁴ந்தே, கா³மந்தரகப்போ’’தி? ‘‘கோ ஸோ, ஆவுஸோ, கா³மந்தரகப்போ’’தி? ‘‘கப்பதி, ப⁴ந்தே – இதா³னி கா³மந்தரம் க³மிஸ்ஸாமீதி – பு⁴த்தாவினா பவாரிதேன அனதிரித்தம் போ⁴ஜனம் பு⁴ஞ்ஜிது’’ந்தி? ‘‘நாவுஸோ, கப்பதீ’’தி [பாசி. 234]. ‘‘கத்த² படிக்கி²த்த’’ந்தி? ‘‘ஸாவத்தி²யம், ஸுத்தவிப⁴ங்கே³’’தி. ‘‘கிம் ஆபஜ்ஜதீ’’தி? ‘‘அனதிரித்தபோ⁴ஜனே பாசித்திய’’ந்தி.

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. இத³ம் ததியம் வத்து² ஸங்கே⁴ன வினிச்சி²தம். இதிபித³ம் வத்து² உத்³த⁴ம்மம், உப்³பி³னயம், அபக³தஸத்து²ஸாஸனம். இத³ம் ததியம் ஸலாகம் நிக்கி²பாமி’’.

‘‘கப்பதி, ப⁴ந்தே, ஆவாஸகப்போ’’தி? ‘‘கோ ஸோ, ஆவுஸோ, ஆவாஸகப்போ’’தி? ‘‘கப்பதி ப⁴ந்தே, ஸம்ப³ஹுலா ஆவாஸா ஸமானஸீமா நானுபோஸத²ம் காது’’ந்தி. ‘‘நாவுஸோ, கப்பதீ’’தி [மஹாவ. 141 ஆத³யோ]. ‘‘கத்த² படிக்கி²த்த’’ந்தி? ‘‘ராஜக³ஹே, உபோஸத²ஸம்யுத்தே’’தி. ‘‘கிம் ஆபஜ்ஜதீ’’தி? ‘‘வினயாதிஸாரே து³க்கட’’ந்தி.

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. இத³ம் சதுத்த²ம் வத்து² ஸங்கே⁴ன வினிச்சி²தம். இதிபித³ம் வத்து² உத்³த⁴ம்மம், உப்³பி³னயம், அபக³தஸத்து²ஸாஸனம். இத³ம் சதுத்த²ம் ஸலாகம் நிக்கி²பாமி’’.

‘‘கப்பதி, ப⁴ந்தே, அனுமதிகப்போ’’தி? ‘‘கோ ஸோ, ஆவுஸோ, அனுமதிகப்போ’’தி? ‘‘கப்பதி, ப⁴ந்தே, வக்³கே³ன ஸங்கே⁴ன கம்மம் காதும் – ஆக³தே பி⁴க்கூ² அனுமானேஸ்ஸாமா’’தி? ‘‘நாவுஸோ, கப்பதீ’’தி [மஹாவ. 383 ஆத³யோ]. ‘‘கத்த² படிக்கி²த்த’’ந்தி? ‘‘சம்பேய்யகே, வினயவத்து²ஸ்மி’’ந்தி. ‘‘கிம் ஆபஜ்ஜதீ’’தி? ‘‘வினயாதிஸாரே து³க்கட’’ந்தி.

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. இத³ம் பஞ்சமம் வத்து² ஸங்கே⁴ன வினிச்சி²தம். இதிபித³ம் வத்து² உத்³த⁴ம்மம், உப்³பி³னயம், அபக³தஸத்து²ஸாஸனம். இத³ம் பஞ்சமம் ஸலாகம் நிக்கி²பாமி’’.

‘‘கப்பதி, ப⁴ந்தே, ஆசிண்ணகப்போ’’தி? ‘‘கோ ஸோ, ஆவுஸோ, ஆசிண்ணகப்போ’’தி? ‘‘கப்பதி, ப⁴ந்தே – இத³ம் மே உபஜ்ஜா²யேன அஜ்ஜா²சிண்ணம், இத³ம் மே ஆசரியேன அஜ்ஜா²சிண்ணம் – தம் அஜ்ஜா²சரிது’’ந்தி? ‘‘ஆசிண்ணகப்போ கோ², ஆவுஸோ, ஏகச்சோ கப்பதி, ஏகச்சோ ந கப்பதீ’’தி.

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. இத³ம் ச²ட்ட²ம் வத்து² ஸங்கே⁴ன வினிச்சி²தம். இதிபித³ம் வத்து² உத்³த⁴ம்மம், உப்³பி³னயம், அபக³தஸத்து²ஸாஸனம். இத³ம் ச²ட்ட²ம் ஸலாகம் நிக்கி²பாமி’’.

‘‘கப்பதி, ப⁴ந்தே, அமதி²தகப்போ’’தி? ‘‘கோ ஸோ, ஆவுஸோ, அமதி²தகப்போ’’தி? ‘‘கப்பதி, ப⁴ந்தே, யம் தம் கீ²ரம் கீ²ரபா⁴வம் விஜஹிதம், அஸம்பத்தம் த³தி⁴பா⁴வம், தம் பு⁴த்தாவினா பவாரிதேன அனதிரித்தம் பாது’’ந்தி? ‘‘நாவுஸோ, கப்பதீ’’தி [பாசி. 234]. ‘‘கத்த² படிக்கி²த்த’’ந்தி? ‘‘ஸாவத்தி²யம், ஸுத்தவிப⁴ங்கே³’’தி. ‘‘கிம் ஆபஜ்ஜதீ’’தி? ‘‘அனதிரித்தபோ⁴ஜனே பாசித்திய’’ந்தி.

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. இத³ம் ஸத்தமம் வத்து² ஸங்கே⁴ன வினிச்சி²தம். இதிபித³ம் வத்து² உத்³த⁴ம்மம், உப்³பி³னயம், அபக³தஸத்து²ஸாஸனம். இத³ம் ஸத்தமம் ஸலாகம் நிக்கி²பாமி’’.

‘‘கப்பதி, ப⁴ந்தே, ஜளோகி³ம் பாது’’ந்தி? ‘‘கா ஸா, ஆவுஸோ, ஜளோகீ³’’தி? ‘‘கப்பதி, ப⁴ந்தே, யா ஸா ஸுரா ஆஸுதா அஸம்பத்தா மஜ்ஜபா⁴வம், ஸா பாது’’ந்தி? ‘‘நாவுஸோ, கப்பதீ’’தி [பாசி. 326]. ‘‘கத்த² படிக்கி²த்த’’ந்தி? ‘‘கோஸம்பி³யம், ஸுத்தவிப⁴ங்கே³’’தி. ‘‘கிம் ஆபஜ்ஜதீ’’தி. ‘‘ஸுராமேரயபானே பாசித்திய’’ந்தி.

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. இத³ம் அட்ட²மம் வத்து² ஸங்கே⁴ன வினிச்சி²தம். இதிபித³ம் வத்து² உத்³த⁴ம்மம், உப்³பி³னயம், அபக³தஸத்து²ஸாஸனம். இத³ம் அட்ட²மம் ஸலாகம் நிக்கி²பாமி’’.

‘‘கப்பதி, ப⁴ந்தே, அத³ஸகம் நிஸீத³ன’’ந்தி? ‘‘நாவுஸோ, கப்பதீ’’தி [பாசி. 531 ஆத³யோ]. ‘‘கத்த² படிக்கி²த்த’’ந்தி? ‘‘ஸாவத்தி²யம், ஸுத்தவிப⁴ங்கே³’’தி. ‘‘கிம் ஆபஜ்ஜதீ’’தி? ‘‘சே²த³னகே பாசித்திய’’ந்தி.

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. இத³ம் நவமம் வத்து² ஸங்கே⁴ன வினிச்சி²தம். இதிபித³ம் வத்து² உத்³த⁴ம்மம், உப்³பி³னயம், அபக³தஸத்து²ஸாஸனம். இத³ம் நவமம் ஸலாகம் நிக்கி²பாமி’’.

‘‘கப்பதி, ப⁴ந்தே, ஜாதரூபரஜத’’ந்தி? ‘‘நாவுஸோ, கப்பதீ’’தி [பாரா. 580 ஆத³யோ]. ‘‘கத்த² படிக்கி²த்த’’ந்தி. ‘‘ராஜக³ஹே, ஸுத்தவிப⁴ங்கே³’’தி. ‘‘கிம் ஆபஜ்ஜதீ’’தி? ‘‘ஜாதரூபரஜதபடிக்³க³ஹணே பாசித்திய’’ந்தி.

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. இத³ம் த³ஸமம் வத்து² ஸங்கே⁴ன வினிச்சி²தம். இதிபித³ம் வத்து² உத்³த⁴ம்மம், உப்³பி³னயம், அபக³தஸத்து²ஸாஸனம். இத³ம் த³ஸமம் ஸலாகம் நிக்கி²பாமி.

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. இமானி த³ஸ வத்தூ²னி ஸங்கே⁴ன வினிச்சி²தானி. இதிபிமானி த³ஸவத்தூ²னி உத்³த⁴ம்மானி, உப்³பி³னயானி, அபக³தஸத்து²ஸாஸனானீ’’தி.

458. ‘‘நிஹதமேதம், ஆவுஸோ, அதி⁴கரணம், ஸந்தம் வூபஸந்தம் ஸுவூபஸந்தம். அபி ச மம் த்வம், ஆவுஸோ, ஸங்க⁴மஜ்ஜே²பி இமானி த³ஸ வத்தூ²னி புச்சே²ய்யாஸி – தேஸம் பி⁴க்கூ²னம் ஸஞ்ஞத்தியா’’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ரேவதோ ஆயஸ்மந்தம் ஸப்³ப³காமிம் ஸங்க⁴மஜ்ஜே²பி இமானி த³ஸ வத்தூ²னி புச்சி². புட்டோ² புட்டோ² ஆயஸ்மா ஸப்³ப³காமீ விஸ்ஸஜ்ஜேஸி. இமாய கோ² பன வினயஸங்கீ³தியா ஸத்த பி⁴க்கு²ஸதானி அனூனானி அனதி⁴கானி அஹேஸும், தஸ்மாயம் வினயஸங்கீ³தி ‘‘ஸத்தஸதிகா’’தி வுச்சதீதி.

து³தியபா⁴ணவாரோ நிட்டி²தோ.

ஸத்தஸதிகக்க²ந்த⁴கோ த்³வாத³ஸமோ.

இமம்ஹி க²ந்த⁴கே வத்தூ² பஞ்சவீஸதி.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

த³ஸ வத்தூ²னி பூரேத்வா, கம்மம் தூ³தேன பாவிஸி;

சத்தாரோ புன ரூபஞ்ச, கோஸம்பி³ ச பாவேய்யகோ.

மக்³கோ³ ஸோரேய்யம் ஸங்கஸ்ஸம், கண்ணகுஜ்ஜம் உது³ம்ப³ரம்;

ஸஹஜாதி ச மஜ்ஜே²ஸி, அஸ்ஸோஸி கம் நு கோ² மயம்.

பத்தனாவாய உஜ்ஜவி, ரஹோஸி உபனாமயம் [தூ³ரதோபி உத³பாதி³ (க.)];

க³ரு [தா³ருணம் (ஸ்யா.)] ஸங்கோ⁴ ச வேஸாலிம், மேத்தா ஸங்கோ⁴ உப்³பா³ஹிகாதி.

ஸத்தஸதிகக்க²ந்த⁴கோ நிட்டி²தோ.