1. சாபாலவக்³கோ³

1. அபாரஸுத்தவண்ணனா

813. ச²ந்த³ம் நிஸ்ஸாய பவத்தோ ஸமாதீ⁴தி கத்துகம்யதாச²ந்த³ம் அதி⁴பதிம் கத்வா படிலத்³த⁴ஸமாதி⁴ ச²ந்த⁴ஸமாதி⁴. பதா⁴னஸங்கா²ராதி சதுகிச்சஸாத⁴கஸ்ஸ ஸம்மப்பதா⁴னவீரியஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். தேஹீதி ச²ந்த³ஸமாதி⁴பதா⁴னஸங்கா²ரேஹி. இத்³தி⁴யா பாத³ந்தி நிப்ப²த்திபரியாயேன இஜ்ஜ²னட்டே²ன, இஜ்ஜ²ந்தி ஏதாய ஸத்³தா⁴ இத்³தா⁴ வுத்³தா⁴ உக்கம்ஸக³தா ஹோந்தீதி இமினா வா பரியாயேன ‘‘இத்³தீ⁴’’தி ஸங்கா²தானம் உபசாரஜ்ஜா²னாதி³குஸலசித்தஸம்பயுத்தானம் ச²ந்த³ஸமாதி⁴பதா⁴னஸங்கா²ரானம் அதி⁴ட்டா²னட்டே²ன பாத³பூ⁴தம், ஸேஸசித்தசேதஸிகராஸிந்தி அத்தோ². ஸா ஏவ ச யதா²வுத்தஇத்³தி⁴ யஸ்மா ஹேட்டி²மா ஹேட்டி²மா உபரிமாய உபரிமாய பாத³பூ⁴தா, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘இத்³தி⁴பூ⁴தம் வா பாத³ந்தி இத்³தி⁴பாத³’’ந்தி. ஸேஸேஸூதி வீரியஸமாதி⁴ஆதீ³ஸு. தத்த² ஹி வீரியம் சித்தம் வீமம்ஸம் அதி⁴பதிம் கத்வா படிலத்³த⁴ஸமாதி⁴ வீமம்ஸாஸமாதீ⁴தி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. இதா⁴தி இமஸ்மிம் இத்³தி⁴பாத³ஸம்யுத்தே. ஏகபரிச்சே²தோ³வ அத்த²னித்³தே³ஸோ.

5. இத்³தி⁴பதே³ஸஸுத்தவண்ணனா

817. இத்³தி⁴பதே³ஸந்தி இத்³தி⁴யா ஏகதே³ஸம். கோ பன ஸோதி ஆஹ – ‘‘தயோ ச மக்³கே³ தீணி ச ப²லானீ’’தி.

6. ஸமத்தஸுத்தவண்ணனா

818. ஸமத்தந்தி ஸாமஞ்ஞஸ்ஸ ஸமம் அத்தனம் இஜ்ஜ²னம் ஸமத்தம் பரிபுண்ணம். விவட்டபாத³கா ஏவ இத்³தி⁴பாதா³ கதி²தா ‘‘அபாரா பாரம் க³மனாய ஸம்வத்தந்தீ’’திஆதி³வசனதோ.

10. சேதியஸுத்தவண்ணனா

822. உதே³னயக்க²ஸ்ஸ சேதியட்டா²னேதி உதே³னஸ்ஸ நாம யக்க²ஸ்ஸ தே³வாயதனஸங்கே²பேன இட்ட²காஹி கதே மஹாஜனஸ்ஸ சித்தீகதட்டா²னே. கதவிஹாரோதி ப⁴க³வந்தம் உத்³தி³ஸ்ஸ தத்த² கதவிஹாரோ. வுச்சதீதி புரிமவோஹாரேன ‘‘உதே³னசேதிய’’ந்தி வுச்சதி. கோ³தமகாதீ³ஸுபீதி கோ³தமகசேதியந்தி ஏவமாதீ³ஸுபி. ஏஸேவ நயோதி சேதியட்டா²னே கதவிஹாரபா⁴வம் அதிதி³ஸதி. வட்³டி⁴தாதி பா⁴வனாபாரிபூரிவஸேன பரிப்³ரூஹிதா. புனப்புனம் கதாதி பா⁴வனாய ப³ஹுலீகரணவஸேன அபராபரம் பவத்திதா ஆனீதா. யுத்தயானம் விய கதாதி யதா² யுத்தமாஜஞ்ஞயானம் சே²கேன ஸாரதி²னா அதி⁴ட்டி²தம் யதா²ருசி பவத்திமரஹதி, ஏவம் யதா²ருசி பவத்தனாரஹதம் க³மிதா. பதிட்டா²னட்டே²னாதி அதி⁴ட்டா²னட்டே²ன. வத்து² விய கதாதி ஸப்³ப³ஸோ உபக்கிலேஸவிஸோத⁴னேன இத்³தி⁴விஸேஸானம் பவத்திட்டா²னபா⁴வதோ ஸுவிஸோதி⁴தபரிஸ்ஸயவத்து² விய கதா. அதி⁴ட்டி²தாதி படிபக்க²தூ³ரீபா⁴வதோ ஸுபா⁴விதபா⁴வேன தம்தம்அதி⁴ட்டா²னயோக்³யதாய ட²பிதா. ஸமந்ததோ சிதாதி ஸப்³ப³பா⁴கே³ன பா⁴வனுபசயம் க³மிதா. தேனாஹ ‘‘ஸுவட்³டி⁴தா’’தி. ஸுட்டு² ஸமாரத்³தா⁴தி இத்³தி⁴பா⁴வனாய ஸிக²ப்பத்தியா ஸம்மதே³வ ஸம்ஸேவிதா.

அனியமேனாதி ‘‘யஸ்ஸ கஸ்ஸசீ’’தி அனியதவசனேன. நியமேத்வாதி ‘‘ததா²க³தஸ்ஸா’’தி ஸரூபக்³க³ஹணேன நியமேத்வா. ஆயுப்பமாணந்தி பரமாயுப்பமாணம் வத³தி. தஸ்ஸேவ க³ஹணே காரணம் ப்³ரஹ்மஜாலவண்ணனாயம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். மஹாஸீவத்தே²ரோ பன மஹாபோ³தி⁴ஸத்தானம் சரிமப⁴வே படிஸந்தி⁴தா³யினோ கம்மஸ்ஸ அஸங்கே²ய்யாயுகதாஸம்வத்தனஸமத்த²தம் ஹத³யே ட²பேத்வா பு³த்³தா⁴னம் ஆயுஸங்கா²ரஸ்ஸ பரிஸ்ஸயவிக்க²ம்ப⁴னஸமத்த²தா பாளியம் ஆக³தா ஏவாதி இமம் ப⁴த்³த³கப்பமேவ திட்டே²ய்யாதி அவோச.

க²ண்டி³ச்சாதீ³ஹி அபி⁴ஸுய்யதீதி ஏதேன யதா² இத்³தி⁴ப³லேன ஜராய ந படிகா⁴தோ, ஏவம் தேன மரணஸ்ஸபி ந படிகா⁴தோதி அத்த²தோ ஆபன்னமேவாதி. ‘‘க்வ ஸரோ கி²த்தோ, க்வசனி பதிதோ’’தி அஞ்ஞதா² வுட்டி²தேனபி தே²ரவாதே³ன அட்ட²கதா²வசனமேவ ஸமத்தி²தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘ஸோ பன ந ருச்சதி…பே… நியமித’’ந்தி.

பரியுட்டி²தசித்தோதி யதா² கிஞ்சி அத்தா²னத்த²ம் ஸல்லக்கே²தும் ந ஸக்கா, ஏவம் அபி⁴பூ⁴தசித்தோ. ஸோ பன அபி⁴ப⁴வோ மஹதா உத³கோகே⁴ன அப்பகஸ்ஸ உத³கஸ்ஸ அஜ்ஜோ²த்த²ரணம் விய அஹோஸீதி வுத்தம் ‘‘அஜ்ஜோ²த்த²டசித்தோ’’தி. அஞ்ஞோதி தே²ரதோ, அரியேஹி வா அஞ்ஞோ யோ கோசி பரோ புது²ஜ்ஜனோ. புது²ஜ்ஜனக்³க³ஹணஞ்சேத்த² யதா² ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் அப்பஹீனவிபல்லாஸோ மாரேன பரியுட்டி²தசித்தோ கிஞ்சி அத்தா²னத்த²ம் ஸல்லக்கே²தும் ந ஸக்கோதி, ஏவம் தே²ரோ ப⁴க³வதா கதம் நிமித்தோபா⁴ஸம் ஸப்³ப³ஸோ ந ஸல்லக்கே²ஸீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம். தேனாஹ ‘‘மாரோ ஹீ’’திஆதி³. சத்தாரோ விபல்லாஸாதி அஸுபே⁴ ‘‘ஸுப⁴’’ந்தி ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸோ, சித்தவிபல்லாஸோ, து³க்கே² ‘‘ஸுக²’’ந்தி ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸோ, சித்தவிபல்லாஸோதி இமே சத்தாரோ விபல்லாஸா. தேனாதி யதி³பி இதரே அட்ட² விபல்லாஸா பஹீனா, யதா²வுத்தானம் சதுன்னம் விபல்லாஸானம் அப்பஹீனபா⁴வேன. அஸ்ஸாதி தே²ரஸ்ஸ.

மத்³த³தீதி பு²ஸனமத்தேன மத்³த³ந்தோ விய ஹோதி, அஞ்ஞதா² தேன மத்³தி³தே ஸத்தானம் மரணமேவ ஸியா, கிம் ஸக்கி²ஸ்ஸதி ந ஸக்கி²ஸ்ஸதீதி அதி⁴ப்பாயோ. கஸ்மா ந ஸக்கி²ஸ்ஸதி? நனு ஏஸ அக்³க³ஸாவகஸ்ஸ மஹித்³தி⁴கஸ்ஸ மஹானுபா⁴வஸ்ஸ குச்சி²ம் பவிட்டோ²தி? ஸச்சம் பவிட்டோ², தஞ்ச கோ² அத்தனோ மஹானுபா⁴வஸ்ஸ த³ஸ்ஸனத்த²ம், ந விபா³த⁴னாதி⁴ப்பாயேன. விபா³த⁴னாதி⁴ப்பாயேன பன இத⁴ ‘‘கிம் ஸக்கி²ஸ்ஸதீ’’தி வுத்தம் ஹத³யமத்³த³னஸ்ஸ அதி⁴கதத்தா. நிமித்தோபா⁴ஸந்தி ஏத்த² ‘‘திட்ட²து ப⁴க³வா கப்ப’’ந்தி ஸகலகப்பம் அவட்டா²னயாசனாய ‘‘யஸ்ஸ கஸ்ஸசி, ஆனந்த³, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ பா⁴விதா’’திஆதி³னா அஞ்ஞாபதே³ஸேன அத்தனோ சதுரித்³தி⁴பாத³பா⁴வனானுபா⁴வேன கப்பம் அவட்டா²னஸமத்த²தாவஸேன ஸஞ்ஞுப்பாத³னம் நிமித்தம். ததா² பன பரியாயக்³க³ஹணம் முஞ்சித்வா உஜுகம்யேவ அத்தனோ அதி⁴ப்பாயவிபா⁴வனம் ஓபா⁴ஸோ. ஜானந்தோயேவாதி மாரேன பரியுட்டி²தபா⁴வம் ஜானந்தோ ஏவ. அத்தனோ அபராத⁴ஹேதுகோ ஸத்தானம் ஸோகோ தனுகோ ஹோதி, ந ப³லவாதி ஆஹ – ‘‘தோ³ஸாரோபனேன ஸோகதனுகரணத்த²’’ந்தி. கிம் பன தே²ரோ மாரேன பரியுட்டி²தசித்தகாலே பவத்திம் பச்சா² ஜானாதீதி? ந ஜானாதி ஸபா⁴வேன, பு³த்³தா⁴னுபா⁴வேன பன ஜானாதி.

அனத்தே² நியோஜேந்தோ கு³ணமாரணேன மாரேதி, விராக³விப³ந்த⁴னேன வா ஜாதினிமித்ததாய தத்த² தத்த² ஜாதம் மாரேந்தோ விய ஹோதீதி ‘‘மாரேதீதி மாரோ’’தி வுத்தம். அதிபாபத்தா பாபிமா. கண்ஹத⁴ம்மஸமன்னாக³தோ கண்ஹோ. விராகா³தி³கு³ணானம் அந்தகரணதோ அந்தகோ. ஸத்தானம் அனத்தா²வஹம் படிபத்திம் ந முஞ்சதீதி நமுசி. அத்தனோ மாரபாஸேன பமத்தே ப³ந்த⁴தி, பமத்தா வா ப³ந்தூ⁴ ஏதஸ்ஸாதி பமத்தப³ந்து⁴. ஸத்தமஸத்தாஹதோ பரம் ஸத்த அஹானி ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘அட்ட²மே ஸத்தாஹே’’தி, ந பன பல்லங்கஸத்தாஹாதி³ விய நியதகிச்சஸ்ஸ அட்ட²மஸத்தாஹஸ்ஸ நாம லப்³ப⁴னதோ. ஸத்தமஸத்தாஹஸ்ஸ ஹி பரதோ அஜபாலனிக்³ரோத⁴மூலே ப்³ரஹ்முனோ ஸக்கஸ்ஸ ச படிஞ்ஞாதத⁴ம்மதே³ஸனம் ப⁴க³வந்தம் ஞத்வா ‘‘இதா³னி ஸத்தே த⁴ம்மதே³ஸனாய மம விஸயம் அதிக்காமேஸ்ஸதீ’’தி ஸஞ்ஜாததோ³மனஸ்ஸோ ஹுத்வா டி²தோ சிந்தேஸி, ‘‘ஹந்தா³ஹம் தா³னி நம் உபாயேன பரினிப்³பா³பேஸ்ஸாமி, ஏவமஸ்ஸ மனோரதோ² அஞ்ஞத²த்தம் க³மிஸ்ஸதி, மம மனோரதோ² இஜ்ஜி²ஸ்ஸதீ’’தி சிந்தேத்வா ப⁴க³வந்தம் உபஸங்கமித்வா ஏகமந்தம் டி²தோ – ‘‘பரினிப்³பா³து தா³னி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா’’திஆதி³னா பரினிப்³பா³னம் யாசி. தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘அட்ட²மே ஸத்தாஹே’’திஆதி³. தத்த² அஜ்ஜாதி ஆயுஸங்கா²ரவோஸ்ஸஜ்ஜனதி³வஸம் ஸந்தா⁴யாஹ. ப⁴க³வா சஸ்ஸ அதிப³ந்த⁴னாதி⁴ப்பாயம் ஜானந்தோபி தம் அனாவிகத்வா பரினிப்³பா³னஸ்ஸ அகாலபா⁴வமேவ பகாஸேந்தோ யாசனம் படிக்கி²பி. தேனாஹ ‘‘ந தாவாஹ’’ந்திஆதி³.

மக்³க³வஸேன ப்³யத்தாதி ஸச்சபடிவேத⁴வேய்யத்தியேன ப்³யத்தா. ததே²வ வினீதாதி மக்³க³வஸேன கிலேஸானம் ஸமுச்சே²த³வினயேன வினீதா. ததா² விஸாரதா³தி அரியமக்³கா³தி⁴க³மேனேவ ஸத்து²ஸாஸனே வேஸாரஜ்ஜப்பத்தியா விஸாரதா³, ஸாரஜ்ஜகரானம் தி³ட்டி²விசிகிச்சா²தி³பாபத⁴ம்மானம் விக³மேன விஸாரத³பா⁴வம் பத்தாதி அத்தோ². யஸ்ஸ ஸுதஸ்ஸ வஸேன வட்டது³க்க²தோ நிஸ்ஸரணம் ஸம்ப⁴வதி, தம் இத⁴ உக்கட்ட²னித்³தே³ஸேன ‘‘ஸுத’’ந்தி அதி⁴ப்பேதந்தி ஆஹ ‘‘தேபிடகவஸேனா’’தி. திண்ணம் பிடகானம் ஸமூஹோ தேபிடகம், தீணி வா பிடகானி திபிடகம், திபிடகமேவ தேபிடகம், தஸ்ஸ வஸேன. ததே³வாதி யம் தம் தேபிடகம் ஸோதப்³ப³பா⁴வேன ஸுதந்தி வுத்தம், தமேவ. த⁴ம்மந்தி பரியத்தித⁴ம்மம். தா⁴ரேந்தீதி ஸுவண்ணபா⁴ஜனே பக்கி²த்தஸீஹவஸம் விய அவினஸ்ஸந்தம் கத்வா ஸுப்பகு³ணஸுப்பவத்திபா⁴வேன தா⁴ரேந்தி ஹத³யே ட²பேந்தி. இதி பரியத்தித⁴ம்மவஸேன ப³ஹுஸ்ஸுதத⁴ம்மத⁴ரபா⁴வம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி படிவேத⁴வஸேனபி தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அத² வா’’திஆதி³ வுத்தம். அரியத⁴ம்மஸ்ஸாதி மக்³க³ப²லத⁴ம்மஸ்ஸ, நவவித⁴ஸ்ஸ வா லோகுத்தரத⁴ம்மஸ்ஸ. அனுத⁴ம்மபூ⁴தந்தி அதி⁴க³மாயானுரூபம் த⁴ம்மபூ⁴தம். அனுச்ச²விகபடிபத³ந்தி தமேவ விபஸ்ஸனாத⁴ம்மமாஹ, ச²ப்³பி³தா⁴ விஸுத்³தி⁴யோ வா. அனுத⁴ம்மந்தி நிப்³பா³னத⁴ம்மஸ்ஸ அனுத⁴ம்மோ, யதா²வுத்தபடிபதா³, தஸ்ஸானுரூபம் அபி⁴ஸல்லேகி²தம் அப்பிச்ச²தாதி³த⁴ம்மம். சரணஸீலாதி ஸமாதா³ய வத்தனஸீலா. அனுமக்³க³ப²லத⁴ம்மோ ஏதிஸ்ஸாதி வா அனுத⁴ம்மா, வுட்டா²னகா³மினிவிபஸ்ஸனா, தஸ்ஸ சரணஸீலா. அத்தனோ ஆசரியவாத³ந்தி அத்தனோ ஆசரியஸ்ஸ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ வாத³ம். ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ ஆசாரஸிக்கா²பனேன ஆசரியோ, ப⁴க³வா, தஸ்ஸ வாதோ³, சதுஸச்சதே³ஸனா.

ஆசிக்கி²ஸ்ஸந்தீதி ஆதி³தோ கதே²ஸ்ஸந்தி, அத்தனா உக்³க³ஹிதனியாமேன பரே உக்³க³ண்ஹாபேஸ்ஸந்தீதி அத்தோ². தே³ஸேஸ்ஸந்தீதி வாசேஸ்ஸந்தி, பாளிம் ஸம்மா பபோ³தே⁴ஸ்ஸந்தீதி அத்தோ². பஞ்ஞபேஸ்ஸந்தீதி பஜானாபேஸ்ஸந்தி, ஸங்காஸேஸ்ஸந்தீதி அத்தோ². பட்ட²பேஸ்ஸந்தீதி பகாரேஹி ட²பேஸ்ஸந்தி, பகாஸேஸ்ஸந்தீதி அத்தோ². விவரிஸ்ஸந்தீதி விவடம் கரிஸ்ஸந்தி. விப⁴ஜிஸ்ஸந்தீதி விப⁴த்தம் கரிஸ்ஸந்தி. உத்தானீகரிஸ்ஸந்தீதி அனுத்தானம் க³ம்பீ⁴ரம் உத்தானம் பாகடம் கரிஸ்ஸந்தி. ஸஹத⁴ம்மேனாதி ஏத்த² த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³ காரணபரியாயோ ‘‘ஹேதும்ஹி ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³’’திஆதீ³ஸு (விப⁴. 720) வியாதி ஆஹ ‘‘ஸஹேதுகேன ஸகாரணேன வசனேனா’’தி.

ஸப்பாடிஹாரியந்தி ஸனிஸ்ஸரணம். யதா² பரவாத³ம் ப⁴ஞ்ஜித்வா ஸகவாதோ³ பதிட்ட²ஹதி, ஏவம் ஹேதுதா³ஹரணேஹி யதா²தி⁴க³தமத்த²ம் ஸம்பாதே³த்வா த⁴ம்மம் கதே²ஸ்ஸந்தி. தேனாஹ ‘‘நிய்யானிகம் கத்வா த⁴ம்மம் தே³ஸேஸ்ஸந்தீ’’தி, நவவித⁴ம் லோகுத்தரம் த⁴ம்மம் பபோ³தே⁴ஸ்ஸந்தீதி அத்தோ². ஏத்த² ச ‘‘பஞ்ஞபேஸ்ஸந்தீ’’திஆதீ³ஹி ச²ஹி பதே³ஹி ச² அத்த²பதா³னி த³ஸ்ஸிதானி, ஆதி³தோ பன த்³வீஹி பதே³ஹி ச² ப்³யஞ்ஜனபதா³னி. ஏத்தாவதா தேபிடகம் பு³த்³த⁴வசனம் ஸம்வண்ணனானயேன ஸங்க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி. வுத்தஞ்ஹேதம் நேத்தியம் (நேத்தி. ஸங்க³ஹவார) ‘‘த்³வாத³ஸ பதா³னி ஸுத்தம், தம் ஸப்³ப³ம் ப்³யஞ்ஜனஞ்ச அத்தோ² சா’’தி.

ஸிக்க²த்தயஸங்க³ஹிதந்தி அதி⁴ஸீலஸிக்கா²தி³ஸிக்க²த்தயஸங்க³ஹம். ஸகலம் ஸாஸனப்³ரஹ்மசரியந்தி அனவஸேஸம் ஸத்து²ஸாஸனபூ⁴தம் ஸேட்ட²சரியம். ஸமித்³த⁴ந்தி ஸம்மதே³வ வட்³டி⁴தம். ஜா²னஸ்ஸாத³வஸேனாதி தேஹி தேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ஸமதி⁴க³தஜா²னஸுக²வஸேன. வுட்³டி⁴ப்பத்தந்தி உளாரபணீதபா⁴வூபக³மனேன ஸப்³ப³ஸோ பரிவுட்³டி⁴முபக³தம். ஸப்³ப³பாலிபு²ல்லம் விய அபி⁴ஞ்ஞாஸம்பதா³ஹி ஸாஸனாபி⁴வுட்³டி⁴யா மத்த²கப்பத்திதோ. பதிட்டி²தவஸேனாதி பதிட்டா²னவஸேன, பதிட்ட²ப்பத்தியாதி அத்தோ². படிவேத⁴வஸேன ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ ஹிதம் பா³ஹுஜஞ்ஞம். தேனாஹ ‘‘மஹாஜனாபி⁴ஸமயவஸேனா’’தி. புது² புது²லம் பூ⁴தம் ஜாதம், புது²த்தம் பூ⁴தம் பத்தந்தி வா புது²பூ⁴தம். தேனாஹ ‘‘ஸப்³பா³காரேன புது²லபா⁴வப்பத்த’’ந்தி. ஸுட்டு² பகாஸிதந்தி ஸம்மதே³வ ஆதி³கல்யாணாதி³பா⁴வேன பவேதி³தம்.

ஸதிம் ஸூபட்டி²தம் கத்வாதி அயம் காயாதி³விபா⁴கோ³ அத்தபா⁴வஸஞ்ஞிதோ து³க்க²பா⁴ரோ மயா ஏத்தகம் காலம் வஹிதோ, இதா³னி பன ந வஹிதப்³போ³, ஏதஸ்ஸ அவஹனத்த²ம் சிரதரம் காலம் அரியமக்³க³ஸம்பா⁴ரோ ஸம்ப⁴தோ, ஸ்வாயம் அரியமக்³கோ³ படிவித்³தோ⁴, யதோ இமே காயாத³யோ அஸுபா⁴தி³தோ ஸபா⁴வாதி³தோ ஸம்மதே³வ பரிஞ்ஞாதாதி சதுப்³பி³த⁴ம்பி ஸதிம் யதா²தத²ம் விஸயே ஸுட்டு² உபட்டி²தம் கத்வா. ஞாணேன பரிச்சி²ந்தி³த்வாதி யஸ்மா இமஸ்ஸ அத்தபா⁴வஸஞ்ஞிதஸ்ஸ து³க்க²பா⁴ரஸ்ஸ வஹனே பயோஜனபூ⁴தம் அத்தஹிதம் போ³தி⁴மூலே ஏவ பரிஸமாபிதம், பரஹிதம் பன பு³த்³த⁴வேனேய்யவினயனம் பரிஸமாபிதம் மத்த²கப்பத்தம், தம் தா³னி மாஸத்தயேனேவ பரிஸமாபனம் பாபுணிஸ்ஸதி, தஸ்மா ஆஹ ‘‘விஸாக²புண்ணமாயம் பரினிப்³பா³யிஸ்ஸாமீ’’தி, ஏவம் பு³த்³த⁴ஞாணேன பரிச்சி²ந்தி³த்வா ஸச்சபா⁴கே³ன வினிச்ச²யம் கத்வா. ஆயுஸங்கா²ரம் விஸ்ஸஜீதி ஆயுனோ ஜீவிதஸ்ஸ அபி⁴ஸங்க²ரணம் ப²லஸமாபத்தித⁴ம்மம் ந ஸமாபஜ்ஜிஸ்ஸாமீதி விஸ்ஸஜி, தம் விஸ்ஸஜ்ஜனேனேவ தேன அபி⁴ஸங்க²ரீயமானம் ஜீவிதஸங்கா²ரம் ந பவத்தயிஸ்ஸாமீதி விஸ்ஸஜி. தேனாஹ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³.

டா²னமஹந்ததாயபி பவத்திஆகாரமஹந்ததாயபி மஹந்தோ பத²வீகம்போ. தத்த² டா²னமஹந்ததாய பூ⁴மிசாலஸ்ஸ மஹந்ததம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ததா³…பே… அகம்பித்தா²’’தி வுத்தம், ஸா பன ஜாதிகே²த்தபூ⁴தா த³ஸஸஹஸ்ஸீ லோகதா⁴து ஏவ, ந யா காசி. யா மஹாபி⁴னீஹாரமஹாஜாதிஆதீ³ஸுபி அகம்பித்த², ததா³பி தத்தகாய ஏவ கம்பனே கிம் காரணம்? ஜாதிகே²த்தபா⁴வேன தஸ்ஸேவ ஆதி³தோ பரிக்³க³ஹஸ்ஸ கதத்தா, பரிக்³க³ஹணஞ்சஸ்ஸ த⁴ம்மதாவஸேன வேதி³தப்³ப³ம். ததா² ஹி புரிமபு³த்³தா⁴னம்பி தத்தகமேவ ஜாதிகே²த்தம் அஹோஸி. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘த³ஸஸஹஸ்ஸீ லோகதா⁴து நிஸ்ஸத்³தா³ ஹோதி நிராகுலா…பே… மஹாஸமுத்³தோ³ ஆபு⁴ஜதி, த³ஸஸஹஸ்ஸீ பகம்பதீ’’தி ச ஆதி³. உத³கபரியந்தம் கத்வா ச²ப்பகாரப்பவேத⁴னேன. அவீதராகே³ பி⁴ம்ஸேதீதி பி⁴ம்ஸனோ, ஸோ ஏவ பி⁴ம்ஸனகோதி ஆஹ ‘‘ப⁴யஜனகோ’’தி. தே³வபே⁴ரியோதி தே³வது³ந்து³பி⁴ஸத்³த³ஸ்ஸ பரியாயவசனமத்தம், ந சேத்த² காசி பே⁴ரீ தே³வது³ந்து³பீ⁴தி அதி⁴ப்பேதா, அத² கோ² உப்பாதபா⁴வேன லப்³ப⁴மானோ ஆகாஸதோ நிக்³கோ⁴ஸஸத்³தோ³. தேனாஹ ‘‘தே³வோ’’திஆதி³. தே³வோதி மேகோ⁴. தஸ்ஸ ஹி ததா³ அச்ச²பா⁴வேன ஆகாஸஸ்ஸ வஸ்ஸாபா⁴வேன ஸுக்க²க³ஜ்ஜிதஸஞ்ஞிதே ஸத்³தே³ நிச்ச²ரந்தே தே³வது³ந்து³பி⁴ஸமஞ்ஞா. தேனாஹ ‘‘தே³வோ ஸுக்க²க³ஜ்ஜிதம் க³ஜ்ஜீ’’தி.

பீதிவேக³விஸ்ஸட்ட²ந்தி ‘‘ஏவம் சிரதரகாலம் வஹிதோ அயம் அத்தபா⁴வஸஞ்ஞிதோ து³க்க²பா⁴ரோ, தா³னி ந சிரஸ்ஸேவ நிக்கி²பிஸ்ஸாமீ’’தி ஸஞ்ஜாதஸோமனஸ்ஸோ ப⁴க³வா ஸபா⁴வேனேவ பீதிவேக³விஸ்ஸட்ட²ம் உதா³னம் உதா³னேதி, ஏவம் உதா³னேந்தேன அயம்பி அத்தோ² ஸாதி⁴தோ ஹோதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் அட்ட²கதா²யம் ‘‘கஸ்மா’’திஆதி³ வுத்தம்.

துலீயதீதி துலந்தி துல-ஸத்³தோ³ கம்மஸாத⁴னோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘துலித’’ந்தி வுத்தம். அப்பானுபா⁴வதாய பரிச்சி²ன்னம். ததா² ஹி தம் படிபக்கே²ன பரிதோ க²ண்டி³தபா⁴வேன பரித்தந்தி வுச்சதி. படிபக்க²விக்க²ம்ப⁴னதோ தீ³க⁴ஸந்தானதாய விபுலப²லதாய ச ந துலம் ந பரிச்சி²ன்னம். யேஹி காரணேஹி புப்³பே³ அவிஸேஸதோ ‘‘மஹக்³க³தம் அதுல’’ந்தி வுத்தம், தானி காரணானி ரூபாவசரதோ ஆருப்பஸ்ஸ ஸாதிஸயம் விஜ்ஜந்தீதி அரூபாவசரம் அதுலந்தி வுத்தம், இதரஞ்ச துலந்தி. அப்பவிபாகந்தி தீஸுபி கம்மேஸு யம் அப்பவிபாகம் ஹீனம், தம் துலம். ப³ஹுவிபாகந்தி யம் மஹாவிபாகம் பணீதம், தம் அதுலம். யம் பனேத்த² மஜ்ஜி²மம், தம் ஹீனம் உக்கட்ட²ந்தி த்³விதா⁴ பி⁴ந்தி³த்வா த்³வீஸு பா⁴கே³ஸு பக்கி²பிதப்³ப³ம். ஹீனத்திகவண்ணனாயம் வுத்தனயேனேவ அப்பப³ஹுவிபாகதம் நித்³தா⁴ரேத்வா தஸ்ஸ வஸேன துலாதுலபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. ஸம்ப⁴வதி ஏதஸ்மாதி ஸம்ப⁴வோதி ஆஹ ‘‘ஸம்ப⁴வ^ ஹேதுபூ⁴த’’ந்தி. நியகஜ்ஜ²த்தரதோதி ஸஸந்தானத⁴ம்மேஸு விபஸ்ஸனாவஸேன கோ³சராஸேவனாய ச ரதோ. ஸவிபாகம் ஸமானம் பவத்திவிபாகமத்ததா³யிகம்மம் ஸவிபாகட்டே²ன ஸம்ப⁴வம், ந ச தம் காமாதி³^ ப⁴வாபி⁴ஸங்கா²ரகந்தி ததோ விஸேஸனத்த²ம் ஸம்ப⁴வந்தி வத்வா ‘‘ப⁴வஸங்கா²ர’’ந்தி வுத்தம். ஓஸ்ஸஜீதி அரியமக்³கே³ன அவஸ்ஸஜி. கவசம் விய அத்தபா⁴வம் பரியோனந்தி⁴த்வா டி²தம் அத்தனி ஸம்பூ⁴தத்தா அத்தஸம்ப⁴வம் கிலேஸஞ்ச அபி⁴ந்தீ³தி கிலேஸபே⁴த³ஸஹபா⁴விகம்மோஸ்ஸஜ்ஜனம் த³ஸ்ஸேந்தோ தது³ப⁴யஸ்ஸ காரணமாஹ ‘‘அஜ்ஜ²த்தரதோ ஸமாஹிதோ’’தி.

பட²மவிகப்பே அவஸஜ்ஜனமேவ வுத்தம். ஏத்த² அவஸஜ்ஜனாகாரோதி தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அத² வா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² தீரேந்தோதி ‘‘உப்பாதோ³ ப⁴யம், அனுப்பாதோ³ கே²ம’’ந்திஆதி³னா வீமம்ஸந்தோ. துலேந்தோ தீரேந்தோதிஆதி³னா ஸங்கே²பதோ வுத்தமத்த²ம் வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பஞ்சக்க²ந்தா⁴’’திஆதி³ம் வத்வா ப⁴வஸங்கா²ரஸ்ஸ அவஸஜ்ஜனாகாரம் ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேதி. ஏவந்திஆதி³னா பன உதா³னகா³தா²வண்ணனாயம் ஆதி³தோ வுத்தமத்த²ம் நிக³மனவஸேன த³ஸ்ஸேதி. அபீ⁴தபா⁴வஞாபனத்த²ஞ்சாதி அயம்பி அத்தோ² ஸங்க³ஹிதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

சாபாலவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.