10. அப்³யாகதஸம்யுத்தம்
1. கே²மாஸுத்தவண்ணனா
410. பி³ம்பி³ஸாரஸ்ஸ உபாஸிகாதி பி³ம்பி³ஸாரஸ்ஸ ஓரோத⁴பூ⁴தா உபாஸிகா. பண்டி³ச்சம் ஸிக்கி²தபா⁴வேன. வேய்யத்தியம் விஸாரத³பா⁴வேன. விஸாரதா³ நாம திஹேதுகபடிஸந்தி⁴ஸித்³த⁴ஸாபா⁴விகபஞ்ஞா, தாய ஸமன்னாக³தா.
அச்சி²த்³த³கக³ணனாய குஸலோதி நவந்தக³ணனாய குஸலோ. அங்கு³லிமுத்³தா³ய க³ணனாய குஸலோதி அங்கு³லிகாய ஏவ க³ணனாய குஸலோ ஸேய்யதா²பி பாத³ஸிகா. பிண்ட³க³ணனாயாதி ஸங்கலனபடுப்பன்னகாரினோ பிண்ட³வஸேன க³ணனா. ததா²க³தோதி கீ²ணாஸவோ, ததா²க³தம் ஸந்தா⁴ய புச்ச²தீதி கீ²ணாஸவோதி சஸ்ஸ அரஹத்தப²லவஸிபா⁴விதக²ந்தே⁴ உபாதா³ய அயம் பஞ்ஞத்தி ஹோதி. தேஸு க²ந்தே⁴ஸு ஸதி கீ²ணாஸவா ஸத்தஸங்கா²தா ஹோந்தீதி வோஹாரேன பஞ்ஞபேதும் ஸக்கா ப⁴வேய்ய, அஸந்தேஸு ந ஸக்கா, தஸ்மா பரம் மரணாதி வுத்தத்தா தேஸம் அபா⁴வா ‘‘அப்³யாகதமேத’’ந்தி வுத்தம். யதி³ ஏவம் தேஸம் அபா⁴வதோ ‘‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி புட்டா²ய ‘‘ஆமா’’தி படிஜானிதப்³பா³ ஸியா, தம் பன ஸத்தஸங்கா²தஸ்ஸ புச்சி²தத்தா ந படிஞ்ஞாதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். யேன ரூபேனாதி ஸத்தததா²க³தே வுத்தரூபம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுததா²க³தே படிக்கி²பிதும் ‘‘தம் ரூப’’ந்திஆதி³ வுத்தம். யம் உபாதா³யாதி யம் க²ந்த⁴பஞ்சகம் உபாதா³ய. தத³பா⁴வேனாதி தஸ்ஸ க²ந்த⁴பஞ்சகஸ்ஸ அபா⁴வேன. தஸ்ஸா பஞ்ஞத்தியாதி ஸத்தபஞ்ஞத்தியா அபா⁴வம். நிருத்³த⁴ம் ந நித³ஸ்ஸேதி.
கே²மாய தே²ரியா வுத்தம் பட²மம் ஸுத்தம் ப⁴க³வதோ ஸேட்ட²த்த²தீ³பனதோ அக்³க³பதா³வசரம்வ ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘அக்³க³பத³ஸ்மி’’ந்தி.
கே²மாஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
2. அனுராத⁴ஸுத்தவண்ணனா
411. இத⁴ ஸளாயதனவக்³கே³ ஸங்கா³யனவஸேன ஸங்கீ³திகாரேஹி வுத்தம்.
3-8. பட²மஸாரிபுத்தகோட்டி²கஸுத்தாதி³வண்ணனா
412-417. ரூபமத்தந்தி ஏத்த² மத்த-ஸத்³தோ³ விஸேஸனிவத்திஅத்தோ². கோ பன ஸோ விஸேஸோதி? யோ பா³ஹிரபரிகப்பிதோ இத⁴ ததா²க³தோதி வுச்சமானோ அத்தா. அனுபலப்³பி⁴யஸபா⁴வோதி அனுபலப்³பி⁴யத்தா.
பட²மஸாரிபுத்தகோட்டி²கஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.
9. குதூஹலஸாலாஸுத்தவண்ணனா
418. நானாவித⁴ந்தி தம்தம்தி³ட்டி²வாத³படிஸம்யுத்தம் அஞ்ஞம்பி வா நானாவித⁴ம் திரச்சா²னகத²ம். ப³ஹூனம் குதூஹலுப்பத்திட்டா²னதோதி யோஜனா. யாவ ஆப⁴ஸ்ஸரப்³ரஹ்மலோகா க³ச்ச²தீதி அக்³கி³னா கப்பவுட்டா²னகாலே க³ச்ச²தி, தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். இமஞ்ச காயந்தி இமம் ரூபகாயம். சுதிசித்தேன நிக்கி²பதீதி சுதிசித்தேன பி⁴ஜ்ஜமானேன நிக்கி²பதி. சுதிசித்தஸ்ஸ ஹி ஓரம் ஸத்தரஸமஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணே உப்பன்னம் கம்மஜரூபம் சுதிசித்தேன ஸத்³தி⁴ம் நிருஜ்ஜ²தி, ததோ பரம் கம்மஜரூபம் ந உப்பஜ்ஜதி. யதி³ உப்பஜ்ஜேய்ய, மரணம் ந ஸியா, சுதிசித்தம் ரூபம் ந ஸமுட்டா²பேதி, ஆஹாரஜஸ்ஸ ச அஸம்ப⁴வோ ஏவ, உதுஜம் பன வத்ததேவ. யஸ்மா படிஸந்தி⁴க்க²ணே ஸத்தோ அஞ்ஞதரணாய உபபஜ்ஜதி நாம, சுதிக்க²ணே படிஸந்தி⁴சித்தம் அலத்³த⁴ம் அஞ்ஞதரணாய, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘சுதிக்க²ணே…பே… ஹோதீ’’தி.
குதூஹலஸாலாஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
10. ஆனந்த³ஸுத்தவண்ணனா
419. தேஸம் லத்³தி⁴யாதி தேஸம் ஸஸ்ஸதவாதா³னம் லத்³தி⁴யா ஸத்³தி⁴ம் ஏதம் ‘‘அத்த²த்தா’’தி வசனம் ஏகம் அப⁴விஸ்ஸ. ததோ ஏவ அனுலோமம் தம் நாப⁴விஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸாதி அஸாரம் ஏதந்தி அதி⁴ப்பாயோ. அபி நு மேதஸ்ஸாதி மே ஏதஸ்ஸ அனத்தாதி விபஸ்ஸனாஞாணஸ்ஸ அனுலோமம் அபி நு அப⁴விஸ்ஸ, விலோமகமேவ தஸ்ஸ ஸியாதி அத்தோ².
ஆனந்த³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
11. ஸபி⁴யகச்சானஸுத்தவண்ணனா
420. யஸ்ஸப’ஸ்ஸாதி பாட²ஸ்ஸ அயம் பிண்ட³த்தோ² ‘‘ஆவுஸோ’’திஆதி³. தத்தா²யம் ஸம்ப³ந்தோ⁴ – ஆவுஸோ, யஸ்ஸபி புக்³க³லஸ்ஸ தீணி வஸ்ஸானி வுட்டோ², ஏத்தகேன காலேன ‘‘ஹேதும்ஹி ஸதி ரூபீதிஆதி³பஞ்ஞாபனா ஹோதி, அஸதி ந ஹோதீ’’தி ஏத்தகம் ப்³யாகரணம் ப⁴வேய்ய, தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ஏத்தகமேவ ப³ஹு, கோ பன வாதோ³ அதிக்கந்தே! இதோ அதிக்கந்தே த⁴ம்மதே³ஸனானயே வாதோ³யேவ வத்தப்³ப³மேவ நத்தீ²தி தே²ரஸ்ஸ பஞ்ஹப்³யாகரணம் ஸுத்வா பரிப்³பா³ஜகோ பீதிஸோமனஸ்ஸம் பவேதே³ஸி.
ஸபி⁴யகச்சானஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
அப்³யாகதஸம்யுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.