1. நளவக்³கோ³

1. ஓக⁴தரணஸுத்தவண்ணனா

விபா⁴க³வந்தானம் ஸபா⁴வவிபா⁴வனம் விபா⁴க³த³ஸ்ஸனவஸேனேவ ஹோதீதி பட²மம் தாவ ஸம்யுத்தவக்³க³ஸுத்தாதி³வஸேன ஸம்யுத்தாக³மஸ்ஸ விபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்த² ஸம்யுத்தாக³மோ நாமா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² தத்தா²தி யம் வுத்தம் – ‘‘ஸம்யுத்தாக³மவரஸ்ஸ அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீ’’தி, தஸ்மிம் வசனே. தத்தா²தி வா ‘‘ஏதாய அட்ட²கதா²ய விஜானாத² ஸம்யுத்தனிஸ்ஸிதம் அத்த²’’ந்தி ஏத்த² யம் ஸம்யுத்தக்³க³ஹணம் கதம், தத்த². பஞ்ச வக்³கா³ ஏதஸ்ஸாதி பஞ்சவக்³கோ³. அவயவேன விக்³க³ஹோ, ஸமுதா³யோ ஸமாஸத்தோ².

இதா³னி தம் ஆதி³தோ பட்டா²ய ஸம்வண்ணேதுகாமோ அத்தனோ ஸம்வண்ணனாய தஸ்ஸ பட²மமஹாஸங்கீ³தியம் நிக்கி²த்தானுக்கமேனேவ பவத்தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும், ‘‘தஸ்ஸ வக்³கே³ஸு ஸகா³தா²வக்³கோ³ ஆதீ³’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² யதா²பச்சயம் தத்த² தத்த² தே³ஸிதத்தா பஞ்ஞத்தத்தா ச விப்பகிண்ணானம் த⁴ம்மவினயானம் ஸங்க³ஹேத்வா கா³யனம் கத²னம் ஸங்கீ³தி, மஹாவிஸயத்தா பூஜனியத்தா ச மஹதீ ஸங்கீ³தி மஹாஸங்கீ³தி. பட²மா மஹாஸங்கீ³தி பட²மமஹாஸங்கீ³தி, தஸ்ஸா பவத்திதகாலோ பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலோ, தஸ்மிம் பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலே.

நித³தா³தி தே³ஸனம் தே³ஸகாலாதி³வஸேன அவிதி³தம் விதி³தம் கத்வா நித³ஸ்ஸேதீதி நிதா³னம். யோ லோகே க³ந்த²ஸ்ஸ உபோக்³கா⁴தோதி வுச்சதி, ஸ்வாயமேத்த² ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி-ஆதி³கோ க³ந்தோ² வேதி³தப்³போ³, ந பன ‘‘ஸனிதா³னாஹம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மம் தே³ஸேமீ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 3.126) விய அத்தஜ்ஜா²ஸயாதி³தே³ஸனுப்பத்திஹேது. தேனேவாஹ – ‘‘ஏவம் மே ஸுதந்தி-ஆதி³கம் ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலே வுத்தம் நிதா³னமாதீ³’’தி. காமஞ்சேத்த² யஸ்ஸம் பட²மமஹாஸங்கீ³தியம் நிக்கி²த்தானுக்கமேன ஸம்வண்ணனம் கத்துகாமோ, ஸா வித்தா²ரதோ வத்தப்³பா³, ஸுமங்க³லவிலாஸினியம் பன அத்தனா வித்தா²ரிதத்தா தத்தே²வ க³ஹேதப்³பா³தி இமிஸ்ஸா ஸம்வண்ணனாய மஹத்தம் பரிஹரந்தோ ‘‘ஸா பனேஸா’’திஆதி³மாஹ.

1. ஏவம் பா³ஹிரனிதா³னே வத்தப்³ப³ம் அதிதி³ஸித்வா இதா³னி அப்³ப⁴ந்தரனிதா³னம் ஆதி³தோ பட்டா²ய ஸம்வண்ணேதும் ‘‘யம் பனேத’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தத்த² யஸ்மா ஸம்வண்ணனம் கரோந்தேன ஸம்வண்ணேதப்³பே³ த⁴ம்மே பத³விபா⁴க³ம் பத³த்த²ஞ்ச த³ஸ்ஸேத்வா ததோ பரம் பிண்ட³த்தா²தி³த³ஸ்ஸனவஸேன ஸம்வண்ணனா காதப்³பா³, தஸ்மா பதா³னி தாவ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏவந்தி நிபாதபத³’’ந்தி-ஆதி³மாஹ. தத்த² பத³விபா⁴கோ³தி பதா³னம் விஸேஸோ, ந பத³விக்³க³ஹோ. அத² வா பதா³னி ச பத³விபா⁴கோ³ ச பத³விபா⁴கோ³. பத³விக்³க³ஹோ ச பத³விபா⁴கோ³ ச பத³விபா⁴கோ³தி வா ஏகஸேஸவஸேன பத³பத³விக்³க³ஹா பத³விபா⁴க³ஸத்³தே³ன வுத்தாதி வேதி³தப்³ப³ம். தத்த² பத³விக்³க³ஹோ ‘‘ஜேதஸ்ஸ வனம் ஜேதவன’’ந்திஆதி³னா ஸமாஸபதே³ஸு த³ட்ட²ப்³போ³.

அத்த²தோதி பத³த்த²தோ. தம் பன பத³த்த²ம் அத்து²த்³தா⁴ரக்கமேன பட²மம் ஏவம்ஸத்³த³ஸ்ஸ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏவம்ஸத்³தோ³ தாவா’’திஆதி³மாஹ. அவதா⁴ரணாதீ³தி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன இத³மத்த²புச்சா²பரிமாணாதி³அத்தா²னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ததா² ஹி ‘‘ஏவம்க³தானி புது²ஸிப்பாயதனானி (தீ³. நி. 1.163, 165), ஏவம்விதோ⁴ ஏவமாகாரோ’’தி ச ஆதீ³ஸு இத³ம்-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தே² ஏவம்-ஸத்³தோ³. க³த-ஸத்³தோ³ ஹி பகாரபரியாயோ, ததா² விதா⁴கார-ஸத்³தோ³ ச. ததா² ஹி க³தவித⁴ஆகாரஸத்³தே³ லோகியா பகாரத்தே² வத³ந்தி. ‘‘ஏவம் ஸு தே ஸுன்ஹாதா ஸுவிலித்தா கப்பிதகேஸமஸ்ஸூ ஆமுத்தமாலாப⁴ரணா ஓதா³தவத்த²வஸனா பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி ஸமப்பிதா ஸமங்கீ³பூ⁴தா பரிசாரேந்தி, ஸேய்யதா²பி த்வம் ஏதரஹி ஸாசரியகோதி. நோ ஹித³ம், போ⁴ கோ³தமா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.286) புச்சா²யம், ‘‘ஏவம் லஹுபரிவத்தம் (அ. நி. 1.48), ஏவமாயுபரியந்தோ’’தி (பாரா. 12) ச ஆதீ³ஸு பரிமாணே.

நனு ச ‘‘ஏவம் ஸு தே ஸுன்ஹாதா ஸுவிலித்தா, ஏவமாயுபரியந்தோ’’தி ஏத்த² ஏவம்-ஸத்³தே³ன புச்ச²னாகாரபரிமாணாகாரானம் வுத்தத்தா ஆகாரத்தோ² ஏவ ஏவம்-ஸத்³தோ³தி? ந, விஸேஸஸப்³பா⁴வதோ. ஆகாரமத்தவாசகோ ஹி ஏவம்-ஸத்³தோ³, ஆகாரத்தோ²தி அதி⁴ப்பேதோ யதா² ‘‘ஏவம் ப்³யாகோ²’’திஆதீ³ஸு, ந பன ஆகாரவிஸேஸவாசகோ. ஏவஞ்ச கத்வா, ‘‘ஏவம் ஜாதேன மச்சேனா’’திஆதீ³னி (த⁴. ப. 53) உபமாதீ³ஸு உதா³ஹரணானி உபபன்னானி ஹோந்தி. ததா² ஹி ‘‘யதா²பி…பே… ப³ஹு’’ந்தி (த⁴. ப. 53)? ஏத்த² புப்ப²ராஸிட்டா²னியதோ மனுஸ்ஸூபபத்திஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸய-ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவன- யோனிஸோமனஸிகார-போ⁴க³ஸம்பத்திஆதி³தா³னாதி³புஞ்ஞகிரியஹேதுஸமுதா³யதோ ஸோபா⁴ஸுக³ந்த⁴தாதி³கு³ணயோக³தோ மாலாகு³ளஸதி³ஸியோ பஹூதா புஞ்ஞகிரியா மரிதப்³ப³ஸபா⁴வதாய மச்சேன ஸத்தேன கத்தப்³பா³தி ஜோதிதத்தா புப்ப²ராஸிமாலாகு³ளாவ உபமா, தேஸம் உபமாகாரோ யதா²-ஸத்³தே³ன அனியமதோ வுத்தோதி ‘‘ஏவம்-ஸத்³தோ³ உபமாகாரனிக³மனத்தோ²’’தி வத்து²ம் யுத்தம், ஸோ பன உபமாகாரோ நியமியமானோ அத்த²தோ உபமாவ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘உபமாயம் ஆக³தோ’’தி. ததா² ‘‘ஏவம் இமினா ஆகாரேன அபி⁴க்கமிதப்³ப³’’ந்திஆதி³னா உபதி³ஸியமானாய ஸமணஸாருப்பாய ஆகப்பஸம்பத்தியா யோ தத்த² உபதி³ஸனாகாரோ, ஸோ அத்த²தோ உபதே³ஸோ ஏவாதி வுத்தம், ‘‘ஏவம் தே…பே… உபதே³ஸே’’தி. ததா² ‘‘ஏவமேதம் ப⁴க³வா, ஏவமேதம் ஸுக³தா’’தி ஏத்த² ச ப⁴க³வதா யதா²வுத்தமத்த²ம் அவிபரீததோ ஜானந்தேஹி கதம் தத்த² ஸம்விஜ்ஜமானகு³ணானம் பகாரேஹி ஹம்ஸனம் உத³க்³க³தாகரணம் ஸம்பஹம்ஸனம். யோ தத்த² ஸம்பஹம்ஸனாகாரோதி யோஜேதப்³ப³ம்.

ஏவமேவம் பனாயந்தி ஏத்த² க³ரஹணாகாரோதி யோஜேதப்³ப³ம், ஸோ ச க³ரஹணாகாரோ வஸலீதி-ஆதி³கு²ம்ஸனஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னதோ இத⁴ ஏவம்-ஸத்³தே³ன பகாஸிதோதி விஞ்ஞாயதி. யதா² சேத்த², ஏவம் உபமாகாராத³யோபி உபமாதி³வஸேன வுத்தானம் புப்ப²ராஸிஆதி³ஸத்³தா³னம் ஸன்னிதா⁴னதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவம், ப⁴ந்தேதி பன த⁴ம்மஸ்ஸ ஸாது⁴கம் ஸவனமனஸிகாரே ஸன்னியோஜிதேஹி பி⁴க்கூ²ஹி அத்தனோ தத்த² டி²தபா⁴வஸ்ஸ படிஜானனவஸேன வுத்தத்தா ஏத்த² ஏவம்-ஸத்³தோ³ ‘‘வசனஸம்படிச்ச²னத்தோ²’’தி வுத்தோ. தேன ஏவம், ப⁴ந்தேதி ஸாது⁴, ப⁴ந்தே, ஸுட்டு², ப⁴ந்தேதி வுத்தம் ஹோதி. ஏவஞ்ச வதே³ஹீதி யதா²ஹம் வதா³மி, ஏவம் ஸமணம் ஆனந்த³ம் வதே³ஹீதி யோ ஏவம் வத³னாகாரோ இதா³னி வத்தப்³போ³, ஸோ ஏவம்-ஸத்³தே³ன நித³ஸ்ஸீயதீதி ‘‘நித³ஸ்ஸனத்தோ²’’தி வுத்தோதி. ஏவம் நோதி ஏத்தா²பி நேஸம் யதா²வுத்தத⁴ம்மானம் அஹிதது³க்கா²வஹபா⁴வே ஸன்னிட்டா²னஜனனத்த²ம் அனுமதிக³ஹணவஸேன ‘‘ஸம்வத்தந்தி வா நோ வா, கத²ம் வோ ஏத்த² ஹோதீ’’தி புச்சா²ய கதாய ‘‘ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதீ’’தி வுத்தத்தா ததா³காரஸன்னிட்டா²னம் ஏவம்-ஸத்³தே³ன விபா⁴விதந்தி விஞ்ஞாயதி. ஸோ பன தேஸம் த⁴ம்மானம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தனாகாரோ நியமியமானோ அவதா⁴ரணத்தோ² ஹோதீதி ஆஹ – ‘‘ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதீதிஆதீ³ஸு அவதா⁴ரணே’’தி.

நானானயனிபுணந்தி ஏகத்தனானத்தஅப்³யாபாரஏவம்த⁴ம்மதாஸங்கா²தா, நந்தி³யாவட்டதிபுக்க²லஸீஹவிக்கீளிதஅங்குஸதி³ஸாலோசனஸங்கா²தா வா ஆதா⁴ராதி³பே⁴த³வஸேன நானாவிதா⁴ நயா நானானயா. நயா வா பாளிக³தியோ தா ச பஞ்ஞத்திஅனுபஞ்ஞத்திஆதி³வஸேன ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யாதி³லோகியாதி³தது³ப⁴யவோமிஸ்ஸகாதி³வஸேன குஸலாதி³வஸேன க²ந்தா⁴தி³வஸேன ஸங்க³ஹாதி³வஸேன ஸமயவிமுத்தாதி³வஸேன ட²பனாதி³வஸேன குஸலமூலாதி³வஸேன திகப்பட்டா²னாதி³வஸேன ச நானப்பகாராதி நானானயா, தேஹி நிபுணம் ஸண்ஹம் ஸுகு²மந்தி நானானயனிபுணம். ஆஸயோவ அஜ்ஜா²ஸயோ, தே ச ஸஸ்ஸதாதி³பே⁴தே³ன தத்த² ச அப்பரஜக்க²தாதி³பே⁴தே³ன அனேகே, அத்தஜ்ஜா²ஸயாத³யோ ஏவ வா ஸமுட்டா²னம் உப்பத்திஹேது ஏதஸ்ஸாதி அனேகஜ்ஜா²ஸயஸமுட்டா²னம். அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னந்தி அத்த²ப்³யஞ்ஜனபரிபுண்ணம் உபனேதப்³பா³பா⁴வதோ, ஸங்காஸனபகாஸனவிவரணவிப⁴ஜனஉத்தானீகரணபஞ்ஞத்திவஸேன ச²ஹி அத்த²பதே³ஹி அக்க²ரபத³ப்³யஞ்ஜனாகாரனிருத்தினித்³தே³ஸவஸேன ச²ஹி ப்³யஞ்ஜனபதே³ஹி ச ஸமன்னாக³தந்தி வா அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

விவித⁴பாடிஹாரியந்தி ஏத்த² பாடிஹாரியபத³ஸ்ஸ வசனத்த²ம் (உதா³. அட்ட². 1; இதிவு. அட்ட². நிதா³னவண்ணனா; த⁴. ஸ. மூலடீ. 2) ‘‘படிபக்க²ஹரணதோ ராகா³தி³கிலேஸாபனயனதோ பாடிஹாரிய’’ந்தி வத³ந்தி. ப⁴க³வதோ பன படிபக்கா² ராகா³த³யோ ந ஸந்தி யே ஹரிதப்³பா³, புது²ஜ்ஜனானம்பி விக³தூபக்கிலேஸே அட்ட²கு³ணஸமன்னாக³தே சித்தே ஹதபடிபக்கே² இத்³தி⁴வித⁴ம் பவத்ததி, தஸ்மா தத்த² பவத்தவோஹாரேன ச ந ஸக்கா இத⁴ ‘‘பாடிஹாரிய’’ந்தி வத்தும். ஸசே பன மஹாகாருணிகஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வேனேய்யக³தா ச கிலேஸா படிபக்கா², தேஸம் ஹரணதோ ‘‘பாடிஹாரிய’’ந்தி வுத்தம், ஏவம் ஸதி யுத்தமேதம். அத² வா ப⁴க³வதோ ச ஸாஸனஸ்ஸ ச படிபக்கா² தித்தி²யா, தேஸம் ஹரணதோ பாடிஹாரியம். தே ஹி தி³ட்டி²ஹரணவஸேன தி³ட்டி²ப்பகாஸனே அஸமத்த²பா⁴வேன ச இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனீஹி ஹரிதா அபனீதா ஹோந்தீதி. படீதி வா அயம் ஸத்³தோ³ ‘‘பச்சா²’’தி ஏதஸ்ஸ அத்த²ம் போ³தே⁴தி ‘‘தஸ்மிம் படிபவிட்ட²ம்ஹி, அஞ்ஞோ ஆக³ஞ்சி² ப்³ராஹ்மணோ’’திஆதீ³ஸு (ஸு. நி. 985; சூளனி. வத்து²கா³தா² 4) விய, தஸ்மா ஸமாஹிதே சித்தே விக³தூபக்கிலேஸே கதகிச்சேன பச்சா²ஹரிதப்³ப³ம் பவத்தேதப்³ப³ந்தி படிஹாரியம், அத்தனோ வா உபக்கிலேஸேஸு சதுத்த²ஜ்ஜா²னமக்³கே³ஹி ஹரிதேஸு பச்சா² ஹரணம் படிஹாரியம், இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனியோ ச விக³தூபக்கிலேஸேன கதகிச்சேன ச ஸத்தஹிதத்த²ம் புன பவத்தேதப்³பா³, ஹரிதேஸு ச அத்தனோ உபத்திலேஸேஸு பரஸத்தானம் உபக்கிலேஸஹரணானி ஹோந்தீதி படிஹாரியானி ப⁴வந்தி, படிஹாரியமேவ பாடிஹாரியம். படிஹாரியே வா இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனிஸமுதா³யே ப⁴வம் ஏகேகம் பாடிஹாரியந்தி வுச்சதி. படிஹாரியம் வா சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் மக்³கோ³ ச படிபக்க²ஹரணதோ, தத்த² ஜாதம், தஸ்மிம் வா நிமித்தபூ⁴தே, ததோ வா ஆக³தந்தி பாடிஹாரியம். தஸ்ஸ பன இத்³தி⁴ஆதி³பே⁴தே³ன விஸயபே⁴தே³ன ச ப³ஹுவித⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ தே³ஸனாயம் லப்³ப⁴மானத்தா ஆஹ ‘‘விவித⁴பாடிஹாரிய’’ந்தி.

ந அஞ்ஞதா²தி ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² ஸுதாகாரதோ ந அஞ்ஞதா²தி அத்தோ², ந பன ப⁴க³வதோ தே³ஸிதாகாரதோ. அசிந்தேய்யானுபா⁴வா ஹி ப⁴க³வதோ தே³ஸனா. ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘ஸப்³ப³ப்பகாரேன கோ ஸமத்தோ² விஞ்ஞாது’’ந்தி இத³ம் வசனம் ஸமத்தி²தம் ப⁴வதி, தா⁴ரணப³லத³ஸ்ஸனஞ்ச ந விருஜ்ஜ²தி ஸுதாகாரஅவிரஜ்ஜ²னஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. ந ஹேத்த² அத்த²ந்தரதாபரிஹாரோ த்³வின்னம்பி அத்தா²னம் ஏகவிஸயத்தா. இதரதா² தே²ரோ ப⁴க³வதோ தே³ஸனாய ஸப்³ப³தா² படிக்³க³ஹணே ஸமத்தோ² அஸமத்தோ² சாதி ஆபஜ்ஜேய்யாதி.

‘‘யோ பரோ ந ஹோதி, ஸோ அத்தா’’தி ஏவம் வுத்தாய நியகஜ்ஜ²த்தஸங்கா²தாய ஸஸந்ததியா வத்தனதோ திவிதோ⁴பி மே-ஸத்³தோ³ கிஞ்சாபி ஏகஸ்மிம் ஏவ அத்தே² தி³ஸ்ஸதி, கரணஸம்பதா³னஸாமினித்³தே³ஸவஸேன பன விஜ்ஜமானம் பே⁴த³ம் ஸந்தா⁴யாஹ, ‘‘மே-ஸத்³தோ³ தீஸு அத்தே²ஸு தி³ஸ்ஸதீ’’தி.

கிஞ்சாபி உபஸக்³கோ³ கிரியம் விஸேஸேதி, ஜோதகபா⁴வதோ பன ஸதிபி தஸ்மிம் ஸுத-ஸத்³தோ³ ஏவ தம் தம் அத்தம் வத³தீதி அனுபஸக்³க³ஸ்ஸ ஸுத-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்து²த்³தா⁴ரே ஸஉபஸக்³க³ஸ்ஸ க³ஹணம் ந விருஜ்ஜ²தீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸஉபஸக்³கோ³ அனுபஸக்³கோ³ சா’’திஆதி³மாஹ. அஸ்ஸாதி ஸுத-ஸத்³த³ஸ்ஸ. கம்மபா⁴வஸாத⁴னானி இத⁴ ஸுதஸத்³தே³ ஸம்ப⁴வந்தீதி வுத்தம் ‘‘உபதா⁴ரிதந்தி வா உபதா⁴ரணந்தி வா அத்தோ²’’தி. மயாதி அத்தே² ஸதீதி யதா³ மே-ஸத்³த³ஸ்ஸ கத்துவஸேன கரணனித்³தே³ஸோ, ததா³தி அத்தோ². மமாதி அத்தே² ஸதீதி யதா³ ஸம்ப³ந்த⁴வஸேன ஸாமினித்³தே³ஸோ, ததா³.

ஸுத-ஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னே பயுத்தேன ஏவம்-ஸத்³தே³ன ஸவனகிரியாஜோதகேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி வுத்தம் ‘‘ஏவந்தி ஸோதவிஞ்ஞாணாதி³விஞ்ஞாணகிச்சனித³ஸ்ஸன’’ந்தி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸம்படிச்ச²னாதீ³னம் பஞ்சத்³வாரிகவிஞ்ஞாணானம் தத³பி⁴னீஹடானஞ்ச மனோத்³வாரிகவிஞ்ஞாணானம் க³ஹணம் வேதி³தப்³ப³ம். ஸப்³பே³ஸம்பி வாக்யானம் ஏவகாரத்த²ஸஹிதத்தா ‘‘ஸுத’’ந்தி ஏதஸ்ஸ ஸுதமேவாதி அயமத்தோ² லப்³ப⁴தீதி ஆஹ ‘‘அஸ்ஸவனபா⁴வபடிக்கே²பதோ’’தி. ஏதேன அவதா⁴ரணேன நிராஸங்கதம் த³ஸ்ஸேதி. யதா² ச ஸுதம் ஸுதமேவாதி நியமேதப்³ப³ம், தம் ஸம்மா ஸுதம் ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அனூனானதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸன’’ந்தி. அத² வா ஸத்³த³ந்தரத்தா²போஹனவஸேன ஸத்³தோ³ அத்த²ம் வத³தீதி ஸுதந்தி அஸுதம் ந ஹோதீதி அயமேதஸ்ஸ அத்தோ²தி வுத்தம் ‘‘அஸ்ஸவனபா⁴வபடிக்கே²பதோ’’தி. இமினா தி³ட்டா²தி³வினிவத்தனம் கரோதி.

இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ந இத³ம் மயா தி³ட்ட²ம், ந ஸயம்பூ⁴ஞாணேன ஸச்சி²கதம், அத² கோ² ஸுதம், தஞ்ச கோ² ஸம்மதே³வாதி. தேனேவாஹ ‘‘அனூனானதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸன’’ந்தி. அவதா⁴ரணத்தே² வா ஏவம்-ஸத்³தே³ அயமத்த²யோஜனா கரீயதீதி தத³பேக்க²ஸ்ஸ ஸுத-ஸத்³த³ஸ்ஸ அயமத்தோ² வுத்தோ ‘‘அஸ்ஸவனபா⁴வபடிக்கே²பதோ’’தி. தேனேவாஹ ‘‘அனூனானதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸன’’ந்தி. ஸவனஸத்³தோ³ சேத்த² கம்மத்தோ² வேதி³தப்³போ³ ‘‘ஸுய்யதீ’’தி.

ஏவம் ஸவனஹேதுஸவனவிஸேஸவஸேன பத³த்தயஸ்ஸ ஏகேன பகாரேன அத்த²யோஜனம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி பகாரந்தரேஹி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ததா² ஏவ’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தத்த² தஸ்ஸாதி யா ஸா ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² த⁴ம்மஸ்ஸவனாகாரேன பவத்தா மனோத்³வாரவிஞ்ஞாணவீதி², தஸ்ஸா. ஸா ஹி நானப்பகாரேன ஆரம்மணே பவத்தேதும் ஸமத்தா². ததா² ச வுத்தம் ‘‘ஸோதத்³வாரானுஸாரேனா’’தி. நானப்பகாரேனாதி வக்க²மானானம் அனேகவிஹிதானம் ப்³யஞ்ஜனத்த²க்³க³ஹணானம் நானாகாரேன. ஏதேன இமிஸ்ஸா யோஜனாய ஆகாரத்தோ² ஏவம்-ஸத்³தோ³ க³ஹிதோதி தீ³பேதி. பவத்திபா⁴வப்பகாஸனந்தி பவத்தியா அத்தி²தாபகாஸனம். ஸுதந்தி த⁴ம்மப்பகாஸனந்தி யஸ்மிம் ஆரம்மணே வுத்தப்பகாரா விஞ்ஞாணவீதி² நானப்பகாரேன பவத்தா, தஸ்ஸ த⁴ம்மத்தா வுத்தம், ந ஸுத-ஸத்³த³ஸ்ஸ த⁴ம்மத்த²த்தா. வுத்தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ பாகடீகரணம் ‘‘அயம் ஹேத்தா²’’திஆதி³. தத்த² விஞ்ஞாணவீதி²யாதி கரணத்தே² கரணவசனம், மயாதி கத்துஅத்தே².

ஏவந்தி நித்³தி³ஸிதப்³ப³ப்பகாஸனந்தி நித³ஸ்ஸனத்த²மேவம் ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா வுத்தம் நித³ஸ்ஸேதப்³ப³ஸ்ஸ நித்³தி³ஸிதப்³ப³த்தாபா⁴வாபா⁴வதோ. தேன ஏவம்-ஸத்³தே³ன ஸகலம்பி ஸுத்தம் பச்சாமட்ட²ந்தி த³ஸ்ஸேதி. ஸுத-ஸத்³த³ஸ்ஸ கிரியாஸத்³த³த்தா ஸவனகிரியாய ச ஸாதா⁴ரணவிஞ்ஞாணப்பப³ந்த⁴படிப³த்³த⁴த்தா தத்த² ச புக்³க³லவோஹாரோதி வுத்தம் ‘‘ஸுதந்தி புக்³க³லகிச்சப்பகாஸன’’ந்தி. ந ஹி புக்³க³லவோஹாரரஹிதே த⁴ம்மப்பப³ந்தே⁴ ஸவனகிரியா லப்³ப⁴தீதி.

யஸ்ஸ சித்தஸந்தானஸ்ஸாதிஆதி³பி ஆகாரத்த²மேவ ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா புரிமயோஜனாய அஞ்ஞதா² அத்த²யோஜனம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். தத்த² ஆகாரபஞ்ஞத்தீதி உபாதா³பஞ்ஞத்தி ஏவ த⁴ம்மானம் பவத்திஆகாருபாதா³னவஸேன ததா² வுத்தா. ஸுதந்தி விஸயனித்³தே³ஸோதி ஸோதப்³ப³பூ⁴தோ த⁴ம்மோ ஸவனகிரியாகத்துபுக்³க³லஸ்ஸ ஸவனகிரியாவஸேன பவத்திட்டா²னந்தி கத்வா வுத்தம். சித்தஸந்தானவினிமுத்தஸ்ஸ பரமத்த²தோ கஸ்ஸசி கத்து அபா⁴வேபி ஸத்³த³வோஹாரேன பு³த்³தி⁴பரிகப்பிதபே⁴த³வசனிச்சா²ய சித்தஸந்தானதோ அஞ்ஞம் விய தம்ஸமங்கி³ம் கத்வா வுத்தம் ‘‘சித்தஸந்தானேன தம்ஸமங்கீ³னோ’’தி. ஸவனகிரியாவிஸயோபி ஸோதப்³ப³த⁴ம்மோ ஸவனகிரியாவஸேன பவத்தசித்தஸந்தானஸ்ஸ இத⁴ பரமத்த²தோ கத்துபா⁴வதோ, ஸவனவஸேன சித்தப்பவத்தியா ஏவ வா ஸவனகிரியாபா⁴வதோ தம்கிரியாகத்து ச விஸயோ ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘தம்ஸமங்கீ³னோ கத்துவிஸயே’’தி. ஸுதாகாரஸ்ஸ ச தே²ரஸ்ஸ ஸம்மானிச்சி²தபா⁴வதோ ஆஹ ‘‘க³ஹணஸன்னிட்டா²ன’’ந்தி. ஏதேன வா அவதா⁴ரணத்த²ம் ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா அயமத்த²யோஜனா கதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

புப்³பே³ ஸுதானம் நானாவிஹிதானம் ஸுத்தஸங்கா²தானம் அத்த²ப்³யஞ்ஜனானம் உபதா⁴ரிதரூபஸ்ஸ ஆகாரஸ்ஸ நித³ஸ்ஸனஸ்ஸ, அவதா⁴ரணஸ்ஸ வா பகாஸனஸபா⁴வோ ஏவம்-ஸத்³தோ³தி ததா³காராதி³உபதா⁴ரணஸ்ஸ புக்³க³லபஞ்ஞத்தியா உபாதா³னபூ⁴தத⁴ம்மப்பப³ந்த⁴ப்³யாபாரதாய வுத்தம் ‘‘ஏவந்தி புக்³க³லகிச்சனித்³தே³ஸோ’’தி. ஸவனகிரியா பன புக்³க³லவாதி³னோபி விஞ்ஞாணனிரபேக்கா² நத்தீ²தி விஸேஸதோ விஞ்ஞாணப்³யாபாரோதி ஆஹ ‘‘ஸுதந்தி விஞ்ஞாணகிச்சனித்³தே³ஸோ’’தி. மேதி ஸத்³த³ப்பவத்தியா ஏகந்தேனேவ ஸத்தவிஸயத்தா விஞ்ஞாணகிச்சஸ்ஸ ச தத்தே²வ ஸமோத³ஹிதப்³ப³தோ ‘‘மேதி உப⁴யகிச்சயுத்தபுக்³க³லனித்³தே³ஸோ’’தி வுத்தம். அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்திவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்திஸபா⁴வா யதா²க்கமம் ஏவம்-ஸத்³த³ஸுத-ஸத்³தா³னம் அத்தா²தி தே ததா²ரூப-பஞ்ஞத்தி-உபாதா³னபூ⁴த-த⁴ம்மப்பப³ந்த⁴ப்³யாபாரபா⁴வேன த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ – ‘‘ஏவந்தி புக்³க³லகிச்சனித்³தே³ஸோ, ஸுதந்தி விஞ்ஞாணகிச்சனித்³தே³ஸோ’’தி. ஏத்த² ச கரணகிரியாகத்துகம்ம-விஸேஸப்பகாஸனவஸேன புக்³க³லப்³யாபாரவிஸய-புக்³க³லப்³யாபாரனித³ஸ்ஸனவஸேன க³ஹணாகாரகா³ஹகதப்³பி³ஸயவிஸேஸனித்³தே³ஸவஸேன கத்துகரணப்³யாபார-கத்துனித்³தே³ஸவஸேன ச து³தியாத³யோ சதஸ்ஸோ அத்த²யோஜனா த³ஸ்ஸிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஸப்³ப³ஸ்ஸபி ஸத்³தா³தி⁴க³மனீயஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ பஞ்ஞத்திமுகே²னேவ படிபஜ்ஜிதப்³ப³த்தா ஸப்³ப³பஞ்ஞத்தீனஞ்ச விஜ்ஜமானாதி³வஸேன ச²ஸு பஞ்ஞத்திபே⁴தே³ஸு அந்தோக³த⁴த்தா தேஸு ‘‘ஏவ’’ந்திஆதீ³னம் பஞ்ஞத்தீனம் ஸரூபம் நித்³தா⁴ரேந்தோ ஆஹ ‘‘ஏவந்தி ச மேதி சா’’திஆதி³. தத்த² ஏவந்தி ச மேதி ச வுச்சமானஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஆகாராதி³னோ த⁴ம்மானம் அஸலக்க²ணபா⁴வதோ அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்திபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²வஸேன அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தீ’’தி. தத்த² ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²வஸேனாதி பூ⁴தத்த²உத்தமத்த²வஸேன. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யோ மாயாமரீசிஆத³யோ விய அபூ⁴தத்தோ², அனுஸ்ஸவாதீ³ஹி க³ஹேதப்³போ³ விய அனுத்தமத்தோ² ச ந ஹோதி, ஸோ ரூபஸத்³தா³தி³ஸபா⁴வோ, ருப்பனானுப⁴வனாதி³ஸபா⁴வோ வா அத்தோ² ஸச்சிகட்டோ² பரமத்தோ² சாதி வுச்சதி, ந ததா² ஏவம் மேதி பதா³னம் அத்தோ²தி. ஏதமேவத்த²ம் பாகடதரம் காதும் ‘‘கிஞ்ஹேத்த²த’’ந்திஆதி³ வுத்தம். ஸுதந்தி பன ஸத்³தா³யதனம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘விஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தீ’’தி. தேனேவ ஹி ‘‘யஞ்ஹி தம் ஏத்த² ஸோதேன உபலத்³த⁴’’ந்தி வுத்தம். ஸோதத்³வாரானுஸாரேன உபலத்³த⁴ந்தி பன வுத்தே அத்த²ப்³யஞ்ஜனாதி³ ஸப்³ப³ம் லப்³ப⁴தீதி. தம் தம் உபாதா³ய வத்தப்³ப³தோதி ஸோதபத²மாக³தே த⁴ம்மே உபாதா³ய தேஸம் உபதா⁴ரிதாகாராதி³னோ பச்சாமஸனவஸேன ஏவந்தி, ஸஸந்ததிபரியாபன்னே க²ந்தே⁴ உபாதா³ய மேதி வத்தப்³ப³த்தாதி அத்தோ². தி³ட்டா²தி³ஸபா⁴வரஹிதே ஸத்³தா³யதனே பவத்தமானோபி ஸுதவோஹாரோ ‘‘து³தியம் ததிய’’ந்திஆதி³கோ விய பட²மாதீ³னி தி³ட்ட²முதவிஞ்ஞாதே அபேக்கி²த்வா பவத்தோதி ஆஹ ‘‘தி³ட்டா²தீ³னி உபனிதா⁴ய வத்தப்³ப³தோ’’தி. அஸுதம் ந ஹோதீதி ஹி ஸுதந்தி பகாஸிதோயமத்தோ²தி.

அத்தனா படிவித்³தா⁴ ஸுத்தஸ்ஸ பகாரவிஸேஸா ஏவந்தி தே²ரேன பச்சாமட்டா²தி ஆஹ ‘‘அஸம்மோஹம் தீ³பேதீ’’தி. நானப்பகாரபடிவேத⁴ஸமத்தோ² ஹோதீதி ஏதேன வக்க²மானஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ நானப்பகாரதம் து³ப்படிவிஜ்ஜ²தஞ்ச த³ஸ்ஸேதி. ஸுதஸ்ஸ அஸம்மோஸம் தீ³பேதீதி ஸுதாகாரஸ்ஸ யாதா²வதோ த³ஸ்ஸியமானத்தா வுத்தம். அஸம்மோஹேனாதி ஸம்மோஹாபா⁴வேன, பஞ்ஞாய ஏவ வா ஸவனகாலஸம்பூ⁴தாய தது³த்தரகாலபஞ்ஞாஸித்³தி⁴. ஏவம் அஸம்மோஸேனாதி ஏத்தா²பி வத்தப்³ப³ம். ப்³யஞ்ஜனானம் படிவிஜ்ஜி²தப்³போ³ ஆகாரோ நாதிக³ம்பீ⁴ரோ யதா²ஸுததா⁴ரணமேவ தத்த² கரணீயந்தி ஸதியா ப்³யாபாரோ அதி⁴கோ, பஞ்ஞா தத்த² கு³ணீபூ⁴தாதி வுத்தம் ‘‘பஞ்ஞாபுப்³ப³ங்க³மாயா’’திஆதி³ பஞ்ஞாய புப்³ப³ங்க³மாதி கத்வா. புப்³ப³ங்க³மதா சேத்த² பதா⁴னதா ‘‘மனோபுப்³ப³ங்க³மா’’திஆதீ³ஸு விய. புப்³ப³ங்க³மதாய வா சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³ஸு ஆவஜ்ஜனாதீ³னம் விய அப்பதா⁴னத்தே பஞ்ஞா புப்³ப³ங்க³மா ஏதிஸ்ஸாதி அயம்பி அத்தோ² யுஜ்ஜதி, ஏவம் ஸதி புப்³ப³ங்க³மாயாதி ஏத்தா²பி வுத்தவிபரியாயேன யதா²ஸம்ப⁴வம் அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னஸ்ஸாதி அத்த²ப்³யஞ்ஜனபரிபுண்ணஸ்ஸ, ஸங்காஸன-பகாஸன-விவரண-விப⁴ஜன-உத்தானீகரணபஞ்ஞத்திவஸேன ச²ஹி அத்த²பதே³ஹி, அக்க²ரபத³ப்³யஞ்ஜனாகாரனிருத்தினித்³தே³ஸவஸேன ச²ஹி ப்³யஞ்ஜனபதே³ஹி ச ஸமன்னாக³தஸ்ஸாதி வா அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

யோனிஸோ மனஸிகாரம் தீ³பேதி ஏவம்-ஸத்³தே³ன வுச்சமானானம் ஆகாரனித³ஸ்ஸனாவதா⁴ரணத்தா²னம் அவிபரீதஸத்³த⁴ம்மவிஸயத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. அவிக்கே²பம் தீ³பேதீதி ‘‘ஓக⁴தரணஸுத்தம் கத்த² பா⁴ஸித’’ந்திஆதி³புச்சா²வஸேன பகரணப்பவத்தஸ்ஸ வக்க²மானஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ஸவனம் ஸமாதா⁴னமந்தரேன ந ஸம்ப⁴வதீதி கத்வா வுத்தம். விக்கி²த்தசித்தஸ்ஸாதிஆதி³ தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ ஸமத்த²னவஸேன வுத்தம். ஸப்³ப³ஸம்பத்தியாதி அத்த²ப்³யஞ்ஜனதே³ஸக-பயோஜனாதி³ஸம்பத்தியா. அவிபரீதஸத்³த⁴ம்மவிஸயேஹி விய ஆகாரனித³ஸ்ஸனாவதா⁴ரணத்தே²ஹி யோனிஸோமனஸிகாரஸ்ஸ, ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனேன விய ச அவிக்கே²பஸ்ஸ யதா² யோனிஸோமனஸிகாரேன ப²லபூ⁴தேன அத்தஸம்மாபணிதி⁴புப்³பே³கதபுஞ்ஞதானம் ஸித்³தி⁴ வுத்தா தத³வினாபா⁴வதோ, ஏவம் அவிக்கே²பேனேவ ப²லபூ⁴தேன காரணபூ⁴தானம் ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயானம் ஸித்³தி⁴ த³ஸ்ஸேதப்³பா³ ஸியா அஸ்ஸுதவதோ ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயரஹிதஸ்ஸ ச தத³பா⁴வதோ. ‘‘ந ஹி விக்கி²த்தசித்தோ’’திஆதி³னா ஸமத்த²னவசனேன பன அவிக்கே²பேன காரணபூ⁴தேன ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயேன ச ப²லபூ⁴தஸ்ஸ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸ்ஸ ஸித்³தி⁴ த³ஸ்ஸிதா. அயம் பனேத்த² அதி⁴ப்பாயோ யுத்தோ ஸியா, ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயா ந ஏகந்தேன அவிக்கே²பஸ்ஸ காரணம் பா³ஹிரங்க³த்தா. அவிக்கே²போ பன ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயோ விய ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸ்ஸ ஏகந்தகாரணந்தி, ஏவம்பி அவிக்கே²பேன ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயஸித்³தி⁴ஜோதனா ந ஸமத்தி²தாவ, நோ ந ஸமத்தி²தா விக்கி²த்தசித்தானம் ஸப்புரிஸபயிரூபாஸனாபா⁴வஸ்ஸ அத்த²ஸித்³தி⁴தோ. ஏத்த² ச புரிமம் ப²லேன காரணஸ்ஸ ஸித்³தி⁴த³ஸ்ஸனம் நதீ³பூரேன விய உபரி வுட்டி²ஸப்³பா⁴வஸ்ஸ. து³தியம் காரணேன ப²லஸ்ஸ ஸித்³தி⁴த³ஸ்ஸனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம் ஏகந்தவஸ்ஸினா விய மேக⁴வுட்டா²னேன வுட்டி²ப்பவத்தியா.

ப⁴க³வதோ வசனஸ்ஸ அத்த²ப்³யஞ்ஜனபபே⁴த³-பரிச்சே²த³வஸேன ஸகலஸாஸனஸம்பத்தி-ஓகா³ஹனாகாரோ நிரவஸேஸபரஹித-பாரிபூரிகாரணந்தி வுத்தம் ‘‘ஏவம் ப⁴த்³த³கோ ஆகாரோ’’தி. யஸ்மா ந ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. பச்சி²மசக்கத்³வயஸம்பத்திந்தி அத்தஸம்மாபணிதி⁴-புப்³பே³கதபுஞ்ஞதா-ஸங்கா²தம் கு³ணத்³வயம். அபராபரவுத்தியா சேத்த² சக்கபா⁴வோ, சரந்தி ஏதேஹி ஸத்தா, ஸம்பத்திப⁴வேஸூதி வா. யே ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘சத்தாரிமானி, பி⁴க்க²வே, சக்கானி, யேஹி ஸமன்னாக³தானம் தே³வமனுஸ்ஸானம் சதுசக்கம் வத்ததீ’’திஆதி³ (அ. நி. 4.31). புரிமபச்சி²மபா⁴வோ சேத்த² தே³ஸனக்கமவஸேன த³ட்ட²ப்³போ³. பச்சி²மசக்கத்³வயஸித்³தி⁴யாதி பச்சி²மசக்கத்³வயஸ்ஸ ச அத்தி²தாய. ஸம்மாபணிஹிதத்தோ புப்³பே³ ச கதபுஞ்ஞோ ஸுத்³தா⁴ஸயோ ஹோதி தத³ஸுத்³தி⁴ஹேதூனம் கிலேஸானம் தூ³ரீபா⁴வதோதி ஆஹ ‘‘ஆஸயஸுத்³தி⁴ ஸித்³தா⁴ ஹோதீ’’தி. ததா² ஹி வுத்தம் – ‘‘ஸம்மாபணிஹிதம் சித்தம், ஸேய்யஸோ நம் ததோ கரே’’தி (த⁴. ப. 43) ‘‘கதபுஞ்ஞோஸி, த்வம் ஆனந்த³, பதா⁴னமனுயுஞ்ஜ, கி²ப்பம் ஹோஹிஸி அனாஸவோ’’தி (தீ³. நி. 2.207) ச. தேனேவாஹ ‘‘ஆஸயஸுத்³தி⁴யா அதி⁴க³மப்³யத்திஸித்³தீ⁴’’தி. பயோக³ஸுத்³தி⁴யாதி யோனிஸோமனஸிகாரபுப்³ப³ங்க³மஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸவனபயோக³ஸ்ஸ விஸத³பா⁴வேன. ததா² சாஹ ‘‘ஆக³மப்³யத்திஸித்³தீ⁴’’தி, ஸப்³ப³ஸ்ஸ வா காயவசீபயோக³ஸ்ஸ நித்³தோ³ஸபா⁴வேன. பரிஸுத்³த⁴காயவசீபயோகோ³ ஹி விப்படிஸாராபா⁴வதோ அவிக்கி²த்தசித்தோ பரியத்தியம் விஸாரதோ³ ஹோதீதி.

நானப்பகாரபடிவேத⁴தீ³பகேனாதிஆதி³னா அத்த²ப்³யஞ்ஜனேஸு தே²ரஸ்ஸ ஏவம்-ஸத்³த³ஸுத-ஸத்³தா³னம் அஸம்மோஹாஸம்மோஸதீ³பனதோ சதுபடிஸம்பி⁴தா³வஸேன அத்த²யோஜனம் த³ஸ்ஸேதி. தத்த² ஸோதப்³ப³பே⁴த³படிவேத⁴தீ³பகேனாதி ஏதேன அயம் ஸுத-ஸத்³தோ³ ஏவம்-ஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னதோ, வக்க²மானாபேக்கா²ய வா ஸாமஞ்ஞேனேவ ஸோதப்³ப³த⁴ம்மவிஸேஸம் ஆமஸதீதி தீ³பேதி. மனோதி³ட்டீ²ஹி பரியத்தித⁴ம்மானம் அனுபேக்க²னஸுப்படிவேதா⁴ விஸேஸதோ மனஸிகாரபடிப³த்³தா⁴தி தே வுத்தனயேன யோனிஸோமனஸிகாரதீ³பகேன ஏவம் ஸத்³தே³ன யோஜேத்வா, ஸவனதா⁴ரணவசீபரிசயா பரியத்தித⁴ம்மானம் விஸேஸேன ஸோதாவதா⁴னபடிப³த்³தா⁴தி தே வுத்தனயேன அவிக்கே²பதீ³பகேன ஸுத-ஸத்³தே³ன யோஜேத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ஸாஸனஸம்பத்தியா த⁴ம்மஸ்ஸவனே உஸ்ஸாஹம் ஜனேதி. தத்த² த⁴ம்மாதி பரியத்தித⁴ம்மா. மனஸா அனுபேக்கி²தாதி ‘‘இத⁴ ஸீலம் கதி²தம், இத⁴ ஸமாதி⁴, இத⁴ பஞ்ஞா, ஏத்தகா ஏத்த² அனுஸந்தி⁴யோ’’திஆதி³னா நயேன மனஸா அனுபேக்கி²தா. தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴தி நிஜ்ஜா²னக்க²ந்தி பூ⁴தாய, ஞாதபரிஞ்ஞாஸங்கா²தாய வா தி³ட்டி²யா தத்த² தத்த² வுத்தரூபாரூபத⁴ம்மே ‘‘இதி ரூபம், ஏத்தகம் ரூப’’ந்திஆதி³னா ஸுட்டு² வவத்த²பேத்வா படிவித்³தா⁴.

ஸகலேன வசனேனாதி புப்³பே³ தீஹி பதே³ஹி விஸும் விஸும் யோஜிதத்தா வுத்தம். அத்தனோ அத³ஹந்தோதி ‘‘மமேத³’’ந்தி அத்தனி அட்ட²பேந்தோ. பு⁴ம்மத்தே² சேதம் ஸாமிவசனம். அஸப்புரிஸபூ⁴மிந்தி அகதஞ்ஞுதம். ‘‘இதே⁴கச்சோ பாபபி⁴க்கு² ததா²க³தப்பவேதி³தம் த⁴ம்மவினயம் பரியாபுணித்வா அத்தனோ த³ஹதீ’’தி (பாரா. 195) ஏவம் வுத்தம் அனரியவோஹாராவத்த²ம், ஸா ஏவ அனரியவோஹாராவத்தா² அஸத்³த⁴ம்மோ. நனு ச ஆனந்த³த்தே²ரஸ்ஸ ‘‘மமேத³ம் வசன’’ந்தி அதி⁴மானஸ்ஸ, மஹாகஸ்ஸபத்தே²ராதீ³னஞ்ச ததா³ஸங்காய அபா⁴வதோ அஸப்புரிஸபூ⁴மி-ஸமதிக்கமாதி³வசனம் நிரத்த²கந்தி? நயித³மேவம். ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி வத³ந்தேன அயம்பி அத்தோ² விபா⁴விதோதி த³ஸ்ஸனதோ. கேசி பன ‘‘தே³வதானம் பரிவிதக்காபேக்க²ம் ததா²வசனந்தி ஏதி³ஸீ சோத³னா அனவகாஸா’’தி வத³ந்தி. தஸ்மிம் கிர க²ணே ஏகச்சானம் தே³வதானம் ஏவம் சேதஸோ பரிவிதக்கோ உத³பாதி³ ‘‘ப⁴க³வா ச பரினிப்³பு³தோ, அயஞ்ச ஆயஸ்மா தே³ஸனாகுஸலோ இதா³னி த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, ஸக்யகுலப்பஸுதோ ததா²க³தஸ்ஸ பா⁴தா சூளபிதுபுத்தோ. கிம் நு கோ² ஸயம் ஸச்சி²கதம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதி? உதா³ஹு ப⁴க³வதோ ஏவ வசனம் யதா²ஸுத’’ந்தி, ஏவம் ததா³ஸங்கிதப்பகாரதோ அஸப்புரிஸபூ⁴மிஸமோக்கமாதி³தோ அதிக்கமாதி³ விபா⁴விதந்தி. அப்பேதீதி நித³ஸ்ஸேதி. தி³ட்ட²த⁴ம்மிக-ஸம்பராயிக-பரமத்தே²ஸு யதா²ரஹம் ஸத்தே நேதீதி நேத்தி, த⁴ம்மோ ஏவ நேத்தி த⁴ம்மனேத்தி.

த³ள்ஹதரனிவிட்டா² விசிகிச்சா² கங்கா², நாதிஸம்ஸப்பனா மதிபே⁴த³மத்தா விமதி. அஸ்ஸத்³தி⁴யம் வினாஸேதீதி ப⁴க³வதா பா⁴ஸிதத்தா ஸம்முகா²வஸ்ஸ படிக்³க³ஹிதத்தா க²லிதது³ருத்தாதி³க³ஹணதோ³ஸாபா⁴வதோ ச. ஏத்த² ச பட²மாத³யோ திஸ்ஸோ அத்த²யோஜனா ஆகாராதி³அத்தே²ஸு அக்³க³ஹிதவிஸேஸமேவ ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸிதா, ததோ பரா சதஸ்ஸோ ஆகாரத்த²மேவ ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா விபா⁴விதா. பச்சி²மா பன திஸ்ஸோ யதா²க்கமம் ஆகாரத்த²ம் நித³ஸ்ஸனத்த²ம் அவதா⁴ரணத்த²ஞ்ச ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா யோஜிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஏக-ஸத்³தோ³ அஞ்ஞஸேட்ட²அஸஹாயஸங்க²யாதீ³ஸு தி³ஸ்ஸதி. ததா² ஹேஸ ‘‘ஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.27) அஞ்ஞத்தே² தி³ஸ்ஸதி. ‘‘சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வ’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.228; பாரா. 11) ஸேட்டே², ‘‘ஏகோ வூபகட்டோ²’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.405) அஸஹாயே, ‘‘ஏகோவ கோ², பி⁴க்க²வே, க²ணோ ச ஸமயோ ச ப்³ரஹ்மசரியவாஸாயா’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 8.29) ஸங்க²யாயம். இதா⁴பி ஸங்க²யாயந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஏகந்தி க³ணனபரிச்சே²த³னித்³தே³ஸோ’’தி. காலஞ்ச ஸமயஞ்சாதி யுத்தகாலஞ்ச பச்சயஸாமக்³கி³ஞ்ச. க²ணோதி ஓகாஸோ. ததா²க³துப்பாதா³தி³கோ ஹி மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ ஓகாஸோ தப்பச்சயஸ்ஸ படிலாப⁴ஹேதுத்தா. க²ணோ ஏவ ச ஸமயோ, யோ க²ணோதி ச ஸமயோதி ச வுச்சதி, ஸோ ஏகோ ஏவாதி ஹி அத்தோ². மஹாஸமயோதி மஹாஸமூஹோ. ஸமயோபி கோ²தி ஸிக்கா²பத³பூரணஸ்ஸ ஹேதுபி. ஸமயப்பவாத³கேதி தி³ட்டி²ப்பவாத³கே. தத்த² ஹி நிஸின்னா தித்தி²யா அத்தனோ அத்தனோ ஸமயம் பவத³ந்தி. அத்தா²பி⁴ஸமயாதி ஹிதபடிலாபா⁴. அபி⁴ஸமேதப்³போ³தி அபி⁴ஸமயோ, அபி⁴ஸமயோ அத்தோ² அபி⁴ஸமயத்தோ²தி பீளனாதீ³னி அபி⁴ஸமேதப்³ப³பா⁴வேன ஏகீபா⁴வம் உபனேத்வா வுத்தானி. அபி⁴ஸமயஸ்ஸ வா படிவேத⁴ஸ்ஸ விஸயபூ⁴தோ அத்தோ² அபி⁴ஸமயத்தோ²தி தானேவ ததா² ஏகத்தேன வுத்தானி. தத்த² பீளனம் து³க்க²ஸச்சஸ்ஸ தம்ஸமங்கி³னோ ஹிம்ஸனம் அவிப்பா²ரிகதாகரணம், ஸந்தாபோ து³க்க²து³க்க²தாதி³வஸேன ஸந்தாபனம் பரித³ஹனம்.

தத்த² ஸஹகாரிகாரணம் ஸன்னிஜ்ஜ²ம் ஸமேதி ஸமவேதீதி ஸமயோ, ஸமவாயோ. ஸமேதி ஸமாக³ச்ச²தி ஏத்த² மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியம் ததா³தா⁴ரபுக்³க³லேஹீதி ஸமயோ, க²ணோ. ஸமேதி ஏத்த², ஏதேன வா ஸம்க³ச்ச²தி ஸத்தோ, ஸபா⁴வத⁴ம்மோ வா ஸஹஜாதாதீ³ஹி, உப்பாதா³தீ³ஹி வாதி ஸமயோ, காலோ. த⁴ம்மப்பவத்திமத்ததாய அத்த²தோ அபூ⁴தோபி ஹி காலோ த⁴ம்மப்பவத்தியா அதி⁴கரணம் கரணம் விய ச பரிகப்பனாமத்தஸித்³தே⁴ன ரூபேன வோஹரீயதீதி. ஸமம், ஸஹ வா அவயவானம் அயனம் பவத்தி அவட்டா²னந்தி ஸமயோ, ஸமூஹோ யதா² ‘‘ஸமுதா³யோ’’தி. அவயவஸஹாவட்டா²னமேவ ஹி ஸமூஹோதி. அவஸேஸபச்சயானம் ஸமாக³மே ஏதி ப²லம் ஏதஸ்மா உப்பஜ்ஜதி பவத்ததி சாதி ஸமயோ, ஹேது யதா² ‘‘ஸமுத³யோ’’தி. ஸமேதி ஸம்யோஜனபா⁴வதோ ஸம்ப³ந்தோ⁴ ஏதி அத்தனோ விஸயே பவத்ததி, த³ள்ஹக்³க³ஹணபா⁴வதோ வா ஸம்யுத்தா அயந்தி பவத்தந்தி ஸத்தா யதா²பி⁴னிவேஸம் ஏதேனாதி ஸமயோ, தி³ட்டி². தி³ட்டி²ஸம்யோஜனேன ஹி ஸத்தா அதிவிய ப³ஜ்ஜ²ந்தீதி. ஸமிதி ஸம்க³தி ஸமோதா⁴னந்தி ஸமயோ, படிலாபோ⁴. ஸமஸ்ஸ நிரோத⁴ஸ்ஸ யானம், ஸம்மா வா யானம் அபக³மோ அபவத்தி ஸமயோ, பஹானம். அபி⁴முக²ம் ஞாணேன ஸம்மா ஏதப்³போ³ அதி⁴க³ந்தப்³போ³தி அபி⁴ஸமயோ, த⁴ம்மானம் அவிபரீதோ ஸபா⁴வோ. அபி⁴முக²பா⁴வேன ஸம்மா ஏதி க³ச்ச²தி பு³ஜ்ஜ²தீதி அபி⁴ஸமயோ, த⁴ம்மானம் அவிபரீதஸபா⁴வாவபோ³தோ⁴. ஏவம் தஸ்மிம் தஸ்மிம் அத்தே² ஸமயஸத்³த³ப்பவத்தி வேதி³தப்³பா³. ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ அத்து²த்³தா⁴ரே அபி⁴ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ உதா³ஹரணம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். அஸ்ஸாதி ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ. காலோ அத்தோ² ஸமவாயாதீ³னம் அத்தா²னம் இத⁴ அஸம்ப⁴வதோ தே³ஸதே³ஸகபரிஸானம் விய ஸுத்தஸ்ஸ நிதா³னபா⁴வேன காலஸ்ஸ அபதி³ஸிதப்³ப³தோ ச.

கஸ்மா பனேத்த² அனியமிதவஸேனேவ காலோ நித்³தி³ட்டோ²? ந உதுஸம்வச்ச²ராதி³வஸேன நியமிதோதி ஆஹ ‘‘தத்த² கிஞ்சாபீ’’திஆதி³. உதுஸம்வச்ச²ராதி³வஸேன நியமம் அகத்வா ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ வசனே அயம்பி கு³ணோ லத்³தோ⁴ ஹோதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யே வா இமே’’திஆதி³மாஹ. ஸாமஞ்ஞஜோதனா ஹி விஸேஸே அவதிட்ட²தீதி. தத்த² தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரஸமயோ தே³வஸிகம் ஜா²னப²லஸமாபத்தீஹி வீதினாமனகாலோ, விஸேஸதோ ஸத்தஸத்தாஹானி. ஸுப்பகாஸாதி த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴துபகம்பன-ஓபா⁴ஸபாதுபா⁴வாதீ³ஹி பாகடா. யதா²வுத்தப்பபே⁴தே³ஸு ஏவ ஸமயேஸு ஏகதே³ஸம் பகாரந்தரேஹி ஸங்க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யோ சாய’’ந்திஆதி³மாஹ. ததா² ஹி ஞாணகிச்சஸமயோ, அத்தஹிதபடிபத்திஸமயோ ச அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ஸமயோ, அரியதுண்ஹீபா⁴வஸமயோ, தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரஸமயோ, கருணாகிச்சபரஹிதபடிபத்தித⁴ம்மீகதா²ஸமயா, தே³ஸனாஸமயோ ஏவ.

கரணவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தத்தா²தி அபி⁴த⁴ம்மதத³ஞ்ஞஸுத்தபத³வினயேஸு. ததா²தி பு⁴ம்மகரணேஹி. அதி⁴கரணத்தோ² ஆதா⁴ரத்தோ². பா⁴வோ நாம கிரியா, தாய கிரியந்தரலக்க²ணம் பா⁴வேனபா⁴வலக்க²ணம். தத்த² யதா² காலோ ஸபா⁴வத⁴ம்மபரிச்சி²ன்னோ ஸயம் பரமத்த²தோ அவிஜ்ஜமானோபி ஆதா⁴ரபா⁴வேன பஞ்ஞாதோ தங்க²ணப்பவத்தானம் ததோ புப்³பே³ பரதோ ச அபா⁴வதோ ‘‘புப்³ப³ண்ஹே ஜாதோ, ஸாயன்ஹே க³ச்ச²தீ’’தி ச ஆதீ³ஸு, ஸமூஹோ ச அவயவவினிமுத்தோ விஸும் அவிஜ்ஜமானோபி கப்பனாமத்தஸித்³தோ⁴ அவயவானம் ஆதா⁴ரபா⁴வேன பஞ்ஞாபீயதி யதா² ‘‘ருக்கே² ஸாகா², யவராஸியம் ஸம்பூ⁴தோ’’திஆதீ³ஸு, ஏவம் இதா⁴பீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அதி⁴கரணஞ்ஹி…பே… த⁴ம்மான’’ந்தி. யஸ்மிம் காலே, த⁴ம்மபுஞ்ஜே வா காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதி, தஸ்மிம் ஏவ காலே த⁴ம்மபுஞ்ஜே ச ப²ஸ்ஸாத³யோபி ஹோந்தீதி அயம் ஹி தத்த² அத்தோ². யதா² ச ‘‘கா³வீஸு து³ய்ஹமானாஸு க³தோ, து³த்³தா⁴ஸு ஆக³தோ’’தி தோ³ஹனகிரியாய க³மனகிரியா லக்கீ²யதி, ஏவம் இதா⁴பி யஸ்மிம் ஸமயே, தஸ்மிம் ஸமயேதி ச வுத்தே ‘‘ஸதீ’’தி அயமத்தோ² விஞ்ஞாயமானோ ஏவ ஹோதி பத³த்த²ஸ்ஸ ஸத்தாவிரஹாபா⁴வதோதி ஸமயஸ்ஸ ஸத்தாகிரியாய சித்தஸ்ஸ உப்பாத³கிரியா ப²ஸ்ஸாதி³ப⁴வனகிரியா ச லக்கீ²யதி. யஸ்மிம் ஸமயேதி யஸ்மிம் நவமே க²ணே, யஸ்மிம் யோனிஸோமனஸிகாராதி³ஹேதும்ஹி, பச்சயஸமவாயே வா ஸதி காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதி, தஸ்மிம்யேவ க²ணே, ஹேதும்ஹி, பச்சயஸமவாயே வா ப²ஸ்ஸாத³யோபி ஹோந்தீதி உப⁴யத்த² ஸமயஸத்³தே³ பு⁴ம்மனித்³தே³ஸோ கதோ லக்க²ணபூ⁴தபா⁴வயுத்தோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘க²ண…பே… லக்கீ²யதீ’’தி.

ஹேதுஅத்தோ² கரணத்தோ² ச ஸம்ப⁴வதி ‘‘அன்னேன வஸதி, விஜ்ஜாய வஸதி, ப²ரஸுனா சி²ந்த³தி, குதா³லேன க²ணதீ’’திஆதீ³ஸு விய. வீதிக்கமஞ்ஹி ஸுத்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் ஸன்னிபாதாபேத்வா ஓதிண்ணவத்து²கம் புக்³க³லம் படிபுச்சி²த்வா விக³ரஹித்வா ச தம் தம் வத்து²ஓதிண்ணகாலம் அனதிக்கமித்வா தேனேவ காலேன ஸிக்கா²பதா³னி பஞ்ஞபேந்தோ ப⁴க³வா விஹரதி ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திஹேதுஞ்ச அபேக்க²மானோ ததியபாராஜிகாதீ³ஸு விய.

அச்சந்தமேவ ஆரம்ப⁴தோ பட்டா²ய யாவ தே³ஸனானிட்டா²னம். பரஹிதபடிபத்திஸங்கா²தேன கருணாவிஹாரேன. தத³த்த²ஜோதனத்த²ந்தி அச்சந்தஸம்யோக³த்த²ஜோதனத்த²ம். உபயோக³னித்³தே³ஸோ கதோ யதா² ‘‘மாஸம் ஸஜ்ஜா²யதீ’’தி. போராணாதி அட்ட²கதா²சரியா. அபி⁴லாபமத்தபே⁴தோ³தி வசனமத்தேன விஸேஸோ. தேன ஸுத்தவினயேஸு விப⁴த்திப்³யத்தயோ கதோதி த³ஸ்ஸேதி.

ஸேட்ட²ந்தி ஸேட்ட²வாசகம் வசனம் ‘‘ஸேட்ட²’’ந்தி வுத்தம் ஸேட்ட²கு³ணஸஹசரணதோ, ததா² ‘‘உத்தம’’ந்தி ஏத்தா²பி. கா³ரவயுத்தோதி க³ருபா⁴வயுத்தோ க³ருகு³ணயோக³தோ, க³ருகரணாரஹதாய வா கா³ரவயுத்தோ. வுத்தோயேவ, ந பன இத⁴ வத்தப்³போ³ விஸுத்³தி⁴மக்³க³ஸ்ஸ இமிஸ்ஸா அட்ட²கதா²ய ஏகதே³ஸபா⁴வதோதி அதி⁴ப்பாயோ.

அபரோ நயோ (இதிவு. அட்ட². நிதா³னவண்ணனா; ஸாரத்த². டீ. 1.1.வேரஞ்ஜகண்ட³வண்ணனா; விஸுத்³தி⁴. மஹாடீ. 1.144) – பா⁴க³வாதி ப⁴க³வா, ப⁴தவாதி ப⁴க³வா, பா⁴கே³ வனீதி ப⁴க³வா, ப⁴கே³ வனீதி ப⁴க³வா, ப⁴த்தவாதி ப⁴க³வா, ப⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வா, பா⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வா.

‘‘பா⁴க³வா ப⁴தவா பா⁴கே³, ப⁴கே³ ச வனி ப⁴த்தவா;

ப⁴கே³ வமி ததா² பா⁴கே³, வமீதி ப⁴க³வா ஜினோ’’.

தத்த² கத²ம் பா⁴க³வாதி ப⁴க³வா? யே தே ஸீலாத³யோ த⁴ம்மக்க²ந்தா⁴ கு³ணபா⁴கா³ கு³ணகோட்டா²ஸா, தே அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணா நிரதிஸயா ததா²க³தே அத்தி² உபலப்³ப⁴ந்தி. ததா² ஹிஸ்ஸ ஸீலம் ஸமாதி⁴ பஞ்ஞா விமுத்தி விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம், ஹிரீ ஓத்தப்பம், ஸத்³தா⁴ வீரியம், ஸதி ஸம்பஜஞ்ஞம், ஸீலவிஸுத்³தி⁴ தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴, ஸமதோ² விபஸ்ஸனா, தீணி குஸலமூலானி, தீணி ஸுசரிதானி, தயோ ஸம்மாவிதக்கா, திஸ்ஸோ அனவஜ்ஜஸஞ்ஞா, திஸ்ஸோ தா⁴துயோ, சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா, சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³, சத்தாரோ அரியமக்³கா³, சத்தாரி அரியப²லானி, சதஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³, சதுயோனிபரிச்சே²த³கஞாணானி, சத்தாரோ அரியவம்ஸா, சத்தாரி வேஸாரஜ்ஜஞாணானி, பஞ்ச பதா⁴னியங்கா³னி, பஞ்சங்கி³கோ ஸம்மாஸமாதி⁴, பஞ்சஞாணிகோ ஸம்மாஸமாதி⁴, பஞ்சிந்த்³ரியானி, பஞ்ச ப³லானி, பஞ்ச நிஸ்ஸாரணீயா தா⁴துயோ, பஞ்ச விமுத்தாயதனஞாணானி, பஞ்ச விமுத்திபரிபாசனீயா ஸஞ்ஞா, ச² அனுஸ்ஸதிட்டா²னானி, ச² கா³ரவா, ச² நிஸ்ஸாரணீயா தா⁴துயோ, ச² ஸததவிஹாரா, ச² அனுத்தரியானி, ச² நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யா ஸஞ்ஞா, ச² அபி⁴ஞ்ஞா, ச² அஸாதா⁴ரணஞாணானி, ஸத்த அபரிஹானியா த⁴ம்மா, ஸத்த அரியத⁴ம்மா, ஸத்த அரியத⁴னானி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³, ஸத்த ஸப்புரிஸத⁴ம்மா, ஸத்த நிஜ்ஜரவத்தூ²னி, ஸத்த ஸஞ்ஞா, ஸத்தத³க்கி²ணேய்யபுக்³க³லதே³ஸனா, ஸத்தகீ²ணாஸவப³லதே³ஸனா, அட்ட²பஞ்ஞாபடிலாப⁴ஹேதுதே³ஸனா அட்ட² ஸம்மத்தானி, அட்ட²லோகத⁴ம்மாதிக்கமோ, அட்ட² ஆரம்ப⁴வத்தூ²னி, அட்ட²அக்க²ணதே³ஸனா, அட்ட² மஹாபுரிஸவிதக்கா, அட்ட²அபி⁴பா⁴யதனதே³ஸனா, அட்ட² விமோக்கா², நவ யோனிஸோமனஸிகாரமூலகா த⁴ம்மா, நவ பாரிஸுத்³தி⁴பதா⁴னியங்கா³னி, நவஸத்தாவாஸதே³ஸனா, நவ ஆகா⁴தபடிவினயா, நவ ஸஞ்ஞா, நவனானத்தா, நவ அனுபுப்³ப³விஹாரா, த³ஸ நாத²கரணா த⁴ம்மா, த³ஸ கஸிணாயதனானி, த³ஸ குஸலகம்மபதா², த³ஸ ஸம்மத்தானி, த³ஸ அரியவாஸா, த³ஸ அஸேக்க²த⁴ம்மா, த³ஸ ததா²க³தப³லானி, ஏகாத³ஸ மேத்தானிஸம்ஸா, த்³வாத³ஸ த⁴ம்மாசக்காகாரா, தேரஸ து⁴தகு³ணா, சுத்³த³ஸ பு³த்³த⁴ஞாணானி, பஞ்சத³ஸ விமுத்திபரிபாசனீயா த⁴ம்மா, ஸோளஸவிதா⁴ ஆனாபானஸ்ஸதி, ஸோளஸ அபரந்தபனீயா த⁴ம்மா, அட்டா²ரஸ பு³த்³த⁴த⁴ம்மா, ஏகூனவீஸதி பச்சவேக்க²ணஞாணானி, சதுசத்தாலீஸ ஞாணவத்தூ²னி, பஞ்ஞாஸ உத³யப்³ப³யஞாணானி, பரோபஞ்ஞாஸ குஸலா த⁴ம்மா, ஸத்தஸத்ததி ஞாணவத்தூ²னி, சதுவீஸதிகோடிஸதஸஹஸ்ஸஸங்க²ஸமாபத்திஸஞ்சாரிமஹாவஜிரஞாணம், அனந்தனயஸமந்தபட்டா²ன-பவிசய-பச்சவேக்க²ணதே³ஸனாஞாணானி, ததா² அனந்தாஸு லோகதா⁴தூஸு அனந்தானம் ஸத்தானம் ஆஸயாதி³விபா⁴வனஞாணானி சாதி ஏவமாத³யோ அனந்தாபரிமாணபே⁴தா³ அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணா நிரதிஸயா கு³ணபா⁴கா³ கு³ணகோட்டா²ஸா ஸம்விஜ்ஜந்தி உபலப்³ப⁴ந்தி, தஸ்மா யதா²வுத்தவிபா⁴கா³ கு³ணபா⁴கா³ அஸ்ஸ அத்தீ²தி ‘‘பா⁴க³வா’’தி வத்தப்³பே³ ஆகாரஸ்ஸ ரஸ்ஸத்தம் கத்வா ‘‘ப⁴க³வா’’தி வுத்தோ. ஏவம் தாவ பா⁴க³வாதி ப⁴க³வா.

‘‘யஸ்மா ஸீலாத³யோ ஸப்³பே³, கு³ணபா⁴கா³ அஸேஸதோ;

விஜ்ஜந்தி ஸுக³தே தஸ்மா, ப⁴க³வாதி பவுச்சதி’’.

கத²ம் ப⁴தவாதி ப⁴க³வா? யே தே ஸப்³ப³லோகஹிதாய உஸ்ஸுக்கமாபன்னேஹி மனுஸ்ஸத்தாதி³கே அட்ட² த⁴ம்மே ஸமோதா⁴னேத்வா ஸம்மாஸம்போ³தி⁴யா கதமஹாபி⁴னீஹாரேஹி மஹாபோ³தி⁴ஸத்தேஹி பரிபூரிதப்³பா³ தா³னபாரமீ, ஸீல, நேக்க²ம்ம, பஞ்ஞா, வீரிய, க²ந்தி, ஸச்ச, அதி⁴ட்டா²ன, மேத்தா, உபேக்கா²பாரமீதி த³ஸ பாரமியோ, த³ஸ உபபாரமியோ, த³ஸ பரமத்த²பாரமியோதி ஸமதிம்ஸ பாரமியோ, தா³னாதீ³னி சத்தாரி ஸங்க³ஹவத்தூ²னி, ஸச்சாதீ³னி சத்தாரி அதி⁴ட்டா²னானி, அங்க³பரிச்சாகோ³, ஜீவித, ரஜ்ஜ, புத்த, தா³ரபரிச்சாகோ³தி பஞ்ச மஹாபரிச்சாகா³, புப்³ப³யோகோ³, புப்³ப³சரியா, த⁴ம்மக்கா²னம், ஞாதத்த²சரியா, லோகத்த²சரியா, பு³த்³தி⁴சரியாதி ஏவமாத³யோ, ஸங்கே²பதோ வா ஸப்³பே³ புஞ்ஞஞாணஸம்பா⁴ரா பு³த்³த⁴கரத⁴ம்மா, தே மஹாபி⁴னீஹாரதோ பட்டா²ய கப்பானம் ஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கானி சத்தாரி அஸங்க்²யேய்யானி யதா² ஹானபா⁴கி³யா ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யா டி²திபா⁴கி³யா வா ந ஹோந்தி, அத² கோ² உத்தருத்தரி விஸேஸபா⁴கி³யாவ ஹோந்தி, ஏவம் ஸக்கச்சம் நிரந்தரம் அனவஸேஸதோ ப⁴தா ஸம்ப⁴தா அஸ்ஸ அத்தீ²தி ‘‘ப⁴தவா’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘ப⁴க³வா’’தி வுத்தோ நிருத்தினயேன த-காரஸ்ஸ க³-காரம் கத்வா. அத² வா ப⁴தவாதி தேயேவ யதா²வுத்தே பு³த்³த⁴கரத⁴ம்மே வுத்தனயேனேவ ப⁴ரி, ஸம்ப⁴ரி, பரிபூரேஸீதி அத்தோ². ஏவம்பி ப⁴தவாதி ப⁴க³வா.

‘‘ஸம்மாஸம்போ³தி⁴யா ஸப்³பே³, தா³னபாரமிஆதி³கே;

ஸம்பா⁴ரே ப⁴தவா நாதோ², தஸ்மாபி ப⁴க³வா மதோ’’.

கத²ம் பா⁴கே³ வனீதி ப⁴க³வா? யே தே சதுவீஸதிகோடிஸதஸஹஸ்ஸஸங்கா² தே³வஸிகம் வளஞ்ஜனகஸமாபத்திபா⁴கா³, தே அனவஸேஸதோ லோகஹிதத்த²ம் அத்தனோ ச தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரத்த²ம் நிச்சகப்பம் வனி, ப⁴ஜி, ஸேவி, ப³ஹுலமகாஸீதி பா⁴கே³ வனீதி ப⁴க³வா. அத² வா அபி⁴ஞ்ஞேய்யத⁴ம்மேஸு குஸலாதீ³ஸு க²ந்தா⁴தீ³ஸு ச யே தே பரிஞ்ஞேய்யாதி³வஸேன ஸங்கே²பதோ வா சதுப்³பி³தா⁴ அபி⁴ஸமயபா⁴கா³, வித்தா²ரதோ பன ‘‘சக்கு² பரிஞ்ஞேய்யம் ஸோதம்…பே… ஜராமரணம் பரிஞ்ஞேய்ய’’ந்திஆதி³னா (படி. ம. 1.21) அனேகே பரிஞ்ஞேய்யபா⁴கா³, ‘‘சக்கு²ஸ்ஸ ஸமுத³யோ பஹாதப்³போ³…பே… ஜராமரணஸ்ஸ ஸமுத³யோ பஹாதப்³போ³’’திஆதி³னா பஹாதப்³ப³பா⁴கா³, ‘‘சக்கு²ஸ்ஸ நிரோதோ⁴…பே… ஜராமரணஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஸச்சி²காதப்³போ³’’திஆதி³னா ஸச்சி²காதப்³ப³பா⁴கா³, ‘‘சக்கு²னிரோத⁴கா³மினீபடிபதா³’’திஆதி³னா, ‘‘சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா’’திஆதி³னா ச அனேகபே⁴தா³ பா⁴வேதப்³ப³பா⁴கா³ ச த⁴ம்மா, தே ஸப்³பே³ வனி, ப⁴ஜி, யதா²ரஹம் கோ³சரபா⁴வனாஸேவனானம் வஸேன ஸேவி. ஏவம்பி பா⁴கே³ வனீதி ப⁴க³வா. அத² வா ‘‘யே இமே ஸீலாத³யோ த⁴ம்மக்க²ந்தா⁴ ஸாவகேஹி ஸாதா⁴ரணா கு³ணகோட்டா²ஸா கு³ணபா⁴கா³, கிந்தி நு கோ² தே வினேய்யஸந்தானேஸு பதிட்ட²பேய்ய’’ந்தி மஹாகருணாய வனி அபி⁴பத்த²யி, ஸா சஸ்ஸ அபி⁴பத்த²னா யதா²தி⁴ப்பேதப²லாவஹா அஹோஸி. ஏவம்பி பா⁴கே³ வனீதி ப⁴க³வா.

‘‘யஸ்மா ஞேய்யஸமாபத்தி-கு³ணபா⁴கே³ ததா²க³தோ;

ப⁴ஜி பத்த²யி ஸத்தானம், ஹிதாய ப⁴க³வா ததோ’’.

கத²ம் ப⁴கே³ வனீதி ப⁴க³வா? ஸமாஸதோ தாவ கதபுஞ்ஞேஹி பயோக³ஸம்பன்னேஹி யதா²விப⁴வம் ப⁴ஜீயந்தீதி ப⁴கா³, லோகியலோகுத்தரஸம்பத்தியோ. தத்த² லோகியே தாவ ததா²க³தோ ஸம்மாஸம்போ³தி⁴தோ புப்³பே³ போ³தி⁴ஸத்தபூ⁴தோ பரமுக்கம்ஸக³தே, வனி, ப⁴ஜி, ஸேவி, யத்த² பதிட்டா²ய நிரவஸேஸதோ பு³த்³த⁴கரத⁴ம்மே ஸமன்னானேந்தோ பு³த்³த⁴த⁴ம்மே பரிபாசேஸி, பு³த்³த⁴பூ⁴தோ பன தே நிரவஜ்ஜேஸு உபஸம்ஹிதே அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணே லோகுத்தரேபி, வனி, ப⁴ஜி, ஸேவி, வித்தா²ரதோ பன பதே³ஸரஜ்ஜ-இஸ்ஸரியசக்கவத்திஸம்பத்தி-தே³வரஜ்ஜஸம்பத்திஆதி³வஸேன ஜா²ன-விமோக்க²-ஸமாதி⁴ஸமாபத்தி-ஞாணத³ஸ்ஸன-மக்³க³பா⁴வனா-ப²லஸச்சி²-கிரியாதி³-உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மவஸேன ச அனேகவிஹிதே அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணே, ப⁴கே³, வனி, ப⁴ஜி, ஸேவி. ஏவம்பி ப⁴கே³ வனீதி ப⁴க³வா.

‘‘யா தா ஸம்பத்தியோ லோகே, யா ச லோகுத்தரா புது²;

ஸப்³பா³ தா ப⁴ஜி ஸம்பு³த்³தோ⁴, தஸ்மாபி ப⁴க³வா மதோ’’.

கத²ம் ஸத்தவாதி ப⁴க³வா? ப⁴த்தா த³ள்ஹப⁴த்திகா அஸ்ஸ ப³ஹூ அத்தீ²தி ப⁴த்தவா. ததா²க³தோ ஹி மஹாகருணாஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணாதி³-அபரிமிதனிருபமப்பபா⁴வ-கு³ணவிஸேஸஸமங்கி³பா⁴வதோ ஸப்³ப³ஸத்துத்தமோ, ஸப்³பா³னத்த²பரிஹாரபுப்³ப³ங்க³மாய நிரவஸேஸஹிதஸுக²விதா⁴னதப்பராய நிரதிஸயாய பயோக³ஸம்பத்தியா ஸதே³வமனுஸ்ஸாய பஜாய அச்சந்துபகாரிதாய த்³வத்திம்ஸமஹாபுரிஸலக்க²ணஅஸீதி அனுப்³யஞ்ஜனப்³யாமப்பபா⁴தி³ அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணவிஸேஸபடிமண்டி³தரூபகாயதாய யதா²பு⁴ச்சகு³ணாதி⁴க³தேன ‘‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா’’திஆதி³னயப்பவத்தேன லோகத்தயப்³யாபினா ஸுவிபுலேன ஸுவிஸுத்³தே⁴ன ச து²திகோ⁴ஸேன ஸமன்னாக³தத்தா உக்கம்ஸபாரமிப்பத்தாஸு அப்பிச்ச²தாஸந்துட்டி²ஆதீ³ஸு ஸுப்பதிட்டி²தபா⁴வதோ த³ஸப³லசதுவேஸாரஜ்ஜாதி³-நிரதிஸயகு³ணவிஸேஸ-ஸமங்கீ³பா⁴வதோ ச ரூபப்பமாணோ ரூபப்பஸன்னோ, கோ⁴ஸப்பமாணோ கோ⁴ஸப்பஸன்னோ, லூக²ப்பமாணோ லூக²ப்பஸன்னோ, த⁴ம்மப்பமாணோ த⁴ம்மப்பஸன்னோதி ஏவம் சதுப்பமாணிகே லோகஸன்னிவாஸே ஸப்³ப³தா²பி பஸாதா³வஹபா⁴வேன ஸமந்தபாஸாதி³கத்தா அபரிமாணானம் ஸத்தானம் ஸதே³வமனுஸ்ஸானம் ஆத³ரப³ஹுமானகா³ரவாயதனதாய பரமபேமஸம்ப⁴த்திட்டா²னம். யே தஸ்ஸ ஓவாதே³ பதிட்டி²தா அவேச்சப்பஸாதே³ன ஸமன்னாக³தா ஹோந்தி, கேனசி அஸம்ஹாரியா தேஸம் பஸாத³ப⁴த்தி ஸமணேன வா ப்³ராஹ்மணேன வா தே³வேன வா மாரேன வா ப்³ரஹ்முனா வா. ததா² ஹி தே அத்தனோ ஜீவிதபரிச்சாகே³பி தத்த² பஸாத³ம் ந பரிச்சஜந்தி, தஸ்ஸ வா ஆணம் த³ள்ஹப⁴த்திபா⁴வதோ.

தேனேவாஹ –

‘‘யோ வே கதஞ்ஞூ கதவேதி³ தீ⁴ரோ;

கல்யாணமித்தோ த³ள்ஹப⁴த்தி ச ஹோதீ’’தி. (ஜா. 2.17.78);

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, மஹாஸமுத்³தோ³ டி²தத⁴ம்மோ வேலம் நாதிவத்ததி, ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, யம் மயா ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞத்தம், தம் மம ஸாவகா ஜீவிதஹேதுபி நாதிக்கமந்தீ’’தி (உதா³. 45; சூளவ. 385) ச. –

ஏவம் ப⁴த்தவாதி ப⁴க³வா நிருத்தினயேன ஏகஸ்ஸ த-காரஸ்ஸ லோபம் கத்வா இதரஸ்ஸ க³-காரம் கத்வா.

‘‘கு³ணாதிஸயயுத்தஸ்ஸ, யஸ்மா லோகஹிதேஸினோ;

ஸம்ப⁴த்தா ப³ஹவோ ஸத்து², ப⁴க³வா தேன வுச்சதீ’’தி.

கத²ம் ப⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வா? யஸ்மா ததா²க³தோ போ³தி⁴ஸத்தபூ⁴தோபி அபரிமாணாஸு ஜாதீஸு பாரமியோ பரிபூரேந்தோ ப⁴க³ஸங்கா²தம் ஸிரிம் இஸ்ஸரியம் யஸஞ்ச வமி உக்³கி³ரி, கே²ளபிண்ட³ம் விய அனபேக்கோ² ச²ட்³ட³யி, சரிமத்தபா⁴வேபி ஹத்த²க³தம் சக்கவத்திஸிரிம் தே³வலோகாதி⁴பச்சஸதி³ஸம் சதுதீ³பிஸ்ஸரியம் சக்கவத்திஸம்பத்திஸன்னிஸ்ஸயம் ஸத்தரதனஸமுஜ்ஜலம் யஸஞ்ச திணாயபி அமஞ்ஞமானோ நிரபேக்கோ² பஹாய அபி⁴னிக்க²மித்வா ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴, தஸ்மா இமே ஸிரீஆதி³கே ப⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வா. அத² வா பா⁴னி நாம நக்க²த்தானி, தேஹி ஸமம் க³ச்ச²ந்தி பவத்தந்தீதி ப⁴கா³, ஸினேருயுக³ந்த⁴ரஉத்தரகுருஹிமவந்தாதி³பா⁴ஜனலோகவிஸேஸஸன்னிஸ்ஸயா ஸோபா⁴ கப்பட்டி²யபா⁴வதோ, தேபி ப⁴க³வா வமி தன்னிவாஸிஸத்தாவாஸஸமதிக்கமதோ தப்படிப³த்³த⁴ச²ந்த³ராக³ப்பஹானேன பஜஹீதி. ஏவம்பி ப⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வா.

‘‘சக்கவத்திஸிரிம் யஸ்மா, யஸம் இஸ்ஸரியம் ஸுக²ம்;

பஹாஸி லோகசித்தஞ்ச, ஸுக³தோ ப⁴க³வா ததோ’’.

கத²ம் பா⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வா? பா⁴கா³ நாம ஸபா⁴க³த⁴ம்மகோட்டா²ஸா, தே க²ந்தா⁴யதனதா⁴தாதி³வஸேன, தத்தா²பி ரூபவேத³னாதி³வஸேன பத²வியாதி³வஸேன அதீதாதி³வஸேன ச அனேகவிதா⁴, தே ச ப⁴க³வா ஸப்³ப³ம் பபஞ்சம் ஸப்³ப³ம் யோக³ம் ஸப்³ப³ம் க³ந்த²ம் ஸப்³ப³ம் ஸம்யோஜனம் ஸமுச்சி²ந்தி³த்வா அமததா⁴தும் ஸமதி⁴க³ச்ச²ந்தோ வமி உக்³கி³ரி, அனபேக்கோ² ச²ட்³ட³யி ந பச்சாவமி. ததா² ஹேஸ ‘‘ஸப்³ப³த்த²கமேவ பத²விம் ஆபம் தேஜம் வாயம், சக்கு²ம் ஸோதம் கா⁴னம் ஜிவ்ஹம் காயம் மனம், ரூபே ஸத்³தே³ க³ந்தே⁴ ரஸே போ²ட்ட²ப்³பே³ த⁴ம்மே, சக்கு²விஞ்ஞாணம்…பே… மனோவிஞ்ஞாணம், சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸம்…பே… மனோஸம்ப²ஸ்ஸம், சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜம் வேத³னம்…பே… மனோஸம்ப²ஸ்ஸஜம் வேத³னம், சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜம் ஸஞ்ஞம்…பே… மனோஸம்ப²ஸ்ஸஜம் ஸஞ்ஞம், சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜம் சேதனம்…பே… மனோஸம்ப²ஸ்ஸஜம் சேதனம், ரூபதண்ஹம்…பே… த⁴ம்மதண்ஹம், ரூபவிதக்கம்…பே… த⁴ம்மவிதக்கம், ரூபவிசாரம்…பே… த⁴ம்மவிசார’’ந்திஆதி³னா அனுபத³த⁴ம்மவிபா⁴க³வஸேனபி ஸப்³பே³வ த⁴ம்மகோட்டா²ஸே அனவஸேஸதோ வமி உக்³கி³ரி, அனபேக்க²பரிச்சாகே³ன ச²ட்³ட³யி. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘யம் தம், ஆனந்த³, சத்தம் வந்தம் முத்தம் பஹீனம் படினிஸ்ஸட்ட²ம், தம் ததா²க³தோ புன பச்சாவமிஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி (தீ³. நி. 2.183). ஏவம்பி பா⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வா. அத² வா பா⁴கே³ வமீதி ஸப்³பே³பி குஸலாகுஸலே ஸாவஜ்ஜானவஜ்ஜே ஹீனபணீதே கண்ஹஸுக்கஸப்படிபா⁴கே³ த⁴ம்மே அரியமக்³க³ஞாணமுகே²ன வமி உக்³கி³ரி, அனபேக்கோ² பரிச்சஜி பஜஹி, பரேஸஞ்ச தத²த்தாய த⁴ம்மம் தே³ஸேஸி. வுத்தம்பி சேதம் ‘‘த⁴ம்மாபி வோ, பி⁴க்க²வே, பஹாதப்³பா³, பகே³வ அத⁴ம்மா (ம. நி. 1.240). குல்லூபமம் வோ, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மம் தே³ஸேஸ்ஸாமி நித்த²ரணத்தா²ய, நோ க³ஹணத்தா²யா’’திஆதி³ (ம. நி. 1.240). ஏவம்பி பா⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வா.

‘‘க²ந்தா⁴யதனதா⁴தாதி³-த⁴ம்மபா⁴கா³-மஹேஸினா;

கண்ஹஸுக்கா யதோ வந்தா, ததோபி ப⁴க³வா மதோ’’.

தேன வுத்தம் –

‘‘பா⁴க³வா ப⁴தவா பா⁴கே³, ப⁴கே³ ச வனி ப⁴த்தவா;

ப⁴கே³ வமி ததா² பா⁴கே³, வமீதி ப⁴க³வா ஜினோ’’தி.

த⁴ம்மஸரீரம் பச்சக்க²ம் கரோதீதி ‘‘யோ வோ, ஆனந்த³, மயா த⁴ம்மோ ச வினயோ ச தே³ஸிதோ பஞ்ஞத்தோ, ஸோ வோ மமச்சயேன ஸத்தா²’’தி வசனதோ த⁴ம்மஸ்ஸ ஸத்து²பா⁴வபரியாயோ விஜ்ஜதீதி கத்வா வுத்தம். வஜிரஸங்கா⁴தஸமானகாயோ பரேஹி அபே⁴ஜ்ஜஸரீரத்தா. ந ஹி ப⁴க³வதோ ரூபகாயே கேனசி ஸக்கா அந்தராயம் காதுந்தி. தே³ஸனாஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி வக்க²மானஸ்ஸ ஸகலஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ‘‘ஏவ’’ந்தி நித³ஸ்ஸனதோ. ஸாவகஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தேன பஞ்சஸு டா²னேஸு ப⁴க³வதா ஏதத³க்³கே³ ட²பிதேன மயா மஹாஸாவகேன ஸுதம், தஞ்ச கோ² மயாவ ஸுதம், ந அனுஸ்ஸுதம் ந பரம்பராப⁴தந்தி இமஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ தீ³பனதோ. காலஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி ப⁴க³வாஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னே பயுத்தஸ்ஸ ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ பு³த்³து⁴ப்பாத³படிமண்டி³தபா⁴வதீ³பனதோ. பு³த்³து⁴ப்பாத³பரமா ஹி காலஸம்பதா³. தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘கப்பகஸாயே கலியுகே³, பு³த்³து⁴ப்பாதோ³ அஹோ மஹச்ச²ரியம்;

ஹுதாவஹமஜ்ஜே² ஜாதம், ஸமுதி³தமகரந்த³மரவிந்த³’’ந்தி.

ப⁴க³வாதி தே³ஸகஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி கு³ணவிஸிட்ட²ஸத்துத்தமபா⁴வதீ³பனதோ க³ருகா³ரவாதி⁴வசனபா⁴வதோ.

அவிஸேஸேனாதி ந விஸேஸேன, விஹாரபா⁴வஸாமஞ்ஞேனாதி அத்தோ². இரியாபத²…பே… விஹாரேஸூதி இரியாபத²விஹாரோ, தி³ப்³ப³விஹாரோ, ப்³ரஹ்மவிஹாரோ, அரியவிஹாரோதி ஏதேஸு சதூஸு விஹாரேஸு. ஸமங்கீ³பரிதீ³பனந்தி ஸமங்கீ³பா⁴வபரிதீ³பனம். ஏதந்தி ‘‘விஹரதீ’’தி ஏதம் பத³ம். ததா² ஹி தம் ‘‘இதே⁴கச்சோ கி³ஹீஹி ஸம்ஸட்டோ² விஹரதி ஸஹனந்தீ³ ஸஹஸோகீ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 4.241) இரியாபத²விஹாரே ஆக³தம். ‘‘யஸ்மிம், பி⁴க்க²வே, ஸமயே பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹி…பே… பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’தி (த⁴. ஸ. 160; விப⁴. 624) ஏத்த² தி³ப்³ப³விஹாரே. ‘‘ஸோ மேத்தாஸஹக³தேன சேதஸா ஏகம் தி³ஸம் ப²ரித்வா விஹரதீ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.556; 3.308; ம. நி. 1.77; 2.309; 3.230) ப்³ரஹ்மவிஹாரே. ‘‘ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, தஸ்ஸாயேவ கதா²ய பரியோஸானே தஸ்மிம் ஏவ புரிமஸ்மிம் ஸமாதி⁴னிமித்தே அஜ்ஜ²த்தமேவ சித்தம் ஸண்ட²பேமி ஸன்னிஸாதே³மி ஏகோதி³ம் கரோமி ஸமாத³ஹாமி, யேன ஸுத³ம் நிச்சகப்பம் விஹராமீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.387) அரியவிஹாரே.

தத்த² இரியனம் வத்தனம் இரியா, காயப்பயோகோ³. தஸ்ஸா பவத்தனுபாயபா⁴வதோ டா²னாதி³ இரியாபதோ². டா²னஸமங்கீ³ வா ஹி காயேன கிஞ்சி கரேய்ய க³மனாதீ³ஸு அஞ்ஞதரஸமங்கீ³ வா. அத² வா இரியதி பவத்ததி ஏதேன அத்தபா⁴வோ காயகிச்சம் வாதி இரியா, தஸ்ஸா பவத்திஉபாயபா⁴வதோ இரியா ச ஸோ பதோ² சாதி இரியாபதோ², டா²னாதி³ ஏவ. ஸோ ச அத்த²தோ க³தினிவத்திஆதி³ஆகாரேன பவத்தோ சதுஸந்ததிரூபபப³ந்தோ⁴ ஏவ. விஹரணம், விஹரதி ஏதேனாதி வா விஹாரோ, இரியாபதோ² ஏவ விஹாரோ இரியாபத²விஹாரோ. தி³வி ப⁴வோ தி³ப்³போ³, தத்த² ப³ஹுலப்பவத்தியா ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜாதி³தே³வலோகே ப⁴வோதி அத்தோ². தத்த² யோ தி³ப்³பா³னுபா⁴வோ, தத³த்தா²ய ஸம்வத்ததீதி வா தி³ப்³போ³, அபி⁴ஞ்ஞாபி⁴னீஹாரவஸேன மஹாக³திகத்தா வா தி³ப்³போ³, தி³ப்³போ³ ச ஸோ விஹாரோ சாதி தி³ப்³ப³விஹாரோ, சதஸ்ஸோ ரூபாவசரஸமாபத்தியோ. ஆருப்பஸமாபத்தியோபி ஏத்தே²வ ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி. ப்³ரஹ்மூனம், ப்³ரஹ்மானோ வா விஹாரா ப்³ரஹ்மவிஹாரா, சதஸ்ஸோ அப்பமஞ்ஞாயோ. அரியானம், அரியா வா விஹாரா அரியவிஹாரா, சத்தாரி ஸாமஞ்ஞப²லானி. ஸோ ஹி ஏகம் இரியாபத²பா³த⁴னந்திஆதி³ யதி³பி ப⁴க³வா ஏகேனபி இரியாபதே²ன சிரதரம் காலம் அத்தபா⁴வம் பவத்தேதும் ஸக்கோதி, ததா²பி உபாதி³ன்னகஸரீரஸ்ஸ நாம அயம் ஸபா⁴வோதி த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். யஸ்மா வா ப⁴க³வா யத்த² கத்த²சி வஸந்தோ வினேய்யானம் த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தோ, நானாஸமாபத்தீஹி ச காலம் வீதினாமேந்தோ வஸதீதி ஸத்தானம் அத்தனோ ச விவித⁴ம் ஹிதஸுக²ம் ஹரதி உபனேதி உப்பாதே³தி, தஸ்மா விவித⁴ம் ஹரதீதி ஏவமேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

பச்சத்தி²கே ஜினாதீதி ஜேதோ. ஜேத-ஸத்³தோ³ ஹி ஸோத-ஸத்³தோ³ விய கத்துஸாத⁴னோபி அத்தீ²தி. ரஞ்ஞோ வா பச்சத்தி²கானம் ஜிதகாலே ஜாதத்தா ஜேதோ. ரஞ்ஞோ ஹி அத்தனோ ஜயம் தத்த² ஆரோபேத்வா ஜிதவாதி ஜேதோதி குமாரோ வுத்தோ. மங்க³லகாமதாய வா ஜேதோதிஸ்ஸ நாமம் கதம், தஸ்மா ‘‘ஜேய்யோ’’தி ஏதஸ்மிம் அத்தே² ‘‘ஜேதோ’’தி வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தஸ்ஸ ஜேதஸ்ஸ ராஜகுமாரஸ்ஸ. வனேதிஆதி³தோ பட்டா²யேவ தம் தஸ்ஸ ஸந்தகந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தம் ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஸப்³ப³காமஸமித்³தி⁴தாய விக³தமலமச்சே²ரதாய கருணாதி³கு³ணஸமங்கி³தாய ச நிச்சகாலம் உபட்ட²பிதோ அனாதா²னம் பிண்டோ³ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி அனாத²பிண்டி³கோ, தஸ்ஸ அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ. யதி³ ஜேதவனம், கத²ம் அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமோதி ஆஹ ‘‘அனாத²பிண்டி³கேனா’’திஆதி³. பஞ்சவித⁴ஸேனாஸனங்க³ஸம்பத்தியா ஆரமந்தி ஏத்த² பப்³ப³ஜிதாதி ஆராமோ, தஸ்மிம் ஆராமே. யதி³பி ஸோ பூ⁴மிபா⁴கோ³ கோடிஸந்த²ரேன மஹாஸேட்டி²னா கீதோ, ருக்கா² பன ஜேதேன ந விக்கீதாதி தம் ‘‘ஜேதவன’’ந்தி வத்தப்³ப³தம் லப⁴தீதி வத³ந்தி. உபி⁴ன்னம்பி வா தத்த² பரிச்சாக³விஸேஸகித்தனத்த²ம் உப⁴யவசனம், ஜேதேனபி ஹி பூ⁴மிபா⁴க³விக்கயேன லத்³த⁴த⁴னம் தத்த² த்³வாரகோட்ட²ககரணவஸேன வினியுத்தம். ஸாவத்தி²ஜேதவனானம் பூ⁴மிபா⁴க³வஸேன பி⁴ன்னத்தா வுத்தம் ‘‘ந ஹி ஸக்கா உப⁴யத்த² ஏகம் ஸமயம் விஹரிது’’ந்தி.

அபாகடாதி ஸக்கோ ஸுயாமோதிஆதி³னா அனபி⁴ஞ்ஞாதா. அபி⁴ஞ்ஞாதானம்பி அஞ்ஞதரஸத்³தோ³ தி³ஸ்ஸதேவ ஏகஸதி³ஸாயத்தத்தாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபி⁴ஜானாதி நோ’’திஆதி³ வுத்தம். அஹுனா இதா³னேவ. ஸாதா⁴ரணவசனம் தி³ப்³ப³தம் அந்தோனீதம் கத்வா. தே³வோ ஏவ தே³வதா புரிஸேபி வத்தனதோ. தேனேவாஹ ‘‘இமஸ்மிம் பனத்தே²’’திஆதி³. நனு ச ரூபாவசரஸத்தானம் புரிஸிந்த்³ரியம் நத்தி², யேன தே புரிஸாதி வுச்சேய்யும்? யதி³பி புரிஸிந்த்³ரியம் நத்தி², புரிஸஸண்டா²னஸ்ஸ பன புரிஸவேஸஸ்ஸ ச வஸேன புரிஸபுக்³க³லாத்வேவ வுச்சந்தி புரிஸபகதிபா⁴வதோ.

அபி⁴க்கந்தாதி அதிக்கந்தா, விக³தாதி அத்தோ²தி ஆஹ ‘‘க²யே தி³ஸ்ஸதீ’’தி. தேனேவ ஹி ‘‘நிக்க²ந்தோ பட²மோ யாமோ’’தி உபரி வுத்தம். அபி⁴க்கந்ததரோதி அதிவிய கந்ததரோ. தாதி³ஸோ ச ஸுந்த³ரோ ப⁴த்³த³கோ நாம ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஸுந்த³ரே தி³ஸ்ஸதீ’’தி. கோதி தே³வனாக³யக்க²க³ந்த⁴ப்³பா³தீ³ஸு கோ கதமோ? மேதி மம. பாதா³னீதி பாதே³. இத்³தி⁴யாதி இமாய ஏவரூபாய தே³வித்³தி⁴யா. யஸஸாதி இமினா ஏதி³ஸேன பரிவாரேன பரிச்ச²தே³ன ச. ஜலந்தி விஜ்ஜோதமானோ. அபி⁴க்கந்தேனாதி அதிவிய கந்தேன கமனியேன அபி⁴ரூபேன. வண்ணேனாதி ச²விவண்ணேன ஸரீரவண்ணனிபா⁴ய. ஸப்³பா³ ஓபா⁴ஸயம் தி³ஸாதி ஸப்³பா³பி தி³ஸா பபா⁴ஸேந்தோ சந்தோ³ விய ஸூரியோ விய ச ஏகோபா⁴ஸம் ஏகாலோகம் கரோந்தோதி கா³தா²ய அத்தோ². அபி⁴ரூபேதி உளாரரூபே ஸம்பன்னரூபே.

கஞ்சனஸன்னிப⁴த்தசதா ஸுவண்ணவண்ணக்³க³ஹணேன க³ஹிதாதி அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘ச²விய’’ந்தி. ச²விக³தா பன வண்ணதா⁴து ஏவ ‘‘ஸுவண்ணவண்ணோ’’தி ஏத்த² வண்ணக்³க³ஹணேன க³ஹிதாதி அபரே. வண்ணனம் கித்தியா உக்³கோ⁴ஸனந்தி வண்ணோ, து²தி. வண்ணீயதி அஸங்கரதோ வவத்த²பீயதீதி வண்ணோ, குலவக்³கோ³. வண்ணீயதி ப²லம் ஏதேன யதா²ஸபா⁴வதோ விபா⁴வீயதீதி வண்ணோ, காரணம். வண்ணனம் தீ³க⁴ரஸ்ஸாதி³வஸேன ஸண்ட²ஹனந்தி வண்ணோ, ஸண்டா²னம். வண்ணீயதி அணுமஹந்தாதி³வஸேன பமீயதீதி வண்ணோ, பமாணம். வண்ணேதி விகாரம் ஆபஜ்ஜமானம் ஹத³யங்க³தபா⁴வம் பகாஸேதீதி வண்ணோ, ரூபாயதனம். ஏவம் தேன தேன பவத்தினிமித்தேன வண்ணஸத்³த³ஸ்ஸ தஸ்மிம் தஸ்மிம் அத்தே² பவத்தி வேதி³தப்³பா³. இத்³தி⁴ம் மாபேத்வாதி வத்தா²லங்காரகாயாதீ³ஹி ஓபா⁴ஸமுஞ்சனாதி³வஸேன தி³ப்³ப³ம் இத்³தா⁴னுபா⁴வம் நிம்மினித்வா. காமாவசரா அனபி⁴ஸங்க²தேனபி ஆக³ந்தும் ஸக்கோந்தி ஓளாரிகரூபத்தா. ததா² ஹி தே கப³ளீகாரப⁴க்கா². ரூபாவசரா ந ஸக்கோந்தி ததோ ஸுகு²மதரரூபத்தா. தேனாஹ ‘‘தேஸம் ஹீ’’திஆதி³. தத்த² ‘‘அதிஸுகு²மோ’’தி மூலபடிஸந்தி⁴ரூபம் ஸந்தா⁴ய வத³தி. ந தேன இரியாபத²கப்பனம் ஹோதீதி ஏதேன ப்³ரஹ்மலோகேபி ப்³ரஹ்மானோ யேபு⁴ய்யேன நிம்மிதரூபேனேவ பவத்தந்தீதி த³ஸ்ஸேதி. இதரஞ்ஹி அதிவிய ஸுகு²மம் ரூபம் கேவலம் சித்துப்பாத³ஸ்ஸ நிஸ்ஸயாதி⁴ட்டா²னபூ⁴தம் ஸண்டா²னவந்தம் ஹுத்வா திட்ட²தி.

அனவஸேஸத்தம் ஸகலதா. யேபு⁴ய்யதா ப³ஹுலபா⁴வோ. அப்³யாமிஸ்ஸதா விஜாதியேன அஸங்கரோ. ஸுகே²ன ஹி அவோகிண்ணதா தத்த² அதி⁴ப்பேதா. அனதிரேகதா தம்பரமதா விஸேஸாபா⁴வோ. கேவலகப்பந்தி கேவலம் த³ள்ஹம் கத்வாதி அத்தோ². ஸங்க⁴பே⁴தா³யாதி ஸங்கே⁴ விவாதா³ய, விவாது³ப்பாதா³யாதி அத்தோ². கேவலம் வுச்சதி நிப்³பா³னம் ஸப்³ப³ஸங்க²தவிவித்தத்தா, ஏதஸ்ஸ தம் அத்தீ²தி கேவலீ, ஸச்சி²கதனிரோதோ⁴ கீ²ணாஸவோ. தேனாஹ ‘‘விஸம்யோகோ³ அத்தோ²’’தி.

கப்பஸத்³தோ³ பனாயம் ஸஉபஸக்³கோ³ அனுபஸக்³கோ³ சாதி அதி⁴ப்பாயேன ஓகப்பனியபதே³ லப்³ப⁴மானம் கப்பஸத்³த³மத்தம் த³ஸ்ஸேதி, அஞ்ஞதா² கப்பபத³ம் அனித³ஸ்ஸனமேவ ஸியா. ஸமணகப்பேஹீதி வினயஸித்³தே⁴ஹி ஸமணவோஹாரேஹி. நிச்சகப்பந்தி நிச்சகாலம். பஞ்ஞத்தீதி நாமம். நாமஞ்ஹேதம் தஸ்ஸ ஆயஸ்மதோ, யதி³த³ம் கப்போதி. கப்பிதகேஸமஸ்ஸூதி கத்தரிகாய சே²தி³தகேஸமஸ்ஸு. த்³வங்கு³லகப்போதி மஜ்ஜ²ன்ஹிகவேலாய வீதிக்கந்தாய த்³வங்கு³லதாவிகப்போ. லேஸோதி அபதே³ஸோ. அனவஸேஸம் ப²ரிதும் ஸமத்த²ஸ்ஸபி ஓபா⁴ஸஸ்ஸ கேனசிபி காரணேன ஏகதே³ஸப²ரணம்பி ஸியா, அயம் பன ஸப்³ப³ஸோவ ப²ரதீதி த³ஸ்ஸேதும் ஸமந்தத்தோ² கப்ப-ஸத்³தோ³ க³ஹிதோதி ஆஹ ‘‘அனவஸேஸம் ஸமந்ததோ’’தி. ஈஸம் அஸமத்தம், கேவலம் வா கேவலகப்பம். ப⁴க³வதோ ஆபா⁴ய அனோபா⁴ஸிதமேவ ஹி பதே³ஸம் தே³வதா அத்தனோ பபா⁴ய ஓபா⁴ஸேந்தி. ந ஹி ப⁴க³வதோ பபா⁴ காயசி பபா⁴ய அபி⁴பு⁴ய்யதி, ஸூரியாதீ³னம்பி பப⁴ம் ஸா அபி⁴பு⁴ய்ய திட்ட²தீதி.

யேன வா காரணேனாதி ஹேதும்ஹி இத³ம் கரணவசனம். ஹேதுஅத்தோ² ஹி கிரியாய காரணம், ந கரணம் விய கிரியத்தோ², தஸ்மா நானப்பகார-கு³ணவிஸேஸாதி⁴க³மனத்தா² இத⁴ உபஸங்கமனகிரியாதி ‘‘அன்னேன வஸதி, விஜ்ஜாய வஸதீ’’திஆதீ³ஸு விய ஹேதுஅத்த²மேவ தம் கரணவசனம் யுத்தம் ந கரணத்த²ம் தஸ்ஸ அயுஜ்ஜமானத்தாதி வுத்தம் ‘‘யேன வா காரணேனா’’திஆதி³. ப⁴க³வதோ ஸததப்பவத்தனிரதிஸய-ஸாது³விபுலமதரஸ-ஸத்³த⁴ம்மப²லதாய ஸாது³ப²லனிச்சப²லிதமஹாருக்கே²ன ப⁴க³வா உபமிதோ. ஸாது³ப²லூபபோ⁴கா³தி⁴ப்பாயக்³க³ஹணேனேவ ஹி மஹாகாருணிகஸ்ஸ ஸாது³ப²லதா க³ஹிதாதி. உபஸங்கமீதி உபஸங்கந்தா. ஸம்பத்தகாமதாய ஹி கிஞ்சி டா²னம் க³ச்ச²ந்தோ தம்தம்பதே³ஸாதிக்கமனேன உபஸங்கமி, உபஸங்கந்தோதி வத்தப்³ப³தம் லப⁴தி. தேனாஹ ‘‘க³தாதி வுத்தம் ஹோதீ’’தி, உபக³தாதி அத்தோ². உபஸங்கமித்வாதி புப்³ப³காலகிரியானித்³தே³ஸோதி ஆஹ ‘‘உபஸங்கமனபரியோஸானதீ³பன’’ந்தி. ததோதி யம் டா²னம் பத்தா ‘‘உபஸங்கமீ’’தி வுத்தா, ததோ உபக³தட்டா²னதோ.

க³தினிவத்திஅத்த²தோ ஸாமஞ்ஞதோ ஆஸனம்பி டா²னக்³க³ஹணேன க³ய்ஹதீதி வுத்தம் ‘‘ஆஸனகுஸலதாய ஏகமந்தம் திட்ட²ந்தீ’’தி. நிஸின்னாபி ஹி க³மனதோ நிவத்தா நாம ஹோந்தி ட²த்வா நிஸீதி³தப்³ப³த்தா, யதா²வுத்தட்டா²னாத³யோபி ஆஸனேனேவ ஸங்க³ஹிதாதி. அதிதூ³ரஅச்சாஸன்னபடிக்கே²பேன நாதிதூ³ரனச்சாஸன்னம் நாம க³ஹிதம். தம் பன அவகம்ஸதோ உபி⁴ன்னம் பஸாரிதஹத்த²ஸங்க⁴ட்டனேன த³ட்ட²ப்³ப³ம். கீ³வம் பஸாரேத்வாதி கீ³வம் பரிவத்தனவஸேன பஸாரேத்வா.

காமம் ‘‘கத²’’ந்தி அயமாகாரபுச்சா², தரணாகாரோ இத⁴ புச்சி²தோ. ஸோ பன தரணாகாரோ அத்த²தோ காரணமேவாதி ஆஹ ‘‘கத²ம் நூதி காரணபுச்சா²’’தி? பாகடோ அபி⁴ஸம்போ³தி⁴யம் மஹாபத²வீகம்பனாதி³அனேகச்ச²ரியபாதுபா⁴வாதி³னா.

மரிஸனட்டே²ன பாபானம் ரோகா³தி³அனத்தா²னம் அபி⁴ப⁴வனட்டே²ன மாரிஸோ, து³க்க²ரஹிதோ. தேனாஹ ‘‘நித்³து³க்கா²தி வுத்தம் ஹோதீ’’தி. நிரயபக்கே² பியாலபனவசனவஸேன உபசாரவசனஞ்சேதம் யதா² ‘‘தே³வானம் பியா’’தி. தேனேவாஹ ‘‘யதி³ ஏவ’’ந்திஆதி³. ஸங்குனா ஸங்கூதி மத்த²கதோ ஸமகோட்டிதேன யாவ ஹத³யபதே³ஸா நிப்³பி³ஜ்ஜி²த்வா ஓதிண்ணேன ஸங்குனா பாத³தலதோ ஸமகோட்டிதோ ஸங்கு நிப்³பி³ஜ்ஜி²த்வா ஆரோஹந்தோ ஹத³யே ஹத³யஸ்ஸ பதே³ஸே ஸமாக³ச்சே²ய்ய, அத² நேஸம் ஸங்கூனம் ஸமாக³மஸமகாலே நம் யதா²திக்கந்தஸங்குகரணகாலம் ஜானேய்யாஸி. கிஞ்சி நிமித்தம் உபாதா³ய கிஸ்மிஞ்சி அத்தே² பவத்தஸ்ஸ ஸத்³த³ஸ்ஸ தன்னிமித்தரஹிதே பவத்தி ருள்ஹீ நாம க³மனகிரியாரஹிதே ஸாஸனாதி³மதி படிபிண்டே³ யதா² கோ³ஸத்³த³ஸ்ஸ.

ஓக⁴மதரீதி யேஸம் ஓகா⁴னம் தரணம் புச்சி²தம், தே க³ணனபரிச்சே²த³தோ ஸரூபதோ ச த³ஸ்ஸேதும் ‘‘சத்தாரோ’’திஆதி³ வுத்தம். கஸ்மா பனேத்த² சத்தாரோ ஏவ ஓகா⁴ வுத்தா, தே ச காமாத³யோ ஏவாதி? ந சோதே³தப்³ப³மேதம், யஸ்மா த⁴ம்மானம் ஸபா⁴வகிச்சவிஸேஸஞ்ஞுனா ப⁴க³வதா ஸப்³ப³ம் ஞேய்யம் யாதா²வதோ அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி²த்வா ஏத்தகாவ ஓகா⁴ தே³ஸிதா, இமே ஏவ ச தே³ஸிதாதி. வட்டஸ்மிம் ஓஹனந்தி ஓஸீதா³பேந்தீதி ஓகா⁴, ஓஹனந்தி ஹேட்டா² கத்வா ஹனந்தி கா³மேந்தி, ததா²பூ⁴தா ஸத்தே அதோ⁴ கா³மேந்தி நாம. அயஞ்ச அத்தோ² ‘‘ஸப்³போ³பி சேஸா’’திஆதி³னா பரதோ அட்ட²கதா²யமேவ ஆக³மிஸ்ஸதி. காமனட்டே²ன காமோ, காமோ ச ஸோ யதா²வுத்தேனத்தே²ன ஓகோ⁴ சாதி, காமேஸு ஓகோ⁴தி வா காமோகோ⁴. ப⁴வோகோ⁴ நாம ப⁴வராகோ³தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ரூபாரூபப⁴வேஸு ச²ந்த³ராகோ³ ஜா²னனிகந்தி சா’’தி வுத்தம். ஸுமங்க³லவிலாஸினீஆதீ³ஸு (தீ³. நி. அட்ட². 3.312) பன ‘‘ஸஸ்ஸததி³ட்டி²ஸஹக³தராகோ³ சா’’தி வுத்தம். தத்த² பட²மோ உபபத்திப⁴வேஸு ராகோ³, து³தியோ கம்மப⁴வே. ப⁴வதி³ட்டி²வினிமுத்தஸ்ஸ தி³ட்டி²க³தஸ்ஸ அபா⁴வதோ. ‘‘த்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²யோ தி³ட்டோ²கோ⁴’’தி வுத்தம், சதுஸச்சந்தோக³த⁴த்தா ஸப்³ப³ஸ்ஸ ஞேய்யஸ்ஸ ‘‘சதூஸு ஸச்சேஸு அஞ்ஞாணம் அவிஜ்ஜோகோ⁴’’தி ஆஹ.

இதா³னி தேஸம் ஓக⁴ஸங்கா²தானம் பாபத⁴ம்மானம் உப்பத்திட்டா²னம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்தா²’’திஆதி³ வுத்தம், பவத்திட்டா²னம் பன காமகு³ணாத³யோ த³ஸ்ஸிதா ஏவ. ‘‘பஞ்சஸு காமகு³ணேஸு ச²ந்த³ராகோ³ காமோகோ⁴’’தி ஏத்த² ப⁴வோக⁴ம் ட²பேத்வா ஸப்³போ³ லோபோ⁴ காமோகோ⁴தி யுத்தம் ஸியா. ஸஸ்ஸததி³ட்டி²ஸஹக³தோ ராகோ³ ப⁴வதி³ட்டி²ஸம்பயுத்தத்தா ப⁴வோகோ⁴தி அட்ட²கதா²ஸு வுத்தோ, ப⁴வோகோ⁴ பன தி³ட்டி²க³தவிப்பயுத்தேஸு ஏவ உப்பஜ்ஜதீதி பாளியம் வுத்தோ. தேனேவாஹ – ‘‘ப⁴வோகோ⁴ சதூஸு தி³ட்டி²விப்பயுத்தலோப⁴ஸஹக³தசித்துப்பாதே³ஸு உப்பஜ்ஜதீ’’தி. தஸ்மா தி³ட்டி²ஸஹக³தலோபோ⁴பி காமோகோ⁴தி யுத்தம் ஸியா. தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகது³க்கா²னஞ்ஹி காரணபூ⁴தா காமாஸவாத³யோபி த்³விதா⁴ வுத்தா, ஆஸவா ஏவ ச ஓகா⁴. காமாஸவனித்³தே³ஸே ச காமேஸூதி காமராக³தி³ட்டி²ராகா³தீ³னம் ஆரம்மணபூ⁴தேஸு தேபூ⁴மகேஸு வத்து²காமேஸூதி அத்தோ² ஸம்ப⁴வதி. தத்த² ஹி உப்பஜ்ஜமானா ஸாயம் தண்ஹா ஸப்³பா³பி ந காமச்ச²ந்தா³தி³னாமம் ந லப⁴தீதி.

யதி³ பன பஞ்சகாமகு³ணிகோ ச ராகோ³ காமோகோ⁴தி வுத்தோதி கத்வா ப்³ரஹ்மானம் விமானாதீ³ஸு ராக³ஸ்ஸ தி³ட்டி²ராக³ஸ்ஸ ச காமோக⁴பா⁴வோ படிஸேதி⁴தப்³போ³ ஸியா, ஏவம் ஸதி காமோக⁴ப⁴வோக⁴வினிமுத்தேன நாம லோபே⁴ன ப⁴விதப்³ப³ம். ஸோ யதா³ தி³ட்டி²க³தவிப்பயுத்தேஸு உப்பஜ்ஜதி, ததா³ தேன ஸம்பயுத்தோ அவிஜ்ஜோகோ⁴ ஓக⁴விப்பயுத்தோதி தோ³மனஸ்ஸவிசிகிச்சு²த்³த⁴ச்சஸம்பயுத்தஸ்ஸ விய தஸ்ஸபி ஓக⁴விப்பயுத்ததா வத்தப்³பா³ ஸியா ‘‘சதூஸுபி தி³ட்டி²க³தவிப்பயுத்தலோப⁴ஸஹக³தேஸு சித்துப்பாதே³ஸு உப்பன்னோ மோஹோ ஸியா ஓக⁴ஸம்பயுத்தோ ஸியா ஓக⁴விப்பயுத்தோ’’தி. ‘‘காமோகோ⁴ அட்ட²ஸு லோப⁴ஸஹக³தேஸு சித்துப்பாதே³ஸு உப்பஜ்ஜதீ’’தி, ‘‘காமோக⁴ம் படிச்ச தி³ட்டோ²கோ⁴ அவிஜ்ஜோகோ⁴’’தி ச வசனதோ தி³ட்டி²ஸஹக³தோ காமோகோ⁴ ந ஹோதீதி ந ஸக்கா வத்தும். ததா² ஹேத்த² ‘‘ரூபாரூபப⁴வேஸு ச²ந்த³ராகோ³ ஜா²னனிகந்தி ச ப⁴வோகோ⁴ நாமாதி ஏத்தகமேவ வுத்தம், ந வுத்தம் ஸஸ்ஸததி³ட்டி²ஸஹக³தோ ராகோ³’’தி.

அதோ⁴க³மனட்டே²னாதி ஹேட்டா²பவத்தனட்டே²ன. ஹேட்டா²பவத்தனஞ்சேத்த² ந கேவலம் அபாயக³மனியபா⁴வேன, அத² கோ² ஸம்ஸாரதரகாவரோத⁴னேனபீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘உபரிப⁴வஞ்சா’’திஆதி³ வுத்தம். காமம் நிப்³பா³னம் அரூபிபா⁴வா அதே³ஸம், ந தஸ்ஸ டா²னவஸேன உபரிக³ஹணம், ஸப்³ப³ஸங்க²தவினிஸ்ஸடத்தா பன ஸப்³ப³ஸ்ஸபி ப⁴வஸ்ஸ உபரீதி வத்தப்³ப³தம் அரஹதீதி கத்வா வுத்தம் ‘‘உபரிப⁴வம் நிப்³பா³ன’’ந்தி. ‘‘மஹாஉத³கோகோ⁴’’திஆதீ³ஸு ராஸட்டோ² ஓக⁴-ஸத்³தோ³தி ‘‘மஹா ஹேஸோ கிலேஸராஸீ’’தி வுத்தம் ஸேஸேஸுபீதி ப⁴வோகா⁴தீ³ஸுபி.

அப்பதிட்ட²ஹந்தோதி கிலேஸாதீ³னம் வஸேன அஸந்திட்ட²ந்தோ, அஸம்ஸீத³ந்தோதி அத்தோ². அனாயூஹந்தோதி அபி⁴ஸங்கா²ராதி³வஸேன ந ஆயூஹந்தோ மஜ்ஜி²மம் படிபத³ம் விலங்கி⁴த்வா நிப்³பு³ய்ஹந்தோ. தேனாஹ – ‘‘அவாயமந்தோ’’தி, மிச்சா²வாயாமவஸேன அவாயமந்தோதி அதி⁴ப்பாயோ. கூ³ள்ஹந்தி ஸம்வுதம். படிச்ச²ன்னந்தி தஸ்ஸேவ வேவசனம். அத்த²வஸேன வா ஸம்வுத்தம் கூ³ள்ஹம், ஸத்³த³வஸேனபி அபாகடம் படிச்ச²ன்னம் அந்தரதீ³பாதி³கே டா²தப்³ப³ட்டா²னே. ஆயூஹந்தாதி ஹத்தே²ஹி ச பாதே³ஹி ச வாயமந்தா. ஏதம் அத்த²ஜாதம், ஏதம் வா விஸ்ஸஜ்ஜனம்.

இதா³னி யேனாதி⁴ப்பாயேன ப⁴க³வதா ததா²கூ³ள்ஹம் கத்வா பஞ்ஹோ கதி²தோ, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கிம் பனாதிஆதி³ வுத்தம். நிக்³க³ஹமுகே²னாதி வேனேய்யானம் வினயஉபாயபூ⁴தனிக்³க³ஹவஸேன. தேனாஹ யே பண்டி³தமானினோ’’திஆதி³. பவய்ஹ பவய்ஹாதி ஓபு²ணித்வா ஓபு²ணித்வா.

ஸோதி தே³வபுத்தோ நிஹதமானோ அஹோஸி யதா²விஸ்ஸஜ்ஜிதஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ அஜானந்தோ. யதா²தி அனியமவசனம் நியமனித்³தி³ட்ட²ம் ஹோதி, தம்ஸம்ப³ந்த⁴ஞ்ச கத²ந்தி புச்சா²வசனந்தி தது³ப⁴யஸ்ஸ அத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யதா²ஹம் ஜானாமி, ஏவம் மே கதே²ஹீ’’தி ஆஹ.

யதா³ஸ்வாஹந்தி யதா³ ஸு அஹம், ஸு-காரோ நிபாதமத்தம் ‘‘யதி³த³ம் கத²ம் ஸூ’’திஆதீ³ஸு விய. ஸப்³ப³பதே³ஸூதி ‘‘ததா³ஸ்ஸு ஸம்ஸீதா³மீ’’திஆதீ³ஸு தீஸுபி பதே³ஸு. அதரந்தோதி ஓகா⁴னம் அதிக்கமனத்த²ம் தரணப்பயோக³ம் அகரோந்தோ. தத்தே²வாதி ஓக⁴னியஓகே⁴ஸு ஏவ. ஓஸீதா³மீதி நிமுஜ்ஜாமி ஓகே⁴ஹி அஜ்ஜோ²த்த²டோ ஹோமி. நிப்³பு³ய்ஹாமீதி ஓகே⁴ஹி நிப்³பூ³ள்ஹோ ஹோமி. டா²தும் அஸக்கோந்தோ அஸம்ஸீத³ந்தோ. அதிவத்தாமீதி அனுபயோக³ம் அதிக்கமாமி, அபனிதா⁴னவஸேன ஸம்மாபடிபத்திம் விராதே⁴மீதி அத்தோ². டா²னே ச வாயாமே சாதி வக்க²மானவிபா⁴கே³ பதிட்ட²ஹனே வாயாமே ச தோ³ஸம் தி³ஸ்வாதி பதிட்டா²னாயூஹனேஸு ஸம்ஸீத³னனிப்³பு³ய்ஹனஸங்கா²தம் தரணஸ்ஸ விப³ந்த⁴னபூ⁴தம் ஆதீ³னவம் தி³ஸ்வான. இத³ம் ப⁴க³வதா போ³தி⁴மூலே அத்தனா பவத்தித-புப்³ப³பா⁴க³-மனஸிகாரவஸேன வுத்தம். அதிட்ட²ந்தோ அவாயமந்தோதி பதிட்டா²னாயூஹனகரணகிலேஸாதீ³னம் பரிவஜ்ஜனேன அஸம்ஸீத³ந்தோ அனிப்³பு³ய்ஹந்தோ. தே³வதாயபி படிவித்³தோ⁴ தத³த்தோ² உபனிஸ்ஸயஸம்பன்னதாய விமுத்திபரிபாசனீயத⁴ம்மானம் பரிபக்கத்தா. ந பன பாகடோ விபஞ்சிதஞ்ஞூஆதீ³னம், உக்³க⁴டிதஞ்ஞூனம் பன யதா² தஸ்ஸா தே³வதாய, ததா² பாகடோ ஏவாதி. ஸத்த து³கா இதா³னி வுச்சமானரூபா த³ஸ்ஸிதா போராணட்ட²கதா²யம். கிலேஸவஸேன ஸந்திட்ட²ந்தோதி லோபா⁴தீ³ஹி அபி⁴பூ⁴ததாய ஸம்ஸாரே பதிட்ட²ஹந்தோ ஸம்மா அப்படிபஜ்ஜனேன தத்தே²வ ஸம்ஸீத³தி நாம. அபி⁴ஸங்கா²ரவஸேனாதி தத்தே²வாபி⁴ஸங்கா²ரசேதனாய சேதேந்தோ ஸம்மாபடிபத்தியோக்³யஸ்ஸ க²ணஸ்ஸ அதிவத்தனேன நிப்³பு³ய்ஹதி நாம. இமினா நயேன ஸேஸது³கேஸுபி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

ஏத்த² ச வட்டமூலகா கிலேஸாதி தேஸம் வஸேன ஸம்ஸாரே அவட்டா²னம் தம்தம்கம்முனா தத்த² தத்த² ப⁴வே அபி⁴னிப்³ப³த்தி, கிலேஸா பன தேஸம் பச்சயமத்தம். தத்த² தத்த² ப⁴வே அபராபரம் நிப்³ப³த்தேந்தோ ஸம்ஸாரே நிப்³பு³ய்ஹதி நாமாதி இமஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனவஸேன பட²மது³கோ வுத்தோ. இமே ஸத்தா ஸம்ஸாரே பரிப்³ப⁴மந்தா து³விதா⁴ தண்ஹாசரிதா தி³ட்டி²சரிதா சாதி தேஸம் ஸம்ஸாரனாயிகபூ⁴தானம் த⁴ம்மானம் வஸேன ஸந்திட்ட²னம், தத³ஞ்ஞேஸம் பவத்திபச்சயானம் வஸேன ஆயூஹனந்தி இமஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனவஸேன து³தியது³கோ வுத்தோ. ஸம்யோஜனியேஸு த⁴ம்மேஸு அஸ்ஸாத³த³ஸ்ஸனஸபா⁴வாய தண்ஹாய வஸேன விஸேஸதோ பதிட்டா²னம், அமுத்திமக்³கே³ முத்திமக்³க³பராமாஸதோ ததா² ஆயூஹனம்பி தி³ட்டி²யா வஸேன ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதும் ததியது³கோ வுத்தோ. சதுத்த²து³கே பன அதி⁴ப்பாயோ அட்ட²கதா²ய ஏவ விபா⁴விதோ. யஸ்மா ‘‘ஸஸ்ஸதோ அத்தா’’தி அபி⁴னிவிஸந்தோ அரூபராக³ம், அஸஞ்ஞூபக³ம் வா அவிமோக்க²ம்யேவ விமோக்கோ²தி க³ஹேத்வா ஸம்ஸாரே ஏவ ஓலீயதி. தேனாஹ ‘‘ஓலீயனாபி⁴னிவேஸா ஹி ப⁴வதி³ட்டீ²’’தி. யஸ்மா பன காமப⁴வாதீ³ஸு யம் வா தம் வா ப⁴வம் பத்வா அத்தா உச்சி²ஜ்ஜதி வினஸ்ஸதி, ந ஹோதி பரம் மரணாதி அபி⁴னிவிஸந்தோ ப⁴வவிப்பமோக்கா²வஹாய ஸம்மாபடிபத்தியா அப்படிபஜ்ஜனேன தம் அதிவத்ததி. தேன வுத்தம் ‘‘அதிதா⁴வனாபி⁴னிவேஸா விப⁴வதி³ட்டீ²’’தி.

லீனவஸேன ஸந்திட்ட²ந்தோதி கோஸஜ்ஜாதி³வஸேன ஸம்கோசாபஜ்ஜனேன ஸம்மா அப்படிபஜ்ஜந்தோ. உத்³த⁴ச்சவஸேன ஆயூஹந்தோதி ஸம்மாஸமாதி⁴னோ அபா⁴வேன விக்கே²பவஸேன பஞ்சமோ து³கோ வுத்தோ. யதா² காமஸுக²ம் பவிட்ட²ஸ்ஸ ஸமாதா⁴னம் நத்தி² சித்தஸ்ஸ உபக்கிலிட்ட²த்தா, ஏவம் அத்தபரிதாபனமனுயுத்தஸ்ஸ காயஸ்ஸ உபக்கிலிட்ட²த்தா. இதி சித்தகாயபரிக்கிலேஸகரா த்³வே அந்தா தண்ஹாதி³ட்டி²னிஸ்ஸயதாய ஸம்ஸீத³னனிப்³பு³ய்ஹனனிமித்தா வுத்தா ச²ட்ட²து³கே. புப்³பே³ ஸப்பதே³ஸதோவ ஸம்கிலேஸத⁴ம்மா ‘‘ஸம்ஸீத³னனிமித்த’’ந்தி த³ஸ்ஸிதாதி இதா³னி நிப்பதே³ஸதோ த³ஸ்ஸனவஸேன, புப்³பே³ ச ஸாதா⁴ரணதோ அபி⁴ஸங்கா²ரத⁴ம்மா ‘‘நிப்³பு³ய்ஹனனிமித்த’’ந்தி த³ஸ்ஸிதாதி இதா³னி புஞ்ஞானேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரே ஏவ ‘‘ஆயூஹனனிமித்த’’ந்தி த³ஸ்ஸனவஸேன ஸத்தமது³கோ வுத்தோ. ஏவஞ்ஹி து³க்³க³திஸுக³தூபபத்திவஸேன ஸம்ஸீத³னனிப்³பு³ய்ஹனானி விப⁴ஜ்ஜ த³ஸ்ஸிதானி ஹோந்தீதி. தேனேவாஹ ‘‘வுத்தம்பி சேத’’ந்திஆதி³. அதோ⁴பா⁴க³ம் து³க்³க³திம் க³மேந்தீதி அதோ⁴பா⁴க³ங்க³மனீயா அனுனாஸிகலோபம் அகத்வா. ததா² உபரிபா⁴க³ம் க³மேந்தீதி உபரிபா⁴க³ங்க³மனீயா.

ஏத்த² ச ஓக⁴தரணம் புச்சி²தேன ப⁴க³வதா ‘‘அப்பதிட்ட²ம் அனாயூஹ’’ந்தி தஸ்ஸ பஹானங்க³மேவ த³ஸ்ஸிதம், ந ஸம்பயோக³ங்க³ந்தி? ந ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், யாவதா யேன பதிட்டா²னம் ஹோதி, யேன ச ஆயூஹனம், தது³ப⁴யபடிக்கே²பமுகே²ன தப்படிபக்க²த⁴ம்மத³ஸ்ஸனமேதந்தி. ந ஹேஸ அ-காரோ கேவலம் படிஸேதே⁴, அத² கோ² படிபக்கே² ‘‘அகுஸலா த⁴ம்மா, அஹிதோ, அத⁴ம்மோ’’திஆதீ³ஸு விய, தஸ்மா அப்பதிட்ட²ம் அனாயூஹந்தி பதிட்டா²னாயூஹனானம் படிபக்க²வஸேன பவத்தமானோ ததா²பவத்திஹேதூவாதி அயமேத்த² அத்தோ². கோ²தி ச அவதா⁴ரணத்தே² நிபாதோ ‘‘அஸ்ஸோஸி கோ²’’திஆதீ³ஸு (பாரா. 1) விய. தேன அப்பதிட்டா²னஸ்ஸ ஏகம்ஸிகதம் த³ஸ்ஸேதி. ஸோயம் கோ²-ஸத்³தோ³ ‘‘அனாயூஹ’’ந்தி ஏத்தா²பி ஆனேத்வா வத்தப்³போ³. அனாயூஹனம்பி ஹி ஏகம்ஸிகமேவாதி தஸ்ஸ படிபக்கோ² ஸஹ விபஸ்ஸனாய அரியமக்³கோ³. தேன ஹி ஓக⁴தரணம் ஹோதி, ந அஞ்ஞதா². ஏவமயம் யதா²னுஸந்தி⁴தே³ஸனா கதா, தே³வதா ச ஸஹவிபஸ்ஸனம் மக்³க³ம் படிவிஜ்ஜீ²தி பட²மப²லே பதிட்டா²ஸி. தேன வுத்தம் ‘‘இமம் பஞ்ஹவிஸ்ஸஜ்ஜன’’ந்திஆதி³.

‘‘சிரஸ்ஸா’’தி இமினா ஸமானத்த²ம் பத³ந்தரமேதந்தி ஆஹ ‘‘சிரஸ்ஸ காலஸ்ஸா’’தி யதா² ‘‘மமம் வா, பி⁴க்க²வே’’தி (தீ³. நி. 1.5-6) ஏத்த² ‘‘மமா’’தி இமினா ஸமானத்த²ம் பத³ந்தரம் மமந்தி. ந தி³ட்ட²புப்³பா³தி அத³ஸ்ஸாவீ. அத³ஸ்ஸாவிதா ச தி³ஸ்வா கத்தப்³ப³கிச்சஸ்ஸ அஸித்³த⁴தாய வேதி³தப்³பா³. அஞ்ஞதா² கா நாம ஸா தே³வதா, யா ப⁴க³வந்தம் ந தி³ட்ட²வதீ? தேனாஹ ‘‘கிம் பனிமாயா’’திஆதி³. த³ஸ்ஸனம் உபாதா³ய ஏவம் வத்தும் வத்ததீதி யதா³ கதா³சி கஞ்சி பியஜாதிகம் தி³ஸ்வா தம் த³ஸ்ஸனம் உபாதா³ய ‘‘சிரேன வத மயம் ஆயஸ்மந்தம் பஸ்ஸாமா’’தி அதி³ட்ட²புப்³ப³ம் தி³ட்ட²புப்³ப³ம் வா ஏவம் வத்தும் யுஜ்ஜதி, அயம் லோகே நிருள்ஹே ஸமுதா³சாரோதி த³ஸ்ஸேதி. ப்³ரஹ்மம் வா வுச்சதி அரியமக்³கோ³, தஸ்ஸ அணனதோ ஜானனதோ படிவிஜ்ஜ²னதோ ப்³ராஹ்மணோ. கிலேஸனிப்³பா³னேனாதி கிலேஸானம் அச்சந்தஸமுச்சே²த³ஸங்கா²தேன நிப்³பா³னேன நிப்³பு³தம் ஸம்மதே³வ வூபஸந்த-ஸப்³ப³கிலேஸத³ரத²-பரிளாஹம். ஆஸத்தவிஸத்தாதீ³ஹீதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன விஸதாதி³ஆகாரே ஸங்க³ண்ஹாதி. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘விஸதாதி விஸத்திகா, விஸடாதி விஸத்திகா, விஸாலாதி விஸத்திகா, விஸக்கதீதி விஸத்திகா, விஸம்வாதி³காதி விஸத்திகா, விஸம் ஹரதீதி விஸத்திகா, விஸமூலாதி விஸத்திகா, விஸப²லாதி விஸத்திகா, விஸபரிபோ⁴கோ³தி விஸத்திகா, விஸாலா வா பன ஸா தண்ஹா ரூபே ஸத்³தே³ க³ந்தே⁴ ரஸே போ²ட்ட²ப்³பே³ த⁴ம்மே குலே க³ணே விஸதா வித்த²தாதி விஸத்திகா’’தி (மஹானி. 3).

தத்த² விஸதாதி வித்த²தா ரூபாதீ³ஸு தேபூ⁴மகத⁴ம்மேஸு அபி⁴ப்³யாபனவஸேன விஸடாதி புரிமவசனமேவ த-காரஸ்ஸ ட-காரம் கத்வா வுத்தம். விஸாலாதி விபுலா. விஸக்கதீதி பரிஸக்கதி, ஸஹதி வா. ரத்தோ ஹி ராக³வத்து²னா பாதே³ன தாளியமானோபி ஸஹதீதி. ஓஸக்கனம் விப்ப²ந்த³னம் வா ‘‘விஸக்கன’’ந்திபி வத³ந்தி. அனிச்சாதி³ம் நிச்சாதி³தோ. க³ண்ஹாதீதி விஸம்வாதி³கா ஹோதி. விஸம் ஹரதீதி ததா² ததா² காமேஸு ஆனிஸம்ஸம் பஸ்ஸந்தீ விவிதே⁴ஹி ஆகாரேஹி நேக்க²ம்மாபி⁴முக²ப்பவத்திதோ சித்தம் ஸம்ஹரதி ஸம்கி²பதி, விஸம் வா து³க்க²ம், தம் ஹரதி, வஹதீதி அத்தோ². து³க்க²னிப்³ப³த்தககம்மஸ்ஸ ஹேதுபா⁴வதோ விஸமூலா. விஸம் வா து³க்கா²பி⁴பூ⁴தா வேத³னா மூலம் ஏதிஸ்ஸாதி விஸமூலா. து³க்க²ஸமுத³யத்தா விஸம் ப²லம் ஏதிஸ்ஸாதி விஸப²லா. தண்ஹாய ரூபாதி³கஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸேவ பரிபோ⁴கோ³ ஹோதி, ந அமதஸ்ஸாதி விஸபரிபோ⁴கோ³தி வுத்தா, ஸப்³ப³த்த² நிருத்திவஸேன பத³ஸித்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³. யோ பனேத்த² பதா⁴னோ அத்தோ², தம் த³ஸ்ஸேதும் புன ‘‘விஸாலா வா பனா’’திஆதி³ வுத்தந்தி ஏவமேத்த² விஸத்திகாபத³ஸ்ஸ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. திண்ணம் பட²மது³தியமக்³கே³ஹி. நித்திண்ணம் ததியமக்³கே³ன. உத்திண்ணம் சதுத்த²மக்³கே³ன.

ஸமனுஞ்ஞோதி ஸம்மதே³வ கதானுஞ்ஞோ. தேனாஹ ‘‘ஏகஜ்ஜா²ஸயோ அஹோஸீ’’தி. அந்தரதா⁴யீதி அத³ஸ்ஸனம் அக³மாஸி. யதா² பன அந்தரதா⁴யி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபி⁴ஸங்க²தகாய’’ந்திஆதி³ வுத்தம். மாலேஹீதி லிங்க³விபல்லாஸேன வுத்தம், ‘‘மாலாஹீ’’தி கேசி பட²ந்தி, ‘‘மல்யேஹீ’’தி வத்தப்³பே³ ய-காரலோபம் கத்வா நித்³தே³ஸோ. அயம் தாவ அட்ட²கதா²ய லீனத்த²வண்ணனா.

நேத்தினயவண்ணனா

இதா³னி பகரணனயேன பாளியா அத்த²வண்ணனம் கரிஸ்ஸாம. ஸா பன அத்த²வண்ணனா யஸ்மா தே³ஸனாய ஸமுட்டா²னப்பயோஜனபா⁴ஜனேஸு பிண்ட³த்தே²ஸு ச நித்³தா⁴ரிதேஸு ஸுகரா ஹோதி ஸுவிஞ்ஞேய்யா ச, தஸ்மா ஸுத்ததே³ஸனாய ஸமுட்டா²னாதீ³னி பட²மம் நித்³தா⁴ரயிஸ்ஸாம. தத்த² ஸமுட்டா²னம் தாவ தே³ஸனானிதா³னம், தம் ஸாதா⁴ரணம் அஸாதா⁴ரணந்தி து³வித⁴ம். தத்த² ஸாதா⁴ரணம்பி அப்³ப⁴ந்தரபா³ஹிரபே⁴த³தோ து³வித⁴ம். தத்த² ஸாதா⁴ரணம் அப்³ப⁴ந்தரஸமுட்டா²னம் நாம லோகனாத²ஸ்ஸ மஹாகருணா. தாய ஹி ஸமுஸ்ஸாஹிதஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வேனேய்யானம் த⁴ம்மதே³ஸனாய சித்தம் உத³பாதி³, யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் – ‘‘ஸத்தேஸு ச காருஞ்ஞதம் படிச்ச பு³த்³த⁴சக்கு²னா லோகம் வோலோகேஸீ’’திஆதி³ (ம. நி. 1.283; ஸம். நி. 1.172; மஹாவ. 9). ஏத்த² ச ஹேதுஅவத்தா²யபி மஹாகருணாய ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³ யாவதே³வ ஸம்ஸாரமஹோக⁴தோ ஸத்³த⁴ம்மதே³ஸனாஹத்த²தா³னேஹி ஸத்தஸந்தாரணத்த²ம் தது³ப்பத்திதோ. யதா² ச மஹாகருணா, ஏவம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் த³ஸப³லஞாணாதீ³னி ச தே³ஸனாய அப்³ப⁴ந்தரஸமுட்டா²னபா⁴வேன வத்தப்³பா³னி. ஸப்³ப³ஞ்ஹி ஞேய்யத⁴ம்மம் தேஸம் தே³ஸேதப்³ப³ப்பகாரம் ஸத்தானஞ்ச ஆஸயானுஸயாதி³ம் யாதா²வதோ ஜானந்தோ ப⁴க³வா டா²னாட்டா²னாதீ³ஸு கோஸல்லேன வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயானுரூபம் விசித்தனயதே³ஸனம் பவத்தேஸீதி. பா³ஹிரம் பன ஸாதா⁴ரணம் ஸமுட்டா²னம் த³ஸஸஹஸ்ஸமஹாப்³ரஹ்மபரிவார-ஸஹம்பதிமஹாப்³ரஹ்முனோ அஜ்ஜே²ஸனம். தத³ஜ்ஜே²ஸனுத்தரகாலஞ்ஹி த⁴ம்மக³ம்பீ⁴ரதாபச்சவேக்க²ணாஜனிதம் அப்போஸ்ஸுக்கதம் படிப்பஸ்ஸம்பே⁴த்வா த⁴ம்மஸ்ஸாமீ த⁴ம்மதே³ஸனாய உஸ்ஸாஹஜாதோ அஹோஸி. அஸாதா⁴ரணம்பி அப்³ப⁴ந்தரபா³ஹிரபே⁴த³தோ து³வித⁴மேவ. தத்த² அப்³ப⁴ந்தரம் யாய மஹாகருணாய யேன ச தே³ஸனாஞாணேன இத³ம் ஸுத்தம் பவத்திதம், தது³ப⁴யம் வேதி³தப்³ப³ம் பா³ஹிரம் பன தஸ்ஸா தே³வதாய புச்சா², புச்சா²வஸிகோ ஹேஸ ஸுத்தனிக்கே²போ. தயித³ம் பாளியம் ஆக³தமேவ.

பயோஜனம்பி ஸாதா⁴ரணாஸாதா⁴ரணதோ து³வித⁴ம். தத்த² ஸாதா⁴ரணம் அனுக்கமேன யாவ அனுபாதா³பரினிப்³பா³னம் விமுத்திரஸத்தா ப⁴க³வதோ தே³ஸனாய. தேனேவாஹ ‘‘ஏதத³த்தா² கதா², ஏதத³த்தா² மந்தனா’’திஆதி³ (பரி. 366). அஸாதா⁴ரணம் பன தஸ்ஸா தே³வதாய த³ஸ்ஸனமக்³க³ஸமதி⁴க³மோ, உப⁴யம்பேதம் பா³ஹிரமேவ. ஸசே பன வேனேய்யஸந்தானக³தம்பி தே³ஸனாப³லஸித்³தி⁴ஸங்கா²தம் பயோஜனம் அதி⁴ப்பாயஸமிஜ்ஜ²னபா⁴வதோ யதா²தி⁴ப்பேதத்த²ஸித்³தி⁴யா மஹாகாருணிகஸ்ஸ ப⁴க³வதோபி பயோஜனமேவாதி க³ண்ஹேய்ய, இமினா பரியாயேனஸ்ஸ அப்³ப⁴ந்தரதாபி ஸியா.

அபிச தஸ்ஸா தே³வதாய ஓக⁴தரணாகாரஸ்ஸ யாதா²வதோ அனவபோ³தோ⁴ இமிஸ்ஸா தே³ஸனாய ஸமுட்டா²னம், தத³வபோ³தோ⁴ பயோஜனம். ஸோ ஹி இமாய தே³ஸனாய ப⁴க³வந்தம் பயோஜேதி தன்னிப்பா²த³னபராயம் தே³ஸனாதி கத்வா. யஞ்ஹி தே³ஸனாய ஸாதே⁴தப்³ப³ம் ப²லம், தம் ஆகங்கி²தப்³ப³த்தா தே³ஸகம் தே³ஸனாய பயோஜேதீதி பயோஜனந்தி வுச்சதி. ததா² தே³வதாய தத³ஞ்ஞேஸஞ்ச வினேய்யானம் பதிட்டா²னாயூஹனவிஸ்ஸஜ்ஜனஞ்சேத்த² பயோஜனம். ததா² ஸம்ஸாரசக்கனிவத்தி-ஸத்³த⁴ம்மசக்கப்பவத்திஸஸ்ஸதாதி³மிச்சா²சார-நிராகரணம் ஸம்மாவாத³புரேக்கா²ரோ அகுஸலமூலஸமூஹனனம் குஸலமூலஸமாரோபனம் அபாயத்³வாரபித³ஹனம் ஸக்³க³மோக்க²த்³வாரவிவரணம் பரியுட்டா²னவூபஸமனம் அனுஸயஸமுக்³கா⁴தனம் ‘‘முத்தோ மோசேஸ்ஸாமீ’’தி புரிமபடிஞ்ஞாஅவிஸம்வாத³னம் தப்படிபக்க²மாரமனோரத²விஸம்வாத³னம் தித்தி²யஸமயனிம்மத²னம் பு³த்³த⁴த⁴ம்மபதிட்டா²பனந்தி ஏவமாதீ³னிபி பயோஜனானி இத⁴ வேதி³தப்³பா³னி.

யதா² தே³வதா ஓக⁴தரணே ஸம்ஸயபக்க²ந்தா³, தாதி³ஸா அஞ்ஞே ச ஸங்கா²தத⁴ம்மானம் ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ச படிபத்திம் அஜானந்தா அஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவன-தா⁴ரண-பரிசய-மனஸிகாரவிபல்லத்த²பு³த்³தி⁴கா ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவன-தா⁴ரண-பரிசயவிமுகா² ச ப⁴வவிமோக்கே²ஸினோ வினேய்யா இமிஸ்ஸா தே³ஸனாய பா⁴ஜனம்.

பிண்ட³த்தா² பன ‘‘அப்பதிட்ட²ம் அனாயூஹ’’ந்தி பத³த்³வயே சதுஸச்சகம்மட்டா²னானுயோக³வஸேன யோனிஸோமனஸிகாரப³ஹுலீகாரோ குஸலமூலஸமாயோகோ³ ஓலீயனாதிதா⁴வனாவிஸ்ஸஜ்ஜனம் உபாயவினிப³ந்த⁴வித⁴மனம் மிச்சா²பி⁴னிவேஸதூ³ரீபா⁴வோ தண்ஹாவிஜ்ஜாவிஸோத⁴னம் வட்டத்தயவிச்சே²த³னுபாயோ ஆஸவோக⁴-யோக³-க³ந்தா²க³தி-தண்ஹுப்பாது³பாதா³னவியோகோ³ சேதோகி²லவிவேசனம் அபி⁴னந்த³னனிவாரணம் ஸம்ஸக்³கா³திக்கமோ விவாத³மூலபரிச்சாகோ³ அகுஸலகம்மபத²வித்³த⁴ம்ஸனம் மிச்ச²த்தாதிவத்தனம் அனுஸயமூலச்சே²தோ³. ஸப்³ப³கிலேஸ-த³ரத²பரிளாஹ-ஸாரம்ப⁴படிப்பஸ்ஸம்ப⁴னம் த³ஸ்ஸனஸவனனித்³தே³ஸோ விஜ்ஜூபமவஜிரூபமத⁴ம்மாபதே³ஸோ அபசயகா³மித⁴ம்மவிபா⁴வனா பஹானத்தயதீ³பனா ஸிக்க²த்தயானுயோகோ³ ஸமத²விபஸ்ஸனானுட்டா²னம் பா⁴வனாஸச்சி²கிரியாஸித்³தி⁴ ஸீலக்க²ந்தா⁴தி³பாரிஸுத்³தீ⁴தி ஏவமாத³யோ வேதி³தப்³பா³.

தத்த² யேஸம் கிலேஸாதீ³னம் வஸேன பதிட்டா²தி ஸம்ஸீத³தி, யேஸஞ்ச அபி⁴ஸங்கா²ராதீ³னம் வஸேன ஆயூஹதி நிப்³பு³ய்ஹதி, உப⁴யமேதம் ஸமுத³யஸச்சம், தப்பபா⁴விதா தது³ப⁴யனிஸ்ஸிதா ச க²ந்தா⁴ து³க்க²ஸச்சம், தது³ப⁴யமத்தோ², ‘‘அப்பதிட்ட²ம் அனாயூஹ’’ந்தி அதி⁴ப்பேதஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ படிச்ச²ன்னம் கத்வா தே³ஸனா உபாயோ மானனிக்³க³ண்ஹனவஸேன தஸ்ஸா தே³வதாய ஸச்சாபி⁴ஸமயகாரணபா⁴வதோ பதிட்டா²னாயூஹனபடிக்கே²போபதே³ஸேன சதுரோக⁴னிரத்த²ரணத்தி²கேஹி அந்தத்³வயரஹிதா மஜ்ஜி²மா படிபத்தி படிபஜ்ஜிதப்³பா³தி அயமேத்த² ப⁴க³வதோ ஆணத்தீதி அயம் தே³ஸனாஹாரோ.

பரஸம்ஸயபக்க²ந்த³னதாய ஞாதுகாமதாய ச கத²ம் நூதி புச்சா²வஸேன வுத்தம்? அபி⁴முக²பா⁴வதோ ஏகபுக்³க³லபா⁴வதோ ச ‘‘த்வ’’ந்தி வுத்தம். பரமுக்கம்ஸக³தஸ்ஸ க³ருபா⁴வஸ்ஸ அனஞ்ஞயோக்³யஸ்ஸ ஸத்³த⁴ம்மது⁴ரஸ்ஸ பரிதீ³பனதோ ஸாதூ⁴தி மரிஸஸீலாதி³கு³ணதாய ‘‘மாரிஸா’’தி வுத்தம். அவஹனனதோ ராஸிபா⁴வதோ ச ‘‘ஓக⁴’’ந்தி வுத்தம். ஞாதும் இச்சி²தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ கதத்தா பரியோஸாபிதத்தா ‘‘இதீ’’தி வுத்தம். ஸம்ஸீத³னலக்க²ணஸ்ஸ பதிட்டா²னஸ்ஸ அகாதப்³ப³தோ ஸப்³ப³ஸோ ச அகதத்தா. ‘‘அப்பதிட்ட²’’ந்தி வுத்தம். தயித³ம் அகரணம் ஏகம்ஸிகந்தி கோ²தி அவதா⁴ரணவஸேன வுத்தம். தஸ்ஸ ச அப்பதிட்டா²னஸ்ஸ ஸஸந்ததிக³தத்தா ‘‘த்வ’’ந்தி ச புச்சி²தத்தா ‘‘அஹ’’ந்தி வுத்தம். தே³வதாய ஸம்போ³த⁴னதோ பியாலபனதோ ச, ‘‘ஆவுஸோ’’தி வுத்தம். நிப்³பு³ய்ஹனலக்க²ணஸ்ஸ ஆயூஹனஸ்ஸ அகாதப்³ப³தோ ஸப்³ப³ஸோ ச அகதத்தா அனாயூஹந்தி வுத்தம். திண்ணாகாரஸ்ஸ ஓகா⁴னம் அனிச்சி²தபா⁴வதோ ஏவ தத்த² ஸம்ஸயஸ்ஸ அனபக³தத்தா ஓக⁴தரணஸ்ஸ ச அவிஸேஸத்தா ‘‘யதா² கத²ம் பனா’’தி வுத்தம். ததா² ஸம்ஸீத³னலக்க²ணம் பதிட்டா²னம் ஸம்ஸாரே ச ஸண்டா²னந்தி அனத்த²ந்தரத்தா அபி⁴ன்னகாலிகம். ததா² நிப்³பு³ய்ஹனலக்க²ணம் ஆயூஹனம் ஸம்மாபடிபத்தியா அதிவத்தனந்தி அனத்த²ந்தரத்தா அபி⁴ன்னகாலிகந்தி வுத்தம் ‘‘யதா³ ஸ்வாஹம்…பே… ததா³ஸ்ஸு நிப்³பு³ய்ஹாமீ’’தி. தது³ப⁴யஸ்ஸ படிபக்க²பா⁴வதோ படிபா³ஹனதோ ச ஓகா⁴திண்ணாதி வுத்தம் ‘‘ஏவம் க்²வாஹம்…பே… ஓக⁴மதரி’’ந்தி.

ஏகபு³த்³த⁴ந்தரந்தரிகத்தா ஸுதூ³ரகாலிகதாய ‘‘சிரஸ்ஸ’’ந்தி வுத்தம். அந்தரா அதி³ட்ட²புப்³ப³தாய விம்ஹயனீயதாய ச ‘‘வதா’’தி வுத்தம். ததா³ உபலப்³ப⁴மானதாய அத்தபச்சக்க²தாய ச ‘‘பஸ்ஸாமீ’’தி வுத்தம். பா³ஹிதபாபதோ ப்³ரஹ்மஸ்ஸ ச அரியமக்³க³ஸ்ஸ அணனதோ படிவிஜ்ஜ²னதோ ‘‘ப்³ராஹ்மண’’ந்தி வுத்தம். கிலேஸஸந்தாபவூபஸமனதோ து³க்க²ஸந்தாபவூபஸமனதோ ச ஸப்³ப³ஸோ நிப்³பு³தத்தா ‘‘பரினிப்³பு³த’’ந்தி வுத்தம். தரணபயோக³ஸ்ஸ நிப்³ப³த்திதத்தா உபரி தரிதப்³பா³பா⁴வதோ ச ‘‘திண்ண’’ந்தி வுத்தம். ஞாணசக்கு²னா ஓலோகேதப்³ப³தோ லுஜ்ஜனதோ பலுஜ்ஜனதோ ச ‘‘லோகே’’தி வுத்தம். விஸயேஸு ஸஞ்ஜனதோ ஜாதபா⁴வதோ ‘‘விஸத்திக’’ந்தி வுத்தம். ஞாணஸ்ஸ பச்சக்க²பா⁴வதோ நிக³மனதோ ச ‘‘இத³’’ந்தி வுத்தம். பா⁴ஸிதத்தா பரிஸமத்தத்தா ச ‘‘அவோசா’’தி வுத்தம். பட²மம் க³ஹிதத்தா பச்சாமஸனதோ ச ‘‘ஸா தே³வதா’’தி வுத்தம். படிக்கே²பஸ்ஸ அபா⁴வதோ அத்த²ஸ்ஸ அனுமோதி³தப்³ப³தோ ‘‘ஸமனுஞ்ஞோ’’தி வுத்தம். வினேய்யானம் ஸாஸனதோ பரமத்த²ஸம்பத்திதோ ச ‘‘ஸத்தா²’’தி வுத்தம். சக்கு²பதா²திக்கமேன திரோபா⁴வூபக³மனதோ ‘‘அந்தரதா⁴யீ’’தி வுத்தந்தி அயம் அனுபத³விசயதோ விசயஹாரோ.

அப்பதிட்டா²னானாயூஹனேஹி ஓக⁴தரணம் யுஜ்ஜதி கிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ரவிஜஹனேன பாரஸம்பத்திஸமிஜ்ஜ²னதோ. ஸப்³ப³கிலேஸ-தண்ஹாதி³ட்டி²-தண்ஹாயதன-ஸஸ்ஸதாதி³வஸேன ஸந்திட்ட²தோ ஸம்ஸாரே ஸம்ஸீத³னம் ஹோதீதி யுஜ்ஜதி காரணஸ்ஸ ஸுப்பதிட்டி²தபா⁴வதோ. அபி⁴ஸங்க²ரணகிச்சே கிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ரே விஜ்ஜமானே ஸப்³ப³தி³ட்டா²பி⁴னிவேஸ-அதிதா⁴வனாபி⁴னிவேஸாதீ³னம் வஸேன ஆயூஹந்தஸ்ஸ ஸம்ஸாரமஹோகே⁴ன நிப்³பு³ய்ஹனம் ஹோதீதி யுஜ்ஜதி ஸம்மாபடிபத்தியா அதிவத்தனதோ. ப்³ரஹ்மஸ்ஸ அரியமக்³க³ஸ்ஸ அணனதோ படிவிஜ்ஜ²னதோ ப்³ராஹ்மணபா⁴வோ யுஜ்ஜ்ஜதி பா³ஹிதபாபத்தா. ஸம்மதே³வ ஸந்தத⁴ம்மஸமதி⁴க³மதோ பரினிப்³பு³தபா⁴வோ யுஜ்ஜதி ஸப்³ப³ஸோ ஸவாஸனபஹீனகிலேஸத்தா. ததா² ச விஸத்திகாய திண்ணபா⁴வோ யுஜ்ஜதி யதா² யாய லேஸோபி ந தி³ஸ்ஸதி, ஏவம் அக்³க³மக்³கே³ன தஸ்ஸா ஸமுச்சி²ன்னத்தாதி அயம் யுத்திஹாரோ.

கிலேஸவட்டவஸேன பதிட்டா²னம் விஸேஸதோ கம்மவட்டஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். அபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன ஆயூஹனஞ்ச விபாகவட்டஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். அப்பதிட்டா²னானாயூஹனானி ஓக⁴தரணஸ்ஸ பத³ட்டா²னம், ஓக⁴தரணம் அனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னஸ்ஸ. தண்ஹாவஸேன பதிட்டா²னஸ்ஸ அஸ்ஸாதா³னுபஸ்ஸிதா பத³ட்டா²னம். தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘ஸம்யோஜனியேஸு, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஸு அஸ்ஸாதா³னுபஸ்ஸினோ தண்ஹா பவட்³ட⁴தீ’’தி (ஸம். நி. 2.52, 56).

க²ந்தா⁴விஜ்ஜா-ப²ஸ்ஸ-ஸஞ்ஞா-விதக்காயோனிஸோமனஸிகார-பாபமித்தபரதோகோ⁴ஸா தி³ட்டி²வஸேன பதிட்டா²னஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். யதா²ஹ – படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ (படி. ம. 1.124) ‘‘க²ந்தா⁴பி தி³ட்டி²ட்டா²னம், அவிஜ்ஜாபி தி³ட்டி²ட்டா²ன’’ந்திஆதி³. தண்ஹாதி³ட்டா²பி⁴னந்த³னஅவஸேஸகிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன ஆயூஹனஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். இமினா நயேன யதா²ரஹம் தண்ஹாதி³ட்டா²தி³வஸேன பதிட்டா²னாயூஹனானம் பத³ட்டா²னபா⁴வோ வத்தப்³போ³. ஸேஸமேத்த² பாளிதோ ஏவ ஸுனித்³தா⁴ரியம். அயம் பத³ட்டா²னஹாரோ.

அப்பதிட்ட²ம் அனாயூஹந்தி பதிட்டா²னாயூஹனபடிக்கே²பேன விஸ்ஸஜ்ஜேந்தேன நிய்யானாவஹா ஸம்மாபடிபத்தி க³ஹிதா ஏகந்ததோ ஓக⁴னித்த²ரணூபாயபா⁴வதோ. தக்³க³ஹணேன ச ஸப்³பே³பி ஸத்ததிம்ஸ போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மா க³ஹிதா ஹோந்தி நிய்யானலக்க²ணேன ஏகலக்க²ணத்தாதி அயம் லக்க²ணஹாரோ.

நிதா³னமஸ்ஸா தே³வதாய ஓக⁴தரணாகாரஸ்ஸ யாதா²வதோ அனவபோ³தோ⁴தி வுத்தோவாயமத்தோ². அஞ்ஞேபி யே இமம் தே³ஸனம் நிஸ்ஸாய ஓக⁴தரணூபாயம் படிவிஜ்ஜ²ந்தி, தேபி இமிஸ்ஸா தே³ஸனாய நிதா³னந்தி த³ட்ட²ப்³பா³. ‘‘கத²ம் நு கோ² இமம் தே³ஸனம் நிஸ்ஸாய ஸம்மதே³வ படிவிஜ்ஜ²ந்தா சதுப்³பி³த⁴ம்பி ஓக⁴ம் தரந்தா ஸகலஸம்ஸாரமஹோக⁴தோ நித்த²ரேய்யும், பரே ச தத்த² பதிட்ட²பேய்யு’’ந்தி அயமேத்த² ப⁴க³வதோ அதி⁴ப்பாயோ. பத³னிப்³ப³சனம் நிருத்தம், தம் ‘‘ஏவ’’ந்திஆதி³னிதா³னபதா³னம் ‘‘கத²’’ந்திஆதி³பாளிபதா³னஞ்ச அட்ட²கதா²ய தஸ்ஸா லீனத்த²வண்ணனாய ச வுத்தனயானுஸாரேன ஸுகரத்தா அதிவித்தா²ரப⁴யேன ந வித்தா²ரயிம்ஹ.

பத³-பத³த்த²-தே³ஸனா-நிக்கே²ப-ஸுத்தஸந்தி⁴-வஸேன பஞ்சவிதா⁴ ஸந்தி⁴. தத்த² பத³ஸ்ஸ பத³ந்தரேன ஸம்ப³ந்தோ⁴ பத³ஸந்தி⁴. ததா² பத³த்த²ஸ்ஸ பத³த்த²ந்தரேன ஸம்ப³ந்தோ⁴ பத³த்த²ஸந்தி⁴, யோ ‘‘கிரியாகாரகஸம்ப³ந்தோ⁴’’தி வுத்தோ. நானானுஸந்தி⁴கஸ்ஸ தம்தம்அனுஸந்தீ⁴தி ஸம்ப³ந்தோ⁴, ஏகானுஸந்தி⁴கஸ்ஸ பன புப்³பா³பரஸம்ப³ந்தோ⁴ தே³ஸனாஸந்தி⁴, யா அட்ட²கதா²யம் ‘‘புச்சா²னுஸந்தி⁴ அஜ்ஜா²ஸயானுஸந்தி⁴ யதா²னுஸந்தீ⁴’’தி திதா⁴ விப⁴த்தா. அஜ்ஜா²ஸயோ சேத்த² அத்தஜ்ஜா²ஸயோ பரஜ்ஜா²ஸயோதி த்³விதா⁴ வேதி³தப்³போ³. நிக்கே²பஸந்தி⁴ சதுன்னம் ஸுத்தனிக்கே²பானம் வஸேன வேதி³தப்³பா³. யம் பனேத்த² வத்தப்³ப³ம், தம் பபஞ்சஸூத³னீடீகாயம் வுத்தனயேன க³ஹேதப்³ப³ம். ஸுத்தஸந்தி⁴ இத⁴ பட²மனிக்கே²பவஸேன வேதி³தப்³பா³.

‘‘கஸ்மா பனேத்த² ஓக⁴தரணஸுத்தமேவ பட²மம் நிக்கி²த்த’’ந்தி நாயமனுயோகோ³ கத்த²சி ந பவத்ததி? அபிச ‘‘அப்பதிட்ட²ம் அனாயூஹம் ஓக⁴மதரி’’ந்தி பதிட்டா²னாயூஹனபடிக்கே²பவஸேன அந்தத்³வயவிவஜ்ஜனமுகே²ன வா மஜ்ஜி²மாய படிபதா³ய விபா⁴வனதோ ஸப்³ப³பட²மமித³ம் ஸுத்தம் இத⁴ நிக்கி²த்தம். அந்தத்³வயம் அனுபக³ம்ம மஜ்ஜி²மாய படிபத்தியா ஸங்காஸனபரஞ்ஹி பு³த்³தா⁴னம் ஸாஸனந்தி. யம் பன ஏகிஸ்ஸா தே³ஸனாய தே³ஸனந்தரேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ஸந்த³னம், அயம்பி தே³ஸனாஸந்தி⁴. ஸா இத⁴ ஏவம் வேதி³தப்³பா³ –

‘‘அப்பதிட்ட²ம்…பே… அனாயூஹம் ஓக⁴மதரி’’ந்தி அயம் தே³ஸனா –

‘‘ஸப்³ப³தா³ ஸீலஸம்பன்னோ, பஞ்ஞவா ஸுஸமாஹிதோ;

ஆரத்³த⁴வீரியோ பஹிதத்தோ, ஓக⁴ம் தரதி து³த்தரம்.

‘‘விரதோ காமஸஞ்ஞாய, ரூபஸம்யோஜனாதிகோ³;

நந்தீ³ராக³பரிக்கீ²ணோ, ஸோ க³ம்பீ⁴ரே ந ஸீத³தி; (ஸம். நி. 1.96);

ஸத்³தா⁴ய தரதி ஓக⁴ம், அப்பமாதே³ன அண்ணவம். (ஸம். நி. 1.246; ஸு. நி. 186);

‘‘பஞ்ச சி²ந்தே³ பஞ்ச ஜஹே, பஞ்ச சுத்தரி பா⁴வயே;

பஞ்சஸங்கா³திகோ³ பி⁴க்கு², ஓக⁴திண்ணோதி வுச்சதி. (ஸம். நி. 1.5; த⁴. ப. 370);

‘‘தஸ்மா ஜந்து ஸதா³ ஸதோ, காமானி பரிவஜ்ஜயே;

தே பஹாய தரே ஓக⁴ம், நாவம் ஸித்வாவ பாரகூ³. (ஸு. நி. 777; மஹானி. 6; நேத்தி. 5);

‘‘ஏகாயனம் ஜாதிக²யந்தத³ஸ்ஸீ, மக்³க³ம் பஜானாதி ஹிதானுகம்பீ;

ஏதேன மக்³கே³ன தரிம்ஸு புப்³பே³, தரிஸ்ஸந்தி யே ச தரந்தி ஓக⁴’’ந்தி. (ஸம். நி. 5.384, 409; மஹானி. 191; சூளனி. பாராயனானுகீ³திகா³தா²னித்³தே³ஸ 107; பட²மவக்³க³ 121; நேத்தி. 170) –

ஏவமாதீ³ஹி தே³ஸனாஹி ஸம்ஸந்த³தீதி அயம் சதுப்³யூஹோ ஹாரோ.

அப்பதிட்ட²ம் அனாயூஹந்தி ஏத்த² ஸம்கிலேஸவஸேன பதிட்டா²னம் ஆயூஹனஞ்ச. தேன அயோனிஸோமனஸிகாரோ தீ³பிதோ, ஸந்தகிலேஸவஸேன அனாயூஹனேன யோனிஸோமனஸிகாரோ. தத்த² அயோனிஸோமனஸிகரோதோ தண்ஹாவிஜ்ஜா பவட்³ட⁴தி. தேஸு தண்ஹாக³ஹணேன ச தண்ஹாமூலகா த⁴ம்மா ஆவத்தந்தி. அவிஜ்ஜாக³ஹணேன அவிஜ்ஜாமூலகம் ஸப்³ப³ம் ப⁴வசக்கம் ஆவத்ததி. யோனிஸோமனஸிகாரக்³க³ஹணேன ச யோனிஸோமனஸிகாரமூலகா த⁴ம்மா ஆவத்தந்தி சதுப்³பி³த⁴ஞ்ச ஸம்பத்திசக்கம். பதிட்டா²னாயூஹனபடிக்கே²பேன பன ஸம்மாபடிபத்தி தீ³பிதா, ஸா ச ஸங்கே²பதோ ஸீலாதி³ஸங்க³ஹா. தத்த² ஸீலக்³க³ஹணேன ஏகாத³ஸ ஸீலானிஸம்ஸா ஆவத்தந்தி, ஸமாதி⁴க்³க³ஹணேன பஞ்சங்கி³கோ ஸம்மாஸமாதி⁴ பஞ்சஞ்ஞாணிகோ ஸம்மாஸமாதி⁴ ஸமாதி⁴பரிக்கா²ரா ச ஆவத்தந்தி. பஞ்ஞாக³ஹணேன பஞ்ஞா ச ஸம்மாதி³ட்டீ²தி ஸம்மாதி³ட்டி²ஸுத³ஸ்ஸனா ஸப்³பே³பி அரியமக்³க³த⁴ம்மா ஆவத்தந்தீதி அயம் ஆவத்தோ ஹாரோ.

பதிட்டா²னம் கிலேஸாதி³வஸேன ஸத்தவித⁴ம். ஆயூஹனம் அபி⁴ஸங்கா²ராதி³வஸேன ஸத்தவித⁴ம். ததா² தப்படிபக்க²தோ அப்பதிட்டா²னம் அனாயூஹனஞ்ச. அயமேத்த² த⁴ம்மவிப⁴த்தி. பத³ட்டா²னபூ⁴மிவிப⁴த்தியோ பன ஹேட்டா² வுத்தனயானுஸாரேன வேதி³தப்³பா³. அயம் விப⁴த்திஹாரோ.

புப்³ப³பா⁴க³ப்படிபத³ம் ஸம்மதே³வ ஸம்பாதே³த்வா ஸமத²விபஸ்ஸனம் யுக³னத்³த⁴ம் கத்வா பா⁴வனம் உஸ்ஸக்கேந்தோ கிலேஸாதீ³னம் தூ³ரீகரணதோ தேஸம் வஸேன அஸம்ஸீத³ந்தோ அனிப்³பு³ய்ஹந்தோ அப்பதிட்ட²ம் அனாயூஹம் ஓக⁴ம் தரதி. கிலேஸாதீ³னம் வஸேன பன ஸம்ஸீத³ந்தோ நிப்³பு³ய்ஹந்தோ ஸம்ஸாரே பதிட்டா²னதோ ஆயதிம் புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தியா ஆயூஹனதோ ஓக⁴ம் ந தரதீதி அயம் பரிவத்தோ ஹாரோ.

அப்பதிட்ட²ம் அஸந்திட்ட²ந்தோ அஸம்ஸீத³ந்தோ அனிப்³பி³ஸம் அனவினிப்³பி³ஸந்தி பரியாயவசனம், அனாயூஹம் அனிப்³பு³ய்ஹந்தோ அசேதேந்தோ அபகப்பேந்தோதி பரியாயவசனம், ஓக⁴ம் கிலேஸஸமுத்³த³ந்தி பரியாயவசனம், அதரி அதிக்கமி அச்சவாயீதி பரியாயவசனம். இமினா நயேன ஸேஸபதே³ஸுபி பரியாயவசனம் வேதி³தப்³ப³ந்தி அயம் வேவசனோ ஹாரோ.

அப்பதிட்ட²ம் அனாயூஹந்தி ஏத்த² பதிட்ட²ம் ஆயூஹந்தி கிலேஸானம் கிச்சகரணபஞ்ஞத்தி. பரியுட்டா²னானம் விபா⁴வனபஞ்ஞத்தி. அபி⁴ஸங்கா²ரானம் விருஹனபஞ்ஞத்தி. தண்ஹாய அஸ்ஸாத³பஞ்ஞத்தி. தி³ட்டி²யா பரினிப்ப²ந்த³னபஞ்ஞத்தி. ப⁴வதி³ட்டி²யா ப⁴வாபி⁴னிவேஸபஞ்ஞத்தி. விப⁴வதி³ட்டி²யா விபல்லாஸபஞ்ஞத்தி. காமஸுகா²னுயோக³ஸ்ஸ காமேஸு அனுகி³ஜ்ஜ²னபஞ்ஞத்தி. அத்தகிலமதா²னுயோக³ஸ்ஸ அத்தபரிதாபனபஞ்ஞத்தி. அப்பதிட்ட²ம் அனாயூஹந்தி பன அபி⁴ஞ்ஞேய்யத⁴ம்மானம் அபி⁴ஞ்ஞாபஞ்ஞத்தி. பரிஞ்ஞேய்யத⁴ம்மானம் பரிஞ்ஞாபஞ்ஞத்தி. ஓக⁴மதரிந்தி பஹாதப்³ப³த⁴ம்மானம் பஹானபஞ்ஞத்தி. மக்³க³ஸ்ஸ பா⁴வனாபஞ்ஞத்தி. நிரோத⁴ஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாபஞ்ஞத்தீதி அயம் பஞ்ஞத்திஹாரோ.

அப்பதிட்ட²ம் அனாயூஹந்தி ஏத்த² பதிட்டா²னாயூஹனக்³க³ஹணேன ஓக⁴க்³க³ஹணேன ச ஸமுத³யஸச்சம் க³ஹிதம். அப்பதிட்ட²ம் அனாயூஹம் அதரிந்தி பன பத³த்தயேன மக்³க³ஸச்சம் க³ஹிதம், ஹேதுக³ஹணேன ச ஹேதுமதோ க³ஹணம் ஸித்³த⁴மேவாதி து³க்க²னிரோத⁴ஸச்சானி அத்த²தோ க³ஹிதானேவாதி அயம் ஸச்சேஹி ஓதரணா. தத்த² யே லோகியா பஞ்சக்க²ந்தா⁴, யேஸம் வஸேன பதிட்டா²னாயூஹனஸித்³தி⁴. யே லோகுத்தரா சத்தாரோ க²ந்தா⁴, யேஸம் வஸேன ஓக⁴தரணஸித்³தி⁴. அயம் க²ந்த⁴முகே²ன ஓதரணா. யே ஏவ பஞ்சக்க²ந்தா⁴ த்³வாத³ஸாயதனானி அட்டா²ரஸ தா⁴துயோ, தே சத்தாரோ க²ந்தா⁴ த்³வாயதனானி த்³வே தா⁴துயோதி அயம் ஆயதனமுகே²ன தா⁴துமுகே²ன ச ஓதரணா. ததா² அப்பதிட்ட²ம் அனாயூஹந்தி ஏத்த² பதிட்டா²னாயூஹனக்³க³ஹணேன கிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ராதீ³னம் க³ஹணம். கிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ராத³யோ ஓகா⁴ ச ஸங்கா²ரக்க²ந்தா⁴ த⁴ம்மாயதனம் த⁴ம்மதா⁴து ச, அப்பதிட்டா²னானாயூஹனக்³க³ஹணேன ஓக⁴தரணவசனேன ச ஸஹ விபஸ்ஸனாய மக்³கோ³ கதி²தோ. ஏவஞ்ச ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴ த⁴ம்மாயதனம் த⁴ம்மதா⁴து ச க³ஹிதாதி ஏவம்பி க²ந்த⁴முகே²ன ஆயதனமுகே²ன தா⁴துமுகே²ன ஓதரணா. விபஸ்ஸனா சே அனிச்சானுபஸ்ஸனா, அனிமித்தமுகே²ன விமோக்க²முக²ம், து³க்கா²னுபஸ்ஸனா சே, அப்பணிஹிதவிமோக்க²முக²ம், அனத்தானுபஸ்ஸனா சே, ஸுஞ்ஞதவிமோக்க²முக²ந்தி ஏவம் விமோக்க²முகே²ன ஓதரணம். மக்³கே³ ஸேக்கா² ஸீலக்க²ந்தா⁴த³யோ த⁴ம்மாயதனத⁴ம்மதா⁴தூ அனாஸவா ச ஏவம்பி கோ² க²ந்தா⁴தி³முகே²ன ஓதரணாதி அயம் ஓதரணோ ஹாரோ.

அப்பதிட்ட²ந்தி ஆரம்போ⁴. அனாயூஹந்தி பத³ஸுத்³தி⁴, நோ ஆரம்ப⁴ஸுத்³தி⁴, ததா² ஓக⁴ந்தி. அதரிந்தி பன பத³ஸுத்³தி⁴ சேவ ஆரம்ப⁴ஸுத்³தி⁴ சாதி அயம் ஸோத⁴னோ ஹாரோ.

அப்பதிட்ட²ம் அனாயூஹந்தி ஸாமஞ்ஞதோ அதி⁴ட்டா²னம் தண்ஹாதி³ட்டி²ஆதி³வஸேன பதிட்டா²னாயூஹனானம் ஸாதா⁴ரணதோ படிக்கே²பசோத³னாதி கத்வா ஓக⁴மதரிந்தி தம் விகப்பேத்வா விஸேஸவசனம். ஓக⁴தரணஞ்ஹி சத்தாரோ அரியமக்³கா³. தத்த² பட²மது³தியமக்³கா³ அவிஸேஸேன தி³ட்டோ²க⁴தரணம், ததியமக்³கோ³ காமோக⁴தரணம், அக்³க³மக்³கோ³ ஸேஸோக⁴தரணந்தி அயம் அதி⁴ட்டா²னோ ஹாரோ.

கிலேஸவஸேன பதிட்டா²னஸ்ஸ அயோனிஸோமனஸிகாரோ ஹேது. அபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன ஆயூஹனஸ்ஸ கிலேஸா ஹேதூ. அப்பதிட்டா²னானாயூஹனானம் பன யதா²க்கமம் யோனிஸோமனஸிகாரபஹானானி ஹேதூ. ஸம்யோஜனியேஸு த⁴ம்மேஸு அஸ்ஸாதா³னுபஸ்ஸனா தண்ஹாவஸேன யதா²ரஹம் தஸ்ஸ ஹேதூ. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘ஸம்யோஜனியேஸு, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஸு அஸ்ஸாதா³னுபஸ்ஸினோ தண்ஹா பவட்³ட⁴தீ’’தி. க²ந்தா⁴விஜ்ஜாப²ஸ்ஸஸஞ்ஞாவிதக்காயோனிஸோமனஸிகாரபாபமித்தபரதோகோ⁴ஸா தி³ட்டி²வஸேன பதிட்டா²னஸ்ஸ ஹேதூ. தேனாஹ – படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ ‘‘க²ந்தா⁴பி தி³ட்டி²ட்டா²னம், அவிஜ்ஜாபி தி³ட்டி²ட்டா²ன’’ந்திஆதி³. தண்ஹாபி⁴னந்த³னா அவஸேஸகிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன ஆயூஹனஸ்ஸ ஹேதூ. இமினா நயேன யதா²ரஹம் தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன பதிட்டா²னாயூஹனானம் ஹேதுவிபா⁴கோ³ நித்³தா⁴ரேதப்³போ³, தப்³பி³பரியாயேன அப்பதிட்டா²னானாயூஹனானம். கிலேஸுப்பாத³னே ஹி ஸம்மதே³வ ஆதீ³னவத³ஸ்ஸனம் அப்பதிட்டா²னஸ்ஸ ஹேதூ, அபி⁴ஸங்க²ரணே ஆதீ³னவத³ஸ்ஸனம் அனாயூஹனஸ்ஸ ஹேதூ, விபஸ்ஸனாய உஸ்ஸுக்காபனம் ஓக⁴தரணஸ்ஸ ஹேதூதி அயம் பரிக்கா²ரோ ஹாரோ.

யதா²வுத்தவிபா⁴கே³ஹி பதிட்டா²னாயூஹனேஹி சதுப்³பி³த⁴ஸ்ஸபி ஓக⁴ஸ்ஸ பரிஸுத்³தி⁴. அப்பதிட்டா²னானாயூஹனேஹி பன ஸோதானம் ஸம்வரோ ஸப்³ப³ஸோ பிதா⁴னஞ்சாதி சதுப்³பி³த⁴ஸ்ஸபி ஓக⁴ஸ்ஸ விஸேஸதோ பிதா⁴னம் அப்பவத்திகரணம். அரியமக்³க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய ஹி கிலேஸவஸேன பதிட்டா²னம் அபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன ஆயூஹனம் உபச்சி²ன்னம், தஸ்ஸ ஸப்³பே³பி ஓகா⁴ திண்ணா ஸம்மதிண்ணா பஹீனா ஹோந்தீதி அயம் ஸமாரோபனோ ஹாரோ.

அப்பதிட்ட²ம் அனாயூஹந்தி ஏத்த² பதிட்டா²க³ஹணேன தண்ஹாவிஜ்ஜா க³ஹிதா. தாஸம் ஹி வஸேன ஸத்தோ தத்த² தத்த² ப⁴வே பதிட்டா²தி. ஆயூஹனக்³க³ஹணேன தப்பச்சயா அபி⁴ஸங்கா²ரத⁴ம்மா க³ஹிதா. தத்த² தண்ஹாய விஸேஸதோ ரூபத⁴ம்மா அதி⁴ட்டா²னம், அவிஜ்ஜாய அரூபத⁴ம்மா. தேஸம் யதா²க்கமம் ஸமதோ² ச விபஸ்ஸனா ச படிபக்கா², தே ‘‘அப்பதிட்ட²ம் அனாயூஹம் ஓக⁴மதரி’’ந்தி பதே³ஹி பகாஸிதா ஹோந்தி, தேஸு ஸமத²ஸ்ஸ சேதோவிமுத்தி ப²லம், விபஸ்ஸனாய பஞ்ஞாவிமுத்தி. ததா² ஹி ஸா ‘‘ராக³விராகா³ அவிஜ்ஜாவிராகா³’’தி விஸேஸேத்வா வுச்சதி. தத்த² தண்ஹாவிஜ்ஜா அபி⁴ஸங்கா²ரோ ச ஸமுத³யஸச்சம், தேஸம் அதி⁴ட்டா²னபூ⁴தா ரூபாரூபத⁴ம்மா து³க்க²ஸச்சம், தேஸம் அப்பவத்தி நிரோத⁴ஸச்சம், நிரோத⁴பஜானனா படிபதா³ ஓக⁴தரணபரியாயேன வுத்தா மக்³க³ஸச்சம். தண்ஹாக³ஹணேன சேத்த² மாயா-ஸாடே²ய்யமானாதிமான-மத³ப்பமாத³-பாபிச்ச²தா-பாபமித்ததா-அஹிரிகானோத்தப்பாதி³வஸேன அகுஸலபக்கோ² நேதப்³போ³. அவிஜ்ஜாக³ஹணேன விபரீதமனஸிகார-கோதூ⁴பனாஹ-மக்க²பளாஸ-இஸ்ஸாமச்ச²ரிய-ஸாரம்ப⁴- தோ³வசஸ்ஸதா-ப⁴வதி³ட்டி²ஆதி³வஸேன அகுஸலபக்கோ² நேதப்³போ³. வுத்தவிபரியாயேன அமாயாஅஸாடே²ய்யாதி³அவிபரீதமனஸிகாராதி³வஸேன. ததா² ஸமத²பக்கி²யானம் ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியானம் விபஸ்ஸனாபக்கி²யானம் அனிச்சஸஞ்ஞாதீ³னஞ்ச வஸேன வோதா³னபக்கோ² நேதப்³போ³தி அயம் நந்தி³யாவத்தஸ்ஸ நயஸ்ஸ பூ⁴மி.

ததா² வுத்தனயேன க³ஹிதேஸு தண்ஹாவிஜ்ஜாதப்பக்கி²யத⁴ம்மேஸு தண்ஹா லோபோ⁴, அவிஜ்ஜா மோஹோ, அவிஜ்ஜாய ஸம்பயுத்தோ லோஹிதே ஸதி புப்³போ³ விய தண்ஹாய ஸதி ஸிஜ்ஜ²மானோ ஆகா⁴தோ தோ³ஸோ இதி தீஹி அகுஸலமூலேஹி க³ஹிதேஹி, தப்படிபக்க²தோ ‘‘அப்பதிட்ட²’’ந்திஆதி³வசனேஹி ச தீணி அகுஸலமூலானி தீணி குஸலமூலானி ச ஸித்³தா⁴னி ஏவ ஹோந்தி. இதா⁴பி லோபோ⁴ ஸப்³பா³னி ஸாஸவகுஸலமூலானி ஆயூஹனத⁴ம்மா ச ஸமுத³யஸச்சம், தன்னிப்³ப³த்தா தேஸம் அதி⁴ட்டா²னகோ³சரபூ⁴தா ச உபாதா³னக்க²ந்தா⁴ து³க்க²ஸச்சந்திஆதி³னா ஸச்சயோஜனா யோஜேதப்³பா³. ப²லம் பனேத்த² விமோக்க²த்தயவஸேன நித்³தா⁴ரேதப்³ப³ம், தீஹி அகுஸலமூலேஹி திவித⁴து³ச்சரித-ஸம்கிலேஸமலவிஸமஅகுஸலஸஞ்ஞா-விதக்காதி³வஸேன அகுஸலபக்கோ² நேதப்³போ³, ததா² தீஹி குஸலமூலேஹி திவித⁴ஸுசரித-ஸமகுஸலஸஞ்ஞா-விதக்க-ஸமாதி⁴-விமோக்க²முகா²தி³வஸேன வோதா³னபக்கோ² நேதப்³போ³தி அயம் திபுக்க²லஸ்ஸ நயஸ்ஸ பூ⁴மி.

ததா² வுத்தனயேன க³ஹிதேஸு தண்ஹாவிஜ்ஜாதப்பக்கி²யத⁴ம்மேஸு விஸேஸதோ தண்ஹாதி³ட்டீ²னம் வஸேன அஸுபே⁴ ‘‘ஸுப⁴’’ந்தி, து³க்கே² ‘‘ஸுக²’’ந்தி ச விபல்லாஸா, அவிஜ்ஜாதி³ட்டீ²னம் வஸேன ‘‘அனிச்சே நிச்ச’’ந்தி அனத்தனி ‘‘அத்தா’’தி விபல்லாஸா வேதி³தப்³பா³. தேஸம் படிபக்க²தோ ‘‘அப்பதிட்ட²’’ந்திஆதி³வசனேஹி ச லத்³தே⁴ஹி ஸதிவீரியஸமாதி⁴பஞ்ஞிந்த்³ரியேஹி சத்தாரி ஸதிபட்டா²னானி ஸித்³தா⁴னேவ ஹோந்தி.

தத்த² சதூஹி இந்த்³ரியேஹி சத்தாரோ புக்³க³லா நித்³தி³ஸிதப்³பா³. கத²ம்? து³விதோ⁴ ஹி தண்ஹாசரிதோ முதி³ந்த்³ரியோ திக்கி²ந்த்³ரியோதி, ததா² தி³ட்டி²சரிதோ. தேஸு பட²மோ அஸுபே⁴ ‘‘ஸுப⁴’’ந்தி விபரியேஸக்³கா³ஹீ ஸதிப³லேன யதா²பூ⁴தம் காயஸபா⁴வம் ஸல்லக்கே²ந்தோ பா⁴வனாப³லேன தம் விபல்லாஸம் ஸமுக்³கா⁴தேத்வா ஸம்மத்தனியாமம் ஓக்கமதி. து³தியோ அஸுகே² ‘‘ஸுக²’’ந்தி விபரியேஸக்³கா³ஹீ ‘‘உப்பன்னம் காமவிதக்கம் நாதி⁴வாஸேதீ’’திஆதி³னா வுத்தேன வீரியஸம்வரபூ⁴தேன வீரியப³லேன படிபக்க²ம் வினோதே³ந்தோ பா⁴வனாப³லேன தம் விபல்லாஸம் வித்³த⁴ம்ஸேத்வா ஸம்மத்தனியாமம் ஓக்கமதி. ததியோ அனிச்சே ‘‘நிச்ச’’ந்தி அயாதா²வக்³கா³ஹீ ஸமத²ப³லேன ஸமாஹிதசித்தோ ஸங்கா²ரானம் தங்க²ணிகபா⁴வம் ஸல்லக்கே²ந்தோ பா⁴வனாப³லேன தம் விபல்லாஸம் ஸமுக்³கா⁴தேத்வா ஸம்மத்தனியாமம் ஓக்கமதி. சதுத்தோ² ஸந்ததி-ஸமூஹ-கிச்சாரம்மண-க⁴னவஞ்சிததாய ப²ஸ்ஸாதி³த⁴ம்மபுஞ்ஜமத்தே அனத்தனி ‘‘அத்தா’’தி மிச்சா²பி⁴னிவேஸீ சதுகோடிகஸுஞ்ஞதாமனஸிகாரேன தம் மிச்சா²பி⁴னிவேஸம் வித்³த⁴ம்ஸேத்வா ஸாமஞ்ஞப²லம் ஸச்சி²கரோதி. ஸுப⁴ஸஞ்ஞாஸுக²ஸஞ்ஞாதீ³ஹி சதூஹி வா விபல்லாஸேஹி ஸமுத³யஸச்சம், தேஸமதி⁴ட்டா²னாரம்மணபூ⁴தா பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴ து³க்க²ஸச்சந்திஆதி³னா ஸச்சயோஜனா வேதி³தப்³பா³. ப²லம் பனேத்த² சத்தாரி ஸாமஞ்ஞப²லானி, சதூஹி சேத்த² விபல்லாஸேஹி சதுராஸவோக⁴யோக³-காயக³ந்த²-அக³தி-தண்ஹுப்பாது³பாதா³ன-ஸத்தவிஞ்ஞாணட்டி²தி-அபரிஞ்ஞாதி³வஸேன அகுஸலபக்கோ² நேதப்³போ³, ததா² சதூஹி ஸதிபட்டா²னேஹி சதுப்³பி³த⁴ஜா²ன-விஹாராதி⁴ட்டா²ன-ஸுக²பா⁴கி³யத⁴ம்ம-அப்பமஞ்ஞாஸம்மப்பதா⁴னித்³தி⁴பாதா³தி³வஸேன வோதா³னபக்கோ² நேதப்³போ³தி அயம் ஸீஹவிக்கீளிதஸ்ஸ நயஸ்ஸ பூ⁴மி.

இமேஸம் பன திண்ணம் அத்த²னயானம் ஸித்³தி⁴யா வோஹாரனயத்³வயம் ஸித்³த⁴மேவ ஹோதி. ததா² ஹி அத்த²னயானம் தி³ஸாபூ⁴தத⁴ம்மாலோசனம் தி³ஸாலோசனம், தேஸம் ஸமானயனம் அங்குஸோதி பஞ்சபி நயா இத⁴ நியுத்தாதி வேதி³தப்³பா³. இத³ஞ்ச ஸுத்தம் ஸோளஸவிதே⁴ ஸுத்தந்தபட்டா²னே நிப்³பே³த⁴ஸேக்க²பா⁴கி³யம் ப்³யதிரேகமுகே²ன பதிட்டா²னாயூஹனானி க³ஹிதானீதி ஸம்கிலேஸனிப்³பே³த⁴ஸேக்க²பா⁴கி³யம் சாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அட்ட²வீஸதிவிதே⁴ பன ஸுத்தந்தபட்டா²னே லோகியலோகுத்தரம் ஸத்தாதி⁴ட்டா²னம் ஞாணஞேய்யம் த³ஸ்ஸனபா⁴வனம் ஸகவசனம் விஸ்ஸஜ்ஜனீயம் குஸலம் அனுஞ்ஞாதந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

ஓக⁴தரணஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. நிமோக்க²ஸுத்தவண்ணனா

2. பட²மமாக³தந்தி ஸம்வண்ணனாவஸேன பட²மஸுத்தாதீ³ஸு பட²மம் ஆக³தபத³ம். உத்தானத்த²ந்தி பாகடத்த²ம். அபுப்³ப³ம்யேவ ஹி து³விஞ்ஞேய்யத்த²ஞ்ச பத³ம் ஸம்வண்ணேதப்³ப³ம். நோதி புச்சா²யம் நு-ஸத்³தே³ன ஸமானத்தோ² நிபாதோதி ஆஹ ‘‘ஜானாஸி நோதி ஜானாஸி நூ’’தி. வட்டதோ நிமுச்சந்தி தேன ஸத்தாதி நிமோக்கோ², மக்³கோ³. ஸோ ச பமுச்சந்தி தேனாதி பமோக்கோ², பமுச்சனந்தே பன அதி⁴க³ந்தப்³ப³த்தாப²லம் ‘‘பமோக்கோ²’’தி வுத்தம், யதா² அரஹத்தம் ‘‘ராக³க்க²யோ தோ³ஸக்க²யோ மோஹக்க²யோ’’தி வுத்தம். தேதி ஸத்தா. விவிச்சதீதி விஸும் அஸம்மிஸ்ஸோ ஹோதி, விக³ச்ச²தீதி அத்தோ². விவிச்சதி து³க்க²ம் ஏதஸ்மாதி விவேகோ. து³தியவிகப்பே பன ஸகலவட்டது³க்க²தோ ஸத்தா நிமுச்சந்தி ஏத்த² பமுச்சந்தி விவிச்சந்தி சாதி நிமோக்கோ² பமோக்கோ² விவேகோ, நிப்³பா³னந்தி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஏத்தா²தி ச நிமித்தத்தே² பு⁴ம்மவசனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். அவதா⁴ரணத்தோ² கோ²-காரோ ‘‘அஸ்ஸோஸி கோ²’’திஆதீ³ஸு விய.

நந்தீ³மூலகோ ப⁴வோ நந்தீ³ப⁴வோ புரிமபதே³ உத்தரபத³லோபேன ‘‘ஸாகப⁴க்கோ² பத்த²வோ ஸாகபத்த²வோ’’தி யதா². பட²மம் கம்மவட்டபதா⁴னம் அத்த²ம் வத்வா புன கிலேஸகம்மானம் வஸேன உப⁴யப்பதா⁴னம் அத்த²ம் வத³ந்தோ ‘‘நந்தி³யா சா’’திஆதி³மாஹ. புரிமனயேதி நந்தீ³மூலகோ கம்மப⁴வோ நந்தீ³ப⁴வோதி ஏதஸ்மிம் பக்கே². நந்தீ³ப⁴வேனாதி நந்தீ³ப⁴வபதே³ன. திவித⁴கம்மாபி⁴ஸங்கா²ரவஸேனாதி புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ராதி³வஸேன காயஸங்கா²ராதி³வஸேன ச திப்பகாரஸ்ஸ கம்மாபி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸ வஸேன. ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴ க³ஹிதோ சேதனாபதா⁴னத்தா ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ. ஸஞ்ஞாவிஞ்ஞாணேஹீதி ‘‘ஸஞ்ஞாவிஞ்ஞாணஸங்க²யா’’தி ஏவம் வுத்தஸஞ்ஞாவிஞ்ஞாணபதே³ஹி. தம்ஸம்பயுத்தா சாதி தேன யதா²வுத்தஸங்கா²ரக்க²ந்தே⁴ன ஸமம் யுத்தா ஏவ. த்³வே க²ந்தா⁴தி ஸஞ்ஞாவிஞ்ஞாணக்க²ந்தா⁴.

நனு ஏத்த² வேத³னாக்க²ந்தோ⁴ ந க³ஹிதோதி? நோ ந க³ஹிதோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தேஹி பனா’’திஆதி³மாஹ. தீஹி க²ந்தே⁴ஹீதி ஸஞ்ஞாஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணக்க²ந்தே⁴ஹி. க³ஹிதாவ அவினாபா⁴வதோ. ந ஹி வேத³னாரஹிதோ கோசி சித்துப்பாதோ³ அத்தி². அனுபாதி³ண்ணகானந்தி குஸலாகுஸலானம். ந ஹேத்த² கிரியாக²ந்தா⁴னம் அப்பவத்தி அதி⁴ப்பேதா. அப்பவத்திவஸேனாதி அனுப்பத்தித⁴ம்மதாபத்திவஸேன. நிப்³ப³த்தனவஸேன கம்மகிலேஸேஹி உபாதீ³யதீதி உபாதி³, பஞ்சக்க²ந்தா⁴. உபாதி³னோ ஸேஸோ உபாதி³ஸேஸோ, ஸஹ உபாதி³ஸேஸேனாதி ஸஉபாதி³ஸேஸம். நிப்³பா³னம் கதி²தம் ஸகலகம்மகிலேஸவூபஸமத்த²ஸ்ஸ ஜோதிதத்தா. ஹேட்டா² த்³வீஹி பதே³ஹி அனுபாதி³ண்ணகக்க²ந்தா⁴ க³ஹிதாதி ‘‘வேத³னான’’ந்தி ஏத்த² உபாதி³ண்ணகக்³க³ஹணம் யுத்தந்தி ஆஹ ‘‘உபாதி³ண்ணகவேத³னான’’ந்தி. நிரோதே⁴னாதி தப்படிப³த்³த⁴ச²ந்த³ராக³னிரோத⁴வஸேன நிருஜ்ஜ²னேன. உபஸமேனாதி அச்சந்தூபஸமேன அப்பவத்தனேன. ஏவஞ்ச கத்வா ச-ஸத்³த³க்³க³ஹணம் ஸமத்தி²தம் ஹோதி. தேஸந்தி தஸ்ஸா வேத³னாய தம்ஸம்பயுத்தானஞ்ச திண்ணம் க²ந்தா⁴னம். வத்தா²ரம்மணவஸேனாதி வத்து²பூ⁴தானம் ச²ன்னம் ஆரம்மணபூ⁴தானஞ்ச ஸப்³பே³ஸம்பி உபாதி³ண்ணகரூபத⁴ம்மானம் வஸேன.

கஸ்மா பன ஹேட்டா² சத்தாரோ அரூபக்க²ந்தா⁴யேவ வுத்தா, ரூபக்க²ந்தோ⁴ ந க³ஹிதோதி? விஸேஸபா⁴வதோ. ஸஉபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னப்பத்தியஞ்ஹி உபாதி³ண்ணகரூபத⁴ம்மானம் விய அனுபாதி³ண்ணகரூபத⁴ம்மானம் அப்பவத்தியேவ நத்தி². து³தியனயேதி நந்தி³யா ச ப⁴வஸ்ஸ சாதி ஏதம்ஹி பக்கே². நந்தி³க்³க³ஹணேன ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴ க³ஹிதோ தம்ஸஹசரணதோ. உபபத்திப⁴வஸங்கா²தோ ரூபக்க²ந்தோ⁴தி உபாதி³ண்ணகரூபத⁴ம்மமேவ வத³தி. தக்³க³ஹணேனேவ ச தன்னிமித்தகானி உதுஆஹாரஜானி, விஞ்ஞாணக்³க³ஹணேன சித்தஜானீதி சதுஸந்ததிரூபஸ்ஸபேத்த² க³ஹிததா வேதி³தப்³பா³. ஸஞ்ஞாதீ³ஹீதி ஸஞ்ஞாவிஞ்ஞாணவேத³னாக³ஹணேஹி தயோ க²ந்தா⁴ க³ஹிதா, தஞ்ச கோ² உபாதி³ண்ணா அனுபாதி³ண்ணாதி விபா⁴க³ம் அகத்வா அவிஸேஸதோ. அவிஸேஸேன ஹி பஞ்சன்னம் க²ந்தா⁴னம் அப்பவத்தி நிப்³பா³னம். தேனாஹ ‘‘ஏவம்…பே… நிப்³பா³னம் கதி²தம் ஹோதீ’’தி. ‘‘நிப்³பா³ன’’ந்தி ஹி இத⁴ அமதமஹானிப்³பா³னம் அதி⁴ப்பேதம். இமமேவ ச நயந்தி இத³ம் யதா²வுத்தம் து³தியமேவ. சத்தாரோ மஹானிகாயே தா⁴ரேதீதி சதுனிகாயிகோ. ப⁴ண்டி³கனாமகோ தே²ரோ ப⁴ண்டி³கத்தே²ரோ. இதீதி வுத்தப்பகாரபராமஸனம். நிப்³பா³னவஸேனேவாதி பட²மனயே ஸஉபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னஸ்ஸ அனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னஸ்ஸ ச, து³தியே பன ‘‘அமதமஹானிப்³பா³னஸ்ஸா’’தி ஸப்³ப³தா²பி நிப்³பா³னஸ்ஸேவ வஸேன ப⁴க³வா தே³ஸனம் நிட்ட²பேஸி ஸமாபேஸீதி.

நிமோக்க²ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. உபனீயஸுத்தவண்ணனா

3. அனேகத்த²த்தா தா⁴துஸத்³தா³னம் உபஸக்³க³வஸேன அத்த²விஸேஸவாசகோ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘உபனீயதீதி பரிக்கீ²யதி நிருஜ்ஜ²தீ’’தி. வினஸ்ஸதீதி அத்தோ². உபனீயதீதி வா ஸரஸேனேவ ஜீவிதஸ்ஸ மரணூபக³மனம் வுத்தந்தி ஆஹ – ‘‘உபக³ச்ச²தி வா, அனுபுப்³பே³ன மரணம் உபேதீதி அத்தோ²’’தி. காமஞ்சேத்த² ‘‘உபனீயதீ’’தி பத³ம் அபாகடகம்மவிஸேஸம் வுத்தம். யதா² பன ‘‘ஸப்³ப³ம் ஆரோக்³யம் ப்³யாதி⁴பரியோஸானம், ஸப்³ப³ம் யோப்³ப³னம் ஜராபரியோஸானம், ஸப்³ப³ம் ஜீவிதம் மரணபரியோஸான’’ந்தி, ‘‘உபனீயதி ஜீவித’’ந்தி வுத்தத்தா ‘‘மரணம் உபேதீ’’தி வுத்தம். கம்மகத்துவஸேன ஹேதம் வுத்தம்.