நிதா³னவண்ணனா

தத்த² பாதிமோக்க²ந்தி பஅதிமோக்க²ம் அதிபமோக்க²ம் அதிஸேட்ட²ம் அதிஉத்தமந்தி அத்தோ². இதி இமினா வசனத்தே²ன ஏகவித⁴ம்பி ஸீலக³ந்த²பே⁴த³தோ து³வித⁴ம் ஹோதி. ததா² ஹி ‘‘பாதிமோக்க²ஸம்வரஸம்வுதோ விஹரதீ’’தி (ம. நி. 1.69; 3.75; விப⁴. 508) ச ‘‘ஆதி³மேதம் முக²மேதம் பமுக²மேதம் குஸலானம் த⁴ம்மானம், தேன வுச்சதி பாதிமோக்க²’’ந்தி (மஹாவ. 135) ச ஆதீ³ஸு ஸீலம் பாதிமோக்க²ந்தி வுச்சதி, ‘‘உப⁴யானி கோ² பனஸ்ஸ பாதிமோக்கா²னி வித்தா²ரேன ஸ்வாக³தானி ஹோந்தீ’’திஆதீ³ஸு (பாசி. 147; அ. நி. 8.52; 10.33) க³ந்தோ² பாதிமோக்க²ந்தி வுச்சதி. தத்த² ஸீலம் யோ நம் பாதி ரக்க²தி, தம் மோக்கே²தி மோசயதி ஆபாயிகாதீ³ஹி து³க்கே²ஹி, அத்தானுவாதா³தீ³ஹி வா ப⁴யேஹீதி பாதிமோக்க²ம். க³ந்தோ² பன தஸ்ஸ பாதிமோக்க²ஸ்ஸ ஜோதகத்தா பாதிமோக்க²ந்தி வுச்சதி. ஆதி³ம்ஹி பன வுத்தோ வசனத்தோ² உபி⁴ன்னம்பி ஸாதா⁴ரணோ ஹோதி.

தத்தா²யம் வண்ணனா ஸீலபாதிமோக்க²ஸ்ஸாபி யுஜ்ஜதி க³ந்த²பாதிமோக்க²ஸ்ஸாபி, க³ந்தே² ஹி வண்ணிதே தஸ்ஸ அத்தோ² வண்ணிதோவ ஹோதி. தம் பனேதம் க³ந்த²பாதிமோக்க²ம் பி⁴க்கு²பாதிமோக்க²ம் பி⁴க்கு²னிபாதிமோக்க²ந்தி து³வித⁴ம் ஹோதி. தத்த² ‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴’’திஆதி³கம் (மஹாவ. 134) பஞ்சஹி உத்³தே³ஸபரிச்சே²தே³ஹி வவத்தி²தம் பி⁴க்கு²பாதிமோக்க²ம், ‘‘ஸுணாது மே, அய்யே, ஸங்கோ⁴’’திஆதி³கம் சதூஹி உத்³தே³ஸபரிச்சே²தே³ஹி வவத்தி²தம் பி⁴க்கு²னிபாதிமோக்க²ம். தத்த² பி⁴க்கு²பாதிமோக்கே² பஞ்ச உத்³தே³ஸா நாம நிதா³னுத்³தே³ஸோ, பாராஜிகுத்³தே³ஸோ, ஸங்கா⁴தி³ஸேஸுத்³தே³ஸோ, அனியதுத்³தே³ஸோ, வித்தா²ருத்³தே³ஸோதி. தத்த² நிதா³னுத்³தே³ஸோ தாவ ‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴…பே… ஆவிகதா ஹிஸ்ஸ பா²ஸு ஹோதி, தத்தா²யஸ்மந்தே புச்சா²மி, கச்சித்த² பரிஸுத்³தா⁴, து³தியம்பி புச்சா²மி, கச்சித்த² பரிஸுத்³தா⁴, ததியம்பி புச்சா²மி, கச்சித்த² பரிஸுத்³தா⁴, பரிஸுத்³தே⁴த்தா²யஸ்மந்தோ, தஸ்மா துண்ஹீ, ஏவமேதம் தா⁴ரயாமீ’’தி வத்வா ‘‘உத்³தி³ட்ட²ம் கோ² ஆயஸ்மந்தோ நிதா³ன’’ந்திஆதி³னா நயேன அவஸேஸே ஸுதேன ஸாவிதே உத்³தி³ட்டோ² ஹோதி. பாராஜிகுத்³தே³ஸாதீ³னம் பரிச்சே²தா³ நிதா³னஸ்ஸ ஆதி³தோ பட்டா²ய பாராஜிகாதீ³னி ஓஸாபேத்வா யோஜேதப்³பா³. வித்தா²ரோ வித்தா²ரோயேவ. ‘‘அவஸேஸம் ஸுதேன ஸாவேதப்³ப³’’ந்தி (மஹாவ. 150; பரி. 325) வசனதோ பன பாராஜிகுத்³தே³ஸாதீ³ஸு யஸ்மிம் விப்பகதே அந்தராயோ உப்பஜ்ஜதி, தேன ஸத்³தி⁴ம் அவஸேஸம் ஸுதேன ஸாவேதப்³ப³ம். நிதா³னுத்³தே³ஸே பன அனிட்டி²தே ஸுதேன ஸாவேதப்³ப³ம் நாம நத்தி². பி⁴க்கு²னிபாதிமோக்கே² பன அனியதுத்³தே³ஸோ பரிஹாயதி, ஸேஸம் வுத்தனயமேவ. ஏவமேதேஸம் பஞ்சஹி சேவ சதூஹி ச உத்³தே³ஸபரிச்சே²தே³ஹி வவத்தி²தானம் த்³வின்னம்பி பாதிமோக்கா²னம் அயம் வண்ணனா ப⁴விஸ்ஸதி. யஸ்மா பனேத்த² பி⁴க்கு²பாதிமோக்க²ம் பட²மம், தஸ்மா தஸ்ஸ தாவ வண்ணனத்த²மித³ம் வுச்சதி.

‘‘ஸுணாது மே’’திஆதீ³னம், பதா³னம் அத்த²னிச்ச²யம்;

பி⁴க்க²வோ ஸீலஸம்பன்னா, ஸிக்கா²காமா ஸுணந்து மேதி.

ஏத்த² ஹி ஸுணாதூதிஇத³ம் ஸவனாணத்திவசனம். மேதி யோ ஸாவேதி, தஸ்ஸ அத்தனித்³தே³ஸவசனம். ப⁴ந்தேதி ஸகா³ரவஸப்பதிஸ்ஸவசனம். ஸங்கோ⁴தி புக்³க³லஸமூஹவசனம். ஸப்³ப³மேவ சேதம் பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸகேன பட²மம் வத்தப்³ப³வசனம். ப⁴க³வதா ஹி பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸம் அனுஜானந்தேன ராஜக³ஹே வுத்தம், தஸ்மா யோ பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸதி, தேன ஸசே ஸங்க⁴த்தே²ரோ ஹோதி, ‘‘ஆவுஸோ’’தி வத்தப்³ப³ம். ஸசே நவகதரோ ஹோதி, பாளியம் (மஹாவ. 134) ஆக³தனயேனேவ ‘‘ப⁴ந்தே’’தி வத்தப்³ப³ம். ஸங்க⁴த்தே²ரோ வா ஹி பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸேய்ய ‘‘தே²ராதி⁴கம் பாதிமோக்க²’’ந்திவசனதோ (மஹாவ. 154), நவகதரோ வா ‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, யோ தத்த² பி⁴க்கு² ப்³யத்தோ படிப³லோ, தஸ்ஸாதே⁴ய்யம் பாதிமோக்க²’’ந்திவசனதோ (மஹாவ. 155).

‘‘ஸங்கோ⁴’’திஇமினா பன பதே³ன கிஞ்சாபி அவிஸேஸதோ புக்³க³லஸமூஹோ வுத்தோ, அத² கோ² ஸோ த³க்கி²ணேய்யஸங்கோ⁴, ஸம்முதிஸங்கோ⁴ சாதி து³விதோ⁴ ஹோதி. தத்த² த³க்கி²ணேய்யஸங்கோ⁴தி அட்ட² அரியபுக்³க³லஸமூஹோ வுச்சதி. ஸம்முதிஸங்கோ⁴தி அவிஸேஸேன பி⁴க்கு²ஸமூஹோ, ஸோ இத⁴ அதி⁴ப்பேதோ. ஸோ பனேஸ கம்மவஸேன பஞ்சவிதோ⁴ (மஹாவ. 388) ஹோதி – சதுவக்³கோ³ பஞ்சவக்³கோ³ த³ஸவக்³கோ³ வீஸதிவக்³கோ³ அதிரேகவீஸதிவக்³கோ³தி. தத்த² சதுவக்³கே³ன ட²பேத்வா உபஸம்பத³பவாரணஅப்³பா⁴னானி ஸப்³ப³ம் ஸங்க⁴கம்மம் காதும் வட்டதி. பஞ்சவக்³கே³ன ட²பேத்வா மஜ்ஜி²மேஸு ஜனபதே³ஸு உபஸம்பத³ஞ்ச அப்³பா⁴னகம்மஞ்ச ஸப்³ப³ம் ஸங்க⁴கம்மம் காதும் வட்டதி. த³ஸவக்³கே³ன அப்³பா⁴னகம்மமத்தம் ட²பேத்வா ஸப்³ப³ம் ஸங்க⁴கம்மம் காதும் வட்டதி. வீஸதிவக்³கே³ன ந கிஞ்சி ஸங்க⁴கம்மம் காதும் ந வட்டதி, ததா² அதிரேகவீஸதிவக்³கே³ன.ஸோ பன சதுவக்³கா³தி³னா ஸங்கே⁴ன கத்தப்³ப³ம் கம்மம் ஊனகதரேன காதும் ந வட்டதி, அதிரேகேன பன வட்டதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தோ. இமஸ்மிம் பனத்தே² சதுவக்³க³ம் உபாதா³ய ஸப்³போ³பி ஸம்முதிஸங்கோ⁴ அதி⁴ப்பேதோ.

அஜ்ஜுபோஸதோ²தி அஜ்ஜ உபோஸத²தி³வஸோ, ஏதேன அனுபோஸத²தி³வஸம் படிக்கி²பதி. பன்னரஸோதி இமினா அஞ்ஞம் உபோஸத²தி³வஸம் படிக்கி²பதி. தி³வஸவஸேன ஹி தயோ உபோஸதா² சாதுத்³த³ஸிகோ பன்னரஸிகோ ஸாமக்³கி³உபோஸதோ²தி, ஏவம் தயோ உபோஸதா² வுத்தா. தத்த² ஹேமந்தகி³ம்ஹவஸ்ஸானானம் திண்ணம் உதூனம் ததியஸத்தமபக்கே²ஸு த்³வே த்³வே கத்வா ச² சாதுத்³த³ஸிகா, அவஸேஸா அட்டா²ரஸ பன்னரஸிகாதி ஏவம் ஏகஸம்வச்ச²ரே சதுவீஸதி உபோஸதா², இத³ம் தாவ பகதிசாரித்தம். ‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, ஸகிம் பக்க²ஸ்ஸ சாதுத்³த³ஸே வா பன்னரஸே வா பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸிது’’ந்தி (மஹாவ. 136) வசனதோ பன ‘‘ஆக³ந்துகேஹி ஆவாஸிகானம் அனுவத்திதப்³ப³’’ந்திஆதி³வசனதோ (மஹாவ. 178) ச ததா²ரூபபச்சயே ஸதி அஞ்ஞஸ்மிம்பி சாதுத்³த³ஸே உபோஸத²ம் காதும் வட்டதி. புரிமவஸ்ஸம்வுட்டா²னம் பன புப்³ப³கத்திகபுண்ணமா வா, தேஸம்யேவ ஸசே ப⁴ண்ட³னகாரகேஹி உபத்³து³தா பவாரணம் பச்சுக்கட்³ட⁴ந்தி, அத² புப்³ப³கத்திகமாஸஸ்ஸ காளபக்க²சாதுத்³த³ஸோ வா, பச்சி²மகத்திகபுண்ணமா வா, பச்சி²மவஸ்ஸம்வுட்டா²னஞ்ச பச்சி²மகத்திகபுண்ணமா ஏவாதி இமே தயோ பவாரணாதி³வஸாபி ஹோந்தி, இத³ம்பி பகதிசாரித்தமேவ. ததா²ரூபபச்சயே பன ஸதி த்³வின்னம் கத்திகபுண்ணமானம் புரிமேஸு சாதுத்³த³ஸேஸுபி பவாரணம் காதும் வட்டதி. யதா³ பன கோஸம்ப³கக்க²ந்த⁴கே (மஹாவ. 451) ஆக³தனயேன பி⁴ன்னே ஸங்கே⁴ ஓஸாரிதே தஸ்மிம் பி⁴க்கு²ஸ்மிம் ஸங்கோ⁴ தஸ்ஸ வத்து²ஸ்ஸ வூபஸமாய ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸாமக்³கி³ம் கரோதி, ததா³ ‘‘தாவதே³வ உபோஸதோ² காதப்³போ³, பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸிதப்³ப³’’ந்தி (மஹாவ. 475) வசனதோ ட²பேத்வா சாதுத்³த³ஸபன்னரஸே, அஞ்ஞோபி யோ கோசி தி³வஸோ ஸாமக்³கி³உபோஸத²தி³வஸோ நாம ஹோதி, புரிமவஸ்ஸம்வுட்டா²னம் பன கத்திகமாஸப்³ப⁴ந்தரே அயமேவ ஸாமக்³கி³பவாரணாதி³வஸோ நாம ஹோதி. இதி இமேஸு தீஸு தி³வஸேஸு ‘‘பன்னரஸோ’’திஇமினா அஞ்ஞம் உபோஸத²தி³வஸம் படிக்கி²பதி. தஸ்மா ய்வாயம் ‘‘அஜ்ஜுபோஸதோ²’’திவசனேன அனுபோஸத²தி³வஸோ படிக்கி²த்தோ, தஸ்மிம் உபோஸதோ² ந காதப்³போ³யேவ. யோ பனாயம் அஞ்ஞோ உபோஸத²தி³வஸோ, தஸ்மிம் உபோஸதோ² காதப்³போ³. கரோந்தேன பன ஸசே சாதுத்³த³ஸிகோ ஹோதி, ‘‘அஜ்ஜுபோஸதோ² சாதுத்³த³ஸோ’’தி வத்தப்³ப³ம். ஸசே பன்னரஸிகோ ஹோதி, ‘‘அஜ்ஜுபோஸதோ² பன்னரஸோ’’தி வத்தப்³ப³ம். ஸசே ஸாமக்³கி³உபோஸதோ² ஹோதி, ‘‘அஜ்ஜுபோஸதோ² ஸாமக்³கீ³’’தி வத்தப்³ப³ம்.

யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லந்தி ஏத்த² பத்தோ காலோ இமஸ்ஸ கம்மஸ்ஸாதி பத்தகாலம், பத்தகாலமேவ பத்தகல்லம். ததே³தம் இத⁴ சதூஹி அங்கே³ஹி ஸங்க³ஹிதம். யதா²ஹு அட்ட²கதா²சரியா –

‘‘உபோஸதோ² யாவதிகா ச பி⁴க்கூ² கம்மப்பத்தா,

ஸபா⁴கா³பத்தியோ ச ந விஜ்ஜந்தி;

வஜ்ஜனீயா ச புக்³க³லா தஸ்மிம் ந ஹோந்தி,

‘பத்தகல்ல’ந்தி வுச்சதீ’’தி. (மஹாவ. அட்ட². 168);

தத்த² உபோஸதோ²தி தீஸு உபோஸத²தி³வஸேஸு அஞ்ஞதரஉபோஸத²தி³வஸோ. தஸ்மிஞ்ஹி ஸதி இத³ம் ஸங்க⁴ஸ்ஸ உபோஸத²கம்மம் பத்தகல்லம் நாம ஹோதி, நாஸதி. யதா²ஹ ‘‘ந ச, பி⁴க்க²வே, அனுபோஸதே² உபோஸதோ² காதப்³போ³, யோ கரேய்ய, ஆபத்தி து³க்கடஸ்ஸா’’தி (மஹாவ. 183).

யாவதிகா ச பி⁴க்கூ² கம்மப்பத்தாதி யத்தகா பி⁴க்கூ² தஸ்ஸ உபோஸத²கம்மஸ்ஸ பத்தா யுத்தா அனுரூபா, ஸப்³ப³ந்திமேன பரிச்சே²தே³ன சத்தாரோ பகதத்தா, தே ச கோ² ஹத்த²பாஸம் அவிஜஹித்வா ஏகஸீமாயம் டி²தா.

ஸீமா ச நாமேஸா ப³த்³த⁴ஸீமா அப³த்³த⁴ஸீமாதி து³விதா⁴ ஹோதி. தத்த² ஏகாத³ஸ விபத்திஸீமாயோ அதிக்கமித்வா திவித⁴ஸம்பத்தியுத்தா நிமித்தேன நிமித்தம் ஸம்ப³ந்தி⁴த்வா ஸம்மதா ஸீமா ப³த்³த⁴ஸீமா நாம, ‘‘அதிகு²த்³த³கா, அதிமஹதீ, க²ண்ட³னிமித்தா, சா²யானிமித்தா, அனிமித்தா, ப³ஹிஸீமே டி²தா ஸம்மதா, நதி³யா ஸம்மதா, ஸமுத்³தே³ ஸம்மதா, ஜாதஸ்ஸரே ஸம்மதா, ஸீமாய ஸீமம் ஸம்பி⁴ந்த³ந்தேன ஸம்மதா, ஸீமாய ஸீமம் அஜ்ஜோ²த்த²ரந்தேன ஸம்மதா’’தி இமா ஹி ‘‘ஏகாத³ஸஹி ஆகாரேஹி ஸீமதோ கம்மானி விபஜ்ஜந்தீ’’தி (பரி. 486) வசனதோ ஏகாத³ஸ விபத்திஸீமாயோ நாம. தத்த² அதிகு²த்³த³கா நாம யத்த² ஏகவீஸதி பி⁴க்கூ² நிஸீதி³தும் ந ஸக்கோந்தி. அதிமஹதீ நாம யா அந்தமஸோ கேஸக்³க³மத்தேனாபி தியோஜனம் அதிக்கமித்வா ஸம்மதா. க²ண்ட³னிமித்தா நாம அக⁴டிதனிமித்தா வுச்சதி, புரத்தி²மாய தி³ஸாய நிமித்தம் கித்தேத்வா அனுக்கமேனேவ த³க்கி²ணாய பச்சி²மாய உத்தராய தி³ஸாய கித்தேத்வா புன புரத்தி²மாய தி³ஸாய புப்³ப³கித்திதம் படிகித்தேத்வா ட²பேதும் வட்டதி, ஏவம் அக்க²ண்ட³னிமித்தா ஹோதி. ஸசே பன அனுக்கமேன ஆஹரித்வா உத்தராய தி³ஸாய நிமித்தம் கித்தேத்வா தத்தே²வ ட²பேதி, க²ண்ட³னிமித்தா நாம ஹோதி. அபராபி க²ண்ட³னிமித்தா நாம யா அனிமித்துபக³ம் தசஸாரருக்க²ம் வா கா²ணுகம் வா பம்ஸுபுஞ்ஜவாலுகபுஞ்ஜானம் வா அஞ்ஞதரம் அந்தரா ஏகம் நிமித்தம் கத்வா ஸம்மதா. சா²யானிமித்தா நாம பப்³ப³தச்சா²யாதீ³னம் யம் கிஞ்சி சா²யம் நிமித்தம் கத்வா ஸம்மதா. அனிமித்தா நாம ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் நிமித்தானி அகித்தேத்வா ஸம்மதா. ப³ஹிஸீமே டி²தஸம்மதா நாம நிமித்தானி கித்தேத்வா நிமித்தானம் ப³ஹிடி²தேன ஸம்மதா. நதி³யா ஸமுத்³தே³ ஜாதஸ்ஸரே ஸம்மதா நாம ஏதேஸு நதி³ஆதீ³ஸு ஸம்மதா. ஸா ஹி ஏவம் ஸம்மதாபி ‘‘ஸப்³பா³, பி⁴க்க²வே, நதீ³ அஸீமா, ஸப்³போ³ ஸமுத்³தோ³ அஸீமோ, ஸப்³போ³ ஜாதஸ்ஸரோ அஸீமோ’’தி (மஹாவ. 147) வசனதோ அஸம்மதாவ ஹோதி. ஸீமாய ஸீமம் ஸம்பி⁴ந்த³ந்தேன ஸம்மதா நாம அத்தனோ ஸீமாய பரேஸம் ஸீமம் ஸம்பி⁴ந்த³ந்தேன ஸம்மதா. ஸசே ஹி போராணகஸ்ஸ விஹாரஸ்ஸ புரத்தி²மாய தி³ஸாய அம்போ³ சேவ ஜம்பூ³ சாதி த்³வே ருக்கா² அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸம்ஸட்ட²விடபா ஹோந்தி, தேஸு அம்ப³ஸ்ஸ பச்சி²மதி³ஸாபா⁴கே³ ஜம்பூ³, விஹாரஸீமா ச ஜம்பு³ம் அந்தோ கத்வா அம்ப³ம் கித்தேத்வா ப³த்³தா⁴ ஹோதி, அத² பச்சா² தஸ்ஸ விஹாரஸ்ஸ புரத்தி²மாய தி³ஸாய விஹாரே கதே ஸீமம் ப³ந்த⁴ந்தா பி⁴க்கூ² தம் அம்ப³ம் அந்தோ கத்வா ஜம்பு³ம் கித்தேத்வா ப³ந்த⁴ந்தி, ஸீமாய ஸீமம் ஸம்பி⁴ன்னா ஹோதி. ஸீமாய ஸீமம் அஜ்ஜோ²த்த²ரந்தேன ஸம்மதா நாம அத்தனோ ஸீமாய பரேஸம் ஸீமம் அஜ்ஜோ²த்த²ரந்தேன ஸம்மதா. ஸசே ஹி பரேஸம் ப³த்³த⁴ஸீமம் ஸகலம் வா தஸ்ஸா பதே³ஸம் வா அந்தோ கத்வா அத்தனோ ஸீமம் ஸம்மன்னதி, ஸீமாய ஸீமம் அஜ்ஜோ²த்த²ரிதா நாம ஹோதி. இதி இமா ஏகாத³ஸ விபத்திஸீமாயோ அதிக்கமித்வா ஸம்மதா.

திவித⁴ஸம்பத்தியுத்தாதி நிமித்தஸம்பத்தியா பரிஸாஸம்பத்தியா கம்மவாசாஸம்பத்தியா ச யுத்தா. தத்த² நிமித்தஸம்பத்தியா யுத்தா நாம பப்³ப³தனிமித்தம், பாஸாணனிமித்தம், வனனிமித்தம், ருக்க²னிமித்தம், மக்³க³னிமித்தம், வம்மிகனிமித்தம், நதி³னிமித்தம், உத³கனிமித்தந்தி ஏவம் வுத்தேஸு அட்ட²ஸு நிமித்தேஸு தஸ்மிம் தஸ்மிம் தி³ஸாபா⁴கே³ யதா²லத்³தா⁴னி நிமித்துபகா³னி நிமித்தானி ‘‘புரத்தி²மாய தி³ஸாய கிம் நிமித்தம், பப்³ப³தோ, ப⁴ந்தே, ஏஸோ பப்³ப³தோ நிமித்த’’ந்திஆதி³னா நயேன ஸம்மா கித்தேத்வா ஸம்மதா. தத்ரேவம் ஸங்கே²பதோ நிமித்துபக³தா வேதி³தப்³பா³ – ஸுத்³த⁴பம்ஸுஸுத்³த⁴பாஸாணஉப⁴யமிஸ்ஸகவஸேன ஹி திவிதோ⁴பி பப்³ப³தோ ஹத்தி²ப்பமாணதோ பட்டா²ய உத்³த⁴ம் நிமித்துபகோ³, ததோ ஓமகதரோ ந வட்டதி. பாஸாணனிமித்தே அயோகு³ளம்பி பாஸாணஸங்க²மேவ க³ச்ச²தி, தஸ்மா யோ கோசி பாஸாணோ உக்கம்ஸவஸேன ஹத்தி²ப்பமாணதோ ஓமகதரம் ஆதி³ம் கத்வா ஹேட்டி²மபரிச்சே²தே³ன த்³வத்திம்ஸபலகு³ளபிண்ட³பரிமாணோ நிமித்துபகோ³, ந ததோ கு²த்³த³கதரோ. பிட்டி²பாஸாணோ பன அதிமஹந்தோபி வட்டதி. வனனிமித்தே அந்தோஸாரேஹி வா அந்தோஸாரமிஸ்ஸகேஹி வா ருக்கே²ஹி சதுபஞ்சருக்க²மத்தம்பி வனம் நிமித்துபக³ம், ததோ ஊனகதரம் ந வட்டதி. ருக்கோ² ஜீவந்தோயேவ அந்தோஸாரோ பூ⁴மியம் பதிட்டி²தோ, அந்தமஸோ உப்³பே³த⁴தோ அட்ட²ங்கு³லோ, பரிணாஹதோ ஸூசித³ண்ட³கப்பமாணோபி நிமித்துபகோ³, ததோ ஓமகதரோ ந வட்டதி. மக்³கோ³ ஜங்க⁴மக்³கோ³ வா ஹோது ஸகடமக்³கோ³ வா, யோ வினிவிஜ்ஜி²த்வா த்³வே தீணி கா³மகே²த்தானி க³ச்ச²தி, தாதி³ஸோ ஜங்க⁴ஸத்த²ஸகடஸத்தே²ஹி வலஞ்ஜியமானோயேவ நிமித்துபகோ³, அவலஞ்ஜிதோ ந வட்டதி. வம்மிகோ பன ஹேட்டி²மபரிச்சே²தே³ன தம்தி³வஸம்ஜாதோ அட்ட²ங்கு³லுப்³பே³தோ⁴ கோ³விஸாணமத்தோபி வம்மிகோ நிமித்துபகோ³, ததோ ஓமகதரோ ந வட்டதி. யம் பன அப³த்³த⁴ஸீமாலக்க²ணே நதி³ம் வக்கா²ம, ஸா நிமித்துபகா³, அஞ்ஞா ந வட்டதி. உத³கம் யம் அஸந்த³மானம் ஆவாடபோக்க²ரணீதளாகஜாதஸ்ஸரலோணிஸமுத்³தா³தீ³ஸு டி²தம், தம் ஆதி³ம் கத்வா அந்தமஸோ தங்க²ணேயேவ பத²வியம் க²ணிதே ஆவாடகே க⁴டேஹி ஆஹரித்வா பூரிதம்பி யாவ கம்மவாசாபரியோஸானா ஸண்ட²மானகம் நிமித்துபக³ம், இதரம் ஸந்த³மானம் வா வுத்தபரிச்சே²த³காலம் அதிட்ட²ந்தம் வா பா⁴ஜனக³தம் வா ந வட்டதீதி.

பரிஸாஸம்பத்தியா யுத்தா நாம ஸப்³ப³ந்திமேன பரிச்சே²தே³ன சதூஹி பி⁴க்கூ²ஹி ஸன்னிபதித்வா யாவதிகா தஸ்மிம் கா³மகே²த்தே ப³த்³த⁴ஸீமம் வா நதி³ஸமுத்³த³ஜாதஸ்ஸரே வா அனோக்கமித்வா டி²தா பி⁴க்கூ², தே ஸப்³பே³ ஹத்த²பாஸே வா கத்வா ச²ந்த³ம் வா ஆஹரித்வா ஸம்மதா.

கம்மவாசாஸம்பத்தியா யுத்தா நாம ‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴, யாவதா ஸமந்தா நிமித்தா கித்திதா’’திஆதி³னா (மஹாவ. 139) நயேன வுத்தாய பரிஸுத்³தா⁴ய ஞத்திது³தியகம்மவாசாய ஸம்மதா. ஏவம் ஏகாத³ஸ விபத்திஸீமாயோ அதிக்கமித்வா திவித⁴ஸம்பத்தியுத்தா நிமித்தேன நிமித்தம் ஸம்ப³ந்தி⁴த்வா ஸம்மதா ஸீமா ‘‘ப³த்³த⁴ஸீமா’’தி வேதி³தப்³பா³. க²ண்ட³ஸீமா ஸமானஸம்வாஸஸீமா அவிப்பவாஸஸீமாதி தஸ்ஸாயேவ பபே⁴தோ³.

அப³த்³த⁴ஸீமா பன கா³மஸீமா, ஸத்தப்³ப⁴ந்தரஸீமா, உத³குக்கே²பஸீமாதி திவிதா⁴. தத்த² யாவதா ஏகம் கா³மக்கே²த்தம், அயம் கா³மஸீமா நாம. அகா³மகே அரஞ்ஞே ஸமந்தா ஸத்தப்³ப⁴ந்தரா ஸத்தப்³ப⁴ந்தரஸீமா நாம. தத்த² அகா³மகம் நாம அரஞ்ஞம் விஞ்ஜா²டவிஆதீ³ஸு வா ஸமுத்³த³மஜ்ஜே² வா மச்ச²ப³ந்தா⁴னம் அக³மனபதே²ஸு தீ³பகேஸு லப்³ப⁴தி. ஸமந்தா ஸத்தப்³ப⁴ந்தராதி மஜ்ஜே² டி²தானம் ஸப்³ப³தி³ஸாஸு ஸத்தப்³ப⁴ந்தரா வினிப்³பே³தே⁴ன சுத்³த³ஸ ஹோந்தி. தத்த² ஏகம் அப்³ப⁴ந்தரம் அட்ட²வீஸதிஹத்த²ப்பமாணம் ஹோதி, அயஞ்ச ஸீமா பரிஸாவஸேன வட்³ட⁴தி, தஸ்மா ஸமந்தா பரிஸாபரியந்ததோ பட்டா²ய அப்³ப⁴ந்தரபரிச்சே²தோ³ காதப்³போ³. ஸசே பன த்³வே ஸங்கா⁴ விஸும் உபோஸத²ம் கரோந்தி, த்³வின்னம் ஸத்தப்³ப⁴ந்தரானம் அந்தரே அஞ்ஞமேகம் ஸத்தப்³ப⁴ந்தரம் உபசாரத்தா²ய ட²பேதப்³ப³ம். யா பனேஸா ‘‘ஸப்³பா³, பி⁴க்க²வே, நதீ³ அஸீமா’’திஆதி³னா (மஹாவ. 147) நயேன நதி³ஆதீ³னம் ஸீமபா⁴வம் படிக்கி²பித்வா புன ‘‘நதி³யா வா, பி⁴க்க²வே, ஸமுத்³தே³ வா ஜாதஸ்ஸரே வா யம் மஜ்ஜி²மஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ ஸமந்தா உத³குக்கே²பா, அயம் தத்த² ஸமானஸம்வாஸா ஏகூபோஸதா²’’தி வுத்தா அயம் உத³குக்கே²பஸீமா நாம. தத்த² யஸ்ஸா த⁴ம்மிகானம் ராஜூனம் காலே அன்வட்³ட⁴மாஸம் அனுத³ஸாஹம் அனுபஞ்சாஹம் அனதிக்கமித்வா தே³வே வஸ்ஸந்தே வலாஹகேஸு விக³தமத்தேஸு ஸோதம் பச்சி²ஜ்ஜதி, அயம் நதி³ஸங்க்²யம் ந க³ச்ச²தி. யஸ்ஸா பன ஈதி³ஸே ஸுவுட்டி²காலே வஸ்ஸானஸ்ஸ சதுமாஸே ஸோதம் ந பச்சி²ஜ்ஜதி, யத்த² தித்தே²ன வா அதித்தே²ன வா ஸிக்கா²கரணீயே ஆக³தலக்க²ணேன திமண்ட³லம் படிச்சா²தே³த்வா அந்தரவாஸகம் அனுக்கி²பித்வா உத்தரந்தியா பி⁴க்கு²னியா ஏகத்³வங்கு³லமத்தம்பி அந்தரவாஸகோ தேமியதி, அயம் ஸமுத்³த³ம் வா பவிஸது தளாகம் வா, பப⁴வதோ பட்டா²ய நதீ³ நாம. ஸமுத்³தோ³ பாகடோயேவ. யோ பன கேனசி க²ணித்வா அகதோ ஸயம்ஜாதோ ஸோப்³போ⁴ ஸமந்ததோ ஆக³தேன உத³கேன பூரிதோ திட்ட²தி, யத்த² நதி³யம் வுத்தப்பகாரே வஸ்ஸகாலே உத³கம் ஸந்திட்ட²தி, அயம் ஜாதஸ்ஸரோ நாம. யோபி நதி³ம் வா ஸமுத்³த³ம் வா பி⁴ந்தி³த்வா நிக்க²ந்தஉத³கேன க²தோ ஸோப்³போ⁴ ஏதம் லக்க²ணம் பாபுணாதி, அயம்பி ஜாதஸ்ஸரோயேவ.

யம் மஜ்ஜி²மஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ ஸமந்தா உத³குக்கே²பாதி யம் டா²னம் தா²மமஜ்ஜி²மஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ ஸமந்ததோ உத³குக்கே²பேன பரிச்சி²ன்னம், தத்த² யதா² அக்க²து⁴த்தா தா³ருகு³ளம் கி²பந்தி, ஏவம் உத³கம் வா வாலுகம் வா ஹத்தே²ன க³ஹேத்வா மஜ்ஜி²மேன புரிஸேன ஸப்³ப³தா²மேன கி²பிதப்³ப³ம், தத்த² யத்த² ஏவம் கி²த்தம் உத³கம் வா வாலுகம் வா பததி, அயம் உத³குக்கே²போ நாம.

அயம் தத்த² ஸமானஸம்வாஸா ஏகூபோஸதா²தி அயம் தேஸு நதி³ஆதீ³ஸு உத³குக்கே²பபரிச்சி²ன்னா ஸீமா ஸமானஸம்வாஸா சேவ ஏகூபோஸதா² ச, அயம் பன ஏதேஸம் நதி³ஆதீ³னம் அந்தோயேவ லப்³ப⁴தி, ந ப³ஹி. தஸ்மா நதி³யா வா ஜாதஸ்ஸரே வா யத்தகம் பதே³ஸம் பகதிவஸ்ஸகாலே சதூஸு மாஸேஸு உத³கம் ஓத்த²ரதி, ஸமுத்³தே³ யஸ்மிம் பதே³ஸே பகதிவீசியோ ஓத்த²ரித்வா ஸண்ட²ஹந்தி, ததோ பட்டா²ய கப்பியபூ⁴மி, தத்த² ட²த்வா உபோஸதா²தி³கம்மம் காதும் வட்டதி. து³ப்³பு³ட்டி²காலே வா கி³ம்ஹே வா நதி³ஜாதஸ்ஸரேஸு ஸுக்கே²ஸுபி ஸா ஏவ கப்பியபூ⁴மி, ஸசே பன ஸுக்கே² ஜாதஸ்ஸரே வாபிம் வா க²ணந்தி, வப்பம் வா கரோந்தி, தம் டா²னம் கா³மக்கே²த்தம் ஹோதி. யா பனேஸா ‘‘கப்பியபூ⁴மீ’’தி வுத்தா, ததோ ப³ஹி உத³குக்கே²பஸீமா ந க³ச்ச²தி, அந்தோயேவ க³ச்ச²தி, தஸ்மா தேஸம் அந்தோ பரிஸாபரியந்ததோ பட்டா²ய ஸமந்தா உத³குக்கே²பபரிச்சே²தோ³ காதப்³போ³. ஸசே பன த்³வே ஸங்கா⁴ விஸும் விஸும் உபோஸதா²தி³கம்மம் கரோந்தி, த்³வின்னம் உத³குக்கே²பானம் அந்தரே அஞ்ஞோ ஏகோ உத³குக்கே²போ உபசாரத்தா²ய ட²பேதப்³போ³. அயஞ்ஹி ஸத்தப்³ப⁴ந்தரஸீமா ச உத³குக்கே²பஸீமா ச பி⁴க்கூ²னம் டி²தோகாஸதோ பட்டா²ய லப்³ப⁴தி. பரிச்சே²த³ப்³ப⁴ந்தரே ஹத்த²பாஸம் விஜஹித்வா டி²தோபி பரிச்சே²த³தோ ப³ஹி அஞ்ஞம் தத்தகம்யேவ பரிச்சே²த³ம் அனதிக்கமித்வா டி²தோபி கம்மம் கோபேதி, இத³ம் ஸப்³ப³அட்ட²கதா²ஸு (மஹாவ. அட்ட². 147) ஸன்னிட்டா²னம். ஏவம் அப³த்³த⁴ஸீமா வேதி³தப்³பா³. இதி இமம் ப³த்³த⁴ஸீமாப³த்³த⁴ஸீமாவஸேன து³வித⁴ம் ஸீமம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம் ‘‘தே ச கோ² ஹத்த²பாஸம் அவிஜஹித்வா ஏகஸீமாயம் டி²தா’’தி. தேஸு ஹி சதூஸு பி⁴க்கூ²ஸு ஏகஸீமாயம் ஹத்த²பாஸம் அவிஜஹித்வா டி²தேஸ்வேவேதம் ஸங்க⁴ஸ்ஸ உபோஸத²கம்மம் பத்தகல்லம் நாம ஹோதி, ந இதரதா². யதா²ஹ ‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, சதுன்னம் பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸிது’’ந்தி (மஹாவ. 168).

ஸபா⁴கா³பத்தியோ ச ந விஜ்ஜந்தீதி ஏத்த² யம் ஸப்³போ³ ஸங்கோ⁴ விகாலபோ⁴ஜனாதி³னா ஸபா⁴க³வத்து²னா லஹுகாபத்திம் ஆபஜ்ஜதி, ஏவரூபா வத்து²ஸபா⁴கா³ ‘‘ஸபா⁴கா³’’தி வுச்சதி, விகாலபோ⁴ஜனபச்சயா ஆபன்னம் பன ஆபத்திஸபா⁴க³ம் அனதிரித்தபோ⁴ஜனபச்சயா ஆபன்னஸ்ஸ ஸந்திகே தே³ஸேதும் வட்டதி. ஸபா⁴கா³பத்தியா பன ஸதி தேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ஏகோ பி⁴க்கு² ஸாமந்தா ஆவாஸா ஸஜ்ஜுகம் பாஹேதப்³போ³ ‘‘க³ச்சா²வுஸோ, தம் ஆபத்திம் படிகரித்வா ஆக³ச்ச², மயம் தே ஸந்திகே ஆபத்திம் படிகரிஸ்ஸாமா’’தி, ஏவஞ்சேதம் லபே⁴த², இச்சேதம் குஸலம், நோ சே லபே⁴த², ப்³யத்தேன பி⁴க்கு²னா படிப³லேன ஸங்கோ⁴ ஞாபேதப்³போ³ ‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴, அயம் ஸப்³போ³ ஸங்கோ⁴ ஸபா⁴க³ம் ஆபத்திம் ஆபன்னோ, யதா³ அஞ்ஞம் பி⁴க்கு²ம் ஸுத்³த⁴ம் அனாபத்திகம் பஸ்ஸிஸ்ஸதி, ததா³ தஸ்ஸ ஸந்திகே தம் ஆபத்திம் படிகரிஸ்ஸதீ’’தி (மஹாவ. 171) வத்வா உபோஸதோ² காதப்³போ³. ஸசே பன வேமதிகோ ஹோதி, ‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴, அயம் ஸப்³போ³ ஸங்கோ⁴ ஸபா⁴கா³ய ஆபத்தியா வேமதிகோ, யதா³ நிப்³பே³மதிகோ ப⁴விஸ்ஸதி, ததா³ தம் ஆபத்திம் படிகரிஸ்ஸதீ’’தி வத்வா உபோஸதோ² காதப்³போ³. ஸசே பனேத்த² கோசி தம் ஸபா⁴க³ம் ஆபத்திம் தே³ஸேதும் வட்டதீதி மஞ்ஞமானோ ஏகஸ்ஸ ஸந்திகே தே³ஸேதி, தே³ஸிதா ஸுதே³ஸிதாவ. அஞ்ஞம் பன தே³ஸனாபச்சயா தே³ஸகோ, படிக்³க³ஹணபச்சயா படிக்³கா³ஹகோ சாதி உபோ⁴பி து³க்கடம் ஆபஜ்ஜந்தி, தம் நானாவத்து²கம் ஹோதி, தஸ்மா அஞ்ஞமஞ்ஞம் தே³ஸேதப்³ப³ம். ஏத்தாவதா தே த்³வே நிராபத்திகா ஹோந்தி, தேஸம் ஸந்திகே ஸேஸேஹி ஸபா⁴கா³பத்தியோ தே³ஸேதப்³பா³ வா ஆரோசேதப்³பா³ வா. ஸசே தே ஏவம் அகத்வா உபோஸத²ம் கரோந்தி, ‘‘பாரிஸுத்³தி⁴ம் ஆயஸ்மந்தோ ஆரோசேதா²’’திஆதி³னா (மஹாவ. 134) நயேன ஸாபத்திகஸ்ஸ உபோஸத²கரணே பஞ்ஞத்தம் து³க்கடம் ஆபஜ்ஜந்தி. ஸசே ஸப்³போ³ ஸங்கோ⁴ ஸபா⁴கா³பத்தியா ஸதி வுத்தவிதி⁴ம் அகத்வா உபோஸத²ம் கரோதி, வுத்தனயேனேவ ஸப்³போ³ ஸங்கோ⁴ ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜதி, தஸ்மா ஸபா⁴கா³பத்தியா ஸதி ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம் நாம ந ஹோதி, தேன வுத்தம் ‘‘ஸபா⁴கா³பத்தியோ ச ந விஜ்ஜந்தீ’’தி. ஏதாஸு ஹி ஸபா⁴கா³பத்தீஸு அவிஜ்ஜமானாஸு விஸபா⁴கா³பத்தீஸு விஜ்ஜமானாஸுபி பத்தகல்லம் ஹோதியேவ.

வஜ்ஜனீயா ச புக்³க³லா தஸ்மிம் ந ஹோந்தீதி ‘‘ந, பி⁴க்க²வே, ஸக³ஹட்டா²ய பரிஸாய பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸிதப்³ப³ம், யோ உத்³தி³ஸேய்ய ஆபத்தி து³க்கடஸ்ஸா’’தி (மஹாவ. 154) வசனதோ க³ஹட்டோ², ‘‘ந, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னியா நிஸின்னபரிஸாய பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸிதப்³ப³’’ந்திஆதி³னா (மஹாவ. 183) நயேன வுத்தா பி⁴க்கு²னீ, ஸிக்க²மானா, ஸாமணேரோ, ஸாமணேரீ, ஸிக்கா²பச்சக்கா²தகோ, அந்திமவத்து²அஜ்ஜா²பன்னகோ, ஆபத்தியா அத³ஸ்ஸனே உக்கி²த்தகோ, ஆபத்தியா அப்படிகம்மே உக்கி²த்தகோ, பாபிகாய தி³ட்டி²யா அப்படினிஸ்ஸக்³கே³ உக்கி²த்தகோ, பண்ட³கோ, தே²ய்யஸம்வாஸகோ, தித்தி²யபக்கந்தகோ, திரச்சா²னக³தோ, மாதுகா⁴தகோ, பிதுகா⁴தகோ அரஹந்தகா⁴தகோ, பி⁴க்கு²னிதூ³ஸகோ, ஸங்க⁴பே⁴த³கோ, லோஹிதுப்பாத³கோ, உப⁴தோப்³யஞ்ஜனகோதி இமே வீஸதி சாதி ஏகவீஸதி புக்³க³லா வஜ்ஜனீயா நாம, தே ஹத்த²பாஸதோ ப³ஹிகரணவஸேன வஜ்ஜேதப்³பா³. ஏதேஸு ஹி திவிதே⁴ உக்கி²த்தகே ஸதி உபோஸத²ம் கரோந்தோ ஸங்கோ⁴ பாசித்தியம் ஆபஜ்ஜதி, ஸேஸேஸு து³க்கடம். ஏத்த² ச திரச்சா²னக³தோதி யஸ்ஸ உபஸம்பதா³ படிக்கி²த்தா, தித்தி²யா க³ஹட்டே²னேவ ஸங்க³ஹிதா. ஏதேபி ஹி வஜ்ஜனீயா நாம. ஏவம் பத்தகல்லம் இமேஹி சதூஹி அங்கே³ஹி ஸங்க³ஹிதந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

ஸங்கோ⁴ உபோஸத²ம் கரேய்யாதிஇமினா யே தே அபரேபி தயோ உபோஸதா² ஸங்கே⁴ உபோஸதோ², க³ணே உபோஸதோ², புக்³க³லே உபோஸதோ²தி, ஏவம் காரகவஸேன தயோ உபோஸதா² வுத்தா, தேஸு இதரே த்³வே படிக்கி²பித்வா ஸங்கே⁴ உபோஸத²மேவ தீ³பேதி. பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸேய்யாதிஇமினா யே தே அபரேபி தயோ உபோஸதா² ஸுத்துத்³தே³ஸோ, பாரிஸுத்³தி⁴உபோஸதோ², அதி⁴ட்டா²னஉபோஸதோ²தி, ஏவம் கத்தப்³பா³காரவஸேன தயோ உபோஸதா² வுத்தா, தேஸு இதரே த்³வே படிக்கி²பித்வா ஸுத்துத்³தே³ஸமேவ தீ³பேதி. ஸுத்துத்³தே³ஸோ நாம பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸோ வுச்சதி, ஸோ து³விதோ⁴ ஓவாத³பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸோ ச ஆணாபாதிமோக்கு²த்³தே³ஸோ ச. தத்த²

‘‘க²ந்தீ பரமம் தபோ திதிக்கா²…பே….

‘‘ஸப்³ப³பாபஸ்ஸ அகரணம்…பே….

‘‘அனூபவாதோ³ அனூபகா⁴தோ’’தி. (தீ³. நி. 2.90; த⁴. ப. 184, 183, 185)

ஆதி³னா நயேன வுத்தா திஸ்ஸோ கா³தா²யோ ஓவாத³பாதிமோக்க²ம் நாம, தம் பு³த்³தா⁴ ஏவ உத்³தி³ஸந்தி, ந ஸாவகா. ‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴’’திஆதி³னா (மஹாவ. 134) நயேன வுத்தம் ஆணாபாதிமோக்க²ம் நாம, தம் ஸாவகா ஏவ உத்³தி³ஸந்தி, ந பு³த்³தா⁴. இத³மேவ ச இமஸ்மிம் அத்தே² ‘‘பாதிமோக்க²’’ந்தி அதி⁴ப்பேதம்.

யே பன இதரே த்³வே உபோஸதா², தேஸு பாரிஸுத்³தி⁴உபோஸதோ² தாவ அஞ்ஞேஸஞ்ச ஸந்திகே, அஞ்ஞமஞ்ஞஞ்ச ஆரோசனவஸேன து³விதோ⁴. தத்த² ய்வாயம் அஞ்ஞேஸம் ஸந்திகே கரீயதி, ஸோபி பவாரிதானஞ்ச அப்பவாரிதானஞ்ச ஸந்திகே கரணவஸேன து³விதோ⁴. தத்த² மஹாபவாரணாய பவாரிதானம் ஸந்திகே பச்சி²மிகாய உபக³தேன வா அனுபக³தேன வா சி²ன்னவஸ்ஸேன வா சாதுமாஸினியம் பன பவாரிதானம் ஸந்திகே புரிமிகாய உபக³தேன வா அனுபக³தேன வா சி²ன்னவஸ்ஸேன வா காயஸாமக்³கி³ம் த³த்வா ‘‘பரிஸுத்³தோ⁴ அஹம், ப⁴ந்தே, ‘பரிஸுத்³தோ⁴’தி மம் தா⁴ரேதா²’’தி திக்க²த்தும் வத்வா காதப்³போ³, ட²பேத்வா ச பன பவாரணாதி³வஸம் அஞ்ஞஸ்மிம் காலே ஆவாஸிகேஹி உத்³தி³ட்ட²மத்தே பாதிமோக்கே² அவுட்டி²தாய வா ஏகச்சாய வுட்டி²தாய வா ஸப்³பா³ய வா வுட்டி²தாய பரிஸாய யே அஞ்ஞே ஸமஸமா வா தோ²கதரா வா ஆக³ச்ச²ந்தி, தேஹி தேஸம் ஸந்திகே வுத்தனயேனேவ பாரிஸுத்³தி⁴ ஆரோசேதப்³பா³. யோ பனாயம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஆரோசனவஸேன கரீயதி, ஸோ ஞத்திம் ட²பேத்வா ச அட்ட²பேத்வா ச கரணவஸேன து³விதோ⁴. தத்த² யஸ்மிம் ஆவாஸே தயோ பி⁴க்கூ² விஹரந்தி, தேஸு உபோஸத²தி³வஸே ஸன்னிபதிதேஸு ஏகேன பி⁴க்கு²னா ‘‘ஸுணந்து மே ஆயஸ்மந்தா அஜ்ஜுபோஸதோ² சாதுத்³த³ஸோ’’தி வா ‘‘பன்னரஸோ’’தி வா வத்வா ‘‘யதா³யஸ்மந்தானம் பத்தகல்லம் மயம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் பாரிஸுத்³தி⁴உபோஸத²ம் கரேய்யாமா’’தி ஞத்தியா ட²பிதாய தே²ரேன பி⁴க்கு²னா ஏகம்ஸம் உத்தராஸங்க³ம் கரித்வா உக்குடிகம் நிஸீதி³த்வா அஞ்ஜலிம் பக்³க³ஹேத்வா ‘‘பரிஸுத்³தோ⁴ அஹம், ஆவுஸோ, ‘பரிஸுத்³தோ⁴’தி மம் தா⁴ரேதா²’’தி (மஹாவ. 168) திக்க²த்தும் வத்தப்³ப³ம். இதரேஹி ‘‘ப⁴ந்தே’’தி வத்வா ஏவமேவ வத்தப்³ப³ம். ஏவம் ஞத்திம் ட²பேத்வா காதப்³போ³. யத்த² பன த்³வே பி⁴க்கூ² விஹரந்தி, தத்ர ஞத்திம் அட்ட²பேத்வா வுத்தனயேனேவ பாரிஸுத்³தி⁴ ஆரோசேதப்³பா³தி அயம் பாரிஸுத்³தி⁴உபோஸதோ².

ஸசே பன ஏகோவ பி⁴க்கு² ஹோதி, ஸப்³ப³ம் புப்³ப³கரணீயம் கத்வா அஞ்ஞேஸம் அனாக³மனம் ஞத்வா ‘‘அஜ்ஜ மே உபோஸதோ² சாதுத்³த³ஸோ’’தி வா ‘‘பன்னரஸோ’’தி வா வத்வா ‘‘அதி⁴ட்டா²மீ’’தி வத்தப்³ப³ம். அயம் அதி⁴ட்டா²னுபோஸதோ²தி ஏவம் கத்தப்³பா³காரவஸேன தயோ உபோஸதா²தி வேதி³தப்³பா³. ஏத்தாவதா நவ உபோஸதா² தீ³பிதா ஹோந்தி. தேஸு தி³வஸவஸேன பன்னரஸிகோ, காரகவஸேன ஸங்கு⁴போஸதோ², கத்தப்³பா³காரவஸேன ஸுத்துத்³தே³ஸோதி ஏவம் திலக்க²ணஸம்பன்னோ உபோஸதோ² இத⁴ நித்³தி³ட்டோ²தி வேதி³தப்³போ³. தஸ்மிம் பவத்தமானே உபோஸத²ம் அகத்வா தத³ஹுபோஸதே² அஞ்ஞம் அபி⁴க்கு²கம் நானாஸம்வாஸகேஹி வா ஸபி⁴க்கு²கம் ஆவாஸம் வா அனாவாஸம் வா வாஸத்தா²ய அஞ்ஞத்ர ஸங்கே⁴ன, அஞ்ஞத்ர அந்தராயா க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ து³க்கடம் ஹோதி.

கிம் ஸங்க⁴ஸ்ஸ புப்³ப³கிச்சந்தி ‘‘ஸங்கோ⁴ உபோஸத²ம் கரேய்யா’’தி ஏவம் உபோஸத²கரணஸம்ப³ந்தே⁴னேவ வுத்தஸ்ஸ ஸங்க⁴ஸ்ஸ உபோஸதே² கத்தப்³பே³ யம் தம் ‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, உபோஸதா²கா³ரம் ஸம்மஜ்ஜிது’’ந்திஆதி³னா (மஹாவ. 159) நயேன பாளியம் ஆக³தம், அட்ட²கதா²ஸு ச –

‘‘ஸம்மஜ்ஜனீ பதீ³போ ச, உத³கம் ஆஸனேன ச;

உபோஸத²ஸ்ஸ ஏதானி, ‘புப்³ப³கரண’ந்தி வுச்சதி.

‘‘ச²ந்த³பாரிஸுத்³தி⁴உதுக்கா²னம், பி⁴க்கு²க³ணனா ச ஓவாதோ³;

உபோஸத²ஸ்ஸ ஏதானி, ‘புப்³ப³கிச்ச’ந்தி வுச்சதீ’’தி. (மஹாவ. அட்ட². 168);

ஏவம் த்³வீஹி நாமேஹி நவவித⁴ம் புப்³ப³கிச்சம் த³ஸ்ஸிதம், கிம் தம் கதந்தி புச்ச²தி. ந ஹி தம் அகத்வா உபோஸத²ம் காதும் வட்டதி, தஸ்மா தே²ரேன ஆணத்தேன அகி³லானேன பி⁴க்கு²னா உபோஸதா²கா³ரம் ஸம்மஜ்ஜிதப்³ப³ம், பானீயம் பரிபோ⁴ஜனீயம் உபட்டா²பேதப்³ப³ம், ஆஸனம் பஞ்ஞாபேதப்³ப³ம், பதீ³போ காதப்³போ³, அகரோந்தோ து³க்கடம் ஆபஜ்ஜதி, தே²ரேனாபி பதிரூபம் ஞத்வா ஆணாபேதப்³ப³ம்.

ச²ந்த³பாரிஸுத்³தீ⁴தி ஏத்த² உபோஸத²கரணத்த²ம் ஸன்னிபதிதே ஸங்கே⁴ ப³ஹி உபோஸத²ம் கத்வா ஆக³தேன ஸன்னிபதிதட்டா²னம் க³ந்த்வா காயஸாமக்³கி³ம் அதே³ந்தேன ச²ந்தோ³ தா³தப்³போ³. யோபி கி³லானோ வா ஹோதி கிச்சப்பஸுதோ வா, தேனாபி பாரிஸுத்³தி⁴ம் தே³ந்தேன ச²ந்தோ³பி தா³தப்³போ³. கத²ம் தா³தப்³போ³? ஏகஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஸந்திகே ‘‘ச²ந்த³ம் த³ம்மி, ச²ந்த³ம் மே ஹர, ச²ந்த³ம் மே ஆரோசேஹீ’’தி (மஹாவ. 165) அயம் அத்தோ² காயேன வா வாசாய வா உப⁴யேன வா விஞ்ஞாபேதப்³போ³, ஏவம் தி³ன்னோ ஹோதி ச²ந்தோ³. அகதூபோஸதே²ன பன கி³லானேன வா கிச்சப்பஸுதேன வா பாரிஸுத்³தி⁴ தா³தப்³பா³. கத²ம் தா³தப்³பா³? ஏகஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஸந்திகே ‘‘பாரிஸுத்³தி⁴ம் த³ம்மி, பாரிஸுத்³தி⁴ம் மே ஹர, பாரிஸுத்³தி⁴ம் மே ஆரோசேஹீ’’தி (மஹாவ. 164) அயம் அத்தோ² காயேன வா வாசாய வா உப⁴யேன வா விஞ்ஞாபேதப்³போ³, ஏவம் தி³ன்னா ஹோதி பாரிஸுத்³தி⁴, தம் பன தே³ந்தேன ச²ந்தோ³பி தா³தப்³போ³. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா ‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, தத³ஹுபோஸதே² பாரிஸுத்³தி⁴ம் தே³ந்தேன ச²ந்த³ம்பி தா³தும், ஸந்தி ஸங்க⁴ஸ்ஸ கரணீய’’ந்தி (மஹாவ. 165). தத்த² பாரிஸுத்³தி⁴தா³னம் ஸங்க⁴ஸ்ஸபி அத்தனோபி உபோஸத²கரணம் ஸம்பாதே³தி, ந அவஸேஸம் ஸங்க⁴கிச்சம். ச²ந்த³தா³னம் ஸங்க⁴ஸ்ஸேவ உபோஸத²கரணஞ்ச ஸேஸகிச்சஞ்ச ஸம்பாதே³தி, அத்தனோ பன உபோஸதோ² அகதோயேவ ஹோதி. தஸ்மா பாரிஸுத்³தி⁴ம் தே³ந்தேன ச²ந்தோ³பி தா³தப்³போ³. புப்³பே³ வுத்தம் பன ஸுத்³தி⁴கச்ச²ந்த³ம் வா இமம் வா ச²ந்த³பாரிஸுத்³தி⁴ம் ஏகேன ப³ஹூனம்பி ஆஹரிதும் வட்டதி. ஸசே பன ஸோ அந்தராமக்³கே³ அஞ்ஞம் பி⁴க்கு²ம் பஸ்ஸித்வா யேஸம் தேன ச²ந்தோ³ வா பாரிஸுத்³தி⁴ வா க³ஹிதா, தேஸஞ்ச அத்தனோ ச ச²ந்த³பாரிஸுத்³தி⁴ம் தே³தி, தஸ்ஸேவ ஸா ஆக³ச்ச²தி, இதரா பன பி³ளாலஸங்க²லிகா ச²ந்த³பாரிஸுத்³தி⁴ நாம ஹோதி, ஸா நாக³ச்ச²தி, தஸ்மா ஸயமேவ ஸன்னிபதிதட்டா²னம் க³ந்த்வா ஆரோசேதப்³ப³ம். ஸசே பன ஸஞ்சிச்ச நாரோசேதி, து³க்கடம் ஆபஜ்ஜதி. ச²ந்த³பாரிஸுத்³தி⁴ பன தஸ்மிம் ஹத்த²பாஸம் உபக³தமத்தேயேவ ஆக³தா ஹோதி.

உதுக்கா²னந்தி ‘‘ஹேமந்தாதீ³னம் உதூனம் ஏத்தகம் அதிக்கந்தம், ஏத்தகம் அவஸிட்ட²’’ந்தி ஏவம் உதூனம் ஆசிக்க²னம். பி⁴க்கு²க³ணனாதி ‘‘ஏத்தகா பி⁴க்கூ² உபோஸத²க்³கே³ ஸன்னிபதிதா’’தி பி⁴க்கூ²னம் க³ணனா. இத³ம்பி ஹி உப⁴யம் கத்வாவ உபோஸதோ² காதப்³போ³. ஓவாதோ³தி பி⁴க்கு²னோவாதோ³. ந ஹி பி⁴க்கு²னீஹி யாசிதம் ஓவாத³ம் அனாரோசேத்வா உபோஸத²ம் காதும் வட்டதி. பி⁴க்கு²னியோ ஹி ‘‘ஸ்வே உபோஸதோ²’’தி ஆக³ந்த்வா ‘‘அயம் உபோஸதோ² சாதுத்³த³ஸோ பன்னரஸோ’’தி புச்சி²த்வா புன உபோஸத²தி³வஸே ஆக³ந்த்வா ‘‘பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴, அய்ய, பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ பாதே³ வந்த³தி, ஓவாதூ³பஸங்கமனஞ்ச யாசதி, லப⁴து கிர, அய்ய, பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴ ஓவாதூ³பஸங்கமன’’ந்தி (சூளவ. 413) ஏவம் ஓவாத³ம் யாசந்தி. தம் ட²பேத்வா பா³லகி³லானக³மியே அஞ்ஞோ ஸசேபி ஆரஞ்ஞிகோ ஹோதி, அபடிக்³க³ஹேதும் ந லப⁴தி, தஸ்மா யேன ஸோ படிக்³க³ஹிதோ, தேன பி⁴க்கு²னா உபோஸத²க்³கே³ பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸகோ பி⁴க்கு² ஏவம் வத்தப்³போ³ ‘‘பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ பாதே³ வந்த³தி, ஓவாதூ³பஸங்கமனஞ்ச யாசதி, லப⁴து கிர, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴ ஓவாதூ³பஸங்கமன’’ந்தி. பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸகேன வத்தப்³ப³ம் ‘‘அத்தி² கோசி பி⁴க்கு² பி⁴க்கு²னோவாத³கோ ஸம்மதோ’’தி. ஸசே ஹோதி கோசி பி⁴க்கு² பி⁴க்கு²னோவாத³கோ ஸம்மதோ, ததோ தேன ஸோ வத்தப்³போ³ ‘‘இத்த²ன்னாமோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கு²னோவாத³கோ ஸம்மதோ, தம் பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴ உபஸங்கமதூ’’தி (சூளவ. 413). ஸசே நத்தி², ததோ தேன புச்சி²தப்³ப³ம் ‘‘கோ ஆயஸ்மா உஸ்ஸஹதி பி⁴க்கு²னியோ ஓவதி³து’’ந்தி. ஸசே கோசி உஸ்ஸஹதி, ஸோபி ச அட்ட²ஹி அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ, தம் தத்தே²வ ஸம்மன்னித்வா ஓவாத³படிக்³கா³ஹகோ வத்தப்³போ³ ‘‘இத்த²ன்னாமோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கு²னோவாத³கோ ஸம்மதோ, தம் பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴ உபஸங்கமதூ’’தி (சுளவ. 413). ஸசே பன கோசி ந உஸ்ஸஹதி, பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸகேன வத்தப்³ப³ம் ‘‘நத்தி² கோசி பி⁴க்கு² பி⁴க்கு²னோவாத³கோ ஸம்மதோ, பாஸாதி³கேன பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴ ஸம்பாதே³தூ’’தி. ஏத்தாவதா ஹி ஸிக்க²த்தயஸங்க³ஹிதம் ஸகலம் ஸாஸனம் ஆரோசிதம் ஹோதி. தேன பி⁴க்கு²னா ‘‘ஸாதூ⁴’’தி ஸம்படிச்சி²த்வா பாடிபத³தி³வஸே பி⁴க்கு²னீனம் ஆரோசேதப்³ப³ம்.

பி⁴க்கு²னிஸங்கே⁴னாபி தா பி⁴க்கு²னியோ பேஸேதப்³பா³, க³ச்ச²த², அய்யா, புச்ச²த² ‘‘கிம், அய்ய, லப⁴தி பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴ ஓவாதூ³பஸங்கமன’’ந்தி, தாஹி ‘‘ஸாது⁴, அய்யே’’தி ஸம்படிச்சி²த்வா தம் பி⁴க்கு²ம் உபஸங்கமித்வா ஏவம் வத்தப்³ப³ம் ‘‘கிம், அய்ய, லப⁴தி பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴ ஓவாதூ³பஸங்கமன’’ந்தி. தேன வத்தப்³ப³ம் ‘‘நத்தி² கோசி பி⁴க்கு² பி⁴க்கு²னோவாத³கோ ஸம்மதோ, பாஸாதி³கேன பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴ ஸம்பாதே³தூ’’தி, தாஹி ‘‘ஸாது⁴ அய்யா’’தி ஸம்படிச்சி²தப்³ப³ம். இத³ஞ்ச ஏகதோ ஆக³தானம் த்³வின்னம் திண்ணம் வா வஸேன வுத்தம். தாஸு பன ஏகாய பி⁴க்கு²னியா வத்தப்³ப³ஞ்சேவ ஸம்படிச்சி²தப்³ப³ஞ்ச, இதரா தஸ்ஸா ஸஹாயிகா. ஸசே பன பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ வா பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴ வா ந பூரதி, உப⁴யதோபி வா க³ணமத்தமேவ புக்³க³லமத்தம் வா ஹோதி.

தத்ராயம் வசனக்கமோ – ‘‘பி⁴க்கு²னியோ, அய்ய, பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ பாதே³வந்த³ந்தி, ஓவாதூ³பஸங்கமனஞ்ச யாசந்தி, லப⁴ந்து கிர, அய்ய, பி⁴க்கு²னியோ ஓவாதூ³பஸங்கமன’’ந்தி, ‘‘அஹம், அய்ய, பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ பாதே³ வந்தா³மி, ஓவாதூ³பஸங்கமனஞ்ச யாசாமி, லபா⁴மஹம், அய்ய, ஓவாதூ³பஸங்கமன’’ந்தி, ‘‘பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴, அய்யா, அய்யானம் பாதே³ வந்த³தி, ஓவாதூ³பஸங்கமனஞ்ச யாசதி, லப⁴து கிர, அய்யா, பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴ ஓவாதூ³பஸங்கமன’’ந்தி. ‘‘பி⁴க்கு²னியோ, அய்யா, அய்யானம் பாதே³ வந்த³ந்தி, ஓவாதூ³பஸங்கமனஞ்ச யாசந்தி, லப⁴ந்து கிர, அய்யா, பி⁴க்கு²னியோ ஓவாதூ³பஸங்கமன’’ந்தி, ‘‘அஹம், அய்யா, அய்யானம் பாதே³ வந்தா³மி, ஓவாதூ³பஸங்கமனஞ்ச யாசாமி, லபா⁴மஹம், அய்யா, ஓவாதூ³பஸங்கமன’’ந்தி, ‘‘பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴, அய்ய, அய்யஸ்ஸ பாதே³ வந்த³தி, ஓவாதூ³பஸங்கமனஞ்ச யாசதி, லப⁴து கிர, அய்ய, பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴ ஓவாதூ³பஸங்கமன’’ந்தி. ‘‘பி⁴க்கு²னியோ, அய்ய, அய்யஸ்ஸ பாதே³ வந்த³ந்தி, ஓவாதூ³பஸங்கமனஞ்ச யாசந்தி, லப⁴ந்து கிர, அய்ய, பி⁴க்கு²னியோ ஓவாதூ³பஸங்கமன’’ந்தி, ‘‘அஹம், அய்ய, அய்யஸ்ஸ பாதே³ வந்தா³மி, ஓவாதூ³பஸங்கமனஞ்ச யாசாமி, லபா⁴மஹம், அய்ய, ஓவாதூ³பஸங்கமன’’ந்தி. தேனாபி பி⁴க்கு²னா உபோஸத²காலே ஏவம் வத்தப்³ப³ம் ‘‘பி⁴க்கு²னியோ, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ பாதே³ வந்த³ந்தி, ஓவாதூ³பஸங்கமனஞ்ச யாசந்தி, லப⁴ந்து கிர, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு²னியோ ஓவாதூ³பஸங்கமன’’ந்தி, ‘‘பி⁴க்கு²னீ, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ பாதே³ வந்த³தி, ஓவாதூ³பஸங்கமனஞ்ச யாசதி, லப⁴து கிர, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு²னீ ஓவாதூ³பஸங்கமன’’ந்தி. ‘‘பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு²னியோ, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு²னீ ப⁴ந்தே ஆயஸ்மந்தானம் பாதே³ வந்த³தி, வந்த³ந்தி, வந்த³தி, ஓவாதூ³பஸங்கமனஞ்ச யாசதி, யாசந்தி, யாசதி, லப⁴து கிர, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴, லப⁴ந்து கிர, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு²னியோ, லப⁴து கிர, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு²னீ ஓவாதூ³பஸங்கமன’’ந்தி. உபோஸத²க்³கே³பி பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸகேன வா ஞத்திட்ட²பகேன வா இதரேன வா பி⁴க்கு²னா ஸசே ஸம்மதோ பி⁴க்கு² அத்தி², புரிமனயேனேவ ‘‘தம் பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴, தம் பி⁴க்கு²னியோ, தம் பி⁴க்கு²னீ உபஸங்கமது, உபஸங்கமந்து, உபஸங்கமதூ’’தி வத்தப்³ப³ம். ஸசே நத்தி², ‘‘பாஸாதி³கேன பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴, பி⁴க்கு²னியோ, பி⁴க்கு²னீ ஸம்பாதே³து, ஸம்பாதே³ந்து, ஸம்பாதே³தூ’’தி வத்தப்³ப³ம். ஓவாத³ப்படிக்³கா³ஹகேன பாடிபதே³ தம் பச்சாஹரித்வா ததே²வ வத்தப்³ப³ம், அயமேத்த² ஸங்கே²பவினிச்ச²யோ. ஏவம் பி⁴க்கு²னீஹி யாசிதம் ஓவாத³ம் ஆரோசேத்வாவ உபோஸதோ² காதப்³போ³. தேன வுத்தம் –

‘‘ச²ந்த³பாரிஸுத்³தி⁴உதுக்கா²னம், பி⁴க்கு²க³ணனா ச ஓவாதோ³;

உபோஸத²ஸ்ஸ ஏதானி, ‘புப்³ப³கிச்ச’ந்தி வுச்சதீ’’தி.

பாரிஸுத்³தி⁴ம் ஆயஸ்மந்தோ ஆரோசேதா²தி அத்தனோ பரிஸுத்³த⁴பா⁴வம் ஆரோசேத², ‘‘பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸிஸ்ஸாமீ’’திஇத³ம் பாரிஸுத்³தி⁴ஆரோசனஸ்ஸ காரணவசனம். ‘‘ந ச, பி⁴க்க²வே, ஸாபத்திகேன பாதிமோக்க²ம் ஸோதப்³ப³ம், யோ ஸுணேய்ய ஆபத்தி து³க்கடஸ்ஸா’’தி (சூளவ. 386) ஹி வசனதோ அபரிஸுத்³தே⁴ஹி பாதிமோக்க²ம் ஸோதும் ந வட்டதி. தேன வுத்தம் – பாரிஸுத்³தி⁴ம் ஆயஸ்மந்தோ ஆரோசேத², பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸிஸ்ஸாமீதி. ஏத்த² ஸியா ‘‘ஸங்கோ⁴ உபோஸத²ம் கரேய்ய, பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸேய்யா’’தி (மஹாவ. 134) வுத்தத்தா இதா⁴பி ‘‘பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸிஸ்ஸதீ’’தி வத்தப்³ப³ம், ஏவஞ்ஹி ஸதி புப்³பே³னாபரம் ஸந்தி⁴யதீதி. வுச்சதே, வசனமத்தமேவேதம் ந ஸந்தி⁴யதி, லக்க²ணதோ பன ஸமேதி, ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸாமக்³கி³யா, க³ணஸ்ஸ ஸாமக்³கி³யா, புக்³க³லஸ்ஸ உத்³தே³ஸா ஸங்க⁴ஸ்ஸ உத்³தி³ட்ட²ம் ஹோதி பாதிமோக்க²ந்தி இத³ஞ்ஹேத்த² லக்க²ணம், தஸ்மா ‘‘பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸிஸ்ஸாமீ’’தி இத³மேவேத்த² வத்தப்³ப³ம்.

தம் ஸப்³பே³வ ஸந்தா ஸாது⁴கம் ஸுணோம மனஸி கரோமாதி ந்தி பாதிமோக்க²ம். ஸப்³பே³வ ஸந்தாதி யாவதிகா தஸ்ஸா பரிஸாய தே²ரா ச நவா ச மஜ்ஜி²மா ச. ஸாது⁴கம் ஸுணோமாதி அட்டி²ம் கத்வா மனஸி கரித்வா ஸோதத்³வாரவஸேன ஸப்³ப³சேதஸா ஸமன்னாஹராம. மனஸி கரோமாதி ஏகக்³க³சித்தா ஹுத்வா சித்தே ட²பேய்யாம. ஏத்த² ச கிஞ்சாபி ‘‘பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸிஸ்ஸாமீ’’தி வுத்தத்தா ‘‘ஸுணோத² மனஸி கரோதா²’’தி வத்தும் யுத்தம் விய தி³ஸ்ஸதி, ‘‘ஸங்கோ⁴ உபோஸத²ம் கரேய்யா’’திஇமினா பன ந ஸமேதி. ஸமக்³க³ஸ்ஸ ஹி ஸங்க⁴ஸ்ஸேதம் உபோஸத²கரணம், பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸகோ ச ஸங்க⁴பரியாபன்னோவ, இச்சஸ்ஸ ஸங்க⁴பரியாபன்னத்தா ‘‘ஸுணோம மனஸி கரோமா’’தி இத³மேவ வத்தும் யுத்தம்.

இதா³னி யம் வுத்தம் ‘‘பாரிஸுத்³தி⁴ம் ஆயஸ்மந்தோ ஆரோசேதா²’’தி, தத்த² யதா² பாரிஸுத்³தி⁴ஆரோசனம் ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் யஸ்ஸ ஸியா ஆபத்தி, ஸோ ஆவிகரேய்யாதி ஆஹ. தத்த² யஸ்ஸ ஸியாதி யஸ்ஸ ச²ன்னம் ஆகாரானம் அஞ்ஞதரேன ஆபன்னாபத்தி ப⁴வேய்ய. ஆபத்திஞ்ஹி ஆபஜ்ஜந்தோ அலஜ்ஜிதா, அஞ்ஞாணதா, குக்குச்சப்பகததா, அகப்பியே கப்பியஸஞ்ஞிதா, கப்பியே அகப்பியஸஞ்ஞிதா, ஸதிஸம்மோஸாதி இமேஹி ச²ஹாகாரேஹி (பரி. 295) ஆபஜ்ஜதி.

கத²ம் அலஜ்ஜிதாய ஆபஜ்ஜதி? அகப்பியபா⁴வம் ஜானந்தோயேவ மத்³தி³த்வா வீதிக்கமம் கரோதி.

வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘ஸஞ்சிச்ச ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜதி, ஆபத்திம் பரிகூ³ஹதி;

அக³திக³மனஞ்ச க³ச்ச²தி, ஏதி³ஸோ வுச்சதி அலஜ்ஜிபுக்³க³லோ’’தி. (பரி. 359);

கத²ம் அஞ்ஞாணதாய ஆபஜ்ஜதி? அஞ்ஞாணபுக்³க³லோ ஹி மந்தோ³ மோமூஹோ கத்தப்³பா³கத்தப்³ப³ம் அஜானந்தோ அகத்தப்³ப³ம் கரோதி, கத்தப்³ப³ம் விராதே⁴தி, ஏவம் அஞ்ஞாணதாய ஆபஜ்ஜதி.

கத²ம் குக்குச்சப்பகததாய ஆபஜ்ஜதி? கப்பியாகப்பியம் நிஸ்ஸாய குக்குச்சே உப்பன்னே வினயத⁴ரம் புச்சி²த்வா கப்பியம் சே, கத்தப்³ப³ம் ஸியா, அகப்பியம் சே, ந கத்தப்³ப³ம், அயம் பன ‘‘வட்டதீ’’தி மத்³தி³த்வா வீதிக்கமதியேவ, ஏவம் குக்குச்சப்பகததாய ஆபஜ்ஜதி.

கத²ம் அகப்பியே கப்பியஸஞ்ஞிதாய ஆபஜ்ஜதி? அச்ச²மம்ஸம் ‘‘ஸூகரமம்ஸ’’ந்தி கா²த³தி, விகாலே காலஸஞ்ஞாய பு⁴ஞ்ஜதி, ஏவம் அகப்பியே கப்பியஸஞ்ஞிதாய ஆபஜ்ஜதி.

கத²ம் கப்பியே அகப்பியஸஞ்ஞிதாய ஆபஜ்ஜதி? ஸூகரமம்ஸம் ‘‘அச்ச²மம்ஸ’’ந்தி கா²த³தி, காலே விகாலஸஞ்ஞாய பு⁴ஞ்ஜதி, ஏவம் கப்பியே அகப்பியஸஞ்ஞிதாய ஆபஜ்ஜதி.

கத²ம் ஸதிஸம்மோஸா ஆபஜ்ஜதி? ஸஹஸேய்யசீவரவிப்பவாஸாதீ³னி ஸதிஸம்மோஸா ஆபஜ்ஜதி, இதி இமேஸம் ச²ன்னம் ஆகாரானம் அஞ்ஞதரேன ஆகாரேன ஆபன்னா யஸ்ஸ ஸியா ஸத்தன்னம் ஆபத்திக்க²ந்தா⁴னம் அஞ்ஞதரா ஆபத்தி தே²ரஸ்ஸ வா நவஸ்ஸ வா மஜ்ஜி²மஸ்ஸ வாதி அத்தோ².

ஸோ ஆவிகரேய்யாதி ஸோ தம் ஆபத்திம் தே³ஸேது வா பகாஸேது வாதி வுத்தம் ஹோதி. அஸந்தியா ஆபத்தியாதி யஸ்ஸ பன ஏவம் அனாபன்னா வா ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜித்வா ச பன வுட்டி²தா வா தே³ஸிதா வா ஆரோசிதா வா ஆபத்தி, தஸ்ஸ ஸா ஆபத்தி அஸந்தீ நாம ஹோதி, ஏவம் அஸந்தியா ஆபத்தியா துண்ஹீ ப⁴விதப்³ப³ம். துண்ஹீபா⁴வேன கோ² பனாயஸ்மந்தே ‘‘பரிஸுத்³தா⁴’’தி வேதி³ஸ்ஸாமீதி துண்ஹீபா⁴வேனாபி ஹி காரணேன அஹம் ஆயஸ்மந்தே ‘‘பரிஸுத்³தா⁴’’இச்சேவ ஜானிஸ்ஸாமீதி. யதா² கோ² பன பச்சேகபுட்ட²ஸ்ஸ வேய்யாகரணம் ஹோதீதி யதா² ஏகேனேகோ புட்டோ² ப்³யாகரேய்ய, யதா² ஏகேனேகோ பச்சேகபுட்டோ² ‘‘மம் ஏஸ புச்ச²தீ’’தி ஞத்வா ப்³யாகரேய்யாதி வுத்தம் ஹோதி.

ஏவமேவம் ஏவரூபாய பரிஸாய யாவததியம் அனுஸாவிதம் ஹோதீதி ஏத்த² ஏகச்சே தாவ ஆசரியா ஏவம் வத³ந்தி ‘‘ஏவமேவம் இமிஸ்ஸாய பி⁴க்கு²பரிஸாய யதே³தம் ‘யஸ்ஸ ஸியா ஆபத்தி, ஸோ ஆவிகரேய்ய, அஸந்தியா ஆபத்தியா துண்ஹீ ப⁴விதப்³ப³ம், துண்ஹீபா⁴வேன கோ² பனாயஸ்மந்தே பரிஸுத்³தா⁴தி வேதி³ஸ்ஸாமீ’தி திக்க²த்தும் அனுஸாவிதம், தம் ஏகமேகேன ‘மம் ஏஸ புச்ச²தீ’தி ஏவம் ஜானிதப்³ப³ம் ஹோதீதி அத்தோ²’’தி. தம் ந யுஜ்ஜதி, கஸ்மா? அத்த²ப்³யஞ்ஜனபே⁴த³தோ. அனுஸ்ஸாவனஞ்ஹி நாம அத்த²தோ ச ப்³யஞ்ஜனதோ ச அபி⁴ன்னம் ஹோதி ‘‘து³தியம்பி ஏதமத்த²ம் வதா³மீ’’திஆதீ³ஸு (மஹாவ. 72; சூளவ. 3) விய, ‘‘யஸ்ஸ ஸியா’’திஆதி³வசனத்தயம் பன அத்த²தோபி ப்³யஞ்ஜனதோபி பி⁴ன்னம், தேனஸ்ஸ அனுஸ்ஸாவனத்தயம் ந யுஜ்ஜதி. யதி³ சேதம் யாவததியானுஸ்ஸாவனம் ஸியா, நிதா³னுத்³தே³ஸே அனிட்டி²தேபி ஆபத்தி ஸியா. ந ச யுத்தம் அனாபத்திக்கே²த்தே ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜிதும்.

அபரே ‘‘அனுஸாவித’’ந்திபத³ஸ்ஸ அனுஸாவேதப்³ப³ந்தி அத்த²ம் விகப்பேத்வா ‘‘யாவததிய’’ந்திஇத³ம் உபரி உத்³தே³ஸாவஸானே ‘‘கச்சித்த² பரிஸுத்³தா⁴…பே… ததியம்பி புச்சா²மீ’’தி ஏதம் ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி ஆஹு. தம்பி ந யுஜ்ஜதி, கஸ்மா? அத்த²யுத்தீனம் அபா⁴வதோ. இத³ஞ்ஹி பத³ம் கேசி ‘‘அனுஸாவேத’’ந்தி ஸஜ்ஜா²யந்தி, கேசி ‘‘அனுஸாவேத’’ந்தி, தம் உப⁴யம் வாபி அதீதகாலமேவ தீ³பேதி, ந அனாக³தம். யதி³ சஸ்ஸ அயம் அத்தோ² ஸியா, ‘‘அனுஸாவிதம் ஹேஸ்ஸதீ’’தி வதே³ய்ய, ஏவம் தாவ அத்தா²பா⁴வதோ ந யுஜ்ஜதி. யதி³ சேதம் உத்³தே³ஸாவஸானே வசனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ஸியா, ‘‘ந ஆவிகரிஸ்ஸாமீ’’தி சித்தம் உப்பாதே³ந்தஸ்ஸ நிதா³னே ஸமத்தேபி வுத்தமுஸாவாதோ³ ந ஸியா, கஸ்மா? ‘‘யாவததியம் அனுஸ்ஸாவியமானே’’திவசனதோ (மஹாவ. 134) ‘‘யாவததிய’’ந்தி இத³ம் வசனமேவ நிரத்த²கம் ஸியா, கஸ்மா? நிதா³னுத்³தே³ஸே யாவததியானுஸ்ஸாவனஸ்ஸ அபா⁴வதோதி ஏவம் யுத்திஅபா⁴வதோ தம்பி ந யுஜ்ஜதி. ‘‘யாவததியம் அனுஸாவிதம் ஹோதீ’’தி இத³ம் பன லக்க²ணவசனமத்தம், தேன இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி – இத³ம் பாதிமோக்க²ம் நாம யாவததியம் அனுஸ்ஸாவியதி, தஸ்மிம் யாவததியம் அனுஸ்ஸாவியமானே யோ ஸரமானோ ஸந்திம் ஆபத்திம் நாவிகரோதி, தஸ்ஸ யாவததியானுஸ்ஸாவனாவஸானே ஸம்பஜானமுஸாவாதோ³ ஹோதீதி.

ததே³தம் யதா² அனுஸாவிதம் யாவததியம் அனுஸாவிதம் நாம ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் தத்தா²யஸ்மந்தே புச்சா²மீதிஆதி³ வுத்தம். தம் பனேதம் பாராஜிகாதீ³னம் அவஸானே தி³ஸ்ஸதி, ந நிதா³னாவஸானே. கிஞ்சாபி ந தி³ஸ்ஸதி, அத² கோ² உத்³தே³ஸகாலே ‘‘ஆவிகதா ஹிஸ்ஸ பா²ஸு ஹோதீ’’தி வத்வா ‘‘உத்³தி³ட்ட²ம் கோ² ஆயஸ்மந்தோ நிதா³னம், தத்தா²யஸ்மந்தே புச்சா²மீ’’திஆதி³னா நயேன வத்தப்³ப³மேவ. ஏவஞ்ஹி நிதா³னம் ஸுஉத்³தி³ட்ட²ம் ஹோதி, அஞ்ஞதா² து³உத்³தி³ட்ட²ம். இமமேவ ச அத்த²ம் ஸந்தா⁴ய உபோஸத²க்க²ந்த⁴கே வுத்தம் ‘‘யாவததியம் அனுஸாவிதம் ஹோதீதி ஸகிம்பி அனுஸாவிதம் ஹோதி, து³தியம்பி அனுஸாவிதம் ஹோதி, ததியம்பி அனுஸாவிதம் ஹோதீ’’தி (மஹாவ. 134). அயமேத்த² ஆசரியபரம்பராப⁴தோ வினிச்ச²யோ.

யோ பன பி⁴க்கு²…பே… ஸம்பஜானமுஸாவாத³ஸ்ஸ ஹோதீதி ஸம்பஜானமுஸாவாதோ³ அஸ்ஸ ஹோதி, தேனஸ்ஸ து³க்கடாபத்தி ஹோதி, ஸா ச கோ² பன ந முஸாவாத³லக்க²ணேன, ‘‘ஸம்பஜானமுஸாவாதே³ கிம் ஹோதி, து³க்கடம் ஹோதீ’’தி (மஹாவ. 135) இமினா பன ப⁴க³வதோ வசனேன வசீத்³வாரே அகிரியஸமுட்டா²னாபத்தி ஹோதீதி வேதி³தப்³பா³.

வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘அனாலபந்தோ மனுஜேன கேனசி,

வாசாகி³ரம் நோ ச பரே ப⁴ணேய்ய;

ஆபஜ்ஜேய்ய வாசஸிகம், ந காயிகம்,

பஞ்ஹாமேஸா குஸலேஹி சிந்திதா’’தி. (பரி. 479);

அந்தராயிகோதி விப்படிஸாரவத்து²தாய பாமோஜ்ஜாதி³ஸம்ப⁴வம் நிவாரேத்வா பட²மஜ்ஜா²னாதீ³னம் அதி⁴க³மாய அந்தராயம் கரோதி. தஸ்மாதி யஸ்மா அயம் அனாவிகரணஸங்கா²தோ ஸம்பஜானமுஸாவாதோ³ அந்தராயிகோ ஹோதி, தஸ்மா. ஸரமானேனாதி அத்தனி ஸந்திம் ஆபத்திம் ஜானந்தேன. விஸுத்³தா⁴பேக்கே²னாதி வுட்டா²துகாமேன விஸுஜ்ஜி²துகாமேன. ஸந்தீ ஆபத்தீதி ஆபஜ்ஜித்வா அவுட்டி²தா ஆபத்தி. ஆவிகாதப்³பா³தி ஸங்க⁴மஜ்ஜே² வா க³ணமஜ்ஜே² வா ஏகபுக்³க³லே வா பகாஸேதப்³பா³, அந்தமஸோ அனந்தரஸ்ஸாபி பி⁴க்கு²னோ ‘‘அஹம், ஆவுஸோ, இத்த²ன்னாமம் ஆபத்திம் ஆபன்னோ, இதோ வுட்ட²ஹித்வா தம் ஆபத்திம் படிகரிஸ்ஸாமீ’’தி (மஹாவ. 170) வத்தப்³ப³ம். ஸசேபி வேமதிகோ ஹோதி, ‘‘அஹம், ஆவுஸோ, இத்த²ன்னாமாய ஆபத்தியா வேமதிகோ, யதா³ நிப்³பே³மதிகோ ப⁴விஸ்ஸாமி, ததா³ தம் ஆபத்திம் படிகரிஸ்ஸாமீ’’தி (மஹாவ. 169) வத்தப்³ப³ம். ஆவிகதா ஹிஸ்ஸ பா²ஸு ஹோதீதிஏத்த² ஆவிகதாதி ஆவிகதாய, பகாஸிதாயாதி அத்தோ². அலஜ்ஜிதாதிஆதீ³ஸு (பரி. 295) விய ஹி இத³ம்பி கரணத்தே² பச்சத்தவசனம். ஹீதி நிபாதமத்தம். அஸ்ஸாதி ஏதஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ. பா²ஸு ஹோதீதி பட²மஜ்ஜா²னாதீ³னம் அதி⁴க³மாய பா²ஸு ஹோதி, அவிப்படிஸாரமூலகானம் பாமோஜ்ஜாதீ³னம் வஸேன ஸுக²ப்படிபதா³ ஸம்பஜ்ஜதீதி அத்தோ².

இதி கங்கா²விதரணியா பாதிமோக்க²வண்ணனாய

நிதா³னவண்ணனா நிட்டி²தா.