1. பட²மோ பரிச்சே²தோ³

சித்தனித்³தே³ஸவண்ணனா

8. தத்த² தேஸு சதுப்³பி³தே⁴ஸு பரமத்தே²ஸு, ஜாதினித்³தா⁴ரணம். சித்தந்தி சித்தம் நாம. விஜானாதீதி விஜானனம், விஸயானம் விஜானனம் விஸயவிஜானனம். சித்தஸரூபபரிதீ³பனமித³ம் வசனம். தஸ்ஸ பன சித்தஸ்ஸ கோ வசனத்தோ² கோ ஸத்³த³த்தோ². வுச்சதே ஆசரியேன. ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹகவஸேன ஸப்³பே³ஸம் சித்தானம் ஸங்கா³ஹகனயவஸேன. ஆரம்மணம் சிந்தேதி ஜானாதீதி சித்தம், ததா³ ஸப்³ப³ம் சித்தம் அதி⁴ப்பேதம். ஜவனவீதி²வஸேன அத்தஸந்தானம் சினோதீதி சித்தம், ததா³ குஸலாகுஸலமஹாகிரியாசித்தம் அதி⁴ப்பேதம். அஞ்ஞேஸம் ஜவனானம் அக்³க³ஹணம் காமாவசரஜவனானி ஏவ யேபு⁴ய்யவஸேன ஸத்தக்க²த்தும் ஜவந்தீதி ஞாபனத்த²ம்.

9. விசித்தம் கரணம் யஸ்ஸ தம் விசித்தகரணம், தஸ்ஸ பா⁴வோ விசித்தகரணா. ‘‘இமஸ்ஸ ரூபஸ்ஸ உத்³த⁴ம் இத³ம் ஹோது, ஹேட்டா² இத³ம் ஹோது, உப⁴யபஸ்ஸே இத³’’ந்தி சிந்தேத்வா யதா²சிந்திதேன கமேன ஸேஸசித்தரூபனிப்பா²த³னம் ஹோதி, ஏவம் யம் கிஞ்சி லோகே விசித்தம் ஸிப்பஜாதம், ஸப்³ப³ம் தம் சித்தேனேவ கரீயதி. ஏவம் விசித்தகரணதாய சித்தம். ததா³ கரணதாய சித்தம் கரோதீதி சித்தம். இத³ம் தத்³தி⁴தபத³ம். வா அயம் அஞ்ஞோ நயோ. தம் அத்தனோ சித்ததாய அஞ்ஞதே³வ ஸராக³ம் சித்தம், அஞ்ஞம் ஸதோ³ஸம், அஞ்ஞம் ஸமோஹம். அஞ்ஞம் காமாவசரம், அஞ்ஞம் ரூபாவசராதி³பே⁴த³ம். அஞ்ஞம் ரூபாரம்மணம், அஞ்ஞம் ஸத்³தா³தி³ஆரம்மணம். ரூபாரம்மணேஸுபி அஞ்ஞம் நீலாரம்மணம், அஞ்ஞம் பீதாதி³ஆரம்மணம். ஸத்³தா³தி³ஆரம்மணேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸப்³பே³ஸுபி தேஸு அஞ்ஞம் ஹீனம், அஞ்ஞம் மஜ்ஜி²மம், அஞ்ஞம் பணீதம். ஹீனாதீ³ஸுபி அஞ்ஞம் ச²ந்தா³தி⁴பதேய்யம், அஞ்ஞம் சித்தாதி⁴பதேய்யம், அஞ்ஞம் வீரியாதி⁴பதேய்யம், அஞ்ஞம் வீமம்ஸாதி⁴பதேய்யம், தஸ்மா யஸ்ஸ இமேஸம் ஸம்பயுத்தபூ⁴மிஆரம்மணஹீனமஜ்ஜி²மபணீதாதி⁴பதீனம் வஸேன அத்தனோ சித்ததாய சித்தம். சித்தோ ஏதஸ்மிம் அத்தீ²தி சித்தம். ததா³ ஸப்³ப³ம் சித்தம். பஞ்ஞத்தியம்பி விஞ்ஞாணே விசித்தே சித்தஸ்ஸ கம்மம் சித்தகம்மம், சித்தகம்மமேவ சித்தகம்மகம், சித்தகம்மகே விசித்தே இத⁴ இமஸ்மிம் அதி⁴காரே சித்தஸம்முதி சித்தஸத்³தோ³ விஞ்ஞாணே சித்தே விஞ்ஞுனா த³ட்ட²ப்³போ³.

தம் பன ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹகவஸேன சிந்தேதீதிஆதி³னா வுத்தப்பகாரம் சித்தம். ஸாரம்மணதோ ஸாரம்மணபா⁴வேன ஏகவித⁴ம். ஸவிபாகாவிபாகதோ ஸவிபாகாவிபாகவஸேன து³வித⁴ம். தத்த² தஸ்மிம் து³விதே⁴ சித்தே ஸவிபாகம் நாம சித்தம் குஸலாகுஸலம், அவிபாகம் அப்³யாகதம், குஸலாகுஸலபா⁴வேன அகதி²தந்தி அத்தோ². குஸலஜாதி அகுஸலஜாதி அப்³யாகதஜாதீதி ஜாதிபே⁴த³தோ திவித⁴ம்.

தத்த² தஸ்மிம் வசனே ‘‘குஸல’’ந்தி ஏதஸ்ஸ ஸத்³த³ஸ்ஸ பன கோ வசனத்தோ².

10. குச்சி²தானம் ஸலனதோ பாபகானம் த⁴ம்மானம் கம்பனதோ வித்³த⁴ம்ஸனதோ. குச்சி²தேனாகாரேன ஸயந்தீதி குஸா, குஸானம் அகுஸலஸங்கா²தானம் லவனேன சி²ந்த³னதோ. குச்சி²தே ஸாதி தனும் கரோதீதி குஸம், குஸேன ஞாணேன லாதப்³ப³த்தா க³ஹேதப்³ப³த்தா. வா அயம் அஞ்ஞோ நயோ.

11. குஸலஸத்³தோ³யம் அயம் குஸலஸத்³தோ³ சே²கே அத்தே² ஆரோக்³யத்தே² அனவஜ்ஜத்தே² இட்ட²விபாகே அத்தே²பி தி³ட்டோ² அம்ஹேஹி. இத⁴ இமஸ்மிம் அதி⁴காரே அனவஜ்ஜாதி³கே அத்தே² தி³ட்டோ². ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஆரோக்³யத்த²இட்ட²விபாகத்தா² க³ஹேதப்³பா³. தி³ட்டோ² யஸ்மா, தஸ்மா அனவஜ்ஜஇட்ட²விபாகலக்க²ணம் குஸலம். நத்தி² அவஜ்ஜம் கிலேஸாவஜ்ஜம் கிலேஸதோ³ஸோ கிலேஸத³ரதோ² ஏதஸ்ஸாதி அனவஜ்ஜம், கம்மேன விபச்சீயதேதி விபாகோ, இட்டா²னிட்டா²தி³ஆரம்மணானுப⁴வனவஸேன, அத்தனோ ஸபா⁴வேன ச இட்டோ² விபாகோ ஏதஸ்ஸாதி இட்ட²விபாகம், அனவஜ்ஜமேவ இட்ட²விபாகம், தம் லக்கீ²யதி அனேன அவிஞ்ஞாதம் லக்கி²தப்³ப³ம் குஸலந்தி லக்க²ணம், அனவஜ்ஜஇட்ட²விபாகம் லக்க²ணம் ஏதஸ்ஸாதி அனவஜ்ஜஇட்ட²விபாகலக்க²ணம். அனவஜ்ஜஇட்ட²விபாகமேவ குஸலம். நனு கத²ம் ஸயமேவ அத்தனோ லக்க²ணம் ப⁴வேய்யாதி சோத³னா ப⁴வேய்ய விஞ்ஞாதாவிஞ்ஞாதஸத்³த³த்த²பா⁴வேன லக்க²ணலக்கி²தப்³ப³பா⁴வயுத்திதோ. குஸலஸத்³த³த்த²வஸேன ஹி அவிஞ்ஞாதம் அபாகடம் குஸலம் லக்கி²தப்³ப³ம் ஹோதி. அனவஜ்ஜஇட்ட²விபாகஸத்³த³த்த²வஸேன விஞ்ஞாதம் பாகடம் குஸலம் லக்க²ணம் ஹோதி. அகுஸலவித்³த⁴ம்ஸனரஸம் அகுஸலானம் வித்³த⁴ம்ஸனம் அகுஸலவித்³த⁴ம்ஸனம், தம் ரஸோ கிச்சமேதஸ்ஸாதி அகுஸலவித்³த⁴ம்ஸனரஸம், அகுஸலவித்³த⁴ம்ஸனகிச்சம். வோதா³னபா⁴வேன பச்சுபட்டா²தீதி வோதா³னபச்சுபட்டா²னம், வோதா³னஉபட்டா²னாகாரம் வோதா³னக³ய்ஹாகாரம். வா அயம் அஞ்ஞோ நயோ. வஜ்ஜபடிபக்க²த்தா அனவஜ்ஜலக்க²ணமேவ குஸலம், வஜ்ஜபடிபக்க²லக்க²ணம் குஸலந்தி அத்தோ². வோதா³னபா⁴வரஸம் வோதா³னபா⁴வஸம்பத்திகம். இட்ட²விபாகபச்சுபட்டா²னம் இட்ட²விபாகப²லம். யோனிஸோமனஸிகாரபத³ட்டா²னம் பத³ஞ்ச தம் டா²னஞ்சாதி பத³ட்டா²னம், உபோ⁴ காரணத்தா²தி⁴வசனம், தஸ்மா ஆஸன்னகாரணந்தி அத்தோ², இதரதா² புனருத்திதோ³ஸோ ஸியா, யோனிஸோமனஸிகாரோ பத³ட்டா²னம் ஆஸன்னகாரணம் ஏதஸ்ஸாதி யோனிஸோமனஸிகாரபத³ட்டா²னம்.

ஸாவஜ்ஜானிட்ட²விபாகலக்க²ணம் அகுஸலம். தது³ப⁴யவிபரீதம் தேஹி உப⁴யேஹி குஸலாகுஸலேஹி விபரீதம் அவிபாகலக்க²ணம் ஏதஸ்ஸாதி தது³ப⁴யவிபரீதலக்க²ணம் அப்³யாகதம். வா அயம் அஞ்ஞோ நயோ. அவிபாகாரஹம் விபாகஸ்ஸ அனனுச்ச²விகம்.

ஸவத்து²காவத்து²கபே⁴த³தோதி ஸவத்து²கம் ஹத³யவத்து²கம், அவத்து²கம் ஹத³யவத்து²விரஹிதம்.

12. உத்³தா³னதோ ஸங்கே²பவஸேன கிலேஸவத்து²வஸேன து³வே காமா ஹோந்தி. ச²ந்த³ராகோ³வ கிலேஸோ, தேபூ⁴மகே பவத்தம் வட்டஸஹிதம் வத்து², வஸதி கிலேஸோ ஏத்தா²தி வத்து².

13. கிலேஸகாமோ வத்து²ம் காமேதி இச்ச²தி, வத்து² கிலேஸகாமேன காமீயதி இச்சீ²யதீதி கத்துகாரககம்மகாரகத்³வயே ஸாத⁴னத்³வயே ஏஸ ஏஸோ து³விதோ⁴பி காமோ ஸிஜ்ஜ²தி.

14-5. ஸோ அயம் து³விதோ⁴பி காமோ யஸ்மிம் பதே³ஸே ஸம்பத்தீனம் வஸேன அவசரதி, இதி தஸ்மா காரணா ஸோ பன பதே³ஸோ சதுபாயானம் ச²ன்னம் தே³வானம் மனுஸ்ஸானம் வஸேன ஏவ ஏகாத³ஸவிதோ⁴ ஹோதி.

16. காமோவசரதீதி ஏத்த² ஏதஸ்மிம் ஏகாத³ஸவிதே⁴ பதே³ஸே காமோ அவசரதி, இதி தஸ்மா காரணா ஸோ பதே³ஸோ அஸ்ஸ காமஸ்ஸ அனேன காமேன அபி⁴லக்கி²தத்தா காமாவசரஸஞ்ஞிதோ. அபி⁴லக்கி²தஸத்³த³ப்பயோகே³ ததியத்தே² ‘‘அஸ்ஸா’’தி ச²ட்டீ² ஹோதீதி ஸத்³த³ஸத்த²விதூ³ பட²ந்தி. ஸஸத்தா²வசரோ பதே³ஸோ விய ஸத்தே ஸஸந்தி ஹிம்ஸந்தி தேஹீதி ஸத்தா², ஸஹ ஸத்தே²ஹீதி ஸஸத்தா², ஸஸத்தா² புரிஸா அவசரந்தி ஏத்தா²தி ஸஸத்தா²வசரோ. யதா² ஹி யஸ்மிம் பதே³ஸே ஸஸத்தா² புரிஸா அவசரந்தி, ஸோ பதே³ஸோ விஜ்ஜமானேஸுபி அஞ்ஞேஸு த்³விபத³சதுப்பதே³ஸு அவசரந்தேஸு தேஸம் உபலக்கி²தத்தா ‘‘ஸஸத்தா²வசரோ’’த்வேவ வுச்சதி, ஏவம் விஜ்ஜமானேஸுபி அஞ்ஞேஸு ரூபாவசராதீ³ஸு தத்த² அவசரந்தேஸு தேஸம் அபி⁴லக்கி²தத்தா அயம் பதே³ஸோ ‘‘காமாவசரோ’’த்வேவ வுச்சதி.

17. யதா² ரூபப⁴வோ உத்தரபத³ஸ்ஸ லோபம் கத்வா ரூபந்தி வுத்தோ, ஏவம் ததா² ஸ்வாயம் ஸோ அயம் ஏஸோ காமாவசரோ உத்தரபத³ஸ்ஸ லோபம் கத்வா காமோ இதி ஸஞ்ஞிதோ காமோ நாம உதீ³ரிதோ பண்டி³தேன கதி²தோ.

18. தஸ்மிம் காமே இத³ம் சித்தம் தஸ்மிம் காமாவசரே ஸதா³ அவசரதி, இதி தஸ்மா காரணா காமாவசரம் இதி ஏவம் காமகா⁴தினா காமானம் வினாஸகேன பு³த்³தே⁴ன கதி²தம். கிஞ்சாபி ஏதம் ரூபாரூபப⁴வேஸுபி அவசரதி, யதா² பன ஸங்கா³மே யேபு⁴ய்யேன அவசரணதோ ‘‘ஸங்கா³மாவசரோ’’தி லத்³த⁴னாமோ நாகோ³ நக³ரே சரந்தோபி ‘‘ஸங்கா³மாவசரோ’’த்வேவ வுச்சதி, த²லசரஜலசரா பாணினோ அத²லே அஜலே டி²தாபி ‘‘த²லசரஜலசரா’’த்வேவ வுச்சந்தி, ஏவம் இத³ம் அஞ்ஞத்த² அவசரந்தம்பி காமாவசரமேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஆரம்மணகரணவஸேன வா ஏத்த² காமோ அவசரதீதிபி காமாவசரம். காமஞ்சேஸ ரூபாரூபாவசரேஸுபி அவசரதி, யதா² பன வத³தீதி வச்சோ², மஹியம் ஸேதீதி மஹிம்ஸோதி வுத்தே ந யத்தகா வத³ந்தி, மஹியம் வா ஸேந்தி, ஸப்³பே³ஸம் தம் நாமம் ஹோதி, ஏவம்ஸம்பத³மித³ம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

19. படிஸந்தி⁴ம் ப⁴வே காமே காமப⁴வஸங்கா²தே காமே படிஸந்தி⁴ம் அவசாரயதி, இதி தஸ்மா காமாவசரம். இதி ஏவம் வா அயம் அஞ்ஞோ நயோ. தத்ர தஸ்மிம் காமாவசரே பரியாபன்னம் அந்தோக³த⁴ம், இதி தஸ்மா காமாவசரம்.

20. அட்ட²வித⁴ம் சித்தம் காமாவசரஸஞ்ஞிதம் இத³ம் அட்ட²வித⁴ம் சித்தம். த³ஸபுஞ்ஞகிரியவத்து²வஸேனேவ புஞ்ஞகிரியா ஏவ தேஸம் தேஸம் ப²லானிஸம்ஸானம் வத்தூ²னி காரணானீதி புஞ்ஞகிரியவத்தூ²னி, தேஸம் வஸோ, தேன பவத்ததி.

21. தா³னம் ஸீலம் பா⁴வனா பத்திதா³னம் வேய்யாவச்சம் த⁴ம்மதே³ஸனா அனுமோத³னா தி³ட்டி²ஜுபா⁴வோ ஸம்ஸுதி த⁴ம்மஸ்ஸவனஞ்ச அபசாயோ அபசாயனம், ஏவம் இமினா மயா வுத்தப்பகாரேன புஞ்ஞானி ஏவ வத்தூ²னி புஞ்ஞவத்தூ²னி, தேஸம் பபே⁴தோ³ புஞ்ஞவத்து²ப்பபே⁴தோ³ ஞேய்யோ பண்டி³தேன ஜானிதப்³போ³.

22-3. க³ச்ச²ந்தி ஸங்க³ஹம் தா³னே பத்திதா³னானுமோத³னா தா³னே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி, வேய்யாவச்சாபசாயனா ஸீலமயே புஞ்ஞே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி, த⁴ம்மதே³ஸனா த⁴ம்மஸ்ஸவனம் தி³ட்டி²உஜுகா பா⁴வனாமயே புஞ்ஞே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி, த³ஸ புஞ்ஞகிரியாபி ச தீணி ஏவ ஸம்போ⁴ந்தி.

24. ஸப்³பா³னுஸ்ஸதிபுஞ்ஞஞ்ச பஸம்ஸா ஸரணத்தயம் ரதனத்தயகு³ணபஸம்ஸா ச ஏதே தி³ட்டி²ஜுகம்மம்ஹி ஸங்க³ய்ஹந்தி, தஸ்மிம் ஸங்க³ஹபாபுணே ஸம்ஸயோ ஸந்தே³ஹோ நத்தி².

25. புரிமா சேதனா ததோ புப்³ப³பா⁴கே³ பவத்தா சேதனா, முஞ்சசேதனா பச்சுப்பன்னா சேதனா, பரசேதனா பச்சா²காலே பவத்தா சேதனா, திஸ்ஸோபி சேதனா தா³னமயே புஞ்ஞே ஹோந்தி. ஏவந்தி யதா² திஸ்ஸோபி சேதனா தா³னமயே புஞ்ஞே ஹோந்தி, ஏவம் ததா² தா³னமயபுஞ்ஞதோ ஸேஸேஸுபி ஸீலமயபா⁴வனாமயேஸு திஸ்ஸோ சேதனா பண்டி³தோ தீ³பயே கதே²ய்ய.

ஹி ஸச்சம் யதா³ பன யோ புக்³க³லோ தே³ய்யத⁴ம்மபடிக்³கா³ஹகாதி³ஸம்பத்திம் ஆக³ம்ம படிச்ச. படிக்³கா³ஹகாதி³ஸம்பத்திந்தி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன தே³ஸகாலகல்யாணமித்தாத³யோ க³ஹிதா. அஞ்ஞம் வா ஸோமனஸ்ஸஹேதுந்தி அஞ்ஞ-க்³க³ஹணேன ஸத்³தா⁴ப³ஹுலதாவிஸுத்³தி⁴தி³ட்டி²தாகுஸலகிரியானிஸம்ஸத³ஸ்ஸிதாஸோமனஸ்ஸபடிஸந்தி⁴கதாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ. அத்தி² தி³ன்னம் தா³னஸ்ஸ ப²லம் அத்தி². ஆதி³-ஸத்³தே³ன அத்தி²ஹுதாத³யோ க³ஹிதா. புரக்க²த்வாதி புரதோ கத்வா. பரேஹி அனுஸ்ஸாஹிதோ அசோதி³தோ தா³னாதீ³னி புஞ்ஞானி கரோதி. தா³னாதீ³னீதி வசனேன தே³ய்யத⁴ம்மம் நிஸ்ஸாய பவத்ததா³னசேதனா க³ஹேதப்³பா³. ததா³ அஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ. ஸங்க²ரணம் ஸங்கா²ரோ, நத்தி² ஸங்கா²ரோ ஏதஸ்ஸாதி அஸங்கா²ரோ, தம் ஏவ அஸங்கா²ரிகம், அப்பயோக³ந்தி அத்தோ². வுத்தனயேனாதி வுத்தனயோ நாம ‘‘தே³ய்யத⁴ம்மபடிக்³கா³ஹகாதி³ஸம்பத்தி’’ந்தி வசனம். இமஸ்மிம் பனத்தே² ஸங்க²ரோதீதி ஸங்கா²ரோ நாம அத்தனோ வா பவத்தஸ்ஸ புப்³ப³ப்பயோக³ஸ்ஸ அதி⁴வசனம், பரஸ்ஸ வா பவத்தபுப்³ப³ப்பயோக³ஸ்ஸ அதி⁴வசனம். அயமஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயோ – யதா³ யோ ‘‘தா³னாதீ³னி கரிஸ்ஸாமீ’’தி சித்தம் ஸமுப்பாதே³த்வா நாகாஸி, பச்சா² அத்தனோ புப்³ப³சேதனாய உஸ்ஸாஹிதோ கரோதி, ததா³ ஸஸங்கா²ரிகம் ஹோதி, அத்தனோ புப்³ப³ப்பயோகே³ன ஸஹ பவத்ததீதி அத்தோ². படிபத்தித³ஸ்ஸனேன படிபஜ்ஜிதப்³பா³ ஸீலாதீ³ஹி படிபஜ்ஜந்தி ஜானந்தி க³ச்ச²ந்தி வா நிப்³பா³னம் ஏதாயாதி படிபத்தி, தாய த³ஸ்ஸனம் படிபத்தித³ஸ்ஸனம், தேன. ஜாதோ பரிசயோ ஏதேஸந்தி ஜாதபரிசயா. ஸஹஸாதி வேகே³ன. சதூஸுபி விகப்பேஸு த³ஸ்ஸேய்ய.

26. த³ஸபுஞ்ஞக்ரியாதீ³னம் வஸேன ச ப³ஹூனிபி ப⁴வந்தி ஏதானி பன சித்தானி த³ஸபுஞ்ஞகிரியாதீ³னம் வஸேனபி ப³ஹூனிபி ப⁴வந்தி இதி ஏவம் பகாஸயே ப⁴க³வா பகாஸேய்ய.

27. ஸத்தரஸ ஸஹஸ்ஸானி, த்³வே ஸதானி அஸீதி ச;

காமாவசரபுஞ்ஞானி, ப⁴வந்தீதி வினித்³தி³ஸேதி. –

காமாவசரபுஞ்ஞானி ஸத்தரஸ ஸஹஸ்ஸானி ச த்³வே ஸதானி ச அஸீதி ச ப⁴வந்தி, இதி வசனம் வினித்³தி³ஸே ஆசரியோ கதே²ய்ய.

த³ஸபுஞ்ஞக்ரியாவத்து², ச²த்³வாராதி⁴பதீஹி ச;

காயாதீ³ஹி ச தீஹேவ, ஹீனாதீ³ஹி ச தீஹி து.

த்³வீஸு ப⁴வேஸு காமப⁴வரூபப⁴வேஸு. படிபதா³தி³பே⁴த³தோ து³க்கா²படிபத³ம் த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞம், து³க்கா²படிபத³ம் கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞம், ஸுகா²படிபத³ம் த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞம், ஸுகா²படிபத³ம் கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞம். ரூபாவசரபா⁴வனாபுஞ்ஞவஸப்பவத்தம் ரூபாவசரே பவத்தஸ்ஸ பா⁴வனாபுஞ்ஞஸ்ஸ வஸேன பவத்தம் ரூபாவசரூபபத்தினிப்பா²த³கம் ரூபாவசரே உபபத்தியா படிஸந்தி⁴யா நிப்பா²த³கம் ஹோதி.

ஸவத்து²காவத்து²கபே⁴த³தோதி அரூபாவசரம் யதா³ காமரூபே ஜாயதி, ததா³ ஹத³யவத்து²ம் நிஸ்ஸாய ஜாயதி, இதி தஸ்மா ஸவத்து²கம் நாம ஜாதம். யதா³ அரூபே ஜாயதி, ததா³ ஹத³யவத்து²ம் அனிஸ்ஸாய ஜாயதி, இதி தஸ்மா அவத்து²கம் நாம ஜாதம்.

ஆகாஸானஞ்சாயதனஸ்ஸ கஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸம் ஆரம்மணம். விஞ்ஞாணஞ்சாயதனஸ்ஸ தத்த² பவத்தவிஞ்ஞாணம், தஸ்மிம் கஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸே பவத்தம் விஞ்ஞாணம் சித்தம் ஆரம்மணம் ஹோதி. ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸ்ஸ தஸ்ஸ அபக³மோ தஸ்ஸ ஆகாஸானஞ்சாயதனஸ்ஸ அபக³மோ அபா⁴வோ வோஹாரோ ஆரம்மணம் ஹோதி. நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸ்ஸ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஆரம்மணம் ஹோதி.

ரூபே ஸஞ்ஞா ரூபஸஞ்ஞா. ஸஞ்ஞாஸீஸேன சித்தம்பி க³ஹிதம். ஸமதிக்கமா கஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸஸமதிக்கமனேன. படிகே⁴ த்³வாராரம்மணானம் ஸங்க⁴ட்டனே பவத்தா ஸஞ்ஞா படிக⁴ஸஞ்ஞா. த்³விபஞ்சவிஞ்ஞாணானம் அதி⁴வசனம். தாஸம் படிக⁴ஸஞ்ஞானம் த்³விபஞ்சவிஞ்ஞாணானம் அத்த²ங்க³மா அத்த²ங்க³மேன. நானா அத்தா ஸபா⁴வோ ஏதஸ்ஸாதி நானத்தம், ஆரம்மணம், நானத்தே நானாஸபா⁴வே பவத்தா ஸஞ்ஞா நானத்தஸஞ்ஞா, நானா அத்தா ஸபா⁴வோ ஏதிஸ்ஸாதி வா நானத்தா, ஸாயேவ ஸஞ்ஞா நானத்தஸஞ்ஞா, காமாவசரஸஞ்ஞாதி அத்தோ². தாஸம் நானத்தஸஞ்ஞானம் அமனஸிகாரா அமனஸிகாரேன.

நியதானியதவத்து²கபே⁴த³தோதி ஸோதாபத்திமக்³கோ³ நியதவத்து²கோ. கஸ்மா? காமரூபேஸுயேவ ஹத³யவத்து²ம் நிஸ்ஸாய உப்பஜ்ஜனதோ. இதரே பன தயோ மக்³கா³ அனியதவத்து²கா. கஸ்மா? காமரூபேஸு ஹத³யவத்து²ம் நிஸ்ஸாய ஜாயந்தி, அரூபே ஹத³யவத்து²ம் அனிஸ்ஸாய ஜாயந்தி, தஸ்மா அனியதவத்து²கா. தீஹி விமோக்க²முகே²ஹீதி ஸுஞ்ஞதஅனிமித்தஅப்பணிஹிதஸங்கா²தேஹி தீஹி விமோக்க²முகே²ஹி.

யஸ்ஸ ஸம்விஜ்ஜந்தி, தம் புக்³க³லம் வட்டஸ்மிம் ஸம்யோஜேந்தி ப³ந்த⁴ந்தீதி ஸம்யோஜனா. ஸக்காயதி³ட்டி²விசிகிச்சா²ஸீலப்³ப³தபராமாஸாயேவ ஸம்யோஜனா ஸக்காயதி³ட்டி²விசிகிச்சா²ஸீலப்³ப³தபராமாஸஸம்யோஜனா, தேஸம் பஹானம் ஸக்காயதி³ட்டி²விசிகிச்சா²ஸீலப்³ப³தபராமாஸஸம்யோஜனப்பஹானம், தம் கரோதீதி ஸக்காயதி³ட்டி²விசிகிச்சா²ஸீலப்³ப³தபராமாஸஸம்யோஜனப்பஹானகரம், ஸோதாபத்திமக்³க³சித்தம். மானோபி ஏகதே³ஸதோ அபாயகா³மிகோயேவ பஹிய்யதே. ஸோதாபத்திமக்³கே³ன நிஸ்ஸேஸதோ ந பஹிய்யதே. ஸேஸகிலேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. உத்³த⁴ச்சம் பன ஏகதே³ஸதோபி அபாயகா³மிகம்பி ந பஹிய்யதி. ஸகதா³கா³மிமக்³க³சித்தம் ராக³தோ³ஸமோஹானம் தனுத்தகரம். ஸோதாபத்திமக்³கே³ன நாஸிதஸம்யோஜனானம் பஹானம் கஸ்மா ந வுத்தந்தி சே? பட²மமக்³க³தோ து³தியமக்³க³ஸ்ஸ மஹந்தத்தா பட²மமக்³கே³ன நாஸிதா ஸம்யோஜனா து³தியமக்³கே³ன நாஸிதாதி பஞ்ஞாயதி, இதி யஸ்மா, தஸ்மா ந வுத்தம். ததியசதுத்த²மக்³கே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஏத்த² ஏதஸ்மிம் லோகுத்தரசித்தே. ஏகேகந்தி விச்சா²வஸேன வுத்தம். மக்³கா³னுரூபந்தி வசனம் பட²மமக்³க³ஸ்ஸ பட²மப²லஞ்ச அனுரூபந்தி விஞ்ஞாபனத்த²ம்.

28. காமே அட்டே²வ காமாவசரே அட்ட² ஏவ சித்தானி, ரூபே ரூபப⁴வே பஞ்ச சித்தானி, அரூபிஸு சத்தாரி சித்தானி, அனுத்தரானி லோகுத்தரசித்தானி சத்தாரி, ஏவம் இமினா மயா வுத்தப்பகாரேன குஸலானி சித்தானி ஏகவீஸதி ஹோந்தி.

29. குஸலாகுஸலாபக³தேன ஸதா முனினா குஸலதோ, அகுஸலதோ ச அபக³தேன ஸதா ஸதிஸம்பன்னேன குஸலே குஸலேன சே²கேன வஸினா பஞ்சவஸீஹி ஸமன்னாக³தேன யம் குஸலசித்தம் சதுபூ⁴மிக³தம் சதூஸு பூ⁴மீஸு பவத்தம் ஸகலம் ஸப்³ப³ம் லபிதம் கதி²தம், தம் குஸலசித்தம் மயாபி பு³த்³த⁴த³த்தாசரியேன லபிதம் கதி²தம்.

நியதானியதவத்து²வஸேனாதி படிக⁴ஸம்பயுத்தத்³வயம் காமேயேவ ஹத³யவத்து²ம் நிஸ்ஸாய ஜாயதி, அஞ்ஞபூ⁴மீஸு ந ஜாயதி, தஸ்மா நியதவத்து²கம் ஹோதி. இதரானி பன அகுஸலானி காமரூபேஸு உப்பஜ்ஜனகாலே ஹத³யவத்து²ம் நிஸ்ஸாய ஜாயந்தி, அரூபே ஹத³யவத்து²ம் அனிஸ்ஸாய ஜாயந்தி, தஸ்மா அனியதவத்து²கானி, தேன. படிஸந்தி⁴ஜனகாஜனகவஸேன சாதி உத்³த⁴ச்சஸஹக³தம் படிஸந்தி⁴ம் ந ஜனேதி. யதி³ படிஸந்தி⁴ம் ஜனேய்ய, அபாயேஸுயேவ ஜனேய்ய. கஸ்மா? ஸோதாபத்திமக்³கே³ன ஏகதே³ஸதோ அபாயகா³மிகம்பி ந ஜஹிதம், ஸப்³ப³ம் ந ஜஹிதந்தி அத்தோ². ஸோபி மக்³கோ³ அபாயகா³மீ ந ஹோதி. அஞ்ஞே பன கிலேஸா ஏகதே³ஸவஸேன அபாயகா³மிகா ஜஹிதா, தேன பட²மமக்³கே³னாதி தஸ்மா ந ஜனேதி. ஏகாத³ஸவித⁴ம் பன படிஸந்தி⁴ம் ஜனேதி, தேன.

தி³ட்ட²மங்க³லாதீ³னீதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸுதமங்க³லாதீ³னி க³ஹிதானி. ஸாரதோ உத்தமதோ பச்சேதி ஸத்³த³ஹதி. ஸபா⁴வதிக்கே²ன ஸபா⁴வோ திக்கோ² ஏதஸ்ஸாதி ஸபா⁴வதிக்க²ம், தேன ஸபா⁴வதிக்கே²ன.

அஸ்ஸ பன படிக⁴ஸம்பயுத்தஸ்ஸ பாணாதிபாதாதீ³ஸு அகுஸலகம்மேஸு திக்க²ப்பவத்திகாலே அஸங்கா²ரிகஸ்ஸ உப்பத்தி, மந்த³ப்பவத்திகாலே ஸஸங்கா²ரிகஸ்ஸ உப்பத்தி வேதி³தப்³பா³.

தஸ்ஸ மோமூஹஸ்ஸ.

து³க்க²விஸேஸஸ்ஸ து³க்க²னானத்தஸ்ஸ.

30. லோப⁴மூலவஸேன அட்ட² சித்தானி, தோ³ஸமூலவஸா து³வே சித்தானி, மோஹமூலவஸேன த்³வே சித்தானி. ஏவம் இமினா மயா வுத்தப்பகாரேன அகுஸலானி த்³வாத³ஸப்பகாரானி ஸியும் ப⁴வேய்யும்.

31. யம் பாபமானஸம் யம் அகுஸலசித்தம் பாபாபாபேஸு பாபஅபாபேஸு குஸலாகுஸலேஸு அபாபேன அப்பவத்தேன பாபாபாபப்பஹீனேன வுத்தம் ஈரிதம் கதி²தம், தம் பாபமானஸம் தம் அகுஸலசித்தம் மயா ஸமுதா³ஹடம் கதி²தம்.

யதா² பனஸ்ஸ யதா² பன அஸ்ஸ விபாகஸ்ஸ குஸலம் தா³னாதி³வஸேன தா³னாதீ³னம் த³ஸபுஞ்ஞகிரியவத்தூ²னம் வஸேன ச²ஸு ஆரம்மணேஸு பவத்ததி, இத³ம் விபாகசித்தம் ததா² ந பவத்ததி. ஹி ஸச்சம் இத³ம் விபாகம் படிஸந்தி⁴ப⁴வங்க³சுதிததா³ரம்மணவஸேன பரித்தத⁴ம்மபரியாபன்னேஸு காமாவசரத⁴ம்மந்தோக³தே⁴ஸு ச²ஸு ஆரம்மணேஸு பவத்ததி. ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானஞ்ச விஸேஸே அஸதிபி குஸலஸம்பயுத்தத⁴ம்மதோ அஸ்ஸ விபாகஸ்ஸ, ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானஞ்ச நானத்தே அஸதிபி இத³ம் விபாகம் ஆதா³ஸதலாதீ³ஸு த⁴ம்மஜாதேஸு முக²னிமித்தம் விய நிருஸ்ஸாஹம். அயமஸ்ஸாதி⁴ப்பாயோ – யதா² ஆதா³ஸதலே முக²னிமித்தம் முகே² சலிதே சலதி, அசலிதே ந சலதி, முக²ஸ்ஸ காரணம் வினா முக²னிமித்தஸ்ஸ விய காரணம் நத்தி², ஏவம் குஸலகாரணா விபாகஸ்ஸ அஞ்ஞம் காரணம் நத்தி², நிருஸ்ஸாஹம் விபாகம்.

32. காமாவசரதே³வானம் மனுஸ்ஸானம் இமே அட்ட² மஹாவிபாகா து³ஹேதுகதிஹேதுகானம் காமாவசரதே³வானம், மனுஸ்ஸானஞ்ச படிஸந்தி⁴யோ ப⁴வந்தி.

33-4. ததோ பரம் பவத்தியம் யாவதாயுகம் ப⁴வங்க³ம் ஹுத்வா ப³லவாரம்மணே அதிமஹந்தவிபூ⁴தாரம்மணே ததா³ரம்மணஞ்ச ஹுத்வா ததோ பரம் மரணகாலஸ்மிம் சுதி ஹுத்வா பவத்தந்தி, ஏவம் இமினா மயா வுத்தப்பகாரேன சதூஸு டா²னேஸு விபச்சந்தி விபாகபா⁴வேன ஜாயந்தி.

35. ஸபூ⁴மிகுஸலேஹேவ மஹாபாகா ஸமா வினா மஹாபாகா கம்மத்³வாரம் கம்மகாரணம் வினா, கம்மஞ்ச மஹாபுஞ்ஞானம் கிரியவத்து²கம் வினா வஜ்ஜேத்வா ஸபூ⁴மிகுஸலேஹேவ அத்தனோ பூ⁴மியம் பவத்தேஹி குஸலேஹி ஏவ ஸமா ஸதி³ஸா. கம்மத்³வாரம் நாம காயவிஞ்ஞத்திகம்மத்³வாரம், வசீவிஞ்ஞத்திகம்மத்³வாரம், ப⁴வங்க³ஸங்கா²தம் மனோத்³வாரம், இதி திவித⁴ம் கம்மத்³வாரம் கம்மகாரணம். கம்மம் நாம அட்ட²காமாவசரகுஸலசேதனா இத⁴ அதி⁴ப்பேதா.

36. பாகா குஸலவிபாகா அவிஞ்ஞத்திஜனத்தா ச விஞ்ஞத்தி ச விஞ்ஞத்தி ச விஞ்ஞத்திவிஞ்ஞத்தியோதி வத்தப்³பே³ ஸரூபேகஸேஸம் கத்வா ‘‘விஞ்ஞத்தீ’’தி வுத்தம், தா ஜனேந்தீதி விஞ்ஞத்திஜனா, ந விஞ்ஞத்திஜனா அவிஞ்ஞத்திஜனா, தேஸம் பா⁴வோ அவிஞ்ஞத்திஜனத்தம். தஸ்மா அவிஞ்ஞத்திஜனத்தா காயவிஞ்ஞத்திவசீவிஞ்ஞத்திஸங்கா²தானம் கம்மத்³வாரானம் அஜனகத்தா மனோத்³வாரஸங்கா²தஸ்ஸ கம்மத்³வாரஸ்ஸ வஸேன ச அப்பவத்தனதோ அவிபாகஸபா⁴வதோ ச அகம்மபா⁴வதோ ச அப்பவத்தனதோ சேவ புஞ்ஞகிரியவத்து²வஸேன அப்பவத்தனதோ சேவ புஞ்ஞேஹி நோ ஸமா அஸதி³ஸா.

37-9. பரித்தாரம்மணத்தா ஹி தேஸமேகந்ததோ தேஸம் விபாகானம் ஏகந்ததோ பரித்தாரம்மணத்தா காமாவசராரம்மணத்தா தேஸு விபாகேஸு ஸத்தபஞ்ஞத்திகாரம்மணா கருணாமுதி³தா கதா³சி கிஸ்மிஞ்சி காலே ந ஜாயந்தி, ததா² ஏவம் திஸ்ஸோ பன விரதியோ ஏதேஸு விபாகேஸு ந ஜாயந்தி, ஹி கஸ்மா காரணா ந ஜாயந்தி, பஞ்ச ஸிக்கா²பதா³ குஸலாதி குஸலா நாமாதி ஸத்து²னா வுத்தா யஸ்மா காரணா, தஸ்மா ந ஜாயந்தி. ததா²தி⁴பதினோபேத்த² ததா² ஏவமேவ சத்தாரோ அதி⁴பதினோபி ஏதேஸு விபாகேஸு ந ஸந்தி. கஸ்மா? ச²ந்தா³தீ³னி த⁴ம்மஜாதானி புரேதரம் கத்வா அனுப்பஜ்ஜனதோ ந ஸந்தி, இதி வசனம் வினித்³தி³ஸே ஆசரியோ கதே²ய்ய.

40. அஸங்கா²ரஸஸங்கா²ரவிதா⁴னம் பன புஞ்ஞதோ விபாகேஸு அஸங்கா²ரஸஸங்கா²ரவிதா⁴னம் புஞ்ஞதோ குஸலதோ ஆக³மனவஸேன ஞேய்யம். தத்த² ஏகச்சானம் ஆசரியானம் மதேன முகே² சலிதே ஆதா³ஸதலே முக²னிமித்தசலனம் விய அஸங்கா²ரஸ்ஸ குஸலஸ்ஸ விபாகோ அஸங்கா²ரோ ஹோதி, ஸஸங்கா²ரஸ்ஸ குஸலஸ்ஸ விபாகோ ஸஸங்கா²ரோ ஹோதி, ஏவம் ஆக³மனவஸேன ஞேய்யம். பச்சயதோ சேவ ஞேய்யம் தத்த² ஏகச்சானம் ஆசரியானம் மதேன ப³லவந்தேஹி விபூ⁴தேஹி பச்சயேஹி கம்மாதீ³ஹி உப்பன்னோ அஸங்கா²ரோ து³ப்³ப³லேஹி ஸஸங்கா²ரோதி ஏவம் பச்சயவஸேன விஞ்ஞேய்யம் ஜானிதப்³ப³ம்.

41-2. ஹீனாதீ³னம் புஞ்ஞானம் விபாகத்தா ஹீனாத³யோ விபாகா புஞ்ஞவாதி³னா ஜினேன பரிதீ³பிதா ப⁴வந்தி, இதி ஏவம் இமினா வுத்தப்பகாரேன பவத்தம் இத³ம் அட்ட²வித⁴ம் சித்தம் ஏகந்தேன ஸவத்து²கம் காமலோகஸ்மிம் ஜாயதே, அஞ்ஞத்த² பன அஞ்ஞாஸு பூ⁴மீஸு ந ஜாயதே.

விஞ்ஞாணபஞ்சகம் நியதாரம்மணந்தி சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ ரூபமேவ ஆரம்மணம், ந ஸத்³தா³த³யோ. ஸேஸத்தயம் யதா³ சக்கு²விஞ்ஞாணேன க³ஹிதம் ஆரம்மணம் கரோதி, ததா³ஸ்ஸ ரூபம் ஆரம்மணம் ஹோதி. யதா³ ஸோதவிஞ்ஞாணேன க³ஹிதம், ததா³ஸ்ஸ ஸத்³தோ³ ஆரம்மணோ ஹோதி. யதா³ கா⁴னஜிவ்ஹாகாயவிஞ்ஞாணேஹி க³ஹிதானி ஆரம்மணானி கரோந்தி, ததா³ஸ்ஸ க³ந்த⁴ரஸபோ²ட்ட²ப்³பா³ரம்மணானி ஹோந்தி. மனோவிஞ்ஞாணதா⁴துத்³வயம் யதா³ ததா³ரம்மணம் ஹோதி, ததா³ ச²ஆரம்மணம் ஹோதி, ஏவம் அனியதாரம்மணம் ஹோதி.

ரூபாரம்மணாய கிரியாமனோதா⁴துயா அபக³மோ பத³ட்டா²னம் ஆஸன்னகாரணம் ஏதஸ்ஸாதி அபக³மபத³ட்டா²னம், தாய ஆவஜ்ஜனம் கத்வா டி²தாய சக்கு²விஞ்ஞாணேன த³ஸ்ஸனகிச்சம் கரீயதீதி அத்தோ². ததா²பா⁴வபச்சுபட்டா²னம் ஸம்படிச்ச²னபா⁴வேன க³ய்ஹாகாரம். ஸந்தீரணாதி³ரஸா ஸோமனஸ்ஸயுத்தா மனோவிஞ்ஞாணதா⁴துஸந்தீரணததா³ரம்மணரஸா, உபேக்கா²யுத்தா பன ஸந்தீரணததா³ரம்மணபடிஸந்தி⁴ப⁴வங்க³சுதிரஸா, ததா²பா⁴வபச்சுபட்டா²னா ஸந்தீரணாதி³பா⁴வேன க³ய்ஹாகாரம்.

43. காமாவசரபுஞ்ஞஸ்ஸ காமாவசரகுஸலஸ்ஸ ஸோளஸ விபாகா ஹோந்தி. இதி யம் வசனம் வுத்தம், தம் வசனம் திஹேதுகபுஞ்ஞஸ்ஸ உக்கட்ட²ஸ்ஸ வஸேன ஆசரியோ பரிதீ³பயே. அயமேத்த² அத்தோ² – ச²ந்தா³தி⁴பதேய்யாதீ³னம் வஸேன உக்கட்ட²திஹேதுககுஸலம் காமஸுக³தியம் திஹேதுகபடிஸந்தி⁴ம் த³த்வா பவத்தே அட்ட² அஹேதுககுஸலவிபாகானி, அட்ட² மஹாகுஸலவிபாகானீதி ஸோளஸ பாகானி நிப்பா²தே³தி.

44. குஸலானுக³தம் கத்வா பா⁴ஜிதம் கிம் மஹக்³க³தம் விபாகசித்தம் குஸலானுக³தம் குஸலம் அனுக³தம் கத்வா மஹக்³க³தகுஸலசித்தேன ஸமானம் கத்வா ப⁴க³வதா பா⁴ஜிதம் தே³ஸிதம். கிம் கேன காரணேன? காமாவசரபுஞ்ஞம்வ காமாவசரகுஸலம் இவ அஸமானப²லம் நத்தி² யதோ யஸ்மா காரணா, தஸ்மா விபாகம் குஸலானுக³தம் கத்வா ப⁴க³வதா பா⁴ஜிதம் தே³ஸிதம். காமாவசரபுஞ்ஞம்வாதி யதா² அட்ட²விதே⁴ஸு காமாவசரகுஸலேஸு உக்கட்ட²திஹேதுககுஸலம் காமஸுக³தியம் திஹேதுகபடிஸந்தி⁴ம் த³த்வா பவத்தே ஸோளஸ குஸலவிபாகானி நிப்பா²தே³தி, திஹேதுகஓமகஞ்ச து³ஹேதுகஉக்கட்ட²ஞ்ச காமஸுக³தியம் து³ஹேதுகபடிஸந்தி⁴ம் த³த்வா பவத்தே திஹேதுகவிரஹிதானி அஹேதுகது³ஹேதுகஸங்கா²தானி விபாகானி நிப்பா²தே³தி, து³ஹேதுகஓமகம் பன காமஸுக³தியம் அஹேதுகபடிஸந்தி⁴ம் த³த்வா பவத்தே அட்ட² அஹேதுகவிபாகானி நிப்பா²தே³தி, ஏவம் காமாவசரபுஞ்ஞம் அஸமானப²லம்வ ஹோதி.

45. க³ஜாதீ³னம் சா²யா க³ஜாதி³ஸதி³ஸா ஹோதி யதா², ஏவம் மஹக்³க³தவிபாகம் ஸப்³ப³தா² ஸப்³ப³பகாரேன அத்தனோ குஸலேஹேவ ஸமானம் ஹோதி.

46-7. காமாவசரபுஞ்ஞம்வ நாபராபரியவேத³னம் இத³ம் மஹக்³க³தகுஸலம் காமாவசரபுஞ்ஞம்வ அபராபரியவேத³னம் அபரஸ்மிம் ப⁴வே ப²லதா³யகம் ந ஹோதி, ஜா²னா அபரிஹீனஸ்ஸ ப⁴வகா³மினோ படிஸந்தி⁴கா³மினோ ஸத்தஸ்ஸ குஸலானந்தரம்யேவ ப²லம் உப்பஜ்ஜதி, இதி ச ஞாபனத்த²ம் ஏதஸ்ஸ மஹக்³க³தவிபாகஸ்ஸ குஸலானுக³தம் குஸலானுக³மனம் ப⁴க³வதா கதம்.

48. ஏத்த² ஏதஸ்மிம் மஹக்³க³தவிபாகே படிபதா³க்கமோ தேஸஞ்ச ஹீனாதீ³னம் பே⁴த³தோ ஜா²னாக³மனதோ மஹக்³க³தகுஸலஜா²னஸ்ஸ ஆக³மனவஸேன விபா⁴வினா பண்டி³தேன வேதி³தப்³போ³.

49. ஏத்த² விபாகே ச²ந்தா³தி³அதி⁴பதீனம் அபா⁴வோ, அயமேவ விஸேஸதோ குஸலதோ அயம் ஏவ விஸேஸோ, ஸேஸம் ஸப்³ப³பகாரம் அவிஸேஸேன குஸலேன ஸமம் மதம் கதி²தம் ப⁴க³வதா.

50. ஸுஞ்ஞதம் அனிமித்தந்தி, ததா²பணிஹிதந்திபி ஸுஞ்ஞதம் அனத்தா, அனிமித்தம் அனிச்சம், அப்பணிஹிதம் து³க்க²ம் இதி ஏதானி தீணி நாமானி மக்³க³ஸ்ஸ அனந்தரே சதுப்³பி³த⁴ஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ அனந்தரே சதுப்³பி³தே⁴ ப²லே ஹோந்தி.

51. லப்³ப⁴ந்தி பரபா⁴க³ஸ்மிம் மக்³கா³னந்தரே பவத்தப²லதோ அஞ்ஞஸ்மிம் காலே வளஞ்ஜனப²லேஸு ப²லஸமாபத்திஸமாபஜ்ஜனகாலேஸு ஏதானி தீணி நாமானி ந லப்³ப⁴ந்தே, ப²லேஹி விபஸ்ஸனாவஸேனேவ அனத்தஅனிச்சது³க்க²ஸங்கா²தானம் திண்ணம் விபஸ்ஸனானம் வஸேன ஏவ தானி தீணி நாமானி லப்³ப⁴ரே ப²லேஹி லப்³ப⁴ந்தே.

52. ஹோந்தி ஸாதி⁴பதீனேவ லோகுத்தரப²லானி து ஏகந்ததோ ஸாதி⁴பதீனி ஏவ ஹோந்தி, லோகுத்தரப²லானி ட²பேத்வா அஞ்ஞஸ்மிம் விபாகே அதி⁴பதீ நத்தி².

53. மக்³கோ³ அத்தனோ மக்³க³பா⁴வேன மக்³கோ³ நாம வுச்சதே ப⁴க³வதா. ப²லம் மக்³க³ம் உபாதா³ய அட்ட²ங்கி³கமக்³க³ம் நிஸ்ஸயம் கத்வா மக்³கோ³ நாம இதி வசனம் வுச்சதே ப⁴க³வதா.

54. இமே ஸத்த அகுஸலவிபாகா. கா³வோ சரந்தி ஏத்தா²தி கோ³சரோ, தஸ்ஸதி³ஸத்தா கோ³சரோ ஆரம்மணந்தி அத்தோ², அனிட்டோ² ச அனிட்ட²மஜ்ஜ²த்தோ ச அனிட்டா²னிட்ட²மஜ்ஜ²த்தா, தேயேவ கோ³சரோ அனிட்டா²னிட்ட²மஜ்ஜ²த்தகோ³சரோ, தஸ்மிம் அனிட்டா²னிட்ட²மஜ்ஜ²த்தகோ³சரே வத்தரே வத்தந்தி. ஸுகா²தி³த்தயயுத்தா தே தே அட்ட² அஹேதுககுஸலவிபாகா ஸுகா²தி³த்தயயுத்தா ஸுக²ஸோமனஸ்ஸஉபேக்கா²வேத³னாஹி ஸஹக³தா. து³க்கு²பேக்கா²யுதா இமே இமே ஸத்த அஹேதுகஅகுஸலவிபாகா து³க்கு²பேக்கா²வேத³னாஹி ஸஹக³தா.

55. ஏவம் ச²த்திம்ஸதா⁴ பாகம் பாகஸாஸனபூஜிதோ ஸுக³தோ. கிம் விஸிட்டோ²? பாகம் நாம அஸுரம், தம் ஸாஸதி, பாகேன அத்தனோ புஞ்ஞப²லேன தே³வே அனுஸாஸதீதி வா பாகஸாஸனோ, கோ ஸோ? ஸக்கோ. தேன பாகஸாஸனேன பூஜிதோ ஸவிபாகாவிபாகேஸு குஸலவிபாககிரியேஸு குஸலோ சே²கோ ஏவம் இமினா மயா வுத்தப்பகாரேன பாகம் சித்தம் ச²த்திம்ஸப்பகாரம் அப்³ர்வி அவோச.

அனுளாரேஸூதி கு²த்³த³கேஸு. ததா²பா⁴வபச்சுபட்டா²னா ச²ளாரம்மணவிஜானனக³ய்ஹாகாரா. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ க³தி விய க³தி ஏதிஸ்ஸாதி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணக³திகா.

56. ஸோமனஸ்ஸயுத்தானட்ட², குஸலாகுஸலானி ச ஸோமனஸ்ஸயுத்தானி அட்ட² குஸலாகுஸலானி ச, க்ரியதோ பன பஞ்ச ஏவம் இமினா மயா வுத்தப்பகாரேன ஹாஸசித்தானி தேரஸ.

57. புது²ஜ்ஜனா ஹஸந்தேத்த² ஏத்த² ஏதேஸு தேரஸசித்தேஸு புது²ஜ்ஜனா பன அட்ட²ஹி சித்தேஹி ஹஸந்தி. ஸேகா² ஸத்த அரியா ச²ஹி சித்தேஹி ஹஸந்தி. அஸேகா² கீ²ணாஸவா பஞ்சஹி சித்தேஹி ஹஸந்தி.

குஸலானி பன ரூபாரூபகுஸலானி ஸேக²புது²ஜ்ஜனானம் உப்பஜ்ஜந்தி. இமானி ரூபாரூபகிரியானி கீ²ணாஸவானம் பா⁴வனாயேவ காரோ பா⁴வனாகாரோ, தஸ்ஸ வஸோ பா⁴வனாகாரவஸோ, தேன பவத்தானி. தானி ரூபாரூபகுஸலானி பா⁴வனாபுஞ்ஞவஸப்பவத்தானி பா⁴வனாகுஸலவஸேன பவத்தானி. இமேஸம் ரூபாரூபகிரியானம் தேஸஞ்ச ரூபாரூபகுஸலானம் அயமேவ விஸேஸோ.

58-9. யா புது²ஜ்ஜனகாலஸ்மிம், அபி⁴னிப்³ப³த்திதா பன புது²ஜ்ஜனகாலஸ்மிம் புது²ஜ்ஜனபா⁴வட்டி²தேன யோகி³னா அபி⁴னிப்³ப³த்திதா யா ரூபாரூபஸமாபத்தி, ஸா ரூபாரூபஸமாபத்தி ஸோ யோகீ³ கீ²ணாஸவோ பி⁴க்கு² ஹுத்வா நம் ரூபாரூபஸமாபத்திம் யாவ யத்தகம் காலம் ந ஸமாபஜ்ஜதே, தாவ தத்தகேன காலேன தஸ்ஸ கீ²ணாஸவபி⁴க்கு²னோ குஸலா ஏவ ரூபாரூபகுஸலா ஏவ ஹோதி. கீ²ணாஸவேன ஸா ரூபாரூபஸமாபத்தி ஸசே யதி³ ஸமாபன்னா ஸமாபஜ்ஜிதா, க்ரியா ரூபாரூபகிரியா ஹோதி.

60. ஏகாத³ஸவித⁴ம் காமே காமாவசரே கிரியசித்தம் ஏகாத³ஸவித⁴ம், ரூபே ரூபாவசரே பஞ்ச, அரூபிஸு சத்தாரி இதி ஸப்³பா³னி க்ரியசித்தானி வீஸதி.

61. லோகுத்தரக்ரியசித்தம், பன கஸ்மா ந விஜ்ஜதி? மக்³க³ஸ்ஸ ஏகசித்தக்க²ணிகத்தா ந விஜ்ஜதி. அயமேத்த² அதி⁴ப்பாயோ – சதுமக்³க³ட்டோ² கீ²ணாஸவோ நாம ந ஹோதி, மக்³கா³னந்தரமேவ ப²லம் உப்பஜ்ஜதி, மக்³கோ³பி ஏகசித்தக்க²ணிகோ யதி³ சித்தம் ப³ஹுசித்தக்க²ணிகம், ப²லஸமங்கி³னோ கீ²ணாஸவஸ்ஸபி மக்³க³சித்தம் ப⁴வேய்ய, ஏவம் ஸதி லோகுத்தரகிரியசித்தம் ப⁴வேய்யாதி அதி⁴ப்பாயோ.

62. க்ரியாக்ரியாபத்திவிபா⁴க³தே³ஸகோ கரணம் க்ரியம், க்ரியம் நாம வினயபரியாயேன அகத்தப்³ப³ஸ்ஸ கரணம், ந கரணம் அக்ரியம், அக்ரியம் நாம வினயபரியாயேன கத்தப்³ப³ஸ்ஸ அகரணம், ஆபஜ்ஜனம் ஆபத்தி, க்ரியாய கரணேன ஆபத்தி க்ரியாபத்தி, அக்ரியாய அகரணேன ஆபத்தி அக்ரியாபத்தி, க்ரியாபத்தி ச அக்ரியாபத்தி ச க்ரியாபத்யாக்ரியாபத்தியோ, ஏகஸ்ஸ ஆபத்தி-ஸத்³த³ஸ்ஸ லோபம் கத்வா ‘‘க்ரியாக்ரியாபத்தியோ’’தி வுத்தம், தாஸம் விபா⁴கோ³ க்ரியாக்ரியாபத்திவிபா⁴கோ³, தே³ஸேதீதி தே³ஸகோ, தஸ்ஸ தே³ஸகோ க்ரியாக்ரியாபத்திவிபா⁴க³தே³ஸகோ. ண்வு-து-பச்சயேஸு பரேஸு கம்மத்தே² ச²ட்டீ² ஹோதீதி வத³ந்தி. ஜினோ கிம் விஸிட்டோ²? க்ரியாக்ரியாபத்திவிபா⁴க³தே³ஸகோ ஹிதாஹிதானம் ஸக்ரியாக்ரியாரதோ ஹிதஸ்ஸ ஸக்ரியாய ரதோ, அஹிதஸ்ஸ அக்ரியாய ரதோ, யம் க்ரியாக்ரியம், க்ரியம் நாம க்ரியசித்தம், அக்ரியம் நாம குஸலாகுஸலவிபாகசித்தம் இச்ச²ந்தி ஏகே. தம் ந. கஸ்மா? குஸலாதி⁴காரே ‘‘குஸலம் முனினா லபிதம்’’ அகுஸலாதி⁴காரே ‘‘பாபமானஸம் பாபாபாபேஸ்வபாபேன வுத்தம்’’ விபாகாதி⁴காரே ‘‘பாகம் ஸுக³தோ அப்³ரவீ’’தி வத்வா புன க்ரியாதி⁴காரே ‘‘குஸலாகுஸலவிபாகானி அவோசா’’தி வசனஸ்ஸ வத்தப்³பா³பா⁴வதோ. தேன வாஸ்ஸ க்ரியாக்ரியம் ஏதஸ்ஸாதி க்ரியாக்ரியம், க்ரியாக்ரியஸபா⁴வந்தி அத்தோ². அயமேவ ஸாரதோ பச்சேதப்³போ³. யம் க்ரியாக்ரியம் சித்தம் க்ரியாக்ரியாஸபா⁴வம் அவோச தே³ஸேஸி, தம் க்ரியாக்ரியம் க்ரியாக்ரியஸபா⁴வம் மயா ஸமீரிதம், ஸம்மா பகாரேன ஈரிதம் கதி²தம்.

64. ஏகூனனவுதி ஸப்³பே³, சித்துப்பாதா³ மஹேஸினா லோகுத்தரே அட்ட² கத்வா ஏகூனனவுதி ஸப்³பே³ சித்துப்பாதா³ மஹேஸினா ததா²க³தேன ஸமாஸதோ ஸங்கே²பதோ நித்³தி³ட்டா².

65. பிடகே அபி⁴த⁴ம்மஸ்மிம், யே பி⁴க்கூ² பாடவத்தி²னோ அபி⁴த⁴ம்மபிடகே படுனோ பா⁴வோ பாடவம், தேன அத்தோ² பாடவத்தோ², ஸோ ஏதேஸம் அத்தீ²தி பாடவத்தி²னோ, சே²கபா⁴வத்தி²கா யே பி⁴க்கூ², தேஹி பி⁴க்கூ²ஹி அயம் அபி⁴த⁴ம்மாவதாரோ உக்³க³ஹேதப்³போ³ ஸிக்கி²தப்³போ³ புனப்புனம் சிந்திதப்³போ³.

66. யே ஜனா தஸ்ஸங்காஸேன தம்ஸன்னிபே⁴ன அபி⁴த⁴ம்மாவதாரேன அபி⁴த⁴ம்மமஹோத³தி⁴ம் மஹாஸாக³ரஸன்னிப⁴ம் அபி⁴த⁴ம்மம் தரந்தி, தே இமம் லோகம் பரலோகஞ்ச தரந்தி. இதீதி பரிஸமாபனே.

இதி அபி⁴த⁴ம்மாவதாரடீகாய

சித்தனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

பட²மோ பரிச்சே²தோ³.