7. ஸாரிபுத்தஸம்யுத்தம்

1. விவேகஜஸுத்தம்

332. ஏகம் ஸமயம் ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய ஸாவத்தி²ம் பிண்டா³ய பாவிஸி. ஸாவத்தி²யம் பிண்டா³ய சரித்வா பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ யேன அந்த⁴வனம் தேனுபஸங்கமி தி³வாவிஹாராய. அந்த⁴வனம் அஜ்ஜோ²கா³ஹேத்வா அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலே தி³வாவிஹாரம் நிஸீதி³.

அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேன ஜேதவனம் அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமோ தேனுபஸங்கமி. அத்³த³ஸா கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம். தி³ஸ்வான ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘விப்பஸன்னானி கோ² தே, ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, இந்த்³ரியானி; பரிஸுத்³தோ⁴ முக²வண்ணோ பரியோதா³தோ. கதமேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ அஜ்ஜ விஹாரேன விஹாஸீ’’தி?

‘‘இதா⁴ஹம், ஆவுஸோ, விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ஆவுஸோ, ந ஏவம் ஹோதி – ‘அஹம் பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜாமீ’தி வா ‘அஹம் பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபன்னோ’தி வா ‘அஹம் பட²மா ஜா²னா வுட்டி²தோ’தி வா’’தி. ‘‘ததா² ஹி பனாயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ தீ³க⁴ரத்தம் அஹங்காரமமங்காரமானானுஸயா ஸுஸமூஹதா. தஸ்மா ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ ந ஏவம் ஹோதி – ‘அஹம் பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜாமீ’தி வா ‘அஹம் பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபன்னோ’தி வா ‘அஹம் பட²மா ஜா²னா வுட்டி²தோ’தி வா’’தி. பட²மம்.

2. அவிதக்கஸுத்தம்

333. ஸாவத்தி²னிதா³னம். அத்³த³ஸா கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³…பே… ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘விப்பஸன்னானி கோ² தே, ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, இந்த்³ரியானி; பரிஸுத்³தோ⁴ முக²வண்ணோ பரியோதா³தோ. கதமேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ அஜ்ஜ விஹாரேன விஹாஸீ’’தி?

‘‘இதா⁴ஹம், ஆவுஸோ, விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம் சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வம் அவிதக்கம் அவிசாரம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²ம் து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ஆவுஸோ, ந ஏவம் ஹோதி – ‘அஹம் து³தியம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜாமீ’தி வா ‘அஹம் து³தியம் ஜா²னம் ஸமாபன்னோ’தி வா ‘அஹம் து³தியா ஜா²னா வுட்டி²தோ’தி வா’’தி. ‘‘ததா² ஹி பனாயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ தீ³க⁴ரத்தம் அஹங்காரமமங்காரமானானுஸயா ஸுஸமூஹதா. தஸ்மா ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ ந ஏவம் ஹோதி – ‘அஹம் து³தியம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜாமீ’தி வா ‘அஹம் து³தியம் ஜா²னம் ஸமாபன்னோ’தி வா ‘அஹம் து³தியா ஜா²னா வுட்டி²தோ’தி வா’’தி. து³தியம்.

3. பீதிஸுத்தம்

334. ஸாவத்தி²னிதா³னம். அத்³த³ஸா கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³…பே… ‘‘விப்பஸன்னானி கோ² தே, ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, இந்த்³ரியானி; பரிஸுத்³தோ⁴ முக²வண்ணோ பரியோதா³தோ. கதமேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ அஜ்ஜ விஹாரேன விஹாஸீ’’தி?

‘‘இதா⁴ஹம், ஆவுஸோ, பீதியா ச விராகா³ உபேக்க²கோ ச விஹாஸிம் ஸதோ ச ஸம்பஜானோ ஸுக²ஞ்ச காயேன படிஸம்வேதே³மி; யம் தம் அரியா ஆசிக்க²ந்தி ‘உபேக்க²கோ ஸதிமா ஸுக²விஹாரீ’தி ததியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ஆவுஸோ, ந ஏவம் ஹோதி – ‘அஹம் ததியம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜாமீ’தி வா ‘அஹம் ததியம் ஜா²னம் ஸமாபன்னோ’தி வா ‘அஹம் ததியா ஜா²னா வுட்டி²தோ’தி வா’’தி. ‘‘ததா² ஹி பனாயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ தீ³க⁴ரத்தம் அஹங்காரமமங்காரமானானுஸயா ஸுஸமூஹதா. தஸ்மா ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ ந ஏவம் ஹோதி – ‘அஹம் ததியம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜாமீ’தி வா ‘அஹம் ததியம் ஜா²னம் ஸமாபன்னோ’தி வா ‘அஹம் ததியா ஜா²னா வுட்டி²தோ’தி வா’’தி. ததியம்.

4. உபேக்கா²ஸுத்தம்

335. ஸாவத்தி²னிதா³னம். அத்³த³ஸா கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³…பே… ‘‘விப்பஸன்னானி கோ² தே, ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, இந்த்³ரியானி; பரிஸுத்³தோ⁴ முக²வண்ணோ பரியோதா³தோ. கதமேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ அஜ்ஜ விஹாரேன விஹாஸீ’’தி?

‘‘இதா⁴ஹம், ஆவுஸோ, ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மா அது³க்க²மஸுக²ம் உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ஆவுஸோ, ந ஏவம் ஹோதி – ‘அஹம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜாமீ’தி வா ‘அஹம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் ஸமாபன்னோ’தி வா ‘அஹம் சதுத்தா² ஜா²னா வுட்டி²தோ’தி வா’’தி. ‘‘ததா² ஹி பனாயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ தீ³க⁴ரத்தம் அஹங்காரமமங்காரமானானுஸயா ஸுஸமூஹதா. தஸ்மா ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ ந ஏவம் ஹோதி – ‘அஹம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜாமீ’தி வா ‘அஹம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் ஸமாபன்னோ’தி வா ‘அஹம் சதுத்தா² ஜா²னா வுட்டி²தோ’தி வா’’தி. சதுத்த²ம்.

5. ஆகாஸானஞ்சாயதனஸுத்தம்

336. ஸாவத்தி²னிதா³னம். அத்³த³ஸா கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³…பே… ‘‘இதா⁴ஹம், ஆவுஸோ, ஸப்³ப³ஸோ ரூபஸஞ்ஞானம் ஸமதிக்கமா படிக⁴ஸஞ்ஞானம் அத்த²ங்க³மா நானத்தஸஞ்ஞானம் அமனஸிகாரா அனந்தோ ஆகாஸோதி ஆகாஸானஞ்சாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி…பே… வுட்டி²தோதி வா’’தி. பஞ்சமம்.

6. விஞ்ஞாணஞ்சாயதனஸுத்தம்

337. ஸாவத்தி²னிதா³னம். அத்³த³ஸா கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³…பே… ‘‘இதா⁴ஹம், ஆவுஸோ, ஸப்³ப³ஸோ ஆகாஸானஞ்சாயதனம் ஸமதிக்கம்ம அனந்தம் விஞ்ஞாணந்தி விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி…பே… வுட்டி²தோதி வா’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸுத்தம்

338. ஸாவத்தி²னிதா³னம். அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ…பே… ‘‘இதா⁴ஹம், ஆவுஸோ, ஸப்³ப³ஸோ விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் ஸமதிக்கம்ம, நத்தி² கிஞ்சீதி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி…பே… வுட்டி²தோதி வா’’தி. ஸத்தமம்.

8. நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸுத்தம்

339. ஸாவத்தி²னிதா³னம். அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ…பே… ‘‘இதா⁴ஹம், ஆவுஸோ, ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸமதிக்கம்ம நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி…பே… வுட்டி²தோதி வா’’தி. அட்ட²மம்.

9. நிரோத⁴ஸமாபத்திஸுத்தம்

340. ஸாவத்தி²னிதா³னம். அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ…பே…. ‘‘இதா⁴ஹம், ஆவுஸோ, ஸப்³ப³ஸோ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் ஸமதிக்கம்ம ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ஆவுஸோ, ந ஏவம் ஹோதி – ‘அஹம் ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமாபஜ்ஜாமீ’தி வா ‘அஹம் ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமாபன்னோ’தி வா ‘அஹம் ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோதா⁴ வுட்டி²தோ’தி வா’’தி. ‘‘ததா² ஹி பனாயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ தீ³க⁴ரத்தம் அஹங்காரமமங்காரமானானுஸயா ஸுஸமூஹதா. தஸ்மா ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ ந ஏவம் ஹோதி – ‘அஹம் ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமாபஜ்ஜாமீ’தி வா ‘அஹம் ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமாபன்னோ’தி வா ‘அஹம் ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோதா⁴ வுட்டி²தோ’தி வா’’தி. நவமம்.

10. ஸூசிமுகீ²ஸுத்தம்

341. ஏகம் ஸமயம் ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ராஜக³ஹே விஹரதி வேளுவனே கலந்த³கனிவாபே. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய ராஜக³ஹே பிண்டா³ய பாவிஸி. ராஜக³ஹே ஸபதா³னம் பிண்டா³ய சரித்வா தம் பிண்ட³பாதம் அஞ்ஞதரம் குட்டமூலம் [குட்³ட³மூலம் (ஸீ. ஸ்யா. கம்.), குட்³ட³ம் (பீ.)] நிஸ்ஸாய பரிபு⁴ஞ்ஜதி. அத² கோ² ஸூசிமுகீ² பரிப்³பா³ஜிகா யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஏதத³வோச –

‘‘கிம் நு கோ², ஸமண, அதோ⁴முகோ² பு⁴ஞ்ஜஸீ’’தி? ‘‘ந க்²வாஹம், ப⁴கி³னி, அதோ⁴முகோ² பு⁴ஞ்ஜாமீ’’தி. ‘‘தேன ஹி, ஸமண, உப்³ப⁴முகோ² [உத்³த⁴ம்முகோ² (ஸீ. அட்ட².)] பு⁴ஞ்ஜஸீ’’தி? ‘‘ந க்²வாஹம், ப⁴கி³னி, உப்³ப⁴முகோ² பு⁴ஞ்ஜாமீ’’தி. ‘‘தேன ஹி, ஸமண, தி³ஸாமுகோ² பு⁴ஞ்ஜஸீ’’தி? ‘‘ந க்²வாஹம், ப⁴கி³னி, தி³ஸாமுகோ² பு⁴ஞ்ஜாமீ’’தி. ‘‘தேன ஹி, ஸமண, விதி³ஸாமுகோ² பு⁴ஞ்ஜஸீ’’தி? ‘‘ந க்²வாஹம், ப⁴கி³னி, விதி³ஸாமுகோ² பு⁴ஞ்ஜாமீ’’தி.

‘‘‘கிம் நு, ஸமண, அதோ⁴முகோ² பு⁴ஞ்ஜஸீ’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘ந க்²வாஹம், ப⁴கி³னி, அதோ⁴முகோ² பு⁴ஞ்ஜாமீ’தி வதே³ஸி. ‘தேன ஹி, ஸமண, உப்³ப⁴முகோ² பு⁴ஞ்ஜஸீ’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘ந க்²வாஹம், ப⁴கி³னி, உப்³ப⁴முகோ² பு⁴ஞ்ஜாமீ’தி வதே³ஸி. ‘தேன ஹி, ஸமண, தி³ஸாமுகோ² பு⁴ஞ்ஜஸீ’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘ந க்²வாஹம், ப⁴கி³னி, தி³ஸாமுகோ² பு⁴ஞ்ஜாமீ’தி வதே³ஸி. ‘தேன ஹி, ஸமண, விதி³ஸாமுகோ² பு⁴ஞ்ஜஸீ’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘ந க்²வாஹம், ப⁴கி³னி, விதி³ஸாமுகோ² பு⁴ஞ்ஜாமீ’தி வதே³ஸி’’.

‘‘கத²ஞ்சரஹி, ஸமண, பு⁴ஞ்ஜஸீ’’தி? ‘‘யே ஹி கேசி, ப⁴கி³னி, ஸமணப்³ராஹ்மணா [ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா (ஸீ.) நிக³மனவாக்யே பன ஸப்³ப³த்தா²பி ஸமாஸோயேவ தி³ஸ்ஸதி] வத்து²விஜ்ஜாதிரச்சா²னவிஜ்ஜாய மிச்சா²ஜீவேன ஜீவிகம் [ஜீவிதம் (க.)] கப்பேந்தி, இமே வுச்சந்தி, ப⁴கி³னி, ஸமணப்³ராஹ்மணா ‘அதோ⁴முகா² பு⁴ஞ்ஜந்தீ’தி. யே ஹி கேசி, ப⁴கி³னி, ஸமணப்³ராஹ்மணா நக்க²த்தவிஜ்ஜாதிரச்சா²னவிஜ்ஜாய மிச்சா²ஜீவேன ஜீவிகம் கப்பேந்தி, இமே வுச்சந்தி, ப⁴கி³னி, ஸமணப்³ராஹ்மணா ‘உப்³ப⁴முகா² பு⁴ஞ்ஜந்தீ’தி. யே ஹி கேசி, ப⁴கி³னி, ஸமணப்³ராஹ்மணா தூ³தேய்யபஹிணக³மனானுயோகா³ய [… நுயோகா³ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.), … நுயோகே³ன (?)] மிச்சா²ஜீவேன ஜீவிகம் கப்பேந்தி, இமே வுச்சந்தி, ப⁴கி³னி, ஸமணப்³ராஹ்மணா ‘தி³ஸாமுகா² பு⁴ஞ்ஜந்தீ’தி. யே ஹி கேசி, ப⁴கி³னி, ஸமணப்³ராஹ்மணா அங்க³விஜ்ஜாதிரச்சா²னவிஜ்ஜாய மிச்சா²ஜீவேன ஜீவிகம் கப்பேந்தி, இமே வுச்சந்தி, ப⁴கி³னி, ஸமணப்³ராஹ்மணா ‘விதி³ஸாமுகா² பு⁴ஞ்ஜந்தீ’’’தி.

‘‘ஸோ க்²வாஹம், ப⁴கி³னி, ந வத்து²விஜ்ஜாதிரச்சா²னவிஜ்ஜாய மிச்சா²ஜீவேன ஜீவிகம் கப்பேமி, ந நக்க²த்தவிஜ்ஜாதிரச்சா²னவிஜ்ஜாய மிச்சா²ஜீவேன ஜீவிகம் கப்பேமி, ந தூ³தேய்யபஹிணக³மனானுயோகா³ய மிச்சா²ஜீவேன ஜீவிகம் கப்பேமி, ந அங்க³விஜ்ஜாதிரச்சா²னவிஜ்ஜாய மிச்சா²ஜீவேன ஜீவிகம் கப்பேமி. த⁴ம்மேன பி⁴க்க²ம் பரியேஸாமி; த⁴ம்மேன பி⁴க்க²ம் பரியேஸித்வா பு⁴ஞ்ஜாமீ’’தி.

அத² கோ² ஸூசிமுகீ² பரிப்³பா³ஜிகா ராஜக³ஹே ரதி²யாய ரதி²யம், ஸிங்கா⁴டகேன ஸிங்கா⁴டகம் உபஸங்கமித்வா ஏவமாரோசேஸி – ‘‘த⁴ம்மிகம் ஸமணா ஸக்யபுத்தியா ஆஹாரம் ஆஹாரேந்தி; அனவஜ்ஜம் [அனவஜ்ஜேன (க.)] ஸமணா ஸக்யபுத்தியா ஆஹாரம் ஆஹாரேந்தி. தே³த² ஸமணானம் ஸக்யபுத்தியானம் பிண்ட³’’ந்தி. த³ஸமம்.

ஸாரிபுத்தஸம்யுத்தம் ஸமத்தம்.