3. பரிப்³பா³ஜகவக்³கோ³

1. தேவிஜ்ஜவச்ச²ஸுத்தம்

185. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா வேஸாலியம் விஹரதி மஹாவனே கூடாகா³ரஸாலாயம். தேன கோ² பன ஸமயேன வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ ஏகபுண்ட³ரீகே பரிப்³பா³ஜகாராமே படிவஸதி. அத² கோ² ப⁴க³வா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய வேஸாலிம் பிண்டா³ய பாவிஸி. அத² கோ² ப⁴க³வதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘அதிப்பகோ³ கோ² தாவ வேஸாலியம் பிண்டா³ய சரிதும்; யம்னூனாஹம் யேன ஏகபுண்ட³ரீகோ பரிப்³பா³ஜகாராமோ யேன வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ தேனுபஸங்கமேய்ய’’ந்தி. அத² கோ² ப⁴க³வா யேன ஏகபுண்ட³ரீகோ பரிப்³பா³ஜகாராமோ யேன வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ தேனுபஸங்கமி. அத்³த³ஸா கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வந்தம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம். தி³ஸ்வான ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஏது கோ², ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா. ஸ்வாக³தம் [ஸாக³தம் (ஸீ. பீ.)], ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ. சிரஸ்ஸம் கோ², ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா இமம் பரியாயமகாஸி யதி³த³ம் இதா⁴க³மனாய. நிஸீத³து, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா இத³மாஸனம் பஞ்ஞத்த’’ந்தி. நிஸீதி³ ப⁴க³வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே. வச்ச²கோ³த்தோபி கோ² பரிப்³பா³ஜகோ அஞ்ஞதரம் நீசம் ஆஸனம் க³ஹேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸுதம் மேதம், ப⁴ந்தே – ‘ஸமணோ கோ³தமோ ஸப்³ப³ஞ்ஞூ ஸப்³ப³த³ஸ்ஸாவீ, அபரிஸே+ஸம் ஞாணத³ஸ்ஸனம் படிஜானாதி, சரதோ ச மே திட்ட²தோ ச ஸுத்தஸ்ஸ ச ஜாக³ரஸ்ஸ ச ஸததம் ஸமிதம் ஞாணத³ஸ்ஸனம் பச்சுபட்டி²த’ந்தி. யே தே, ப⁴ந்தே, ஏவமாஹம்ஸு – ‘ஸமணோ கோ³தமோ ஸப்³ப³ஞ்ஞூ ஸப்³ப³த³ஸ்ஸாவீ, அபரிஸேஸம் ஞாணத³ஸ்ஸனம் படிஜானாதி, சரதோ ச மே திட்ட²தோ ச ஸுத்தஸ்ஸ ச ஜாக³ரஸ்ஸ ச ஸததம் ஸமிதம் ஞாணத³ஸ்ஸனம் பச்சுபட்டி²த’ந்தி, கச்சி தே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ வுத்தவாதி³னோ, ந ச ப⁴க³வந்தம் அபூ⁴தேன அப்³பா⁴சிக்க²ந்தி, த⁴ம்மஸ்ஸ சானுத⁴ம்மம் ப்³யாகரோந்தி, ந ச கோசி ஸஹத⁴ம்மிகோ வாதா³னுவாதோ³ கா³ரய்ஹம் டா²னம் ஆக³ச்ச²தீ’’தி? ‘‘யே தே, வச்ச², ஏவமாஹம்ஸு – ‘ஸமணோ கோ³தமோ ஸப்³ப³ஞ்ஞூ ஸப்³ப³த³ஸ்ஸாவீ, அபரிஸேஸம் ஞாணத³ஸ்ஸனம் படிஜானாதி, சரதோ ச மே திட்ட²தோ ச ஸுத்தஸ்ஸ ச ஜாக³ரஸ்ஸ ச ஸததம் ஸமிதம் ஞாணத³ஸ்ஸனம் பச்சுபட்டி²த’ந்தி, ந மே தே வுத்தவாதி³னோ, அப்³பா⁴சிக்க²ந்தி ச பன மம் அஸதா அபூ⁴தேனா’’தி.

186. ‘‘கத²ம் ப்³யாகரமானா பன மயம், ப⁴ந்தே, வுத்தவாதி³னோ சேவ ப⁴க³வதோ அஸ்ஸாம, ந ச ப⁴க³வந்தம் அபூ⁴தேன அப்³பா⁴சிக்கே²ய்யாம, த⁴ம்மஸ்ஸ சானுத⁴ம்மம் ப்³யாகரேய்யாம, ந ச கோசி ஸஹத⁴ம்மிகோ வாதா³னுவாதோ³ கா³ரய்ஹம் டா²னம் ஆக³ச்சே²ய்யா’’தி?

‘‘‘தேவிஜ்ஜோ ஸமணோ கோ³தமோ’தி கோ², வச்ச², ப்³யாகரமானோ வுத்தவாதீ³ சேவ மே அஸ்ஸ, ந ச மம் அபூ⁴தேன அப்³பா⁴சிக்கே²ய்ய, த⁴ம்மஸ்ஸ சானுத⁴ம்மம் ப்³யாகரேய்ய, ந ச கோசி ஸஹத⁴ம்மிகோ வாதா³னுவாதோ³ கா³ரய்ஹம் டா²னம் ஆக³ச்சே²ய்ய. அஹஞ்ஹி, வச்ச², யாவதே³வ ஆகங்கா²மி அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸராமி, ஸேய்யதி²த³ம் – ஏகம்பி ஜாதிம் த்³வேபி ஜாதியோ…பே… இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸராமி. அஹஞ்ஹி, வச்ச², யாவதே³வ ஆகங்கா²மி தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸாமி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே ஸுக³தே து³க்³க³தே…பே… யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாமி. அஹஞ்ஹி, வச்ச², ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி.

‘‘‘தேவிஜ்ஜோ ஸமணோ கோ³தமோ’தி கோ², வச்ச², ப்³யாகரமானோ வுத்தவாதீ³ சேவ மே அஸ்ஸ, ந ச மம் அபூ⁴தேன அப்³பா⁴சிக்கே²ய்ய, த⁴ம்மஸ்ஸ சானுத⁴ம்மம் ப்³யாகரேய்ய, ந ச கோசி ஸஹத⁴ம்மிகோ வாதா³னுவாதோ³ கா³ரய்ஹம் டா²னம் ஆக³ச்சே²ய்யா’’தி.

ஏவம் வுத்தே, வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அத்தி² நு கோ², போ⁴ கோ³தம, கோசி கி³ஹீ கி³ஹிஸம்யோஜனம் அப்பஹாய காயஸ்ஸ பே⁴தா³ து³க்க²ஸ்ஸந்தகரோ’’தி? ‘‘நத்தி² கோ², வச்ச², கோசி கி³ஹீ கி³ஹிஸம்யோஜனம் அப்பஹாய காயஸ்ஸ பே⁴தா³ து³க்க²ஸ்ஸந்தகரோ’’தி.

‘‘அத்தி² பன, போ⁴ கோ³தம, கோசி கி³ஹீ கி³ஹிஸம்யோஜனம் அப்பஹாய காயஸ்ஸ பே⁴தா³ ஸக்³கூ³பகோ³’’தி? ‘‘ந கோ², வச்ச², ஏகம்யேவ ஸதம் ந த்³வே ஸதானி ந தீணி ஸதானி ந சத்தாரி ஸதானி ந பஞ்ச ஸதானி, அத² கோ² பி⁴ய்யோவ யே கி³ஹீ கி³ஹிஸம்யோஜனம் அப்பஹாய காயஸ்ஸ பே⁴தா³ ஸக்³கூ³பகா³’’தி [‘‘அத்தி² கோ² வச்ச² கோசி கி³ஹீ கி³ஹிஸம்யோஜனம் அப்பஹாய காயஸ்ஸ பே⁴தா³ ஸக்³கூ³பகோ³தி’’. (க.)].

‘‘அத்தி² நு கோ², போ⁴ கோ³தம, கோசி ஆஜீவகோ [ஆஜீவிகோ (க.)] காயஸ்ஸ பே⁴தா³ து³க்க²ஸ்ஸந்தகரோ’’தி? ‘‘நத்தி² கோ², வச்ச², கோசி ஆஜீவகோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ து³க்க²ஸ்ஸந்தகரோ’’தி.

‘‘அத்தி² பன, போ⁴ கோ³தம, கோசி ஆஜீவகோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ ஸக்³கூ³பகோ³’’தி? ‘‘இதோ கோ² ஸோ, வச்ச², ஏகனவுதோ கப்போ [இதோ கோ வச்ச² ஏகனவுதே கப்பே (க.)] யமஹம் அனுஸ்ஸராமி, நாபி⁴ஜானாமி கஞ்சி ஆஜீவகம் ஸக்³கூ³பக³ம் அஞ்ஞத்ர ஏகேன; ஸோபாஸி கம்மவாதீ³ கிரியவாதீ³’’தி. ‘‘ஏவம் ஸந்தே, போ⁴ கோ³தம, ஸுஞ்ஞம் அது³ம் தித்தா²யதனம் அந்தமஸோ ஸக்³கூ³பகே³னபீ’’தி? ‘‘ஏவம், வச்ச², ஸுஞ்ஞம் அது³ம் தித்தா²யதனம் அந்தமஸோ ஸக்³கூ³பகே³னபீ’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனோ வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தீ³தி.

தேவிஜ்ஜவச்ச²ஸுத்தம் நிட்டி²தம் பட²மம்.

2. அக்³கி³வச்ச²ஸுத்தம்

187. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. அத² கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – ஏவம்தி³ட்டி² [ஏவம்தி³ட்டீ² (ஸீ. ஸ்யா. கம். க.)] ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி? ‘‘ந கோ² அஹம், வச்ச², ஏவம்தி³ட்டி² – ‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’’’ந்தி.

‘‘கிம் பன, போ⁴ கோ³தம, ‘அஸஸ்ஸதோ லோகோ, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – ஏவம்தி³ட்டி² ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி? ‘‘ந கோ² அஹம், வச்ச², ஏவம்தி³ட்டி² – ‘அஸஸ்ஸதோ லோகோ, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’’’ந்தி.

‘‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ‘அந்தவா லோகோ, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – ஏவம்தி³ட்டி² ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி? ‘‘ந கோ² அஹம், வச்ச², ஏவம்தி³ட்டி² – ‘அந்தவா லோகோ, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’’’ந்தி.

‘‘கிம் பன, போ⁴ கோ³தம, ‘அனந்தவா லோகோ, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – ஏவம்தி³ட்டி² ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி? ‘‘ந கோ² அஹம், வச்ச², ஏவம்தி³ட்டி² – ‘அனந்தவா லோகோ, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’’’ந்தி.

‘‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ‘தம் ஜீவம் தம் ஸரீரம், இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – ஏவம்தி³ட்டி² ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி? ‘‘ந கோ² அஹம், வச்ச², ஏவம்தி³ட்டி² – ‘தம் ஜீவம் தம் ஸரீரம், இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’’’ந்தி.

‘‘கிம் பன, போ⁴ கோ³தம, ‘அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீரம், இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – ஏவம்தி³ட்டி² ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி? ‘‘ந கோ² அஹம், வச்ச², ஏவம்தி³ட்டி² – ‘அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீரம், இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’’’ந்தி.

‘‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – ஏவம்தி³ட்டி² ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி? ‘‘ந கோ² அஹம், வச்ச², ஏவம்தி³ட்டி² – ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’’’ந்தி.

‘‘கிம் பன, போ⁴ கோ³தம, ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – ஏவம்தி³ட்டி² ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி? ‘‘ந கோ² அஹம், வச்ச², ஏவம்தி³ட்டி² – ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’’’ந்தி.

‘‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – ஏவம்தி³ட்டி² ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி? ‘‘ந கோ² அஹம், வச்ச², ஏவம்தி³ட்டி² – ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’’’ந்தி.

‘‘கிம் பன, போ⁴ கோ³தம, ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – ஏவம்தி³ட்டி² ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி? ‘‘ந கோ² அஹம், வச்ச², ஏவம்தி³ட்டி² – ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’’’ந்தி.

188. ‘‘‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ஸஸ்ஸதோ லோகோ, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி – ஏவம்தி³ட்டி² ப⁴வம் கோ³தமோ’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘ந கோ² அஹம், வச்ச², ஏவம்தி³ட்டி² – ஸஸ்ஸதோ லோகோ, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி வதே³ஸி [மோக⁴மஞ்ஞந்தீதி வதே³ஸி (ஸீ.), மோக⁴மஞ்ஞந்தி இதி வதே³ஸி (?)]. ‘கிம் பன, போ⁴ கோ³தம, அஸஸ்ஸதோ லோகோ, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி – ஏவம்தி³ட்டி² ப⁴வம் கோ³தமோ’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘ந கோ² அஹம், வச்ச², ஏவம்தி³ட்டி² – அஸஸ்ஸதோ லோகோ, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி வதே³ஸி. ‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, அந்தவா லோகோ, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி – ஏவம்தி³ட்டி² ப⁴வம் கோ³தமோ’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘ந கோ² அஹம், வச்ச², ஏவம்தி³ட்டி² – அந்தவா லோகோ, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி வதே³ஸி. ‘கிம் பன, போ⁴ கோ³தம, அனந்தவா லோகோ, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி – ஏவம்தி³ட்டி² ப⁴வம் கோ³தமோ’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘ந கோ² அஹம், வச்ச², ஏவம்தி³ட்டி² – அனந்தவா லோகோ, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி வதே³ஸி. ‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, தம் ஜீவம் தம் ஸரீரம், இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி – ஏவம்தி³ட்டி² ப⁴வம் கோ³தமோ’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘ந கோ² அஹம், வச்ச², ஏவம்தி³ட்டி² – தம் ஜீவம் தம் ஸரீரம், இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி வதே³ஸி. ‘கிம் பன, போ⁴ கோ³தம, அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீரம், இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி – ஏவம்தி³ட்டி² ப⁴வம் கோ³தமோ’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘ந கோ² அஹம், வச்ச², ஏவம்தி³ட்டி² – அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீரம், இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி வதே³ஸி. ‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி – ஏவம்தி³ட்டி² ப⁴வம் கோ³தமோ’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘ந கோ² அஹம், வச்ச², ஏவம்தி³ட்டி² – ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி வதே³ஸி.

‘‘‘கிம் பன, போ⁴ கோ³தம, ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி – ஏவம்தி³ட்டி² ப⁴வம் கோ³தமோ’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘ந கோ² அஹம், வச்ச², ஏவம்தி³ட்டி² – ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி வதே³ஸி. ‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி – ஏவம்தி³ட்டி² ப⁴வம் கோ³தமோ’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘ந கோ² அஹம், வச்ச², ஏவம்தி³ட்டி² – ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி வதே³ஸி. ‘கிம் பன, போ⁴ கோ³தம, நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி – ஏவம்தி³ட்டி² ப⁴வம் கோ³தமோ’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘ந கோ² அஹம், வச்ச², ஏவம்தி³ட்டி² – நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி வதே³ஸி.

‘‘கிம் பன போ⁴ கோ³தமோ ஆதீ³னவம் ஸம்பஸ்ஸமானோ ஏவம் இமானி ஸப்³ப³ஸோ தி³ட்டி²க³தானி அனுபக³தோ’’தி?

189. ‘‘‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’தி கோ², வச்ச², தி³ட்டி²க³தமேதம் தி³ட்டி²க³ஹனம் தி³ட்டி²கந்தாரோ [தி³ட்டி²கந்தாரம் (ஸீ. பீ.)] தி³ட்டி²விஸூகம் தி³ட்டி²விப்ப²ந்தி³தம் தி³ட்டி²ஸம்யோஜனம் ஸது³க்க²ம் ஸவிகா⁴தம் ஸஉபாயாஸம் ஸபரிளாஹம், ந நிப்³பி³தா³ய ந விராகா³ய ந நிரோதா⁴ய ந உபஸமாய ந அபி⁴ஞ்ஞாய ந ஸம்போ³தா⁴ய ந நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி. ‘அஸஸ்ஸதோ லோகோ’தி கோ², வச்ச²…பே… ‘அந்தவா லோகோ’தி கோ², வச்ச²…பே… ‘அனந்தவா லோகோ’தி கோ², வச்ச²…பே… ‘தம் ஜீவம் தம் ஸரீர’ந்தி கோ², வச்ச²…பே… ‘அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீர’ந்தி கோ², வச்ச²…பே… ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி கோ², வச்ச² …பே… ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி கோ², வச்ச²…பே… ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி கோ², வச்ச²…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி கோ², வச்ச², தி³ட்டி²க³தமேதம் தி³ட்டி²க³ஹனம் தி³ட்டி²கந்தாரோ தி³ட்டி²விஸூகம் தி³ட்டி²விப்ப²ந்தி³தம் தி³ட்டி²ஸம்யோஜனம் ஸது³க்க²ம் ஸவிகா⁴தம் ஸஉபாயாஸம் ஸபரிளாஹம், ந நிப்³பி³தா³ய ந விராகா³ய ந நிரோதா⁴ய ந உபஸமாய ந அபி⁴ஞ்ஞாய ந ஸம்போ³தா⁴ய ந நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி. இமம் கோ² அஹம், வச்ச², ஆதீ³னவம் ஸம்பஸ்ஸமானோ ஏவம் இமானி ஸப்³ப³ஸோ தி³ட்டி²க³தானி அனுபக³தோ’’தி.

‘‘அத்தி² பன போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ கிஞ்சி தி³ட்டி²க³த’’ந்தி? ‘‘தி³ட்டி²க³தந்தி கோ², வச்ச², அபனீதமேதம் ததா²க³தஸ்ஸ. தி³ட்ட²ஞ்ஹேதம், வச்ச², ததா²க³தேன – ‘இதி ரூபம், இதி ரூபஸ்ஸ ஸமுத³யோ, இதி ரூபஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ; இதி வேத³னா, இதி வேத³னாய ஸமுத³யோ, இதி வேத³னாய அத்த²ங்க³மோ; இதி ஸஞ்ஞா, இதி ஸஞ்ஞாய ஸமுத³யோ, இதி ஸஞ்ஞாய அத்த²ங்க³மோ; இதி ஸங்கா²ரா, இதி ஸங்கா²ரானம் ஸமுத³யோ, இதி ஸங்கா²ரானம் அத்த²ங்க³மோ; இதி விஞ்ஞாணம், இதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸமுத³யோ, இதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ’தி. தஸ்மா ததா²க³தோ ஸப்³ப³மஞ்ஞிதானம் ஸப்³ப³மதி²தானம் ஸப்³ப³அஹம்காரமமம்காரமானானுஸயானம் க²யா விராகா³ நிரோதா⁴ சாகா³ படினிஸ்ஸக்³கா³ அனுபாதா³ விமுத்தோதி வதா³மீ’’தி.

190. ‘‘ஏவம் விமுத்தசித்தோ பன, போ⁴ கோ³தம, பி⁴க்கு² குஹிம் உபபஜ்ஜதீ’’தி? ‘‘உபபஜ்ஜதீதி கோ², வச்ச², ந உபேதி’’. ‘‘தேன ஹி, போ⁴ கோ³தம, ந உபபஜ்ஜதீ’’தி? ‘‘ந உபபஜ்ஜதீதி கோ², வச்ச², ந உபேதி’’. ‘‘தேன ஹி, போ⁴ கோ³தம, உபபஜ்ஜதி ச ந ச உபபஜ்ஜதீ’’தி? ‘‘உபபஜ்ஜதி ச ந ச உபபஜ்ஜதீதி கோ², வச்ச², ந உபேதி’’. ‘‘தேன ஹி, போ⁴ கோ³தம, நேவ உபபஜ்ஜதி ந ந உபபஜ்ஜதீ’’தி? ‘‘நேவ உபபஜ்ஜதி ந ந உபபஜ்ஜதீதி கோ², வச்ச², ந உபேதி’’.

‘‘‘ஏவம் விமுத்தசித்தோ பன, போ⁴ கோ³தம, பி⁴க்கு² குஹிம் உபபஜ்ஜதீ’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘உபபஜ்ஜதீதி கோ², வச்ச², ந உபேதீ’தி வதே³ஸி. ‘தேன ஹி, போ⁴ கோ³தம, ந உபபஜ்ஜதீ’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘ந உபபஜ்ஜதீதி கோ², வச்ச², ந உபேதீ’தி வதே³ஸி. ‘தேன ஹி, போ⁴ கோ³தம, உபபஜ்ஜதி ச ந ச உபபஜ்ஜதீ’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘உபபஜ்ஜதி ச ந ச உபபஜ்ஜதீதி கோ², வச்ச², ந உபேதீ’தி வதே³ஸி. ‘தேன ஹி, போ⁴ கோ³தம, நேவ உபபஜ்ஜதி ந ந உபபஜ்ஜதீ’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘நேவ உபபஜ்ஜதி ந ந உபபஜ்ஜதீதி கோ², வச்ச², ந உபேதீ’தி வதே³ஸி. ஏத்தா²ஹம், போ⁴ கோ³தம, அஞ்ஞாணமாபாதி³ம், ஏத்த² ஸம்மோஹமாபாதி³ம். யாபி மே ஏஸா போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ புரிமேன கதா²ஸல்லாபேன அஹு பஸாத³மத்தா ஸாபி மே ஏதரஹி அந்தரஹிதா’’தி. ‘‘அலஞ்ஹி தே, வச்ச², அஞ்ஞாணாய, அலம் ஸம்மோஹாய. க³ம்பீ⁴ரோ ஹாயம், வச்ச², த⁴ம்மோ து³த்³த³ஸோ து³ரனுபோ³தோ⁴ ஸந்தோ பணீதோ அதக்காவசரோ நிபுணோ பண்டி³தவேத³னீயோ. ஸோ தயா து³ஜ்ஜானோ அஞ்ஞதி³ட்டி²கேன அஞ்ஞக²ந்திகேன அஞ்ஞருசிகேன அஞ்ஞத்ரயோகே³ன [அஞ்ஞத்ராயோகே³ன (தீ³. நி. 1.420)] அஞ்ஞத்ராசரியகேன’’ [அஞ்ஞத்தா²சரியகேன (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)].

191. ‘‘தேன ஹி, வச்ச², தஞ்ஞேவேத்த² படிபுச்சி²ஸ்ஸாமி; யதா² தே க²மேய்ய ததா² நம் ப்³யாகரேய்யாஸி. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, வச்ச², ஸசே தே புரதோ அக்³கி³ ஜலேய்ய, ஜானேய்யாஸி த்வம் – ‘அயம் மே புரதோ அக்³கி³ ஜலதீ’’’தி? ‘‘ஸசே மே, போ⁴ கோ³தம, புரதோ அக்³கி³ ஜலேய்ய, ஜானேய்யாஹம் – ‘அயம் மே புரதோ அக்³கி³ ஜலதீ’’’தி.

‘‘ஸசே பன தம், வச்ச², ஏவம் புச்சே²ய்ய – ‘யோ தே அயம் புரதோ அக்³கி³ ஜலதி அயம் அக்³கி³ கிம் படிச்ச ஜலதீ’தி, ஏவம் புட்டோ² த்வம், வச்ச², கிந்தி ப்³யாகரேய்யாஸீ’’தி? ‘‘ஸசே மம், போ⁴ கோ³தம, ஏவம் புச்சே²ய்ய – ‘யோ தே அயம் புரதோ அக்³கி³ ஜலதி அயம் அக்³கி³ கிம் படிச்ச ஜலதீ’தி, ஏவம் புட்டோ² அஹம், போ⁴ கோ³தம, ஏவம் ப்³யாகரேய்யம் – ‘யோ மே அயம் புரதோ அக்³கி³ ஜலதி அயம் அக்³கி³ திணகட்டு²பாதா³னம் படிச்ச ஜலதீ’’’தி.

‘‘ஸசே தே, வச்ச², புரதோ ஸோ அக்³கி³ நிப்³பா³யேய்ய, ஜானேய்யாஸி த்வம் – ‘அயம் மே புரதோ அக்³கி³ நிப்³பு³தோ’’’தி? ‘‘ஸசே மே, போ⁴ கோ³தம, புரதோ ஸோ அக்³கி³ நிப்³பா³யேய்ய, ஜானேய்யாஹம் – ‘அயம் மே புரதோ அக்³கி³ நிப்³பு³தோ’’’தி.

‘‘ஸசே பன தம், வச்ச², ஏவம் புச்சே²ய்ய – ‘யோ தே அயம் புரதோ அக்³கி³ நிப்³பு³தோ ஸோ அக்³கி³ இதோ கதமம் தி³ஸம் க³தோ – புரத்தி²மம் வா த³க்கி²ணம் வா பச்சி²மம் வா உத்தரம் வா’தி, ஏவம் புட்டோ² த்வம், வச்ச², கிந்தி ப்³யாகரேய்யாஸீ’’தி? ‘‘ந உபேதி, போ⁴ கோ³தம, யஞ்ஹி ஸோ, போ⁴ கோ³தம, அக்³கி³ திணகட்டு²பாதா³னம் படிச்ச அஜலி [ஜலதி (ஸ்யா. கம். க.)] தஸ்ஸ ச பரியாதா³னா அஞ்ஞஸ்ஸ ச அனுபஹாரா அனாஹாரோ நிப்³பு³தோ த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தீ’’தி.

192. ‘‘ஏவமேவ கோ², வச்ச², யேன ரூபேன ததா²க³தம் பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேய்ய தம் ரூபம் ததா²க³தஸ்ஸ பஹீனம் உச்சி²ன்னமூலம் தாலாவத்து²கதம் அனபா⁴வம்கதம் ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மம். ரூபஸங்க²யவிமுத்தோ [ரூபஸங்கா²விமுத்தோ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.) ஏவம் வேத³னாஸங்க²யாதீ³ஸுபி] கோ², வச்ச², ததா²க³தோ க³ம்பீ⁴ரோ அப்பமேய்யோ து³ப்பரியோகா³ள்ஹோ – ஸேய்யதா²பி மஹாஸமுத்³தோ³. உபபஜ்ஜதீதி ந உபேதி, ந உபபஜ்ஜதீதி ந உபேதி, உபபஜ்ஜதி ச ந ச உபபஜ்ஜதீதி ந உபேதி, நேவ உபபஜ்ஜதி ந ந உபபஜ்ஜதீதி ந உபேதி.

‘‘யாய வேத³னாய ததா²க³தம் பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேய்ய ஸா வேத³னா ததா²க³தஸ்ஸ பஹீனா உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா. வேத³னாஸங்க²யவிமுத்தோ கோ², வச்ச², ததா²க³தோ க³ம்பீ⁴ரோ அப்பமேய்யோ து³ப்பரியோகா³ள்ஹோ – ஸேய்யதா²பி மஹாஸமுத்³தோ³. உபபஜ்ஜதீதி ந உபேதி, ந உபபஜ்ஜதீதி ந உபேதி, உபபஜ்ஜதி ச ந ச உபபஜ்ஜதீதி ந உபேதி, நேவ உபபஜ்ஜதி ந ந உபபஜ்ஜதீதி ந உபேதி.

‘‘யாய ஸஞ்ஞாய ததா²க³தம் பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேய்ய ஸா ஸஞ்ஞா ததா²க³தஸ்ஸ பஹீனா உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா. ஸஞ்ஞாஸங்க²யவிமுத்தோ கோ², வச்ச², ததா²க³தோ க³ம்பீ⁴ரோ அப்பமேய்யோ து³ப்பரியோகா³ள்ஹோ – ஸேய்யதா²பி மஹாஸமுத்³தோ³. உபபஜ்ஜதீதி ந உபேதி, ந உபபஜ்ஜதீதி ந உபேதி, உபபஜ்ஜதி ச ந ச உபபஜ்ஜதீதி ந உபேதி, நேவ உபபஜ்ஜதி ந ந உபபஜ்ஜதீதி ந உபேதி.

‘‘யேஹி ஸங்கா²ரேஹி ததா²க³தம் பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேய்ய தே ஸங்கா²ரா ததா²க³தஸ்ஸ பஹீனா உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா. ஸங்கா²ரஸங்க²யவிமுத்தோ கோ², வச்ச², ததா²க³தோ க³ம்பீ⁴ரோ அப்பமேய்யோ து³ப்பரியோகா³ள்ஹோ – ஸேய்யதா²பி மஹாஸமுத்³தோ³. உபபஜ்ஜதீதி ந உபேதி, ந உபபஜ்ஜதீதி ந உபேதி, உபபஜ்ஜதி ச ந ச உபபஜ்ஜதீதி ந உபேதி, நேவ உபபஜ்ஜதி ந ந உபபஜ்ஜதீதி ந உபேதி.

‘‘யேன விஞ்ஞாணேன ததா²க³தம் பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேய்ய தம் விஞ்ஞாணம் ததா²க³தஸ்ஸ பஹீனம் உச்சி²ன்னமூலம் தாலாவத்து²கதம் அனபா⁴வம்கதம் ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மம். விஞ்ஞாணஸங்க²யவிமுத்தோ கோ², வச்ச², ததா²க³தோ க³ம்பீ⁴ரோ அப்பமேய்யோ து³ப்பரியோகா³ள்ஹோ – ஸேய்யதா²பி மஹாஸமுத்³தோ³. உபபஜ்ஜதீதி ந உபேதி, ந உபபஜ்ஜதீதி ந உபேதி, உபபஜ்ஜதி ச ந ச உபபஜ்ஜதீதி ந உபேதி, நேவ உபபஜ்ஜதி ந ந உபபஜ்ஜதீதி ந உபேதி’’.

ஏவம் வுத்தே, வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸேய்யதா²பி, போ⁴ கோ³தம, கா³மஸ்ஸ வா நிக³மஸ்ஸ வா அவிதூ³ரே மஹாஸாலருக்கோ². தஸ்ஸ அனிச்சதா ஸாகா²பலாஸா பலுஜ்ஜேய்யும் [ஸாகா²பலாஸம் பலுஜ்ஜேய்ய], தசபபடிகா பலுஜ்ஜேய்யும், பே²க்³கூ³ பலுஜ்ஜேய்யும் [பே²க்³கு³ பலுஜ்ஜேய்ய (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)]; ஸோ அபரேன ஸமயேன அபக³தஸாகா²பலாஸோ அபக³ததசபபடிகோ அபக³தபே²க்³கு³கோ ஸுத்³தோ⁴ அஸ்ஸ, ஸாரே பதிட்டி²தோ; ஏவமேவ போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ பாவசனம் அபக³தஸாகா²பலாஸம் அபக³ததசபபடிகம் அபக³தபே²க்³கு³கம் ஸுத்³த⁴ம், ஸாரே பதிட்டி²தம். அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கோ³தம…பே… உபாஸகம் மம் ப⁴வம் கோ³தமோ தா⁴ரேது அஜ்ஜதக்³கே³ பாணுபேதம் ஸரணம் க³த’’ந்தி.

அக்³கி³வச்ச²ஸுத்தம் நிட்டி²தம் து³தியம்.

3. மஹாவச்ச²ஸுத்தம்

193. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ராஜக³ஹே விஹரதி வேளுவனே கலந்த³கனிவாபே. அத² கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘தீ³க⁴ரத்தாஹம் போ⁴தா கோ³தமேன ஸஹகதீ². ஸாது⁴ மே ப⁴வம் கோ³தமோ ஸம்கி²த்தேன குஸலாகுஸலம் தே³ஸேதூ’’தி. ‘‘ஸம்கி²த்தேனபி கோ² தே அஹம், வச்ச², குஸலாகுஸலம் தே³ஸேய்யம், வித்தா²ரேனபி கோ² தே அஹம், வச்ச², குஸலாகுஸலம் தே³ஸேய்யம்; அபி ச தே அஹம், வச்ச², ஸம்கி²த்தேன குஸலாகுஸலம் தே³ஸேஸ்ஸாமி. தம் ஸுணாஹி, ஸாது⁴கம் மனஸி கரோஹி, பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், போ⁴’’தி கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸி. ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

194. ‘‘லோபோ⁴ கோ², வச்ச², அகுஸலம், அலோபோ⁴ குஸலம்; தோ³ஸோ கோ², வச்ச², அகுஸலம், அதோ³ஸோ குஸலம்; மோஹோ கோ², வச்ச², அகுஸலம், அமோஹோ குஸலம். இதி கோ², வச்ச², இமே தயோ த⁴ம்மா அகுஸலா, தயோ த⁴ம்மா குஸலா.

‘‘பாணாதிபாதோ கோ², வச்ச², அகுஸலம், பாணாதிபாதா வேரமணீ குஸலம்; அதி³ன்னாதா³னம் கோ², வச்ச², அகுஸலம், அதி³ன்னாதா³னா வேரமணீ குஸலம்; காமேஸுமிச்சா²சாரோ கோ², வச்ச², அகுஸலம், காமேஸுமிச்சா²சாரா வேரமணீ குஸலம்; முஸாவாதோ³ கோ², வச்ச², அகுஸலம், முஸாவாதா³ வேரமணீ குஸலம்; பிஸுணா வாசா கோ², வச்ச², அகுஸலம், பிஸுணாய வாசாய வேரமணீ குஸலம்; ப²ருஸா வாசா கோ², வச்ச², அகுஸலம், ப²ருஸாய வாசாய வேரமணீ குஸலம்; ஸம்ப²ப்பலாபோ கோ², வச்ச², அகுஸலம், ஸம்ப²ப்பலாபா வேரமணீ குஸலம்; அபி⁴ஜ்ஜா² கோ², வச்ச², அகுஸலம், அனபி⁴ஜ்ஜா² குஸலம்; ப்³யாபாதோ³ கோ², வச்ச², அகுஸலம், அப்³யாபாதோ³ குஸலம்; மிச்சா²தி³ட்டி² கோ², வச்ச², அகுஸலம் ஸம்மாதி³ட்டி² குஸலம். இதி கோ², வச்ச², இமே த³ஸ த⁴ம்மா அகுஸலா, த³ஸ த⁴ம்மா குஸலா.

‘‘யதோ கோ², வச்ச², பி⁴க்கு²னோ தண்ஹா பஹீனா ஹோதி உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா, ஸோ ஹோதி பி⁴க்கு² அரஹம் கீ²ணாஸவோ வுஸிதவா கதகரணீயோ ஓஹிதபா⁴ரோ அனுப்பத்தஸத³த்தோ² பரிக்கீ²ணப⁴வஸம்யோஜனோ ஸம்மத³ஞ்ஞா விமுத்தோ’’தி.

195. ‘‘திட்ட²து ப⁴வம் கோ³தமோ. அத்தி² பன தே போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ ஏகபி⁴க்கு²பி ஸாவகோ யோ ஆஸவானம் க²யா [ஸாவகோ ஆஸவானம் க²யா (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.) ஏவமுபரிபி] அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’தி? ‘‘ந கோ², வச்ச², ஏகம்யேவ ஸதம் ந த்³வே ஸதானி ந தீணி ஸதானி ந சத்தாரி ஸதானி ந பஞ்ச ஸதானி, அத² கோ² பி⁴ய்யோவ யே பி⁴க்கூ² மம ஸாவகா ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரந்தீ’’தி.

‘‘திட்ட²து ப⁴வம் கோ³தமோ, திட்ட²ந்து பி⁴க்கூ². அத்தி² பன போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ ஏகா பி⁴க்கு²னீபி ஸாவிகா யா ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’தி? ‘‘ந கோ², வச்ச², ஏகம்யேவ ஸதம் ந த்³வே ஸதானி ந தீணி ஸதானி ந சத்தாரி ஸதானி ந பஞ்ச ஸதானி, அத² கோ² பி⁴ய்யோவ யா பி⁴க்கு²னியோ மம ஸாவிகா ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரந்தீ’’தி.

‘‘திட்ட²து ப⁴வம் கோ³தமோ, திட்ட²ந்து பி⁴க்கூ², திட்ட²ந்து பி⁴க்கு²னியோ. அத்தி² பன போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ ஏகுபாஸகோபி ஸாவகோ கி³ஹீ ஓதா³தவஸனோ ப்³ரஹ்மசாரீ யோ பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா ஓபபாதிகோ தத்த² பரினிப்³பா³யீ அனாவத்தித⁴ம்மோ தஸ்மா லோகா’’தி? ‘‘ந கோ², வச்ச², ஏகம்யேவ ஸதம் ந த்³வே ஸதானி ந தீணி ஸதானி ந சத்தாரி ஸதானி ந பஞ்ச ஸதானி, அத² கோ² பி⁴ய்யோவ யே உபாஸகா மம ஸாவகா கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா ப்³ரஹ்மசாரினோ பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா ஓபபாதிகா தத்த² பரினிப்³பா³யினோ அனாவத்தித⁴ம்மா தஸ்மா லோகா’’தி.

‘‘திட்ட²து ப⁴வம் கோ³தமோ, திட்ட²ந்து பி⁴க்கூ², திட்ட²ந்து பி⁴க்கு²னியோ, திட்ட²ந்து உபாஸகா கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா ப்³ரஹ்மசாரினோ. அத்தி² பன போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ ஏகுபாஸகோபி ஸாவகோ கி³ஹீ ஓதா³தவஸனோ காமபோ⁴கீ³ ஸாஸனகரோ ஓவாத³ப்படிகரோ யோ திண்ணவிசிகிச்சோ² விக³தகத²ம்கதோ² வேஸாரஜ்ஜப்பத்தோ அபரப்பச்சயோ ஸத்து²ஸாஸனே விஹரதீ’’தி? ‘‘ந கோ², வச்ச², ஏகம்யேவ ஸதம் ந த்³வே ஸதானி ந தீணி ஸதானி ந சத்தாரி ஸதானி ந பஞ்ச ஸதானி, அத² கோ² பி⁴ய்யோவ யே உபாஸகா மம ஸாவகா கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா காமபோ⁴கி³னோ ஸாஸனகரா ஓவாத³ப்படிகரா திண்ணவிசிகிச்சா² விக³தகத²ம்கதா² வேஸாரஜ்ஜப்பத்தா அபரப்பச்சயா ஸத்து²ஸாஸனே விஹரந்தீ’’தி.

‘‘திட்ட²து ப⁴வம் கோ³தமோ, திட்ட²ந்து பி⁴க்கூ², திட்ட²ந்து பி⁴க்கு²னியோ, திட்ட²ந்து உபாஸகா கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா ப்³ரஹ்மசாரினோ, திட்ட²ந்து உபாஸகா கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா காமபோ⁴கி³னோ. அத்தி² பன போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ ஏகுபாஸிகாபி ஸாவிகா கி³ஹினீ ஓதா³தவஸனா ப்³ரஹ்மசாரினீ யா பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா ஓபபாதிகா தத்த² பரினிப்³பா³யினீ அனாவத்தித⁴ம்மா தஸ்மா லோகா’’தி? ‘‘ந கோ², வச்ச², ஏகம்யேவ ஸதம் ந த்³வே ஸதானி ந தீணி ஸதானி ந சத்தாரி ஸதானி ந பஞ்ச ஸதானி, அத² கோ² பி⁴ய்யோவ யா உபாஸிகா மம ஸாவிகா கி³ஹினியோ ஓதா³தவஸனா ப்³ரஹ்மசாரினியோ பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா ஓபபாதிகா தத்த² பரினிப்³பா³யினியோ அனாவத்தித⁴ம்மா தஸ்மா லோகா’’தி.

‘‘திட்ட²து ப⁴வம் கோ³தமோ, திட்ட²ந்து பி⁴க்கூ², திட்ட²ந்து பி⁴க்கு²னியோ, திட்ட²ந்து உபாஸகா கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா ப்³ரஹ்மசாரினோ, திட்ட²ந்து உபாஸகா கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா காமபோ⁴கி³னோ, திட்ட²ந்து உபாஸிகா கி³ஹினியோ ஓதா³தவஸனா ப்³ரஹ்மசாரினியோ. அத்தி² பன போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ ஏகுபாஸிகாபி ஸாவிகா கி³ஹினீ ஓதா³தவஸனா காமபோ⁴கி³னீ ஸாஸனகரா ஓவாத³ப்படிகரா யா திண்ணவிசிகிச்சா² விக³தகத²ம்கதா² வேஸாரஜ்ஜப்பத்தா அபரப்பச்சயா ஸத்து²ஸாஸனே விஹரதீ’’தி? ‘‘ந கோ², வச்ச², ஏகம்யேவ ஸதம் ந த்³வே ஸதானி ந தீணி ஸதானி ந சத்தாரி ஸதானி ந பஞ்ச ஸதானி, அத² கோ² பி⁴ய்யோவ யா உபாஸிகா மம ஸாவிகா கி³ஹினியோ ஓதா³தவஸனா காமபோ⁴கி³னியோ ஸாஸனகரா ஓவாத³ப்படிகரா திண்ணவிச்சி²கிச்சா² விக³தகத²ம்கதா² வேஸாரஜ்ஜப்பத்தா அபரப்பச்சயா ஸத்து²ஸாஸனே விஹரந்தீ’’தி.

196. ‘‘ஸசே ஹி, போ⁴ கோ³தம, இமம் த⁴ம்மம் ப⁴வம்யேவ கோ³தமோ ஆராத⁴கோ அப⁴விஸ்ஸ, நோ ச கோ² பி⁴க்கூ² ஆராத⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு; ஏவமித³ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அபரிபூரம் அப⁴விஸ்ஸ தேனங்கே³ன. யஸ்மா ச கோ², போ⁴ கோ³தம, இமம் த⁴ம்மம் ப⁴வஞ்சேவ கோ³தமோ ஆராத⁴கோ பி⁴க்கூ² ச ஆராத⁴கா; ஏவமித³ம் ப்³ரஹ்மசரியம் பரிபூரம் தேனங்கே³ன.

‘‘ஸசே ஹி, போ⁴ கோ³தம, இமம் த⁴ம்மம் ப⁴வஞ்சேவ கோ³தமோ ஆராத⁴கோ அப⁴விஸ்ஸ, பி⁴க்கூ² ச ஆராத⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு, நோ ச கோ² பி⁴க்கு²னியோ ஆராதி⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு; ஏவமித³ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அபரிபூரம் அப⁴விஸ்ஸ தேனங்கே³ன. யஸ்மா ச கோ², போ⁴ கோ³தம, இமம் த⁴ம்மம் ப⁴வஞ்சேவ கோ³தமோ ஆராத⁴கோ, பி⁴க்கூ² ச ஆராத⁴கா, பி⁴க்கு²னியோ ச ஆராதி⁴கா; ஏவமித³ம் ப்³ரஹ்மசரியம் பரிபூரம் தேனங்கே³ன.

‘‘ஸசே ஹி, போ⁴ கோ³தம, இமம் த⁴ம்மம் ப⁴வஞ்சேவ கோ³தமோ ஆராத⁴கோ அப⁴விஸ்ஸ, பி⁴க்கூ² ச ஆராத⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு, பி⁴க்கு²னியோ ச ஆராதி⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு, நோ ச கோ² உபாஸகா கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா ப்³ரஹ்மசாரினோ ஆராத⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு; ஏவமித³ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அபரிபூரம் அப⁴விஸ்ஸ தேனங்கே³ன. யஸ்மா ச கோ², போ⁴ கோ³தம, இமம் த⁴ம்மம் ப⁴வஞ்சேவ கோ³தமோ ஆராத⁴கோ, பி⁴க்கூ² ச ஆராத⁴கா, பி⁴க்கு²னியோ ச ஆராதி⁴கா, உபாஸகா ச கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா ப்³ரஹ்மசாரினோ ஆராத⁴கா; ஏவமித³ம் ப்³ரஹ்மசரியம் பரிபூரம் தேனங்கே³ன.

‘‘ஸசே ஹி, போ⁴ கோ³தம, இமம் த⁴ம்மம் ப⁴வஞ்சேவ கோ³தமோ ஆராத⁴கோ அப⁴விஸ்ஸ, பி⁴க்கூ² ச ஆராத⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு, பி⁴க்கு²னியோ ச ஆராதி⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு, உபாஸகா ச கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா ப்³ரஹ்மசாரினோ ஆராத⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு, நோ ச கோ² உபாஸகா கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா காமபோ⁴கி³னோ ஆராத⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு; ஏவமித³ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அபரிபூரம் அப⁴விஸ்ஸ தேனங்கே³ன. யஸ்மா ச கோ², போ⁴ கோ³தம, இமம் த⁴ம்மம் ப⁴வஞ்சேவ கோ³தமோ ஆராத⁴கோ, பி⁴க்கூ² ச ஆராத⁴கா, பி⁴க்கு²னியோ ச ஆராதி⁴கா, உபாஸகா ச கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா ப்³ரஹ்மசாரினோ ஆராத⁴கா, உபாஸகா ச கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா காமபோ⁴கி³னோ ஆராத⁴கா; ஏவமித³ம் ப்³ரஹ்மசரியம் பரிபூரம் தேனங்கே³ன.

‘‘ஸசே ஹி, போ⁴ கோ³தம, இமம் த⁴ம்மம் ப⁴வஞ்சேவ கோ³தமோ ஆராத⁴கோ அப⁴விஸ்ஸ, பி⁴க்கூ² ச ஆராத⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு, பி⁴க்கு²னியோ ச ஆராதி⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு, உபாஸகா ச கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா ப்³ரஹ்மசாரினோ ஆராத⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு, உபாஸகா ச கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா காமபோ⁴கி³னோ ஆராத⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு, நோ ச கோ² உபாஸிகா கி³ஹினியோ ஓதா³தவஸனா ப்³ரஹ்மசாரினியோ ஆராதி⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு; ஏவமித³ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அபரிபூரம் அப⁴விஸ்ஸ தேனங்கே³ன. யஸ்மா ச கோ², போ⁴ கோ³தம, இமம் த⁴ம்மம் ப⁴வஞ்சேவ கோ³தமோ ஆராத⁴கோ, பி⁴க்கூ² ச ஆராத⁴கா, பி⁴க்கு²னியோ ச ஆராதி⁴கா, உபாஸகா ச கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா ப்³ரஹ்மசாரினோ ஆராத⁴கா, உபாஸகா ச கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா காமபோ⁴கி³னோ ஆராத⁴கா, உபாஸிகா ச கி³ஹினியோ ஓதா³தவஸனா ப்³ரஹ்மசாரினியோ ஆராதி⁴கா; ஏவமித³ம் ப்³ரஹ்மசரியம் பரிபூரம் தேனங்கே³ன.

‘‘ஸசே ஹி, போ⁴ கோ³தம, இமம் த⁴ம்மம் ப⁴வஞ்சேவ கோ³தமோ ஆராத⁴கோ அப⁴விஸ்ஸ, பி⁴க்கூ² ச ஆராத⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு, பி⁴க்கு²னியோ ச ஆராதி⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு, உபாஸகா ச கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா ப்³ரஹ்மசாரினோ ஆராத⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு, உபாஸகா ச கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா காமபோ⁴கி³னோ ஆராத⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு, உபாஸிகா ச கி³ஹினியோ ஓதா³தவஸனா ப்³ரஹ்மசாரினியோ ஆராதி⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு, நோ ச கோ² உபாஸிகா கி³ஹினியோ ஓதா³தவஸனா காமபோ⁴கி³னியோ ஆராதி⁴கா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு; ஏவமித³ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அபரிபூரம் அப⁴விஸ்ஸ தேனங்கே³ன. யஸ்மா ச கோ², போ⁴ கோ³தம, இமம் த⁴ம்மம் ப⁴வஞ்சேவ கோ³தமோ ஆராத⁴கோ, பி⁴க்கூ² ச ஆராத⁴கா, பி⁴க்கு²னியோ ச ஆராதி⁴கா, உபாஸகா ச கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா ப்³ரஹ்மசாரினோ ஆராத⁴கா, உபாஸகா ச கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா காமபோ⁴கி³னோ ஆராத⁴கா, உபாஸிகா ச கி³ஹினியோ ஓதா³தவஸனா ப்³ரஹ்மசாரினியோ ஆராதி⁴கா, உபாஸிகா ச கி³ஹினியோ ஓதா³தவஸனா காமபோ⁴கி³னியோ ஆராதி⁴கா; ஏவமித³ம் ப்³ரஹ்மசரியம் பரிபூரம் தேனங்கே³ன.

197. ‘‘ஸேய்யதா²பி, போ⁴ கோ³தம, க³ங்கா³ நதீ³ ஸமுத்³த³னின்னா ஸமுத்³த³போணா ஸமுத்³த³பப்³பா⁴ரா ஸமுத்³த³ம் ஆஹச்ச திட்ட²தி, ஏவமேவாயம் போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ பரிஸா ஸக³ஹட்ட²பப்³ப³ஜிதா நிப்³பா³னனின்னா நிப்³பா³னபோணா நிப்³பா³னபப்³பா⁴ரா நிப்³பா³னம் ஆஹச்ச திட்ட²தி. அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கோ³தம…பே… ஏஸாஹம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் ஸரணம் க³ச்சா²மி த⁴ம்மஞ்ச பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்ச. லபே⁴ய்யாஹம் போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ ஸந்திகே பப்³ப³ஜ்ஜம், லபே⁴ய்யம் உபஸம்பத³’’ந்தி. ‘‘யோ கோ², வச்ச², அஞ்ஞதித்தி²யபுப்³போ³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே ஆகங்க²தி பப்³ப³ஜ்ஜம், ஆகங்க²தி உபஸம்பத³ம், ஸோ சத்தாரோ மாஸே பரிவஸதி. சதுன்னம் மாஸானம் அச்சயேன ஆரத்³த⁴சித்தா பி⁴க்கூ² பப்³பா³ஜேந்தி உபஸம்பாதே³ந்தி பி⁴க்கு²பா⁴வாய; அபி ச மேத்த² புக்³க³லவேமத்ததா விதி³தா’’தி. ‘‘ஸசே, ப⁴ந்தே, அஞ்ஞதித்தி²யபுப்³பா³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே ஆகங்க²ந்தா பப்³ப³ஜ்ஜம், ஆகங்க²ந்தா உபஸம்பத³ம் சத்தாரோ மாஸே பரிவஸந்தி, சதுன்னம் மாஸானம் அச்சயேன ஆரத்³த⁴சித்தா பி⁴க்கூ² பப்³பா³ஜேந்தி உபஸம்பாதே³ந்தி பி⁴க்கு²பா⁴வாய; அஹம் சத்தாரி வஸ்ஸானி பரிவஸிஸ்ஸாமி. சதுன்னம் வஸ்ஸானம் அச்சயேன ஆரத்³த⁴சித்தா பி⁴க்கூ² பப்³பா³ஜேந்து உபஸம்பாதே³ந்து பி⁴க்கு²பா⁴வாயா’’தி. அலத்த² கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வதோ ஸந்திகே பப்³ப³ஜ்ஜம் அலத்த² உபஸம்பத³ம்.

அசிரூபஸம்பன்னோ கோ² பனாயஸ்மா வச்ச²கோ³த்தோ அத்³த⁴மாஸூபஸம்பன்னோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா வச்ச²கோ³த்தோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘யாவதகம், ப⁴ந்தே, ஸேகே²ன ஞாணேன ஸேகா²ய விஜ்ஜாய பத்தப்³ப³ம், அனுப்பத்தம் தம் மயா; உத்தரி ச மே [உத்தரிம் மே (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதூ’’தி. ‘‘தேன ஹி த்வம், வச்ச², த்³வே த⁴ம்மே உத்தரி பா⁴வேஹி – ஸமத²ஞ்ச விபஸ்ஸனஞ்ச. இமே கோ² தே, வச்ச², த்³வே த⁴ம்மா உத்தரி பா⁴விதா – ஸமதோ² ச விபஸ்ஸனா ச – அனேகதா⁴துபடிவேதா⁴ய ஸம்வத்திஸ்ஸந்தி.

198. ‘‘ஸோ த்வம், வச்ச², யாவதே³வ [யாவதே³ (பீ.)] ஆகங்கி²ஸ்ஸஸி – ‘அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுப⁴வேய்யம் – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ அஸ்ஸம், ப³ஹுதா⁴பி ஹுத்வா ஏகோ அஸ்ஸம்; ஆவிபா⁴வம், திரோபா⁴வம்; திரோகுட்டம் திரோபாகாரம் திரோபப்³ப³தம் அஸஜ்ஜமானோ க³ச்சே²ய்யம், ஸேய்யதா²பி ஆகாஸே; பத²வியாபி உம்முஜ்ஜனிமுஜ்ஜம் கரேய்யம், ஸேய்யதா²பி உத³கே; உத³கேபி அபி⁴ஜ்ஜமானே க³ச்சே²ய்யம், ஸேய்யதா²பி பத²வியம்; ஆகாஸேபி பல்லங்கேன கமேய்யம், ஸேய்யதா²பி பக்கீ² ஸகுணோ; இமேபி சந்தி³மஸூரியே ஏவம்மஹித்³தி⁴கே ஏவம்மஹானுபா⁴வே பாணினா பரிமஸேய்யம், பரிமஜ்ஜேய்யம்; யாவப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேய்ய’ந்தி, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணிஸ்ஸஸி, ஸதி ஸதிஆயதனே.

‘‘ஸோ த்வம், வச்ச², யாவதே³வ ஆகங்கி²ஸ்ஸஸி – ‘தி³ப்³பா³ய ஸோததா⁴துயா விஸுத்³தா⁴ய அதிக்கந்தமானுஸிகாய உபோ⁴ ஸத்³தே³ ஸுணேய்யம் – தி³ப்³பே³ ச மானுஸே ச, யே தூ³ரே ஸந்திகே சா’தி, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணிஸ்ஸஸி, ஸதி ஸதிஆயதனே.

‘‘ஸோ த்வம், வச்ச², யாவதே³வ ஆகங்கி²ஸ்ஸஸி – ‘பரஸத்தானம் பரபுக்³க³லானம் சேதஸா சேதோ பரிச்ச பஜானேய்யம் – ஸராக³ம் வா சித்தம் ஸராக³ம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், வீதராக³ம் வா சித்தம் வீதராக³ம் சித்தந்தி பஜானேய்யம்; ஸதோ³ஸம் வா சித்தம் ஸதோ³ஸம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், வீததோ³ஸம் வா சித்தம் வீததோ³ஸம் சித்தந்தி பஜானேய்யம்; ஸமோஹம் வா சித்தம் ஸமோஹம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், வீதமோஹம் வா சித்தம் வீதமோஹம் சித்தந்தி பஜானேய்யம்; ஸம்கி²த்தம் வா சித்தம் ஸம்கி²த்தம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், விக்கி²த்தம் வா சித்தம் விக்கி²த்தம் சித்தந்தி பஜானேய்யம்; மஹக்³க³தம் வா சித்தம் மஹக்³க³தம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், அமஹக்³க³தம் வா சித்தம் அமஹக்³க³தம் சித்தந்தி பஜானேய்யம்; ஸஉத்தரம் வா சித்தம் ஸஉத்தரம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், அனுத்தரம் வா சித்தம் அனுத்தரம் சித்தந்தி பஜானேய்யம்; ஸமாஹிதம் வா சித்தம் ஸமாஹிதம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், அஸமாஹிதம் வா சித்தம் அஸமாஹிதம் சித்தந்தி பஜானேய்யம்; விமுத்தம் வா சித்தம் விமுத்தம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், அவிமுத்தம் வா சித்தம் அவிமுத்தம் சித்தந்தி பஜானேய்ய’ந்தி, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணிஸ்ஸஸி, ஸதி ஸதிஆயதனே.

‘‘ஸோ த்வம், வச்ச², யாவதே³வ ஆகங்கி²ஸ்ஸஸி – ‘அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரேய்யம், ஸேய்யதி²த³ம் – ஏகம்பி ஜாதிம் த்³வேபி ஜாதியோ திஸ்ஸோபி ஜாதியோ சதஸ்ஸோபி ஜாதியோ பஞ்சபி ஜாதியோ த³ஸபி ஜாதியோ வீஸம்பி ஜாதியோ திம்ஸம்பி ஜாதியோ சத்தாலீஸம்பி ஜாதியோ பஞ்ஞாஸம்பி ஜாதியோ ஜாதிஸதம்பி ஜாதிஸஹஸ்ஸம்பி ஜாதிஸதஸஹஸ்ஸம்பி; அனேகேபி ஸம்வட்டகப்பே அனேகேபி விவட்டகப்பே அனேகேபி ஸம்வட்டவிவட்டகப்பே – அமுத்ராஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ அமுத்ர உத³பாதி³ம்; தத்ராபாஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ இதூ⁴பபன்னோதி; இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரேய்ய’ந்தி, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணிஸ்ஸஸி, ஸதி ஸதிஆயதனே.

‘‘ஸோ த்வம், வச்ச², யாவதே³வ ஆகங்கி²ஸ்ஸஸி – ‘தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸேய்யம் சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே ஸுக³தே து³க்³க³தே யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானேய்யம் – இமே வத போ⁴ந்தோ ஸத்தா காயது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் உபவாத³கா மிச்சா²தி³ட்டி²கா மிச்சா²தி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா, தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபன்னா; இமே வா பன போ⁴ந்தோ ஸத்தா காயஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் அனுபவாத³கா ஸம்மாதி³ட்டி²கா ஸம்மாதி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா, தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபன்னாதி; இதி தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸேய்யம் சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே ஸுக³தே து³க்³க³தே யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானேய்ய’ந்தி, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணிஸ்ஸஸி, ஸதி ஸதிஆயதனே.

‘‘ஸோ த்வம், வச்ச², யாவதே³வ ஆகங்கி²ஸ்ஸஸி – ‘ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்ய’ந்தி, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணிஸ்ஸஸி, ஸதி ஸதிஆயதனே’’தி.

199. அத² கோ² ஆயஸ்மா வச்ச²கோ³த்தோ ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தி³த்வா அனுமோதி³த்வா உட்டா²யாஸனா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா பக்காமி. அத² கோ² ஆயஸ்மா வச்ச²கோ³த்தோ ஏகோ வூபகட்டோ² அப்பமத்தோ ஆதாபீ பஹிதத்தோ விஹரந்தோ நசிரஸ்ஸேவ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸி. ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸி. அஞ்ஞதரோ கோ² பனாயஸ்மா வச்ச²கோ³த்தோ அரஹதம் அஹோஸி.

200. தேன கோ² பன ஸமயேன ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கூ² ப⁴க³வந்தம் த³ஸ்ஸனாய க³ச்ச²ந்தி. அத்³த³ஸா கோ² ஆயஸ்மா வச்ச²கோ³த்தோ தே பி⁴க்கூ² தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தே. தி³ஸ்வான யேன தே பி⁴க்கூ² தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா தே பி⁴க்கூ² ஏதத³வோச – ‘‘ஹந்த³! கஹம் பன தும்ஹே ஆயஸ்மந்தோ க³ச்ச²தா²’’தி? ‘‘ப⁴க³வந்தம் கோ² மயம், ஆவுஸோ, த³ஸ்ஸனாய க³ச்சா²மா’’தி. ‘‘தேனஹாயஸ்மந்தோ மம வசனேன ப⁴க³வதோ பாதே³ ஸிரஸா வந்த³த², ஏவஞ்ச வதே³த² – ‘வச்ச²கோ³த்தோ, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு² ப⁴க³வதோ பாதே³ ஸிரஸா வந்த³தி, ஏவஞ்ச வதே³தி – பரிசிண்ணோ மே ப⁴க³வா, பரிசிண்ணோ மே ஸுக³தோ’’’தி. ‘‘ஏவமாவுஸோ’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ஆயஸ்மதோ வச்ச²கோ³த்தஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸும். அத² கோ² தே பி⁴க்கூ² யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசும் – ‘‘ஆயஸ்மா, ப⁴ந்தே, வச்ச²கோ³த்தோ ப⁴க³வதோ பாதே³ ஸிரஸா வந்த³தி, ஏவஞ்ச வதே³தி – ‘பரிசிண்ணோ மே ப⁴க³வா, பரிசிண்ணோ மே ஸுக³தோ’’’தி. ‘‘புப்³பே³வ மே, பி⁴க்க²வே, வச்ச²கோ³த்தோ பி⁴க்கு² சேதஸா சேதோ பரிச்ச விதி³தோ – ‘தேவிஜ்ஜோ வச்ச²கோ³த்தோ பி⁴க்கு² மஹித்³தி⁴கோ மஹானுபா⁴வோ’தி. தே³வதாபி மே ஏதமத்த²ம் ஆரோசேஸும் – ‘தேவிஜ்ஜோ, ப⁴ந்தே, வச்ச²கோ³த்தோ பி⁴க்கு² மஹித்³தி⁴கோ மஹானுபா⁴வோ’’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி.

மஹாவச்ச²ஸுத்தம் நிட்டி²தம் ததியம்.

4. தீ³க⁴னக²ஸுத்தம்

201. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ராஜக³ஹே விஹரதி கி³ஜ்ஜ²கூடே பப்³ப³தே ஸூகரக²தாயம். அத² கோ² தீ³க⁴னகோ² பரிப்³பா³ஜகோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் அட்டா²ஸி. ஏகமந்தம் டி²தோ கோ² தீ³க⁴னகோ² பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அஹஞ்ஹி, போ⁴ கோ³தம, ஏவம்வாதீ³ ஏவம்தி³ட்டி² – ‘ஸப்³ப³ம் மே நக்க²மதீ’’’தி. ‘‘யாபி கோ² தே ஏஸா, அக்³கி³வேஸ்ஸன, தி³ட்டி² – ‘ஸப்³ப³ம் மே நக்க²மதீ’தி, ஏஸாபி தே தி³ட்டி² நக்க²மதீ’’தி? ‘‘ஏஸா சே [ஏஸாபி (க.)] மே, போ⁴ கோ³தம, தி³ட்டி² க²மேய்ய, தம்பஸ்ஸ தாதி³ஸமேவ, தம்பஸ்ஸ தாதி³ஸமேவா’’தி. ‘‘அதோ கோ² தே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, ப³ஹூ ஹி ப³ஹுதரா லோகஸ்மிம் யே ஏவமாஹம்ஸு – ‘தம்பஸ்ஸ தாதி³ஸமேவ, தம்பஸ்ஸ தாதி³ஸமேவா’தி. தே தஞ்சேவ தி³ட்டி²ம் நப்பஜஹந்தி அஞ்ஞஞ்ச தி³ட்டி²ம் உபாதி³யந்தி. அதோ கோ² தே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, தனூ ஹி தனுதரா லோகஸ்மிம் யே ஏவமாஹம்ஸு – ‘தம்பஸ்ஸ தாதி³ஸமேவ, தம்பஸ்ஸ தாதி³ஸமேவா’தி. தே தஞ்சேவ தி³ட்டி²ம் பஜஹந்தி அஞ்ஞஞ்ச தி³ட்டி²ம் ந உபாதி³யந்தி. ஸந்தக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஏவம்வாதி³னோ ஏவம்தி³ட்டி²னோ – ‘ஸப்³ப³ம் மே க²மதீ’தி; ஸந்தக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஏவம்வாதி³னோ ஏவம்தி³ட்டி²னோ – ‘ஸப்³ப³ம் மே நக்க²மதீ’தி; ஸந்தக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஏவம்வாதி³னோ ஏவம்தி³ட்டி²னோ – ‘ஏகச்சம் மே க²மதி, ஏகச்சம் மே நக்க²மதீ’தி. தத்ரக்³கி³வேஸ்ஸன, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஏவம்வாதி³னோ ஏவம்தி³ட்டி²னோ – ‘ஸப்³ப³ம் மே க²மதீ’தி தேஸமயம் தி³ட்டி² ஸாராகா³ய ஸந்திகே, ஸஞ்ஞோகா³ய ஸந்திகே, அபி⁴னந்த³னாய ஸந்திகே அஜ்ஜோ²ஸானாய ஸந்திகே உபாதா³னாய ஸந்திகே; தத்ரக்³கி³வேஸ்ஸன யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஏவம்வாதி³னோ ஏவம்தி³ட்டி²னோ – ‘ஸப்³ப³ம் மே நக்க²மதீ’தி தேஸமயம் தி³ட்டி² அஸாராகா³ய ஸந்திகே, அஸஞ்ஞோகா³ய ஸந்திகே, அனபி⁴னந்த³னாய ஸந்திகே, அனஜ்ஜோ²ஸானாய ஸந்திகே, அனுபாதா³னாய ஸந்திகே’’தி.

202. ஏவம் வுத்தே, தீ³க⁴னகோ² பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘உக்கம்ஸேதி [உக்கம்ஸதி (ஸீ. பீ. க.)] மே ப⁴வம் கோ³தமோ தி³ட்டி²க³தம், ஸமுக்கம்ஸேதி [ஸம்பஹம்ஸதி (க.)] மே ப⁴வம் கோ³தமோ தி³ட்டி²க³த’’ந்தி. ‘‘தத்ரக்³கி³வேஸ்ஸன, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஏவம்வாதி³னோ ஏவம்தி³ட்டி²னோ – ‘ஏகச்சம் மே க²மதி, ஏகச்சம் மே நக்க²மதீ’தி. யா ஹி தேஸம் க²மதி ஸாயம் தி³ட்டி² ஸாராகா³ய ஸந்திகே, ஸஞ்ஞோகா³ய ஸந்திகே, அபி⁴னந்த³னாய ஸந்திகே, அஜ்ஜோ²ஸானாய ஸந்திகே, உபாதா³னாய ஸந்திகே; யா ஹி தேஸம் நக்க²மதி ஸாயம் தி³ட்டி² அஸாராகா³ய ஸந்திகே, அஸஞ்ஞோகா³ய ஸந்திகே, அனபி⁴னந்த³னாய ஸந்திகே, அனஜ்ஜோ²ஸானாய ஸந்திகே, அனுபாதா³னாய ஸந்திகே. தத்ரக்³கி³வேஸ்ஸன, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஏவம்வாதி³னோ ஏவம்தி³ட்டி²னோ – ‘ஸப்³ப³ம் மே க²மதீ’தி தத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘யா கோ² மே அயம் தி³ட்டி² – ஸப்³ப³ம் மே க²மதீதி, இமஞ்சே அஹம் தி³ட்டி²ம் தா²மஸா பராமாஸா அபி⁴னிவிஸ்ஸ வோஹரேய்யம் – இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி; த்³வீஹி மே அஸ்ஸ விக்³க³ஹோ – யோ சாயம் ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஏவம்வாதீ³ ஏவம்தி³ட்டி² – ஸப்³ப³ம் மே நக்க²மதீதி, யோ சாயம் ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஏவம்வாதீ³ ஏவம்தி³ட்டி² – ஏகச்சம் மே க²மதி, ஏகச்சம் மே நக்க²மதீதி – இமேஹி அஸ்ஸ த்³வீஹி விக்³க³ஹோ. இதி விக்³க³ஹே ஸதி விவாதோ³, விவாதே³ ஸதி விகா⁴தோ, விகா⁴தே ஸதி விஹேஸா’. இதி ஸோ விக்³க³ஹஞ்ச விவாத³ஞ்ச விகா⁴தஞ்ச விஹேஸஞ்ச அத்தனி ஸம்பஸ்ஸமானோ தஞ்சேவ தி³ட்டி²ம் பஜஹதி அஞ்ஞஞ்ச தி³ட்டி²ம் ந உபாதி³யதி. ஏவமேதாஸம் தி³ட்டீ²னம் பஹானம் ஹோதி, ஏவமேதாஸம் தி³ட்டீ²னம் படினிஸ்ஸக்³கோ³ ஹோதி.

203. ‘‘தத்ரக்³கி³வேஸ்ஸன, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஏவம்வாதி³னோ ஏவம்தி³ட்டி²னோ – ‘ஸப்³ப³ம் மே நக்க²மதீ’தி தத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘யா கோ² மே அயம் தி³ட்டி² – ஸப்³ப³ம் மே நக்க²மதீ’தி, இமஞ்சே அஹம் தி³ட்டி²ம் தா²மஸா பராமாஸா அபி⁴னிவிஸ்ஸ வோஹரேய்யம் – இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி; த்³வீஹி மே அஸ்ஸ விக்³க³ஹோ – யோ சாயம் ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஏவம்வாதீ³ ஏவம்தி³ட்டி² – ஸப்³ப³ம் மே க²மதீதி, யோ சாயம் ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஏவம்வாதீ³ ஏவம்தி³ட்டி² – ஏகச்சம் மே க²மதி ஏகச்சம் மே நக்க²மதீதி – இமேஹி அஸ்ஸ த்³வீஹி விக்³க³ஹோ. இதி விக்³க³ஹே ஸதி விவாதோ³, விவாதே³ ஸதி விகா⁴தோ, விகா⁴தே ஸதி விஹேஸா’. இதி ஸோ விக்³க³ஹஞ்ச விவாத³ஞ்ச விகா⁴தஞ்ச விஹேஸஞ்ச அத்தனி ஸம்பஸ்ஸமானோ தஞ்சேவ தி³ட்டி²ம் பஜஹதி அஞ்ஞஞ்ச தி³ட்டி²ம் ந உபாதி³யதி. ஏவமேதாஸம் தி³ட்டீ²னம் பஹானம் ஹோதி, ஏவமேதாஸம் தி³ட்டீ²னம் படினிஸ்ஸக்³கோ³ ஹோதி.

204. ‘‘தத்ரக்³கி³வேஸ்ஸன, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஏவம்வாதி³னோ ஏவம்தி³ட்டி²னோ – ‘ஏகச்சம் மே க²மதி, ஏகச்சம் மே நக்க²மதீ’தி தத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘யா கோ² மே அயம் தி³ட்டி² – ஏகச்சம் மே க²மதி, ஏகச்சம் மே நக்க²மதீதி, இமஞ்சே அஹம் தி³ட்டி²ம் தா²மஸா பராமாஸா அபி⁴னிவிஸ்ஸ வோஹரேய்யம் – இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி; த்³வீஹி மே அஸ்ஸ விக்³க³ஹோ – யோ சாயம் ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஏவம்வாதீ³ ஏவம்தி³ட்டி² – ஸப்³ப³ம் மே க²மதீதி, யோ சாயம் ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஏவம்வாதீ³ ஏவம்தி³ட்டி² – ஸப்³ப³ம் மே நக்க²மதீதி – இமேஹி அஸ்ஸ த்³வீஹி விக்³க³ஹோ. இதி விக்³க³ஹே ஸதி விவாதோ³, விவாதே³ ஸதி விகா⁴தோ, விகா⁴தே ஸதி விஹேஸா’. இதி ஸோ விக்³க³ஹஞ்ச விவாத³ஞ்ச விகா⁴தஞ்ச விஹேஸஞ்ச அத்தனி ஸம்பஸ்ஸமானோ தஞ்சேவ தி³ட்டி²ம் பஜஹதி அஞ்ஞஞ்ச தி³ட்டி²ம் ந உபாதி³யதி. ஏவமேதாஸம் தி³ட்டீ²னம் பஹானம் ஹோதி, ஏவமேதாஸம் தி³ட்டீ²னம் படினிஸ்ஸக்³கோ³ ஹோதி.

205. ‘‘அயம் கோ² பனக்³கி³வேஸ்ஸன, காயோ ரூபீ சாதுமஹாபூ⁴திகோ [சாதும்மஹாபூ⁴திகோ (ஸீ. ஸ்யா.)] மாதாபேத்திகஸம்ப⁴வோ ஓத³னகும்மாஸுபசயோ அனிச்சுச்சா²த³னபரிமத்³த³னபே⁴த³னவித்³த⁴ம்ஸனத⁴ம்மோ, அனிச்சதோ து³க்க²தோ ரோக³தோ க³ண்ட³தோ ஸல்லதோ அக⁴தோ ஆபா³த⁴தோ பரதோ பலோகதோ ஸுஞ்ஞதோ அனத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸிதப்³போ³. தஸ்ஸிமம் காயம் அனிச்சதோ து³க்க²தோ ரோக³தோ க³ண்ட³தோ ஸல்லதோ அக⁴தோ ஆபா³த⁴தோ பரதோ பலோகதோ ஸுஞ்ஞதோ அனத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதோ யோ காயஸ்மிம் காயச²ந்தோ³ காயஸ்னேஹோ காயன்வயதா ஸா பஹீயதி.

‘‘திஸ்ஸோ கோ² இமா, அக்³கி³வேஸ்ஸன, வேத³னா – ஸுகா² வேத³னா, து³க்கா² வேத³னா, அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா. யஸ்மிம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஸமயே ஸுக²ம் வேத³னம் வேதே³தி, நேவ தஸ்மிம் ஸமயே து³க்க²ம் வேத³னம் வேதே³தி, ந அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேதே³தி; ஸுக²ம்யேவ தஸ்மிம் ஸமயே வேத³னம் வேதே³தி. யஸ்மிம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஸமயே து³க்க²ம் வேத³னம் வேதே³தி, நேவ தஸ்மிம் ஸமயே ஸுக²ம் வேத³னம் வேதே³தி, ந அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேதே³தி; து³க்க²ம்யேவ தஸ்மிம் ஸமயே வேத³னம் வேதே³தி. யஸ்மிம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஸமயே அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேதே³தி, நேவ தஸ்மிம் ஸமயே ஸுக²ம் வேத³னம் வேதே³தி, ந து³க்க²ம் வேத³னம் வேதே³தி; அது³க்க²மஸுக²ம்யேவ தஸ்மிம் ஸமயே வேத³னம் வேதே³தி. ஸுகா²பி கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, வேத³னா அனிச்சா ஸங்க²தா படிச்சஸமுப்பன்னா க²யத⁴ம்மா வயத⁴ம்மா விராக³த⁴ம்மா நிரோத⁴த⁴ம்மா; து³க்கா²பி கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, வேத³னா அனிச்சா ஸங்க²தா படிச்சஸமுப்பன்னா க²யத⁴ம்மா வயத⁴ம்மா விராக³த⁴ம்மா நிரோத⁴த⁴ம்மா; அது³க்க²மஸுகா²பி கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, வேத³னா அனிச்சா ஸங்க²தா படிச்சஸமுப்பன்னா க²யத⁴ம்மா வயத⁴ம்மா விராக³த⁴ம்மா நிரோத⁴த⁴ம்மா. ஏவம் பஸ்ஸம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஸுதவா அரியஸாவகோ ஸுகா²யபி வேத³னாய நிப்³பி³ந்த³தி, து³க்கா²யபி வேத³னாய நிப்³பி³ந்த³தி, அது³க்க²மஸுகா²யபி வேத³னாய நிப்³பி³ந்த³தி; நிப்³பி³ந்த³ம் விரஜ்ஜதி, விராகா³ விமுச்சதி. விமுத்தஸ்மிம், விமுத்தமிதி ஞாணம் ஹோதி. ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானாதி. ஏவம் விமுத்தசித்தோ கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, பி⁴க்கு² ந கேனசி ஸம்வத³தி, ந கேனசி விவத³தி, யஞ்ச லோகே வுத்தம் தேன வோஹரதி, அபராமஸ’’ந்தி.

206. தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ப⁴க³வதோ பிட்டி²தோ டி²தோ ஹோதி ப⁴க³வந்தம் பீ³ஜயமானோ [வீஜயமானோ (ஸீ. பீ.)]. அத² கோ² ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘தேஸம் தேஸம் கிர நோ ப⁴க³வா த⁴ம்மானம் அபி⁴ஞ்ஞா பஹானமாஹ, தேஸம் தேஸம் கிர நோ ஸுக³தோ த⁴ம்மானம் அபி⁴ஞ்ஞா படினிஸ்ஸக்³க³மாஹா’’தி. இதி ஹித³ம் ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ படிஸஞ்சிக்க²தோ அனுபாதா³ய ஆஸவேஹி சித்தம் விமுச்சி. தீ³க⁴னக²ஸ்ஸ பன பரிப்³பா³ஜகஸ்ஸ விரஜம் வீதமலம் த⁴ம்மசக்கு²ம் உத³பாதி³ – ‘‘யம் கிஞ்சி ஸமுத³யத⁴ம்மம் ஸப்³ப³ம் தம் நிரோத⁴த⁴ம்ம’’ந்தி. அத² கோ² தீ³க⁴னகோ² பரிப்³பா³ஜகோ தி³ட்ட²த⁴ம்மோ பத்தத⁴ம்மோ விதி³தத⁴ம்மோ பரியோகா³ள்ஹத⁴ம்மோ திண்ணவிசிகிச்சோ² விக³தகத²ம்கதோ² வேஸாரஜ்ஜப்பத்தோ அபரப்பச்சயோ ஸத்து²ஸாஸனே ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கோ³தம, அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கோ³தம! ஸேய்யதா²பி, போ⁴ கோ³தம, நிக்குஜ்ஜிதம் வா உக்குஜ்ஜேய்ய, படிச்ச²ன்னம் வா விவரேய்ய, மூள்ஹஸ்ஸ வா மக்³க³ம் ஆசிக்கே²ய்ய, அந்த⁴காரே வா தேலபஜ்ஜோதம் தா⁴ரேய்ய – சக்கு²மந்தோ ரூபானி த³க்க²ந்தீதி – ஏவமேவ கோ² போ⁴தா கோ³தமேன அனேகபரியாயேன த⁴ம்மோ பகாஸிதோ. ஏஸாஹம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் ஸரணம் க³ச்சா²மி த⁴ம்மஞ்ச பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்ச. உபாஸகம் மம் ப⁴வம் கோ³தமோ தா⁴ரேது அஜ்ஜதக்³கே³ பாணுபேதம் ஸரணம் க³த’’ந்தி.

தீ³க⁴னக²ஸுத்தம் நிட்டி²தம் சதுத்த²ம்.

5. மாக³ண்டி³யஸுத்தம்

207. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா குரூஸு விஹரதி கம்மாஸத⁴ம்மம் நாம குரூனம் நிக³மோ, பா⁴ரத்³வாஜகோ³த்தஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ அக்³யாகா³ரே திணஸந்தா²ரகே [திணஸந்த²ரகே (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)]. அத² கோ² ப⁴க³வா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய கம்மாஸத⁴ம்மம் பிண்டா³ய பாவிஸி. கம்மாஸத⁴ம்மம் பிண்டா³ய சரித்வா பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ யேன அஞ்ஞதரோ வனஸண்டோ³ தேனுபஸங்கமி தி³வாவிஹாராய. தம் வனஸண்ட³ம் அஜ்ஜோ²கா³ஹேத்வா அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலே தி³வாவிஹாரம் நிஸீதி³. அத² கோ² மாக³ண்டி³யோ [மாக³ந்தி³யோ (ஸீ. பீ.)] பரிப்³பா³ஜகோ ஜங்கா⁴விஹாரம் அனுசங்கமமானோ அனுவிசரமானோ யேன பா⁴ரத்³வாஜகோ³த்தஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ அக்³யாகா³ரம் தேனுபஸங்கமி. அத்³த³ஸா கோ² மாக³ண்டி³யோ பரிப்³பா³ஜகோ பா⁴ரத்³வாஜகோ³த்தஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ அக்³யாகா³ரே திணஸந்தா²ரகம் பஞ்ஞத்தம். தி³ஸ்வான பா⁴ரத்³வாஜகோ³த்தம் ப்³ராஹ்மணம் ஏதத³வோச – ‘‘கஸ்ஸ ந்வயம் போ⁴தோ பா⁴ரத்³வாஜஸ்ஸ அக்³யாகா³ரே திணஸந்தா²ரகோ பஞ்ஞத்தோ, ஸமணஸேய்யானுரூபம் [ஸமணஸேய்யாரூபம் (ஸீ. பீ.)] மஞ்ஞே’’தி? ‘‘அத்தி², போ⁴ மாக³ண்டி³ய, ஸமணோ கோ³தமோ ஸக்யபுத்தோ ஸக்யகுலா பப்³ப³ஜிதோ. தம் கோ² பன ப⁴வந்தம் கோ³தமம் ஏவம் கல்யாணோ கித்திஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³தோ – ‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ ஸுக³தோ லோகவிதூ³ அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதி² ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸானம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா’தி. தஸ்ஸேஸா போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ ஸேய்யா பஞ்ஞத்தா’’தி. ‘‘து³த்³தி³ட்ட²ம் வத, போ⁴ பா⁴ரத்³வாஜ, அத்³த³ஸாம; து³த்³தி³ட்ட²ம் வத, போ⁴ பா⁴ரத்³வாஜ, அத்³த³ஸாம! யே மயம் தஸ்ஸ போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ பூ⁴னஹுனோ [பூ⁴னஹனஸ்ஸ (ஸ்யா. கம்.)] ஸேய்யம் அத்³த³ஸாமா’’தி. ‘‘ரக்க²ஸ்ஸேதம், மாக³ண்டி³ய, வாசம்; ரக்க²ஸ்ஸேதம், மாக³ண்டி³ய, வாசம். ப³ஹூ ஹி தஸ்ஸ போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ க²த்தியபண்டி³தாபி ப்³ராஹ்மணபண்டி³தாபி க³ஹபதிபண்டி³தாபி ஸமணபண்டி³தாபி அபி⁴ப்பஸன்னா வினீதா அரியே ஞாயே த⁴ம்மே குஸலே’’தி. ‘‘ஸம்முகா² சேபி மயம், போ⁴ பா⁴ரத்³வாஜ, தம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் பஸ்ஸேய்யாம, ஸம்முகா²பி நம் வதே³ய்யாம – ‘பூ⁴னஹு [பூ⁴னஹனோ (ஸ்யா. கம்.)] ஸமணோ கோ³தமோ’தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ஏவஞ்ஹி நோ ஸுத்தே ஓசரதீ’’தி. ‘‘ஸசே தம் போ⁴தோ மாக³ண்டி³யஸ்ஸ அக³ரு ஆரோசேய்யாமி தம் [ஆரோசேய்யமேதம் (ஸீ. பீ.), ஆரோசேஸ்ஸாமி தஸ்ஸ (ஸ்யா. கம்.)] ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸா’’தி. ‘‘அப்போஸ்ஸுக்கோ ப⁴வம் பா⁴ரத்³வாஜோ வுத்தோவ நம் வதே³ய்யா’’தி.

208. அஸ்ஸோஸி கோ² ப⁴க³வா தி³ப்³பா³ய ஸோததா⁴துயா விஸுத்³தா⁴ய அதிக்கந்தமானுஸிகாய பா⁴ரத்³வாஜகோ³த்தஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ மாக³ண்டி³யேன பரிப்³பா³ஜகேன ஸத்³தி⁴ம் இமம் கதா²ஸல்லாபம். அத² கோ² ப⁴க³வா ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேன பா⁴ரத்³வாஜகோ³த்தஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ அக்³யாகா³ரம் தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா நிஸீதி³ ப⁴க³வா பஞ்ஞத்தே திணஸந்தா²ரகே. அத² கோ² பா⁴ரத்³வாஜகோ³த்தோ ப்³ராஹ்மணோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² பா⁴ரத்³வாஜகோ³த்தம் ப்³ராஹ்மணம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘அஹு பன தே, பா⁴ரத்³வாஜ, மாக³ண்டி³யேன பரிப்³பா³ஜகேன ஸத்³தி⁴ம் இமம்யேவ திணஸந்தா²ரகம் ஆரப்³ப⁴ கோசிதே³வ கதா²ஸல்லாபோ’’தி? ஏவம் வுத்தே, பா⁴ரத்³வாஜகோ³த்தோ ப்³ராஹ்மணோ ஸம்விக்³கோ³ லோமஹட்ட²ஜாதோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஏததே³வ கோ² பன மயம் போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ ஆரோசேதுகாமா. அத² ச பன ப⁴வம் கோ³தமோ அனக்கா²தம்யேவ அக்கா²ஸீ’’தி. அயஞ்ச ஹி [அயஞ்ச ஹித³ம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ப⁴க³வதோ பா⁴ரத்³வாஜகோ³த்தேன ப்³ராஹ்மணேன ஸத்³தி⁴ம் அந்தராகதா² விப்பகதா ஹோதி. அத² கோ² மாக³ண்டி³யோ பரிப்³பா³ஜகோ ஜங்கா⁴விஹாரம் அனுசங்கமமானோ அனுவிசரமானோ யேன பா⁴ரத்³வாஜகோ³த்தஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ அக்³யாகா³ரம் யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² மாக³ண்டி³யம் பரிப்³பா³ஜகம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

209. ‘‘சக்கு²ம் கோ², மாக³ண்டி³ய, ரூபாராமம் ரூபரதம் ரூபஸம்முதி³தம். தம் ததா²க³தஸ்ஸ த³ந்தம் கு³த்தம் ரக்கி²தம் ஸம்வுதம், தஸ்ஸ ச ஸம்வராய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. இத³ம் நு தே ஏதம், மாக³ண்டி³ய, ஸந்தா⁴ய பா⁴ஸிதம் – ‘பூ⁴னஹு ஸமணோ கோ³தமோ’’’தி? ‘‘ஏததே³வ கோ² பன மே, போ⁴ கோ³தம, ஸந்தா⁴ய பா⁴ஸிதம் – ‘பூ⁴னஹு ஸமணோ கோ³தமோ’தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ஏவஞ்ஹி நோ ஸுத்தே ஓசரதீ’’தி. ‘‘ஸோதம் கோ², மாக³ண்டி³ய, ஸத்³தா³ராமம்…பே… கா⁴னம் கோ², மாக³ண்டி³ய க³ந்தா⁴ராமம்… ஜிவ்ஹா கோ², மாக³ண்டி³ய, ரஸாராமா ரஸரதா ரஸஸம்முதி³தா. ஸா ததா²க³தஸ்ஸ த³ந்தா கு³த்தா ரக்கி²தா ஸம்வுதா, தஸ்ஸா ச ஸம்வராய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. இத³ம் நு தே ஏதம், மாக³ண்டி³ய, ஸந்தா⁴ய பா⁴ஸிதம் – ‘பூ⁴னஹு ஸமணோ கோ³தமோ’’’தி? ‘‘ஏததே³வ கோ² பன மே, போ⁴ கோ³தம, ஸந்தா⁴ய பா⁴ஸிதம் – ‘பூ⁴னஹு ஸமணோ கோ³தமோ’தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ஏவஞ்ஹி நோ ஸுத்தே ஓசரதீ’’தி. ‘‘காயோ கோ², மாக³ண்டி³ய, போ²ட்ட²ப்³பா³ராமோ போ²ட்ட²ப்³ப³ரதோ…பே… மனோ கோ², மாக³ண்டி³ய, த⁴ம்மாராமோ த⁴ம்மரதோ த⁴ம்மஸம்முதி³தோ. ஸோ ததா²க³தஸ்ஸ த³ந்தோ கு³த்தோ ரக்கி²தோ ஸம்வுதோ, தஸ்ஸ ச ஸம்வராய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. இத³ம் நு தே ஏதம், மாக³ண்டி³ய, ஸந்தா⁴ய பா⁴ஸிதம் – ‘பூ⁴னஹு ஸமணோ கோ³தமோ’’’தி? ‘‘ஏததே³வ கோ² பன மே, போ⁴ கோ³தம, ஸந்தா⁴ய பா⁴ஸிதம் – ‘பூ⁴னஹு ஸமணோ கோ³தமோ’தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ஏவஞ்ஹி நோ ஸுத்தே ஓசரதீ’’தி.

210. ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, மாக³ண்டி³ய – ‘இதே⁴கச்சோ சக்கு²விஞ்ஞேய்யேஹி ரூபேஹி பரிசாரிதபுப்³போ³ அஸ்ஸ இட்டே²ஹி கந்தேஹி மனாபேஹி பியரூபேஹி காமூபஸம்ஹிதேஹி ரஜனீயேஹி, ஸோ அபரேன ஸமயேன ரூபானம்யேவ ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச யதா²பூ⁴தம் விதி³த்வா ரூபதண்ஹம் பஹாய ரூபபரிளாஹம் படிவினோதே³த்வா விக³தபிபாஸோ அஜ்ஜ²த்தம் வூபஸந்தசித்தோ விஹரேய்ய. இமஸ்ஸ பன தே, மாக³ண்டி³ய, கிமஸ்ஸ வசனீய’’’ந்தி? ‘‘ந கிஞ்சி, போ⁴ கோ³தம’’. ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, மாக³ண்டி³ய – ‘இதே⁴கச்சோ ஸோதவிஞ்ஞேய்யேஹி ஸத்³தே³ஹி…பே… கா⁴னவிஞ்ஞேய்யேஹி க³ந்தே⁴ஹி… ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞேய்யேஹி ரஸேஹி… காயவிஞ்ஞேய்யேஹி போ²ட்ட²ப்³பே³ஹி பரிசாரிதபுப்³போ³ அஸ்ஸ இட்டே²ஹி கந்தேஹி மனாபேஹி பியரூபேஹி காமூபஸம்ஹிதேஹி ரஜனீயேஹி, ஸோ அபரேன ஸமயேன போ²ட்ட²ப்³பா³னம்யேவ ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச யதா²பூ⁴தம் விதி³த்வா போ²ட்ட²ப்³ப³தண்ஹம் பஹாய போ²ட்ட²ப்³ப³பரிளாஹம் படிவினோதே³த்வா விக³தபிபாஸோ அஜ்ஜ²த்தம் வூபஸந்தசித்தோ விஹரேய்ய. இமஸ்ஸ பன தே, மாக³ண்டி³ய, கிமஸ்ஸ வசனீய’’’ந்தி? ‘‘ந கிஞ்சி, போ⁴ கோ³தம’’.

211. ‘‘அஹம் கோ² பன, மாக³ண்டி³ய, புப்³பே³ அகா³ரியபூ⁴தோ ஸமானோ பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி ஸமப்பிதோ ஸமங்கீ³பூ⁴தோ பரிசாரேஸிம் சக்கு²விஞ்ஞேய்யேஹி ரூபேஹி இட்டே²ஹி கந்தேஹி மனாபேஹி பியரூபேஹி காமூபஸம்ஹிதேஹி ரஜனீயேஹி, ஸோதவிஞ்ஞேய்யேஹி ஸத்³தே³ஹி…பே… கா⁴னவிஞ்ஞேய்யேஹி க³ந்தே⁴ஹி… ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞேய்யேஹி ரஸேஹி… காயவிஞ்ஞேய்யேஹி போ²ட்ட²ப்³பே³ஹி இட்டே²ஹி கந்தேஹி மனாபேஹி பியரூபேஹி காமூபஸம்ஹிதேஹி ரஜனீயேஹி. தஸ்ஸ மய்ஹம், மாக³ண்டி³ய, தயோ பாஸாதா³ அஹேஸும் – ஏகோ வஸ்ஸிகோ, ஏகோ ஹேமந்திகோ, ஏகோ கி³ம்ஹிகோ. ஸோ கோ² அஹம், மாக³ண்டி³ய, வஸ்ஸிகே பாஸாதே³ வஸ்ஸிகே சத்தாரோ [வஸ்ஸிகே பாஸாதே³ சத்தாரோ (ஸ்யா. கம்.)] மாஸே நிப்புரிஸேஹி தூரியேஹி [துரியேஹி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] பரிசாரயமானோ [பரிசாரியமானோ (ஸப்³ப³த்த²)] ந ஹேட்டா²பாஸாத³ம் ஓரோஹாமி. ஸோ அபரேன ஸமயேன காமானம்யேவ ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச யதா²பூ⁴தம் விதி³த்வா காமதண்ஹம் பஹாய காமபரிளாஹம் படிவினோதே³த்வா விக³தபிபாஸோ அஜ்ஜ²த்தம் வூபஸந்தசித்தோ விஹராமி. ஸோ அஞ்ஞே ஸத்தே பஸ்ஸாமி காமேஸு அவீதராகே³ காமதண்ஹாஹி க²ஜ்ஜமானே காமபரிளாஹேன பரிட³ய்ஹமானே காமே படிஸேவந்தே. ஸோ தேஸம் ந பிஹேமி, ந தத்த² அபி⁴ரமாமி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? யாஹயம், மாக³ண்டி³ய, ரதி, அஞ்ஞத்ரேவ காமேஹி அஞ்ஞத்ர அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி – அபி தி³ப்³ப³ம் ஸுக²ம் ஸமதி⁴க³ய்ஹ திட்ட²தி – தாய ரதியா ரமமானோ ஹீனஸ்ஸ ந பிஹேமி, ந தத்த² அபி⁴ரமாமி.

212. ‘‘ஸேய்யதா²பி, மாக³ண்டி³ய, க³ஹபதி வா க³ஹபதிபுத்தோ வா அட்³டோ⁴ மஹத்³த⁴னோ மஹாபோ⁴கோ³ பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி ஸமப்பிதோ ஸமங்கீ³பூ⁴தோ பரிசாரேய்ய சக்கு²விஞ்ஞேய்யேஹி ரூபேஹி…பே… போ²ட்ட²ப்³பே³ஹி இட்டே²ஹி கந்தேஹி மனாபேஹி பியரூபேஹி காமூபஸம்ஹிதேஹி ரஜனீயேஹி. ஸோ காயேன ஸுசரிதம் சரித்வா வாசாய ஸுசரிதம் சரித்வா மனஸா ஸுசரிதம் சரித்வா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜேய்ய தே³வானம் தாவதிம்ஸானம் ஸஹப்³யதம். ஸோ தத்த² நந்த³னே வனே அச்ச²ராஸங்க⁴பரிவுதோ தி³ப்³பே³ஹி பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி ஸமப்பிதோ ஸமங்கீ³பூ⁴தோ பரிசாரேய்ய. ஸோ பஸ்ஸேய்ய க³ஹபதிம் வா க³ஹபதிபுத்தம் வா பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி ஸமப்பிதம் ஸமங்கீ³பூ⁴தம் பரிசாரயமானம்.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, மாக³ண்டி³ய, அபி நு ஸோ தே³வபுத்தோ நந்த³னே வனே அச்ச²ராஸங்க⁴பரிவுதோ தி³ப்³பே³ஹி பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி ஸமப்பிதோ ஸமங்கீ³பூ⁴தோ பரிசாரயமானோ அமுஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ வா க³ஹபதிபுத்தஸ்ஸ வா பிஹேய்ய, மானுஸகானம் வா பஞ்சன்னம் காமகு³ணானம் மானுஸகேஹி வா காமேஹி ஆவட்டேய்யா’’தி? ‘‘நோ ஹித³ம், போ⁴ கோ³தம’’. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? மானுஸகேஹி, போ⁴ கோ³தம, காமேஹி தி³ப்³ப³காமா அபி⁴க்கந்ததரா ச பணீததரா சா’’தி. ‘‘ஏவமேவ கோ² அஹம், மாக³ண்டி³ய, புப்³பே³ அகா³ரியபூ⁴தோ ஸமானோ பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி ஸமப்பிதோ ஸமங்கீ³பூ⁴தோ பரிசாரேஸிம் சக்கு²விஞ்ஞேய்யேஹி ரூபேஹி இட்டே²ஹி கந்தேஹி மனாபேஹி பியரூபேஹி காமூபஸம்ஹிதேஹி ரஜனீயேஹி, ஸோதவிஞ்ஞேய்யேஹி ஸத்³தே³ஹி…பே… கா⁴னவிஞ்ஞேய்யேஹி க³ந்தே⁴ஹி… ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞேய்யேஹி ரஸேஹி… காயவிஞ்ஞேய்யேஹி போ²ட்ட²ப்³பே³ஹி இட்டே²ஹி கந்தேஹி மனாபேஹி பியரூபேஹி காமூபஸம்ஹிதேஹி ரஜனீயேஹி. ஸோ அபரேன ஸமயேன காமானம்யேவ ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச யதா²பூ⁴தம் விதி³த்வா காமதண்ஹம் பஹாய காமபரிளாஹம் படிவினோதே³த்வா விக³தபிபாஸோ அஜ்ஜ²த்தம் வூபஸந்தசித்தோ விஹராமி. ஸோ அஞ்ஞே ஸத்தே பஸ்ஸாமி காமேஸு அவீதராகே³ காமதண்ஹாஹி க²ஜ்ஜமானே காமபரிளாஹேன பரிட³ய்ஹமானே காமே படிஸேவந்தே, ஸோ தேஸம் ந பிஹேமி, ந தத்த² அபி⁴ரமாமி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? யாஹயம், மாக³ண்டி³ய, ரதி அஞ்ஞத்ரேவ காமேஹி அஞ்ஞத்ர அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி – அபி தி³ப்³ப³ம் ஸுக²ம் ஸமதி⁴க³ய்ஹ திட்ட²தி – தாய ரதியா ரமமானோ ஹீனஸ்ஸ ந பிஹேமி, ந தத்த² அபி⁴ரமாமி.

213. ‘‘ஸேய்யதா²பி, மாக³ண்டி³ய, குட்டீ² புரிஸோ அருக³த்தோ பக்கக³த்தோ கிமீஹி க²ஜ்ஜமானோ நகே²ஹி வணமுகா²னி விப்பதச்ச²மானோ அங்கா³ரகாஸுயா காயம் பரிதாபேய்ய. தஸ்ஸ மித்தாமச்சா ஞாதிஸாலோஹிதா பி⁴ஸக்கம் ஸல்லகத்தம் உபட்டா²பேய்யும். தஸ்ஸ ஸோ பி⁴ஸக்கோ ஸல்லகத்தோ பே⁴ஸஜ்ஜம் கரேய்ய. ஸோ தம் பே⁴ஸஜ்ஜம் ஆக³ம்ம குட்டே²ஹி பரிமுச்சேய்ய, அரோகோ³ அஸ்ஸ ஸுகீ² ஸேரீ ஸயம்வஸீ யேன காமம் க³மோ. ஸோ அஞ்ஞம் குட்டி²ம் புரிஸம் பஸ்ஸேய்ய அருக³த்தம் பக்கக³த்தம் கிமீஹி க²ஜ்ஜமானம் நகே²ஹி வணமுகா²னி விப்பதச்ச²மானம் அங்கா³ரகாஸுயா காயம் பரிதாபேந்தம்.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, மாக³ண்டி³ய, அபி நு ஸோ புரிஸோ அமுஸ்ஸ குட்டி²ஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ பிஹேய்ய அங்கா³ரகாஸுயா வா பே⁴ஸஜ்ஜம் படிஸேவனாய வா’’தி? ‘‘நோ ஹித³ம், போ⁴ கோ³தம. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ரோகே³ ஹி, போ⁴ கோ³தம, ஸதி பே⁴ஸஜ்ஜேன கரணீயம் ஹோதி, ரோகே³ அஸதி ந பே⁴ஸஜ்ஜேன கரணீயம் ஹோதீ’’தி. ‘‘ஏவமேவ கோ² அஹம், மாக³ண்டி³ய, புப்³பே³ அகா³ரியபூ⁴தோ ஸமானோ பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி ஸமப்பிதோ ஸமங்கீ³பூ⁴தோ பரிசாரேஸிம், சக்கு²விஞ்ஞேய்யேஹி ரூபேஹி இட்டே²ஹி கந்தேஹி மனாபேஹி பியரூபேஹி காமூபஸம்ஹிதேஹி ரஜனீயேஹி, ஸோதவிஞ்ஞேய்யேஹி ஸத்³தே³ஹி…பே… கா⁴னவிஞ்ஞேய்யேஹி க³ந்தே⁴ஹி… ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞேய்யேஹி ரஸேஹி… காயவிஞ்ஞேய்யேஹி போ²ட்ட²ப்³பே³ஹி இட்டே²ஹி கந்தேஹி மனாபேஹி பியரூபேஹி காமூபஸம்ஹிதேஹி ரஜனீயேஹி. ஸோ அபரேன ஸமயேன காமானம்யேவ ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச யதா²பூ⁴தம் விதி³த்வா காமதண்ஹம் பஹாய காமபரிளாஹம் படிவினோதே³த்வா விக³தபிபாஸோ அஜ்ஜ²த்தம் வூபஸந்தசித்தோ விஹராமி. ஸோ அஞ்ஞே ஸத்தே பஸ்ஸாமி காமேஸு அவீதராகே³ காமதண்ஹாஹி க²ஜ்ஜமானே காமபரிளாஹேன பரிட³ய்ஹமானே காமே படிஸேவந்தே. ஸோ தேஸம் ந பிஹேமி, ந தத்த² அபி⁴ரமாமி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? யாஹயம், மாக³ண்டி³ய, ரதி, அஞ்ஞத்ரேவ காமேஹி அஞ்ஞத்ர அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி – அபி தி³ப்³ப³ம் ஸுக²ம் ஸமதி⁴க³ய்ஹ திட்ட²தி – தாய ரதியா ரமமானோ ஹீனஸ்ஸ ந பிஹேமி, ந தத்த² அபி⁴ரமாமி.

214. ‘‘ஸேய்யதா²பி, மாக³ண்டி³ய, குட்டீ² புரிஸோ அருக³த்தோ பக்கக³த்தோ கிமீஹி க²ஜ்ஜமானோ நகே²ஹி வணமுகா²னி விப்பதச்ச²மானோ அங்கா³ரகாஸுயா காயம் பரிதாபேய்ய. தஸ்ஸ மித்தாமச்சா ஞாதிஸாலோஹிதா பி⁴ஸக்கம் ஸல்லகத்தம் உபட்டா²பேய்யும். தஸ்ஸ ஸோ பி⁴ஸக்கோ ஸல்லகத்தோ பே⁴ஸஜ்ஜம் கரேய்ய. ஸோ தம் பே⁴ஸஜ்ஜம் ஆக³ம்ம குட்டே²ஹி பரிமுச்சேய்ய, அரோகோ³ அஸ்ஸ ஸுகீ² ஸேரீ ஸயம்வஸீ யேன காமம் க³மோ. தமேனம் த்³வே ப³லவந்தோ புரிஸா நானாபா³ஹாஸு க³ஹேத்வா அங்கா³ரகாஸும் உபகட்³டே⁴ய்யும்.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, மாக³ண்டி³ய, அபி நு ஸோ புரிஸோ இதி சிதிசேவ காயம் ஸன்னாமேய்யா’’தி? ‘‘ஏவம், போ⁴ கோ³தம’’. ‘‘தம் கிஸ்ஸ ஹேது’’? ‘‘அஸு ஹி, போ⁴ கோ³தம, அக்³கி³ து³க்க²ஸம்ப²ஸ்ஸோ சேவ மஹாபி⁴தாபோ ச மஹாபரிளாஹோ சா’’தி. ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, மாக³ண்டி³ய, இதா³னேவ நு கோ² ஸோ அக்³கி³ து³க்க²ஸம்ப²ஸ்ஸோ சேவ மஹாபி⁴தாபோ ச மஹாபரிளாஹோ ச உதா³ஹு புப்³பே³பி ஸோ அக்³கி³ து³க்க²ஸம்ப²ஸ்ஸோ சேவ மஹாபி⁴தாபோ ச மஹாபரிளாஹோ சா’’தி? ‘‘இதா³னி சேவ, போ⁴ கோ³தம, ஸோ அக்³கி³ து³க்க²ஸம்ப²ஸ்ஸோ சேவ மஹாபி⁴தாபோ ச மஹாபரிளாஹோ ச, புப்³பே³பி ஸோ அக்³கி³ து³க்க²ஸம்ப²ஸ்ஸோ சேவ மஹாபி⁴தாபோ ச மஹாபரிளாஹோ ச. அஸு ச [அஸு ஹி ச (ஸீ. பீ.)], போ⁴ கோ³தம, குட்டீ² புரிஸோ அருக³த்தோ பக்கக³த்தோ கிமீஹி க²ஜ்ஜமானோ நகே²ஹி வணமுகா²னி விப்பதச்ச²மானோ உபஹதிந்த்³ரியோ து³க்க²ஸம்ப²ஸ்ஸேயேவ அக்³கி³ஸ்மிம் ஸுக²மிதி விபரீதஸஞ்ஞம் பச்சலத்தா²’’தி. ‘‘ஏவமேவ கோ², மாக³ண்டி³ய, அதீதம்பி அத்³தா⁴னம் காமா து³க்க²ஸம்ப²ஸ்ஸா சேவ மஹாபி⁴தாபா ச மஹாபரிளாஹா ச, அனாக³தம்பி அத்³தா⁴னம் காமா து³க்க²ஸம்ப²ஸ்ஸா சேவ மஹாபி⁴தாபா ச மஹாபரிளாஹா ச, ஏதரஹிபி பச்சுப்பன்னம் அத்³தா⁴னம் காமா து³க்க²ஸம்ப²ஸ்ஸா சேவ மஹாபி⁴தாபா ச மஹாபரிளாஹா ச. இமே ச, மாக³ண்டி³ய, ஸத்தா காமேஸு அவீதராகா³ காமதண்ஹாஹி க²ஜ்ஜமானா காமபரிளாஹேன பரிட³ய்ஹமானா உபஹதிந்த்³ரியா து³க்க²ஸம்ப²ஸ்ஸேஸுயேவ காமேஸு ஸுக²மிதி விபரீதஸஞ்ஞம் பச்சலத்து²ம்.

215. ‘‘ஸேய்யதா²பி, மாக³ண்டி³ய, குட்டீ² புரிஸோ அருக³த்தோ பக்கக³த்தோ கிமீஹி க²ஜ்ஜமானோ நகே²ஹி வணமுகா²னி விப்பதச்ச²மானோ அங்கா³ரகாஸுயா காயம் பரிதாபேதி. யதா² யதா² கோ², மாக³ண்டி³ய, அஸு குட்டீ² புரிஸோ அருக³த்தோ பக்கக³த்தோ கிமீஹி க²ஜ்ஜமானோ நகே²ஹி வணமுகா²னி விப்பதச்ச²மானோ அங்கா³ரகாஸுயா காயம் பரிதாபேதி ததா² ததா²’ஸ்ஸ [ததா² ததா² தஸ்ஸேவ (ஸ்யா. கம். க.)] தானி வணமுகா²னி அஸுசிதரானி சேவ ஹோந்தி து³க்³க³ந்த⁴தரானி ச பூதிகதரானி ச, ஹோதி சேவ காசி ஸாதமத்தா அஸ்ஸாத³மத்தா – யதி³த³ம் வணமுகா²னம் கண்டூ³வனஹேது; ஏவமேவ கோ², மாக³ண்டி³ய, ஸத்தா காமேஸு அவீதராகா³ காமதண்ஹாஹி க²ஜ்ஜமானா காமபரிளாஹேன ச பரிட³ய்ஹமானா காமே படிஸேவந்தி. யதா² யதா² கோ², மாக³ண்டி³ய, ஸத்தா காமேஸு அவீதராகா³ காமதண்ஹாஹி க²ஜ்ஜமானா காமபரிளாஹேன ச பரிட³ய்ஹமானா காமே படிஸேவந்தி ததா² ததா² தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம் காமதண்ஹா சேவ பவட்³ட⁴தி, காமபரிளாஹேன ச பரிட³ய்ஹந்தி, ஹோதி சேவ ஸாதமத்தா அஸ்ஸாத³மத்தா – யதி³த³ம் பஞ்சகாமகு³ணே படிச்ச.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, மாக³ண்டி³ய, அபி நு தே தி³ட்டோ² வா ஸுதோ வா ராஜா வா ராஜமஹாமத்தோ வா பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி ஸமப்பிதோ ஸமங்கீ³பூ⁴தோ பரிசாரயமானோ காமதண்ஹம் அப்பஹாய காமபரிளாஹம் அப்படிவினோதே³த்வா விக³தபிபாஸோ அஜ்ஜ²த்தம் வூபஸந்தசித்தோ விஹாஸி வா விஹரதி வா விஹரிஸ்ஸதி வா’’தி? ‘‘நோ ஹித³ம், போ⁴ கோ³தம’’. ‘‘ஸாது⁴, மாக³ண்டி³ய! மயாபி கோ² ஏதம், மாக³ண்டி³ய, நேவ தி³ட்ட²ம் ந ஸுதம் ராஜா வா ராஜமஹாமத்தோ வா பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி ஸமப்பிதோ ஸமங்கீ³பூ⁴தோ பரிசாரயமானோ காமதண்ஹம் அப்பஹாய காமபரிளாஹம் அப்படிவினோதே³த்வா விக³தபிபாஸோ அஜ்ஜ²த்தம் வூபஸந்தசித்தோ விஹாஸி வா விஹரதி வா விஹரிஸ்ஸதி வா. அத² கோ², மாக³ண்டி³ய, யே ஹி கேசி ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா விக³தபிபாஸா அஜ்ஜ²த்தம் வூபஸந்தசித்தா விஹாஸும் வா விஹரந்தி வா விஹரிஸ்ஸந்தி வா ஸப்³பே³ தே காமானம்யேவ ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச யதா²பூ⁴தம் விதி³த்வா காமதண்ஹம் பஹாய காமபரிளாஹம் படிவினோதே³த்வா விக³தபிபாஸா அஜ்ஜ²த்தம் வூபஸந்தசித்தா விஹாஸும் வா விஹரந்தி வா விஹரிஸ்ஸந்தி வா’’தி. அத² கோ² ப⁴க³வா தாயம் வேலாயம் இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி –

‘‘ஆரோக்³யபரமா லாபா⁴, நிப்³பா³னம் பரமம் ஸுக²ம்;

அட்ட²ங்கி³கோ ச மக்³கா³னம், கே²மம் அமதகா³மின’’ந்தி.

216. ஏவம் வுத்தே, மாக³ண்டி³யோ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அச்ச²ரியம், போ⁴ கோ³தம, அப்³பு⁴தம், போ⁴ கோ³தம! யாவ ஸுபா⁴ஸிதம் சித³ம் போ⁴தா கோ³தமேன – ‘ஆரோக்³யபரமா லாபா⁴, நிப்³பா³னம் பரமம் ஸுக²’ந்தி. மயாபி கோ² ஏதம், போ⁴ கோ³தம, ஸுதம் புப்³ப³கானம் பரிப்³பா³ஜகானம் ஆசரியபாசரியானம் பா⁴ஸமானானம் – ‘ஆரோக்³யபரமா லாபா⁴, நிப்³பா³னம் பரமம் ஸுக²’ந்தி; தயித³ம், போ⁴ கோ³தம, ஸமேதீ’’தி. ‘‘யம் பன தே ஏதம், மாக³ண்டி³ய, ஸுதம் புப்³ப³கானம் பரிப்³பா³ஜகானம் ஆசரியபாசரியானம் பா⁴ஸமானானம் – ‘ஆரோக்³யபரமா லாபா⁴, நிப்³பா³னம் பரமம் ஸுக²’ந்தி, கதமம் தம் ஆரோக்³யம், கதமம் தம் நிப்³பா³ன’’ந்தி? ஏவம் வுத்தே, மாக³ண்டி³யோ பரிப்³பா³ஜகோ ஸகானேவ ஸுத³ம் க³த்தானி பாணினா அனோமஜ்ஜதி – ‘‘இத³ந்தம், போ⁴ கோ³தம, ஆரோக்³யம், இத³ந்தம் நிப்³பா³னம். அஹஞ்ஹி, போ⁴ கோ³தம, ஏதரஹி அரோகோ³ ஸுகீ², ந மம் கிஞ்சி ஆபா³த⁴தீ’’தி.

217. ‘‘ஸேய்யதா²பி, மாக³ண்டி³ய, ஜச்சந்தோ⁴ புரிஸோ; ஸோ ந பஸ்ஸேய்ய கண்ஹஸுக்கானி ரூபானி, ந பஸ்ஸேய்ய நீலகானி ரூபானி, ந பஸ்ஸேய்ய பீதகானி ரூபானி, ந பஸ்ஸேய்ய லோஹிதகானி ரூபானி, ந பஸ்ஸேய்ய மஞ்ஜிட்ட²கானி [மஞ்ஜேட்டி²கானி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.), மஞ்ஜேட்ட²கானி (க.)] ரூபானி, ந பஸ்ஸேய்ய ஸமவிஸமம், ந பஸ்ஸேய்ய தாரகரூபானி, ந பஸ்ஸேய்ய சந்தி³மஸூரியே. ஸோ ஸுணேய்ய சக்கு²மதோ பா⁴ஸமானஸ்ஸ – ‘சே²கம் வத, போ⁴, ஓதா³தம் வத்த²ம் அபி⁴ரூபம் நிம்மலம் ஸுசீ’தி! ஸோ ஓதா³தபரியேஸனம் சரேய்ய. தமேனம் அஞ்ஞதரோ புரிஸோ தேலமலிகதேன ஸாஹுளிசீரேன [தேலமஸிகதேன ஸாஹுளசீவரேன (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] வஞ்சேய்ய – ‘இத³ம் தே, அம்போ⁴ புரிஸ, ஓதா³தம் வத்த²ம் அபி⁴ரூபம் நிம்மலம் ஸுசீ’தி. ஸோ தம் படிக்³க³ண்ஹேய்ய, படிக்³க³ஹேத்வா பாருபேய்ய, பாருபேத்வா அத்தமனோ அத்தமனவாசம் நிச்சா²ரேய்ய – ‘சே²கம் வத, போ⁴, ஓதா³தம் வத்த²ம் அபி⁴ரூபம் நிம்மலம் ஸுசீ’தி!

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, மாக³ண்டி³ய, அபி நு ஸோ ஜச்சந்தோ⁴ புரிஸோ ஜானந்தோ பஸ்ஸந்தோ அமும் தேலமலிகதம் ஸாஹுளிசீரம் படிக்³க³ண்ஹேய்ய, படிக்³க³ஹேத்வா பாருபேய்ய, பாருபேத்வா அத்தமனோ அத்தமனவாசம் நிச்சா²ரேய்ய – ‘சே²கம் வத, போ⁴, ஓதா³தம் வத்த²ம் அபி⁴ரூபம் நிம்மலம் ஸுசீ’தி உதா³ஹு சக்கு²மதோ ஸத்³தா⁴யா’’தி? ‘‘அஜானந்தோ ஹி, போ⁴ கோ³தம, அபஸ்ஸந்தோ ஸோ ஜச்சந்தோ⁴ புரிஸோ அமும் தேலமலிகதம் ஸாஹுளிசீரம் படிக்³க³ண்ஹேய்ய, படிக்³க³ஹேத்வா பாருபேய்ய, பாருபேத்வா அத்தமனோ அத்தமனவாசம் நிச்சா²ரேய்ய – ‘சே²கம் வத, போ⁴, ஓதா³தம் வத்த²ம் அபி⁴ரூபம் நிம்மலம் ஸுசீ’தி, சக்கு²மதோ ஸத்³தா⁴யா’’தி. ‘‘ஏவமேவ கோ², மாக³ண்டி³ய, அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா அந்தா⁴ அசக்கு²கா அஜானந்தா ஆரோக்³யம், அபஸ்ஸந்தா நிப்³பா³னம், அத² ச பனிமம் கா³த²ம் பா⁴ஸந்தி – ‘ஆரோக்³யபரமா லாபா⁴, நிப்³பா³னம் பரமம் ஸுக²’ந்தி. புப்³ப³கேஹேஸா, மாக³ண்டி³ய, அரஹந்தேஹி ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ஹி கா³தா² பா⁴ஸிதா –

‘ஆரோக்³யபரமா லாபா⁴, நிப்³பா³னம் பரமம் ஸுக²ம்;

அட்ட²ங்கி³கோ ச மக்³கா³னம், கே²மம் அமதகா³மின’ந்தி.

218. ‘‘ஸா ஏதரஹி அனுபுப்³பே³ன புது²ஜ்ஜனகா³தா² [புது²ஜ்ஜனக³தா (ஸீ. பீ.)]. அயம் கோ² பன, மாக³ண்டி³ய, காயோ ரோக³பூ⁴தோ க³ண்ட³பூ⁴தோ ஸல்லபூ⁴தோ அக⁴பூ⁴தோ ஆபா³த⁴பூ⁴தோ, ஸோ த்வம் இமம் காயம் ரோக³பூ⁴தம் க³ண்ட³பூ⁴தம் ஸல்லபூ⁴தம் அக⁴பூ⁴தம் ஆபா³த⁴பூ⁴தம் – ‘இத³ந்தம், போ⁴ கோ³தம, ஆரோக்³யம், இத³ந்தம் நிப்³பா³ன’ந்தி வதே³ஸி. தஞ்ஹி தே, மாக³ண்டி³ய, அரியம் சக்கு²ம் நத்தி² யேன த்வம் அரியேன சக்கு²னா ஆரோக்³யம் ஜானேய்யாஸி, நிப்³பா³னம் பஸ்ஸேய்யாஸீ’’தி. ‘‘ஏவம் பஸன்னோ அஹம் போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ! பஹோதி மே ப⁴வம் கோ³தமோ ததா² த⁴ம்மம் தே³ஸேதும் யதா²ஹம் ஆரோக்³யம் ஜானேய்யம், நிப்³பா³னம் பஸ்ஸேய்ய’’ந்தி.

219. ‘‘ஸேய்யதா²பி, மாக³ண்டி³ய, ஜச்சந்தோ⁴ புரிஸோ; ஸோ ந பஸ்ஸேய்ய கண்ஹஸுக்கானி ரூபானி, ந பஸ்ஸேய்ய நீலகானி ரூபானி, ந பஸ்ஸேய்ய பீதகானி ரூபானி, ந பஸ்ஸேய்ய லோஹிதகானி ரூபானி, ந பஸ்ஸேய்ய மஞ்ஜிட்ட²கானி ரூபானி, ந பஸ்ஸேய்ய ஸமவிஸமம், ந பஸ்ஸேய்ய தாரகரூபானி, ந பஸ்ஸேய்ய சந்தி³மஸூரியே. தஸ்ஸ மித்தாமச்சா ஞாதிஸாலோஹிதா பி⁴ஸக்கம் ஸல்லகத்தம் உபட்டா²பேய்யும். தஸ்ஸ ஸோ பி⁴ஸக்கோ ஸல்லகத்தோ பே⁴ஸஜ்ஜம் கரேய்ய. ஸோ தம் பே⁴ஸஜ்ஜம் ஆக³ம்ம ந சக்கூ²னி உப்பாதே³ய்ய, ந சக்கூ²னி விஸோதே⁴ய்ய. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, மாக³ண்டி³ய, நனு ஸோ வேஜ்ஜோ யாவதே³வ கிலமத²ஸ்ஸ விகா⁴தஸ்ஸ பா⁴கீ³ அஸ்ஸா’’தி? ‘‘ஏவம், போ⁴ கோ³தம’’. ‘‘ஏவமேவ கோ², மாக³ண்டி³ய, அஹஞ்சே தே த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யம் – ‘இத³ந்தம் ஆரோக்³யம், இத³ந்தம் நிப்³பா³ன’ந்தி, ஸோ த்வம் ஆரோக்³யம் ந ஜானேய்யாஸி, நிப்³பா³னம் ந பஸ்ஸேய்யாஸி. ஸோ மமஸ்ஸ கிலமதோ², ஸா மமஸ்ஸ விஹேஸா’’தி. ‘‘ஏவம் பஸன்னோ அஹம் போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ. பஹோதி மே ப⁴வம் கோ³தமோ ததா² த⁴ம்மம் தே³ஸேதும் யதா²ஹம் ஆரோக்³யம் ஜானேய்யம், நிப்³பா³னம் பஸ்ஸேய்ய’’ந்தி.

220. ‘‘ஸேய்யதா²பி, மாக³ண்டி³ய, ஜச்சந்தோ⁴ புரிஸோ; ஸோ ந பஸ்ஸேய்ய கண்ஹஸுக்கானி ரூபானி, ந பஸ்ஸேய்ய நீலகானி ரூபானி, ந பஸ்ஸேய்ய பீதகானி ரூபானி, ந பஸ்ஸேய்ய லோஹிதகானி ரூபானி, ந பஸ்ஸேய்ய மஞ்ஜிட்ட²கானி ரூபானி, ந பஸ்ஸேய்ய ஸமவிஸமம், ந பஸ்ஸேய்ய தாரகரூபானி, ந பஸ்ஸேய்ய சந்தி³மஸூரியே. ஸோ ஸுணேய்ய சக்கு²மதோ பா⁴ஸமானஸ்ஸ – ‘சே²கம் வத, போ⁴, ஓதா³தம் வத்த²ம் அபி⁴ரூபம் நிம்மலம் ஸுசீ’தி! ஸோ ஓதா³தபரியேஸனம் சரேய்ய. தமேனம் அஞ்ஞதரோ புரிஸோ தேலமலிகதேன ஸாஹுளிசீரேன வஞ்சேய்ய – ‘இத³ம் தே, அம்போ⁴ புரிஸ, ஓதா³தம் வத்த²ம் அபி⁴ரூபம் நிம்மலம் ஸுசீ’தி. ஸோ தம் படிக்³க³ண்ஹேய்ய, படிக்³க³ஹேத்வா பாருபேய்ய. தஸ்ஸ மித்தாமச்சா ஞாதிஸாலோஹிதா பி⁴ஸக்கம் ஸல்லகத்தம் உபட்டா²பேய்யும். தஸ்ஸ ஸோ பி⁴ஸக்கோ ஸல்லகத்தோ பே⁴ஸஜ்ஜம் கரேய்ய – உத்³த⁴ம்விரேசனம் அதோ⁴விரேசனம் அஞ்ஜனம் பச்சஞ்ஜனம் நத்து²கம்மம். ஸோ தம் பே⁴ஸஜ்ஜம் ஆக³ம்ம சக்கூ²னி உப்பாதே³ய்ய, சக்கூ²னி விஸோதே⁴ய்ய. தஸ்ஸ ஸஹ சக்கு²ப்பாதா³ யோ அமுஸ்மிம் தேலமலிகதே ஸாஹுளிசீரே ச²ந்த³ராகோ³ ஸோ பஹீயேத². தஞ்ச நம் புரிஸம் அமித்ததோபி த³ஹேய்ய, பச்சத்தி²கதோபி த³ஹேய்ய, அபி ச ஜீவிதா வோரோபேதப்³ப³ம் மஞ்ஞேய்ய – ‘தீ³க⁴ரத்தம் வத, போ⁴, அஹம் இமினா புரிஸேன தேலமலிகதேன ஸாஹுளிசீரேன நிகதோ வஞ்சிதோ பலுத்³தோ⁴ – இத³ம் தே, அம்போ⁴ புரிஸ, ஓதா³தம் வத்த²ம் அபி⁴ரூபம் நிம்மலம் ஸுசீ’தி. ஏவமேவ கோ², மாக³ண்டி³ய, அஹஞ்சே தே த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யம் – ‘இத³ந்தம் ஆரோக்³யம், இத³ந்தம் நிப்³பா³ன’ந்தி. ஸோ த்வம் ஆரோக்³யம் ஜானேய்யாஸி, நிப்³பா³னம் பஸ்ஸேய்யாஸி. தஸ்ஸ தே ஸஹ சக்கு²ப்பாதா³ யோ பஞ்சஸுபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு ச²ந்த³ராகோ³ ஸோ பஹீயேத²; அபி ச தே ஏவமஸ்ஸ – ‘தீ³க⁴ரத்தம் வத, போ⁴, அஹம் இமினா சித்தேன நிகதோ வஞ்சிதோ பலுத்³தோ⁴ [பலத்³தோ⁴ (ஸீ. பீ.)]. அஹஞ்ஹி ரூபம்யேவ உபாதி³யமானோ உபாதி³யிம், வேத³னம்யேவ உபாதி³யமானோ உபாதி³யிம், ஸஞ்ஞம்யேவ உபாதி³யமானோ உபாதி³யிம், ஸங்கா²ரேயேவ உபாதி³யமானோ உபாதி³யிம், விஞ்ஞாணம்யேவ உபாதி³யமானோ உபாதி³யிம். தஸ்ஸ மே உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ, ப⁴வபச்சயா ஜாதி, ஜாதிபச்சயா ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா ஸம்ப⁴வந்தி; ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதீ’’’தி. ‘‘ஏவம் பஸன்னோ அஹம் போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ! பஹோதி மே ப⁴வம் கோ³தமோ ததா² த⁴ம்மம் தே³ஸேதும் யதா²ஹம் இமம்ஹா ஆஸனா அனந்தோ⁴ வுட்ட²ஹேய்ய’’ந்தி.

221. ‘‘தேன ஹி த்வம், மாக³ண்டி³ய, ஸப்புரிஸே ப⁴ஜேய்யாஸி. யதோ கோ² த்வம், மாக³ண்டி³ய, ஸப்புரிஸே ப⁴ஜிஸ்ஸஸி ததோ த்வம், மாக³ண்டி³ய, ஸத்³த⁴ம்மம் ஸோஸ்ஸஸி; யதோ கோ² த்வம், மாக³ண்டி³ய, ஸத்³த⁴ம்மம் ஸோஸ்ஸஸி ததோ த்வம், மாக³ண்டி³ய, த⁴ம்மானுத⁴ம்மம் படிபஜ்ஜிஸ்ஸஸி; யதோ கோ² த்வம், மாக³ண்டி³ய, த⁴ம்மானுத⁴ம்மம் படிபஜ்ஜிஸ்ஸஸி ததோ த்வம், மாக³ண்டி³ய, ஸாமம்யேவ ஞஸ்ஸஸி, ஸாமம் த³க்கி²ஸ்ஸஸி – இமே ரோகா³ க³ண்டா³ ஸல்லா; இத⁴ ரோகா³ க³ண்டா³ ஸல்லா அபரிஸேஸா நிருஜ்ஜ²ந்தி. தஸ்ஸ மே உபாதா³னனிரோதா⁴ ப⁴வனிரோதோ⁴, ப⁴வனிரோதா⁴ ஜாதினிரோதோ⁴, ஜாதினிரோதா⁴ ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா நிருஜ்ஜ²ந்தி; ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதீ’’தி.

222. ஏவம் வுத்தே, மாக³ண்டி³யோ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கோ³தம, அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கோ³தம! ஸேய்யதா²பி, போ⁴ கோ³தம, நிக்குஜ்ஜிதம் வா உக்குஜ்ஜேய்ய, படிச்ச²ன்னம் வா விவரேய்ய, மூள்ஹஸ்ஸ வா மக்³க³ம் ஆசிக்கே²ய்ய, அந்த⁴காரே வா தேலபஜ்ஜோதம் தா⁴ரேய்ய – சக்கு²மந்தோ ரூபானி த³க்க²ந்தீதி; ஏவமேவம் போ⁴தா கோ³தமேன அனேகபரியாயேன த⁴ம்மோ பகாஸிதோ. ஏஸாஹம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் ஸரணம் க³ச்சா²மி த⁴ம்மஞ்ச பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்ச. லபே⁴ய்யாஹம் போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ ஸந்திகே பப்³ப³ஜ்ஜம், லபே⁴ய்யம் உபஸம்பத³’’ந்தி. ‘‘யோ கோ², மாக³ண்டி³ய, அஞ்ஞதித்தி²யபுப்³போ³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே ஆகங்க²தி பப்³ப³ஜ்ஜம், ஆகங்க²தி உபஸம்பத³ம், ஸோ சத்தாரோ மாஸே பரிவஸதி; சதுன்னம் மாஸானம் அச்சயேன ஆரத்³த⁴சித்தா பி⁴க்கூ² பப்³பா³ஜேந்தி, உபஸம்பாதே³ந்தி பி⁴க்கு²பா⁴வாய. அபி ச மேத்த² புக்³க³லவேமத்ததா விதி³தா’’தி. ‘‘ஸசே, ப⁴ந்தே, அஞ்ஞதித்தி²யபுப்³பா³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே ஆகங்க²ந்தா பப்³ப³ஜ்ஜம், ஆகங்க²ந்தா உபஸம்பத³ம் சத்தாரோ மாஸே பரிவஸந்தி, சதுன்னம் மாஸானம் அச்சயேன ஆரத்³த⁴சித்தா பி⁴க்கூ² பப்³பா³ஜேந்தி உபஸம்பாதே³ந்தி பி⁴க்கு²பா⁴வாய; அஹம் சத்தாரி வஸ்ஸானி பரிவஸிஸ்ஸாமி, சதுன்னம் வஸ்ஸானம் அச்சயேன ஆரத்³த⁴சித்தா பி⁴க்கூ² பப்³பா³ஜேந்து, உபஸம்பாதே³ந்து பி⁴க்கு²பா⁴வாயா’’தி. அலத்த² கோ² மாக³ண்டி³யோ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வதோ ஸந்திகே பப்³ப³ஜ்ஜம், அலத்த² உபஸம்பத³ம். அசிரூபஸம்பன்னோ கோ² பனாயஸ்மா மாக³ண்டி³யோ ஏகோ வூபகட்டோ² அப்பமத்தோ ஆதாபீ பஹிதத்தோ விஹரந்தோ நசிரஸ்ஸேவ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸி. ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸி. அஞ்ஞதரோ கோ² பனாயஸ்மா மாக³ண்டி³யோ அரஹதம் அஹோஸீதி.

மாக³ண்டி³யஸுத்தம் நிட்டி²தம் பஞ்சமம்.

6. ஸந்த³கஸுத்தம்

223. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா கோஸம்பி³யம் விஹரதி கோ⁴ஸிதாராமே. தேன கோ² பன ஸமயேன ஸந்த³கோ பரிப்³பா³ஜகோ பிலக்க²கு³ஹாயம் படிவஸதி மஹதியா பரிப்³பா³ஜகபரிஸாய ஸத்³தி⁴ம் பஞ்சமத்தேஹி பரிப்³பா³ஜகஸதேஹி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘ஆயாமாவுஸோ, யேன தே³வகதஸோப்³போ⁴ தேனுபஸங்கமிஸ்ஸாம கு³ஹாத³ஸ்ஸனாயா’’தி. ‘‘ஏவமாவுஸோ’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸும். அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஸம்ப³ஹுலேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் யேன தே³வகதஸோப்³போ⁴ தேனுபஸங்கமி. தேன கோ² பன ஸமயேன ஸந்த³கோ பரிப்³பா³ஜகோ மஹதியா பரிப்³பா³ஜகபரிஸாய ஸத்³தி⁴ம் நிஸின்னோ ஹோதி உன்னாதி³னியா உச்சாஸத்³த³மஹாஸத்³தா³ய அனேகவிஹிதம் திரச்சா²னகத²ம் கதே²ந்தியா, ஸேய்யதி²த³ம் – ராஜகத²ம் சோரகத²ம் மஹாமத்தகத²ம் ஸேனாகத²ம் ப⁴யகத²ம் யுத்³த⁴கத²ம் அன்னகத²ம் பானகத²ம் வத்த²கத²ம் ஸயனகத²ம் மாலாகத²ம் க³ந்த⁴கத²ம் ஞாதிகத²ம் யானகத²ம் கா³மகத²ம் நிக³மகத²ம் நக³ரகத²ம் ஜனபத³கத²ம் இத்தி²கத²ம் ஸூரகத²ம் விஸிகா²கத²ம் கும்ப⁴ட்டா²னகத²ம் புப்³ப³பேதகத²ம் நானத்தகத²ம் லோகக்கா²யிகம் ஸமுத்³த³க்கா²யிகம் இதிப⁴வாப⁴வகத²ம் இதி வா. அத்³த³ஸா கோ² ஸந்த³கோ பரிப்³பா³ஜகோ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம். தி³ஸ்வான ஸகம் பரிஸம் ஸண்டா²பேஸி – ‘‘அப்பஸத்³தா³ போ⁴ந்தோ ஹோந்து, மா போ⁴ந்தோ ஸத்³த³மகத்த²; அயம் ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகோ ஆக³ச்ச²தி ஸமணோ ஆனந்தோ³. யாவதா கோ² பன ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகா கோஸம்பி³யம் படிவஸந்தி, அயம் தேஸம் அஞ்ஞதரோ ஸமணோ ஆனந்தோ³. அப்பஸத்³த³காமா கோ² பன தே ஆயஸ்மந்தோ அப்பஸத்³த³வினீதா அப்பஸத்³த³ஸ்ஸ வண்ணவாதி³னோ; அப்பேவ நாம அப்பஸத்³த³ம் பரிஸம் விதி³த்வா உபஸங்கமிதப்³ப³ம் மஞ்ஞேய்யா’’தி. அத² கோ² தே பரிப்³பா³ஜகா துண்ஹீ அஹேஸும்.

224. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ யேன ஸந்த³கோ பரிப்³பா³ஜகோ தேனுபஸங்கமி. அத² கோ² ஸந்த³கோ பரிப்³பா³ஜகோ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஏதத³வோச – ‘‘ஏது கோ² ப⁴வம் ஆனந்தோ³, ஸ்வாக³தம் போ⁴தோ ஆனந்த³ஸ்ஸ. சிரஸ்ஸம் கோ² ப⁴வம் ஆனந்தோ³ இமம் பரியாயமகாஸி யதி³த³ம் இதா⁴க³மனாய. நிஸீத³து ப⁴வம் ஆனந்தோ³, இத³மாஸனம் பஞ்ஞத்த’’ந்தி. நிஸீதி³ கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ பஞ்ஞத்தே ஆஸனே. ஸந்த³கோபி கோ² பரிப்³பா³ஜகோ அஞ்ஞதரம் நீசம் ஆஸனம் க³ஹேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² ஸந்த³கம் பரிப்³பா³ஜகம் ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஏதத³வோச – ‘‘காயனுத்த², ஸந்த³க, ஏதரஹி கதா²ய ஸன்னிஸின்னா, கா ச பன வோ அந்தராகதா² விப்பகதா’’தி? ‘‘திட்ட²தேஸா, போ⁴ ஆனந்த³, கதா² யாய மயம் ஏதரஹி கதா²ய ஸன்னிஸின்னா. நேஸா போ⁴தோ ஆனந்த³ஸ்ஸ கதா² து³ல்லபா⁴ ப⁴விஸ்ஸதி பச்சா²பி ஸவனாய. ஸாது⁴ வத ப⁴வந்தம்யேவ ஆனந்த³ம் படிபா⁴து ஸகே ஆசரியகே த⁴ம்மீகதா²’’தி. ‘‘தேன ஹி, ஸந்த³க, ஸுணாஹி, ஸாது⁴கம் மனஸி கரோஹி, பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம் போ⁴’’தி கோ² ஸந்த³கோ பரிப்³பா³ஜகோ ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸி. ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஏதத³வோச – ‘‘சத்தாரோமே, ஸந்த³க, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன அப்³ரஹ்மசரியவாஸா அக்கா²தா சத்தாரி ச அனஸ்ஸாஸிகானி ப்³ரஹ்மசரியானி அக்கா²தானி, யத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் ந வஸேய்ய, வஸந்தோ ச [வஸந்தோ வா (ஸீ. பீ.) ஏவமுபரிபி அனாராத⁴னபக்கே²] நாராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸல’’ந்தி. ‘‘கதமே பன தே, போ⁴ ஆனந்த³, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன சத்தாரோ அப்³ரஹ்மசரியவாஸா அக்கா²தா, யத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் ந வஸேய்ய, வஸந்தோ ச நாராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸல’’ந்தி?

225. ‘‘இத⁴, ஸந்த³க, ஏகச்சோ ஸத்தா² ஏவம்வாதீ³ ஹோதி ஏவம்தி³ட்டி² – ‘நத்தி² தி³ன்னம், நத்தி² யிட்ட²ம், நத்தி² ஹுதம், நத்தி² ஸுகதது³க்கடானம் கம்மானம் ப²லம் விபாகோ, நத்தி² அயம் லோகோ, நத்தி² பரோலோகோ, நத்தி² மாதா, நத்தி² பிதா, நத்தி² ஸத்தா ஓபபாதிகா, நத்தி² லோகே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸம்மக்³க³தா ஸம்மாபடிபன்னா யே இமஞ்ச லோகம் பரஞ்ச லோகம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா பவேதே³ந்தி. சாதுமஹாபூ⁴திகோ அயம் புரிஸோ யதா³ காலங்கரோதி, பத²வீ பத²வீகாயம் அனுபேதி அனுபக³ச்ச²தி, ஆபோ ஆபோகாயம் அனுபேதி அனுபக³ச்ச²தி, தேஜோ தேஜோகாயம் அனுபேதி அனுபக³ச்ச²தி, வாயோ வாயோகாயம் அனுபேதி அனுபக³ச்ச²தி, ஆகாஸம் இந்த்³ரியானி ஸங்கமந்தி. ஆஸந்தி³பஞ்சமா புரிஸா மதம் ஆதா³ய க³ச்ச²ந்தி, யாவாளாஹனா பதா³னி பஞ்ஞாயந்தி. காபோதகானி அட்டீ²னி ப⁴வந்தி. ப⁴ஸ்ஸந்தா ஆஹுதியோ; த³த்துபஞ்ஞத்தம் யதி³த³ம் தா³னம். தேஸம் துச்சா² முஸா விலாபோ யே கேசி அத்தி²கவாத³ம் வத³ந்தி. பா³லே ச பண்டி³தே ச காயஸ்ஸ பே⁴தா³ உச்சி²ஜ்ஜந்தி வினஸ்ஸந்தி ந ஹோந்தி பரம் மரணா’தி.

‘‘தத்ர, ஸந்த³க, விஞ்ஞூ புரிஸோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘அயம் கோ² ப⁴வம் ஸத்தா² ஏவம்வாதீ³ ஏவம்தி³ட்டி² – நத்தி² தி³ன்னம், நத்தி² யிட்ட²ம், நத்தி² ஹுதம், நத்தி² ஸுகதது³க்கடானம் கம்மானம் ப²லம் விபாகோ, நத்தி² அயம் லோகோ, நத்தி² பரோலோகோ, நத்தி² மாதா, நத்தி² பிதா, நத்தி² ஸத்தா ஓபபாதிகா, நத்தி² லோகே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸம்மக்³க³தா ஸம்மாபடிபன்னா யே இமஞ்ச லோகம் பரஞ்ச லோகம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா பவேதே³ந்தி. சாதுமஹாபூ⁴திகோ அயம் புரிஸோ யதா³ காலங்கரோதி, பத²வீ பத²வீகாயம் அனுபேதி அனுபக³ச்ச²தி, ஆபோ ஆபோகாயம் அனுபேதி அனுபக³ச்ச²தி, தேஜோ தேஜோகாயம் அனுபேதி அனுபக³ச்ச²தி, வாயோ வாயோகாயம் அனுபேதி அனுபக³ச்ச²தி, ஆகாஸம் இந்த்³ரியானி ஸங்கமந்தி. ஆஸந்தி³பஞ்சமா புரிஸா மதம் ஆதா³ய க³ச்ச²ந்தி, யாவாளாஹனா பதா³னி பஞ்ஞாயந்தி. காபோதகானி அட்டீ²னி ப⁴வந்தி. ப⁴ஸ்ஸந்தா ஆஹுதியோ; த³த்துபஞ்ஞத்தம் யதி³த³ம் தா³னம். தேஸம் துச்சா² முஸா விலாபோ யே கேசி அத்தி²கவாத³ம் வத³ந்தி. பா³லே ச பண்டி³தே ச காயஸ்ஸ பே⁴தா³ உச்சி²ஜ்ஜந்தி வினஸ்ஸந்தி ந ஹோந்தி பரம் மரணா’தி. ஸசே இமஸ்ஸ போ⁴தோ ஸத்து²னோ ஸச்சம் வசனம், அகதேன மே ஏத்த² கதம், அவுஸிதேன மே ஏத்த² வுஸிதம். உபோ⁴பி மயம் ஏத்த² ஸமஸமா ஸாமஞ்ஞம் பத்தா, யோ சாஹம் ந வதா³மி ‘உபோ⁴ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ உச்சி²ஜ்ஜிஸ்ஸாம, வினஸ்ஸிஸ்ஸாம, ந ப⁴விஸ்ஸாம பரம் மரணா’தி. அதிரேகம் கோ² பனிமஸ்ஸ போ⁴தோ ஸத்து²னோ நக்³கி³யம் முண்டி³யம் உக்குடிகப்பதா⁴னம் கேஸமஸ்ஸுலோசனம் யோஹம் புத்தஸம்பா³த⁴ஸயனம் [புத்தஸம்பா³த⁴வஸனம் (ஸீ.)] அஜ்ஜா²வஸந்தோ காஸிகசந்த³னம் பச்சனுபோ⁴ந்தோ மாலாக³ந்த⁴விலேபனம் தா⁴ரேந்தோ ஜாதரூபரஜதம் ஸாதி³யந்தோ இமினா போ⁴தா ஸத்தா²ரா ஸமஸமக³திகோ ப⁴விஸ்ஸாமி. அபி⁴ஸம்பராயம் ஸோஹம் கிம் ஜானந்தோ கிம் பஸ்ஸந்தோ இமஸ்மிம் ஸத்த²ரி ப்³ரஹ்மசரியம் சரிஸ்ஸாமி? ‘ஸோ அப்³ரஹ்மசரியவாஸோ அய’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்மா ப்³ரஹ்மசரியா நிப்³பி³ஜ்ஜ பக்கமதி [நிப்³பி³ஜ்ஜாபக்கமதி (ஸீ.)]. அயம் கோ², ஸந்த³க, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன பட²மோ அப்³ரஹ்மசரியவாஸோ அக்கா²தோ யத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் ந வஸேய்ய, வஸந்தோ ச நாராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸலம்.

226. ‘‘புன சபரம், ஸந்த³க, இதே⁴கச்சோ ஸத்தா² ஏவம்வாதீ³ ஹோதி ஏவம்தி³ட்டி² – ‘கரோதோ காரயதோ சி²ந்த³தோ சே²தா³பயதோ பசதோ பாசாபயதோ ஸோசயதோ ஸோசாபயதோ கிலமதோ கிலமாபயதோ ப²ந்த³தோ ப²ந்தா³பயதோ பாணமதிபாதயதோ அதி³ன்னம் ஆதி³யதோ ஸந்தி⁴ம் சி²ந்த³தோ நில்லோபம் ஹரதோ ஏகாகா³ரிகம் கரோதோ பரிபந்தே² திட்ட²தோ பரதா³ரம் க³ச்ச²தோ முஸா ப⁴ணதோ கரோதோ ந கரீயதி பாபம். கு²ரபரியந்தேன சேபி சக்கேன யோ இமிஸ்ஸா பத²வியா பாணே ஏகம் மம்ஸக²லம் ஏகம் மம்ஸபுஞ்ஜம் கரேய்ய, நத்தி² ததோனிதா³னம் பாபம், நத்தி² பாபஸ்ஸ ஆக³மோ. த³க்கி²ணஞ்சேபி க³ங்கா³ய தீரம் க³ச்சே²ய்ய ஹனந்தோ கா⁴தேந்தோ சி²ந்த³ந்தோ சே²தா³பேந்தோ பசந்தோ பசாபேந்தோ, நத்தி² ததோனிதா³னம் பாபம், நத்தி² பாபஸ்ஸ ஆக³மோ. உத்தரஞ்சேபி க³ங்கா³ய தீரம் க³ச்சே²ய்ய த³த³ந்தோ தா³பேந்தோ யஜந்தோ யஜாபேந்தோ, நத்தி² ததோனிதா³னம் புஞ்ஞம், நத்தி² புஞ்ஞஸ்ஸ ஆக³மோ. தா³னேன த³மேன ஸம்யமேன ஸச்சவஜ்ஜேன நத்தி² புஞ்ஞம், நத்தி² புஞ்ஞஸ்ஸ ஆக³மோ’தி.

‘‘தத்ர, ஸந்த³க, விஞ்ஞூ புரிஸோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘அயம் கோ² ப⁴வம் ஸத்தா² ஏவம்வாதீ³ ஏவம்தி³ட்டி² – கரோதோ காரயதோ சி²ந்த³தோ சே²தா³பயதோ பசதோ பாசாபயதோ ஸோசதோ ஸோசாபயதோ கிலமதோ கிலமாபயதோ ப²ந்த³தோ ப²ந்தா³பயதோ பாணமதிபாதயதோ அதி³ன்னம் ஆதி³யதோ ஸந்தி⁴ம் சி²ந்த³தோ நில்லோபம் ஹரதோ ஏகாகா³ரிகம் கரோதோ பரிபந்தே² திட்ட²தோ பரதா³ரம் க³ச்ச²தோ முஸா ப⁴ணதோ கரோதோ ந கரீயதி பாபம் கு²ரபரியந்தேன சேபி சக்கேன யோ இமிஸ்ஸா பத²வியா பாணே ஏகம் மம்ஸக²லம் ஏகம் மம்ஸபுஞ்ஜம் கரேய்ய, நத்தி² ததோனிதா³னம் பாபம், நத்தி² பாபஸ்ஸ ஆக³மோ. த³க்கி²ணஞ்சேபி க³ங்கா³ய தீரம் க³ச்சே²ய்ய ஹனந்தோ கா⁴தேந்தோ சி²ந்த³ந்தோ சே²தா³பேந்தோ பசந்தோ பசாபேந்தோ, நத்தி² ததோனிதா³னம் பாபம், நத்தி² பாபஸ்ஸ ஆக³மோ. உத்தரஞ்சேபி க³ங்கா³ய தீரம் க³ச்சே²ய்ய த³த³ந்தோ தா³பேந்தோ யஜந்தோ யஜாபேந்தோ, நத்தி² ததோனிதா³னம் புஞ்ஞம், நத்தி² புஞ்ஞஸ்ஸ ஆக³மோ. தா³னேன த³மேன ஸம்யமேன ஸச்சவஜ்ஜேன நத்தி² புஞ்ஞம், நத்தி² புஞ்ஞஸ்ஸ ஆக³மோ’தி. ஸசே இமஸ்ஸ போ⁴தோ ஸத்து²னோ ஸச்சம் வசனம், அகதேன மே ஏத்த² கதம், அவுஸிதேன மே ஏத்த² வுஸிதம். உபோ⁴பி மயம் ஏத்த² ஸமஸமா ஸாமஞ்ஞம் பத்தா, யோ சாஹம் ந வதா³மி ‘உபி⁴ன்னம் குருதம் ந கரீயதி பாப’ந்தி. அதிரேகம் கோ² பனிமஸ்ஸ போ⁴தோ ஸத்து²னோ நக்³கி³யம் முண்டி³யம் உக்குடிகப்பதா⁴னம் கேஸமஸ்ஸுலோசனம் யோஹம் புத்தஸம்பா³த⁴ஸயனம் அஜ்ஜா²வஸந்தோ காஸிகசந்த³னம் பச்சனுபோ⁴ந்தோ மாலாக³ந்த⁴விலேபனம் தா⁴ரேந்தோ ஜாதரூபரஜதம் ஸாதி³யந்தோ இமினா போ⁴தா ஸத்தா²ரா ஸமஸமக³திகோ ப⁴விஸ்ஸாமி. அபி⁴ஸம்பராயம் ஸோஹம் கிம் ஜானந்தோ கிம் பஸ்ஸந்தோ இமஸ்மிம் ஸத்த²ரி ப்³ரஹ்மசரியம் சரிஸ்ஸாமி? ‘ஸோ அப்³ரஹ்மசரியவாஸோ அய’ந்தி இதி விதி³த்வா தஸ்மா ப்³ரஹ்மசரியா நிப்³பி³ஜ்ஜ பக்கமதி. அயம் கோ², ஸந்த³க, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன து³தியோ அப்³ரஹ்மசரியவாஸோ அக்கா²தோ யத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் ந வஸேய்ய, வஸந்தோ ச நாராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸலம்.

227. ‘‘புன சபரம், ஸந்த³க, இதே⁴கச்சோ ஸத்தா² ஏவம்வாதீ³ ஹோதி ஏவம்தி³ட்டி² – ‘நத்தி² ஹேது, நத்தி² பச்சயோ ஸத்தானம் ஸம்கிலேஸாய; அஹேதூ அப்பச்சயா ஸத்தா ஸம்கிலிஸ்ஸந்தி; நத்தி² ஹேது, நத்தி² பச்சயோ ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யா; அஹேதூ அப்பச்சயா ஸத்தா விஸுஜ்ஜ²ந்தி; நத்தி² ப³லம், நத்தி² வீரியம், நத்தி² புரிஸதா²மோ, நத்தி² புரிஸபரக்கமோ; ஸப்³பே³ ஸத்தா ஸப்³பே³ பாணா ஸப்³பே³ பூ⁴தா ஸப்³பே³ ஜீவா அவஸா அப³லா அவீரியா நியதிஸங்க³திபா⁴வபரிணதா ச²ஸ்வேவாபி⁴ஜாதீஸு ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தீ’தி.

‘‘தத்ர, ஸந்த³க, விஞ்ஞூ புரிஸோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘அயம் கோ² ப⁴வம் ஸத்தா² ஏவம்வாதீ³ ஏவம்தி³ட்டி² – நத்தி² ஹேது, நத்தி² பச்சயோ ஸத்தானம் ஸம்கிலேஸாய, அஹேதூ அப்பச்சயா ஸத்தா ஸம்கிலிஸ்ஸந்தி. நத்தி² ஹேது நத்தி² பச்சயோ ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யா, அஹேதூ அப்பச்சயா ஸத்தா விஸுஜ்ஜ²ந்தி. நத்தி² ப³லம், நத்தி² வீரியம், நத்தி² புரிஸதா²மோ, நத்தி² புரிஸபரக்கமோ, ஸப்³பே³ ஸத்தா ஸப்³பே³ பாணா ஸப்³பே³ பூ⁴தா ஸப்³பே³ ஜீவா அவஸா அப³லா அவீரியா நியதிஸங்க³திபா⁴வபரிணதா ச²ஸ்வேவாபி⁴ஜாதீஸு ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தீ’தி. ஸசே இமஸ்ஸ போ⁴தோ ஸத்து²னோ ஸச்சம் வசனம், அகதேன மே ஏத்த² கதம், அவுஸிதேன மே ஏத்த² வுஸிதம். உபோ⁴பி மயம் ஏத்த² ஸமஸமா ஸாமஞ்ஞம் பத்தா, யோ சாஹம் ந வதா³மி ‘உபோ⁴ அஹேதூ அப்பச்சயா விஸுஜ்ஜி²ஸ்ஸாமா’தி. அதிரேகம் கோ² பனிமஸ்ஸ போ⁴தோ ஸத்து²னோ நக்³கி³யம் முண்டி³யம் உக்குடிகப்பதா⁴னம் கேஸமஸ்ஸுலோசனம் யோஹம் புத்தஸம்பா³த⁴ஸயனம் அஜ்ஜா²வஸந்தோ காஸிகசந்த³னம் பச்சனுபோ⁴ந்தோ மாலாக³ந்த⁴விலேபனம் தா⁴ரேந்தோ ஜாதரூபரஜதம் ஸாதி³யந்தோ இமினா போ⁴தா ஸத்தா²ரா ஸமஸமக³திகோ ப⁴விஸ்ஸாமி. அபி⁴ஸம்பராயம் ஸோஹம் கிம் ஜானந்தோ கிம் பஸ்ஸந்தோ இமஸ்மிம் ஸத்த²ரி ப்³ரஹ்மசரியம் சரிஸ்ஸாமி? ‘ஸோ அப்³ரஹ்மசரியவாஸோ அய’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்மா ப்³ரஹ்மசரியா நிப்³பி³ஜ்ஜ பக்கமதி. அயம் கோ², ஸந்த³க, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன ததியோ அப்³ரஹ்மசரியவாஸோ அக்கா²தோ யத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் ந வஸேய்ய, வஸந்தோ ச நாராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸலம்.

228. ‘‘புன சபரம், ஸந்த³க, இதே⁴கச்சோ ஸத்தா² ஏவம்வாதீ³ ஹோதி ஏவம்தி³ட்டி² – ‘ஸத்திமே காயா அகடா அகடவிதா⁴ அனிம்மிதா அனிம்மாதா வஞ்ஜா² கூடட்டா² ஏஸிகட்டா²யிட்டி²தா, தே ந இஞ்ஜந்தி ந விபரிணமந்தி ந அஞ்ஞமஞ்ஞம் ப்³யாபா³தே⁴ந்தி நாலம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ ஸுகா²ய வா து³க்கா²ய வா ஸுக²து³க்கா²ய வா. கதமே ஸத்த? பத²வீகாயோ ஆபோகாயோ தேஜோகாயோ வாயோகாயோ ஸுகே² து³க்கே² ஜீவே ஸத்தமே – இமே ஸத்தகாயா அகடா அகடவிதா⁴ அனிம்மிதா அனிம்மாதா வஞ்ஜா² கூடட்டா² ஏஸிகட்டா²யிட்டி²தா. தே ந இஞ்ஜந்தி ந விபரிணமந்தி ந அஞ்ஞமஞ்ஞம் ப்³யாபா³தே⁴ந்தி. நாலம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ ஸுகா²ய வா து³க்கா²ய வா ஸுக²து³க்கா²ய வா. தத்த² நத்தி² ஹந்தா வா கா⁴தேதா வா ஸோதா வா ஸாவேதா வா விஞ்ஞாதா வா விஞ்ஞாபேதா வா. யோபி திண்ஹேன ஸத்தே²ன ஸீஸம் சி²ந்த³தி, ந கோசி கஞ்சி [கிஞ்சி (க.)] ஜீவிதா வோரோபேதி. ஸத்தன்னம்த்வேவ காயானமந்தரேன ஸத்த²ம் விவரமனுபததி. சுத்³த³ஸ கோ² பனிமானி யோனிபமுக²ஸதஸஹஸ்ஸானி ஸட்டி² ச ஸதானி ச² ச ஸதானி பஞ்ச ச கம்முனோ ஸதானி பஞ்ச ச கம்மானி தீணி ச கம்மானி, கம்மே ச அட்³ட⁴கம்மே ச, த்³வட்டி²படிபதா³, த்³வட்ட²ந்தரகப்பா, ச²ளாபி⁴ஜாதியோ, அட்ட² புரிஸபூ⁴மியோ, ஏகூனபஞ்ஞாஸ ஆஜீவகஸதே, ஏகூனபஞ்ஞாஸ பரிப்³பா³ஜகஸதே, ஏகூனபஞ்ஞாஸ நாகா³வாஸஸதே, வீஸே இந்த்³ரியஸதே, திம்ஸே நிரயஸதே, ச²த்திம்ஸ ரஜோதா⁴துயோ, ஸத்த ஸஞ்ஞீக³ப்³பா⁴, ஸத்த அஸஞ்ஞீக³ப்³பா⁴, ஸத்த நிக³ண்டி²க³ப்³பா⁴, ஸத்த தே³வா, ஸத்த மானுஸா, ஸத்த பேஸாசா, ஸத்த ஸரா, ஸத்த பவுடா, ஸத்த பபாதா, ஸத்த பபாதஸதானி, ஸத்த ஸுபினா, ஸத்த ஸுபினஸதானி, சுல்லாஸீதி [சூளாஸீதி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] மஹாகப்பினோ [மஹாகப்புனோ (ஸீ. பீ.)] ஸதஸஹஸ்ஸானி, யானி பா³லே ச பண்டி³தே ச ஸந்தா⁴வித்வா ஸம்ஸரித்வா து³க்க²ஸ்ஸந்தம் கரிஸ்ஸந்தி. தத்த² நத்தி² இமினாஹம் ஸீலேன வா வதேன வா தபேன வா ப்³ரஹ்மசரியேன வா அபரிபக்கம் வா கம்மம் பரிபாசேஸ்ஸாமி, பரிபக்கம் வா கம்மம் பு²ஸ்ஸ பு²ஸ்ஸ ப்³யந்திம் கரிஸ்ஸாமீதி. ஹேவம் நத்தி² தோ³ணமிதே ஸுக²து³க்கே² பரியந்தகதே ஸம்ஸாரே, நத்தி² ஹாயனவட்³ட⁴னே, நத்தி² உக்கம்ஸாவகம்ஸே. ஸேய்யதா²பி நாம ஸுத்தகு³ளே கி²த்தே நிப்³பே³டி²யமானமேவ பலேதி, ஏவமேவ பா³லே ச பண்டி³தே ச ஸந்தா⁴வித்வா ஸம்ஸரித்வா து³க்க²ஸ்ஸந்தம் கரிஸ்ஸந்தீ’தி.

‘‘தத்ர, ஸந்த³க, விஞ்ஞூ புரிஸோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘அயம் கோ² ப⁴வம் ஸத்தா² ஏவம்வாதீ³ ஏவம்தி³ட்டி² – ஸத்திமே காயா அகடா அகடவிதா⁴ அனிம்மிதா அனிம்மாதா வஞ்ஜா² கூடட்டா² ஏஸிகட்டா²யிட்டி²தா. தே ந இஞ்ஜந்தி ந விபரிணமந்தி ந அஞ்ஞமஞ்ஞம் ப்³யாபா³தே⁴ந்தி. நாலம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ ஸுகா²ய வா து³க்கா²ய வா ஸுக²து³க்கா²ய வா. கதமே ஸத்த? பத²வீகாயோ ஆபோகாயோ தேஜோகாயோ வாயோகாயோ ஸுகே² து³க்கே² ஜீவே ஸத்தமே – இமே ஸத்த காயா அகடா அகடவிதா⁴ அனிம்மிதா அனிம்மாதா வஞ்ஜா² கூடட்டா² ஏஸிகட்டா²யிட்டி²தா. தே ந இஞ்ஜந்தி ந விபரிணமந்தி ந அஞ்ஞமஞ்ஞம் ப்³யாபா³தே⁴ந்தி. நாலம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ ஸுகா²ய வா து³க்கா²ய வா ஸுக²து³க்கா²ய வா. தத்த² நத்தி² ஹந்தா வா கா⁴தேதா வா ஸோதா வா ஸாவேதா வா விஞ்ஞாதா வா விஞ்ஞாபேதா வா. யோபி திண்ஹேன ஸத்தே²ன ஸீஸம் சி²ந்த³தி, ந கோசி கஞ்சி ஜீவிதா வோரோபேதி. ஸத்தன்னம்த்வேவ காயானமந்தரேன ஸத்த²ம் விவரமனுபததி. சுத்³த³ஸ கோ² பனிமானி யோனிபமுக²ஸதஸஹஸ்ஸானி ஸட்டி² ச ஸதானி ச² ச ஸதானி பஞ்ச ச கம்முனோ ஸதானி பஞ்ச ச கம்மானி தீணி ச கம்மானி, கம்மே ச அட்³ட⁴கம்மே ச, த்³வட்டி²படிபதா³, த்³வட்ட²ந்தரகப்பா, ச²ளாபி⁴ஜாதியோ, அட்ட² புரிஸபூ⁴மியோ, ஏகூனபஞ்ஞாஸ ஆஜீவகஸதே, ஏகூனபஞ்ஞாஸ பரிப்³பா³ஜகஸதே, ஏகூனபஞ்ஞாஸ நாகா³வாஸஸதே, வீஸே இந்த்³ரியஸதே, திம்ஸே நிரயஸதே, ச²த்திம்ஸ ரஜோதா⁴துயோ, ஸத்த ஸஞ்ஞீக³ப்³பா⁴, ஸத்த அஸஞ்ஞீக³ப்³பா⁴, ஸத்த நிக³ண்டி²க³ப்³பா⁴, ஸத்த தே³வா, ஸத்த மானுஸா, ஸத்த பேஸாசா, ஸத்த ஸரா, ஸத்த பவுடா, ஸத்த பபாதா, ஸத்த பபாதஸதானி, ஸத்த ஸுபினா, ஸத்த ஸுபினஸதானி, சுல்லாஸீதி மஹாகப்பினோ ஸதஸஹஸ்ஸானி, யானி பா³லே ச பண்டி³தே ச ஸந்தா⁴வித்வா ஸம்ஸரித்வா து³க்க²ஸ்ஸந்தம் கரிஸ்ஸந்தி. தத்த² நத்தி² இமினாஹம் ஸீலேன வா வதேன வா தபேன வா ப்³ரஹ்மசரியேன வா அபரிபக்கம் வா கம்மம் பரிபாசேஸ்ஸாமி, பரிபக்கம் வா கம்மம் பு²ஸ்ஸ பு²ஸ்ஸ ப்³யந்திம் கரிஸ்ஸாமீதி, ஹேவம் நத்தி² தோ³ணமிதே ஸுக²து³க்கே² பரியந்தகதே ஸம்ஸாரே, நத்தி² ஹாயனவட்³ட⁴னே, நத்தி² உக்கம்ஸாவகம்ஸே. ஸேய்யதா²பி நாம ஸுத்தகு³ளே கி²த்தே நிப்³பே³டி²யமானமேவ பலேதி, ஏவமேவ பா³லே ச பண்டி³தே ச ஸந்தா⁴வித்வா ஸம்ஸரித்வா து³க்க²ஸ்ஸந்தம் கரிஸ்ஸந்தீ’தி. ஸசே பன இமஸ்ஸ போ⁴தோ ஸத்து²னோ ஸச்சம் வசனம், அகதேன மே ஏத்த² கதம், அவுஸிதேன மே ஏத்த² வுஸிதம். உபோ⁴பி மயம் ஏத்த² ஸமஸமா ஸாமஞ்ஞம் பத்தா, யோ சாஹம் ந வதா³மி. ‘உபோ⁴ ஸந்தா⁴வித்வா ஸம்ஸரித்வா து³க்க²ஸ்ஸந்தம் கரிஸ்ஸாமா’தி. அதிரேகம் கோ² பனிமஸ்ஸ போ⁴தோ ஸத்து²னோ நக்³கி³யம் முண்டி³யம் உக்குடிகப்பதா⁴னம் கேஸமஸ்ஸுலோசனம் யோஹம் புத்தஸம்பா³த⁴ஸயனம் அஜ்ஜா²வஸந்தோ காஸிகசந்த³னம் பச்சனுபோ⁴ந்தோ மாலாக³ந்த⁴விலேபனம் தா⁴ரேந்தோ ஜாதரூபரஜதம் ஸாதி³யந்தோ இமினா போ⁴தா ஸத்தா²ரா ஸமஸமக³திகோ ப⁴விஸ்ஸாமி. அபி⁴ஸம்பராயம் ஸோஹம் கிம் ஜானந்தோ கிம் பஸ்ஸந்தோ இமஸ்மிம் ஸத்த²ரி ப்³ரஹ்மசரியம் சரிஸ்ஸாமி? ‘ஸோ அப்³ரஹ்மசரியவாஸோ அய’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்மா ப்³ரஹ்மசரியா நிப்³பி³ஜ்ஜ பக்கமதி. அயம் கோ², ஸந்த³க, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன சதுத்தோ² அப்³ரஹ்மசரியவாஸோ அக்கா²தோ யத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் ந வஸேய்ய, வஸந்தோ ச நாராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸலம்.

‘‘இமே கோ² தே, ஸந்த³க, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன சத்தாரோ அப்³ரஹ்மசரியவாஸா அக்கா²தா யத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் ந வஸேய்ய, வஸந்தோ ச நாராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸல’’ந்தி.

‘‘அச்ச²ரியம், போ⁴ ஆனந்த³, அப்³பு⁴தம், போ⁴ ஆனந்த³! யாவஞ்சித³ம் தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன சத்தாரோ அப்³ரஹ்மசரியவாஸாவ ஸமானா ‘அப்³ரஹ்மசரியவாஸா’தி அக்கா²தா யத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் ந வஸேய்ய, வஸந்தோ ச நாராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸலந்தி. கதமானி பன தானி, போ⁴ ஆனந்த³, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன சத்தாரி அனஸ்ஸாஸிகானி ப்³ரஹ்மசரியானி அக்கா²தானி யத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் ந வஸேய்ய, வஸந்தோ ச நாராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸல’’ந்தி?

229. ‘‘இத⁴, ஸந்த³க, ஏகச்சோ ஸத்தா² ஸப்³ப³ஞ்ஞூ ஸப்³ப³த³ஸ்ஸாவீ அபரிஸேஸம் ஞாணத³ஸ்ஸனம் படிஜானாதி – ‘சரதோ ச மே திட்ட²தோ ச ஸுத்தஸ்ஸ ச ஜாக³ரஸ்ஸ ச ஸததம் ஸமிதம் ஞாணத³ஸ்ஸனம் பச்சுபட்டி²த’ந்தி. ஸோ ஸுஞ்ஞம்பி அகா³ரம் பவிஸதி, பிண்ட³ம்பி ந லப⁴தி, குக்குரோபி ட³ம்ஸதி, சண்டே³னபி ஹத்தி²னா ஸமாக³ச்ச²தி, சண்டே³னபி அஸ்ஸேன ஸமாக³ச்ச²தி, சண்டே³னபி கோ³ணேன ஸமாக³ச்ச²தி, இத்தி²யாபி புரிஸஸ்ஸபி நாமம்பி கோ³த்தம்பி புச்ச²தி, கா³மஸ்ஸபி நிக³மஸ்ஸபி நாமம்பி மக்³க³ம்பி புச்ச²தி. ஸோ ‘கிமித³’ந்தி புட்டோ² ஸமானோ ‘ஸுஞ்ஞம் மே அகா³ரம் பவிஸிதப்³ப³ம் அஹோஸி’, தேன பாவிஸிம்; ‘பிண்ட³ம்பி அலத்³த⁴ப்³ப³ம் அஹோஸி’, தேன நாலத்த²ம்; ‘குக்குரேன ட³ம்ஸிதப்³ப³ம் அஹோஸி’, தேனம்ஹி [தேன (க.), தேனாஸிம் (?)] த³ட்டோ²; ‘சண்டே³ன ஹத்தி²னா ஸமாக³ந்தப்³ப³ம் அஹோஸி’, தேன ஸமாக³மிம்; ‘சண்டே³ன அஸ்ஸேன ஸமாக³ந்தப்³ப³ம் அஹோஸி’, தேன ஸமாக³மிம்; ‘சண்டே³ன கோ³ணேன ஸமாக³ந்தப்³ப³ம் அஹோஸி’, தேன ஸமாக³மிம்; ‘இத்தி²யாபி புரிஸஸ்ஸபி நாமம்பி கோ³த்தம்பி புச்சி²தப்³ப³ம் அஹோஸி’, தேன புச்சி²ம்; ‘கா³மஸ்ஸபி நிக³மஸ்ஸபி நாமம்பி மக்³க³ம்பி புச்சி²தப்³ப³ம் அஹோஸி’, தேன புச்சி²ந்தி. தத்ர, ஸந்த³க, விஞ்ஞூ புரிஸோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘அயம் கோ² ப⁴வம் ஸத்தா² ஸப்³ப³ஞ்ஞூ ஸப்³ப³த³ஸ்ஸாவீ அபரிஸேஸம் ஞாணத³ஸ்ஸனம் படிஜானாதி…பே… ‘கா³மஸ்ஸபி நிக³மஸ்ஸபி நாமம்பி மக்³க³ம்பி புச்சி²தப்³ப³ம் அஹோஸி, தேன புச்சி²’ந்தி. ஸோ ‘அனஸ்ஸாஸிகம் இத³ம் ப்³ரஹ்மசரிய’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்மா ப்³ரஹ்மசரியா நிப்³பி³ஜ்ஜ பக்கமதி. இத³ம் கோ², ஸந்த³க, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன பட²மம் அனஸ்ஸாஸிகம் ப்³ரஹ்மசரியம் அக்கா²தம் யத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் ந வஸேய்ய, வஸந்தோ ச நாராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸலம்.

230. ‘‘புன சபரம், ஸந்த³க, இதே⁴கச்சோ ஸத்தா² அனுஸ்ஸவிகோ ஹோதி அனுஸ்ஸவஸச்சோ. ஸோ அனுஸ்ஸவேன இதிஹிதிஹபரம்பராய பிடகஸம்பதா³ய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. அனுஸ்ஸவிகஸ்ஸ கோ² பன, ஸந்த³க, ஸத்து²னோ அனுஸ்ஸவஸச்சஸ்ஸ ஸுஸ்ஸுதம்பி ஹோதி து³ஸ்ஸுதம்பி ஹோதி ததா²பி ஹோதி அஞ்ஞதா²பி ஹோதி. தத்ர, ஸந்த³க, விஞ்ஞூ புரிஸோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘அயம் கோ² ப⁴வம் ஸத்தா² அனுஸ்ஸவிகோ அனுஸ்ஸவஸச்சோ ஸோ அனுஸ்ஸவேன இதிஹிதிஹபரம்பராய பிடகஸம்பதா³ய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. அனுஸ்ஸவிகஸ்ஸ கோ² பன ஸத்து²னோ அனுஸ்ஸவஸச்சஸ்ஸ ஸுஸ்ஸுதம்பி ஹோதி து³ஸ்ஸுதம்பி ஹோதி ததா²பி ஹோதி அஞ்ஞதா²பி ஹோதி’. ஸோ ‘அனஸ்ஸாஸிகம் இத³ம் ப்³ரஹ்மசரிய’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்மா ப்³ரஹ்மசரியா நிப்³பி³ஜ்ஜ பக்கமதி. இத³ம் கோ², ஸந்த³க, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன து³தியம் அனஸ்ஸாஸிகம் ப்³ரஹ்மசரியம் அக்கா²தம் யத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் ந வஸேய்ய, வஸந்தோ ச நாராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸலம்.

231. ‘‘புன சபரம், ஸந்த³க, இதே⁴கச்சோ ஸத்தா² தக்கீ ஹோதி வீமம்ஸீ. ஸோ தக்கபரியாஹதம் வீமம்ஸானுசரிதம் ஸயம்படிபா⁴னம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. தக்கிஸ்ஸ கோ² பன, ஸந்த³க, ஸத்து²னோ வீமம்ஸிஸ்ஸ ஸுதக்கிதம்பி ஹோதி து³த்தக்கிதம்பி ஹோதி ததா²பி ஹோதி அஞ்ஞதா²பி ஹோதி. தத்ர, ஸந்த³க, விஞ்ஞூ புரிஸோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘அயம் கோ² ப⁴வம் ஸத்தா² தக்கீ வீமம்ஸீ. ஸோ தக்கபரியாஹதம் வீமம்ஸானுசரிதம் ஸயம்படிபா⁴னம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. தக்கிஸ்ஸ கோ² பன ஸத்து²னோ வீமம்ஸிஸ்ஸ ஸுதக்கிதம்பி ஹோதி து³த்தக்கிதம்பி ஹோதி ததா²பி ஹோதி அஞ்ஞதா²பி ஹோதி’. ஸோ ‘அனஸ்ஸாஸிகம் இத³ம் ப்³ரஹ்மசரிய’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்மா ப்³ரஹ்மசரியா நிப்³பி³ஜ்ஜ பக்கமதி. இத³ம் கோ², ஸந்த³க, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன ததியம் அனஸ்ஸாஸிகம் ப்³ரஹ்மசரியம் அக்கா²தம் யத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் ந வஸேய்ய, வஸந்தோ ச நாராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸலம்.

232. ‘‘புன சபரம், ஸந்த³க, இதே⁴கச்சோ ஸத்தா² மந்தோ³ ஹோதி மோமூஹோ. ஸோ மந்த³த்தா மோமூஹத்தா தத்த² தத்த² [ததா² ததா² (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] பஞ்ஹம் புட்டோ² ஸமானோ வாசாவிக்கே²பம் ஆபஜ்ஜதி அமராவிக்கே²பம் – ‘ஏவந்திபி [ஏவம்பி (ஸீ. பீ.)] மே நோ, ததா²திபி [ததா²பி (ஸீ. பீ.)] மே நோ, அஞ்ஞதா²திபி [அஞ்ஞதா²பி (ஸீ. பீ.) ( ) ஸப்³ப³த்த² நத்தி²] மே நோ, நோதிபி மே நோ, நோ நோதிபி மே நோ’தி. தத்ர, ஸந்த³க, விஞ்ஞூ புரிஸோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘அயம் கோ² ப⁴வம் ஸத்தா² மந்தோ³ மோமூஹோ. ஸோ மந்த³த்தா மோமூஹத்தா தத்த² தத்த² பஞ்ஹம் புட்டோ² ஸமானோ வாசாவிக்கே²பம் ஆபஜ்ஜதி அமராவிக்கே²பம் – ஏவந்திபி மே நோ, ததா²திபி மே நோ, அஞ்ஞதா²திபி மே நோ, நோதிபி மே நோ, நோ நோதிபி மே நோ’தி. ஸோ ‘அனஸ்ஸாஸிகம் இத³ம் ப்³ரஹ்மசரிய’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்மா ப்³ரஹ்மசரியா நிப்³பி³ஜ்ஜ பக்கமதி. இத³ம் கோ², ஸந்த³க, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன சதுத்த²ம் அனஸ்ஸாஸிகம் ப்³ரஹ்மசரியம் அக்கா²தம் யத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் ந வஸேய்ய, வஸந்தோ ச நாராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸலம்.

‘‘இமானி கோ², (தானி ஸந்த³க, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன சத்தாரி அனஸ்ஸாஸிகானி ப்³ரஹ்மசரியானி அக்கா²தானி யத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் ந வஸேய்ய, வஸந்தோ ச நாராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸல’’ந்தி.

‘‘அச்ச²ரியம், போ⁴ ஆனந்த³, அப்³பு⁴தம், போ⁴ ஆனந்த³! யாவஞ்சித³ம் தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன சத்தாரி அனஸ்ஸாஸிகானேவ ப்³ரஹ்மசரியானி அனஸ்ஸாஸிகானி ப்³ரஹ்மசரியானீதி அக்கா²தானி யத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் ந வஸேய்ய, வஸந்தோ ச நாராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸலம். ஸோ பன, போ⁴ ஆனந்த³, ஸத்தா² கிம் வாதீ³ கிம் அக்கா²யீ யத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் வஸேய்ய, வஸந்தோ ச ஆராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸல’’ந்தி.

233. ‘‘இத⁴, ஸந்த³க, ததா²க³தோ லோகே உப்பஜ்ஜதி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ ஸுக³தோ லோகவிதூ³ அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதி² ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸானம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா…பே… [வித்தா²ரோ ம. நி. 2.9-10 கந்த³ரகஸுத்தே] ஸோ இமே பஞ்ச நீவரணே பஹாய சேதஸோ உபக்கிலேஸே பஞ்ஞாய து³ப்³ப³லீகரணே விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. யஸ்மிம் கோ² [யஸ்மிம் கோ² பன (ஸ்யா. கம். க.)], ஸந்த³க, ஸத்த²ரி ஸாவகோ ஏவரூபம் உளாரவிஸேஸம் அதி⁴க³ச்ச²தி தத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் வஸேய்ய, வஸந்தோ ச ஆராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸலம்.

‘‘புன சபரம், ஸந்த³க, பி⁴க்கு² விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா…பே... து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. யஸ்மிம் கோ², ஸந்த³க, ஸத்த²ரி ஸாவகோ ஏவரூபம் உளாரவிஸேஸம் அதி⁴க³ச்ச²தி தத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் வஸேய்ய, வஸந்தோ ச ஆராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸலம்.

‘‘புன சபரம், ஸந்த³க, பி⁴க்கு² பீதியா ச விராகா³ உபேக்க²கோ ச விஹரதி…பே… ததியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. யஸ்மிம் கோ², ஸந்த³க, ஸத்த²ரி ஸாவகோ ஏவரூபம் உளாரவிஸேஸம் அதி⁴க³ச்ச²தி தத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் வஸேய்ய, வஸந்தோ ச ஆராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸலம்.

‘‘புன சபரம், ஸந்த³க, பி⁴க்கு² ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா…பே… சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. யஸ்மிம் கோ², ஸந்த³க, ஸத்த²ரி ஸாவகோ ஏவரூபம் உளாரவிஸேஸம் அதி⁴க³ச்ச²தி தத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் வஸேய்ய, வஸந்தோ ச ஆராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸலம்.

‘‘ஸோ ஏவம் ஸமாஹிதே சித்தே பரிஸுத்³தே⁴ பரியோதா³தே அனங்க³ணே விக³தூபக்கிலேஸே முது³பூ⁴தே கம்மனியே டி²தே ஆனேஞ்ஜப்பத்தே புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதிஞாணாய சித்தம் அபி⁴னின்னாமேதி. ஸோ அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி, ஸேய்யதி²த³ம் – ஏகம்பி ஜாதிம் த்³வேபி ஜாதியோ…பே… இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி. யஸ்மிம் கோ², ஸந்த³க, ஸத்த²ரி ஸாவகோ ஏவரூபம் உளாரவிஸேஸம் அதி⁴க³ச்ச²தி தத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் வஸேய்ய, வஸந்தோ ச ஆராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸலம்.

‘‘ஸோ ஏவம் ஸமாஹிதே சித்தே பரிஸுத்³தே⁴ பரியோதா³தே அனங்க³ணே விக³தூபக்கிலேஸே முது³பூ⁴தே கம்மனியே டி²தே ஆனேஞ்ஜப்பத்தே ஸத்தானம் சுதூபபாதஞாணாய சித்தம் அபி⁴னின்னாமேதி. ஸோ தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸதி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே ஸுக³தே து³க்³க³தே…பே… யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாதி. யஸ்மிம் கோ², ஸந்த³க, ஸத்த²ரி ஸாவகோ ஏவரூபம் உளாரவிஸேஸம் அதி⁴க³ச்ச²தி தத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் வஸேய்ய, வஸந்தோ ச ஆராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸலம்.

‘‘ஸோ ஏவம் ஸமாஹிதே சித்தே பரிஸுத்³தே⁴ பரியோதா³தே அனங்க³ணே விக³தூபக்கிலேஸே முது³பூ⁴தே கம்மனியே டி²தே ஆனேஞ்ஜப்பத்தே ஆஸவானம் க²யஞாணாய சித்தம் அபி⁴னின்னாமேதி. ஸோ ‘இத³ம் து³க்க²’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி; ‘இமே ஆஸவா’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் ஆஸவஸமுத³யோ’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் ஆஸவனிரோதோ⁴’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் ஆஸவனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. தஸ்ஸ ஏவம் ஜானதோ ஏவம் பஸ்ஸதோ காமாஸவாபி சித்தம் விமுச்சதி, ப⁴வாஸவாபி சித்தம் விமுச்சதி, அவிஜ்ஜாஸவாபி சித்தம் விமுச்சதி. விமுத்தஸ்மிம் விமுத்தமிதி ஞாணம் ஹோதி. ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானாதி. யஸ்மிம் கோ², ஸந்த³க, ஸத்த²ரி ஸாவகோ ஏவரூபம் உளாரவிஸேஸம் அதி⁴க³ச்ச²தி தத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ ஸஸக்கம் ப்³ரஹ்மசரியம் வஸேய்ய, வஸந்தோ ச ஆராதே⁴ய்ய ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸல’’ந்தி.

234. ‘‘யோ பன ஸோ, போ⁴ ஆனந்த³, பி⁴க்கு² அரஹம் கீ²ணாஸவோ வுஸிதவா கதகரணீயோ ஓஹிதபா⁴ரோ அனுப்பத்தஸத³த்தோ² பரிக்கீ²ணப⁴வஸம்யோஜனோ ஸம்மத³ஞ்ஞா விமுத்தோ பரிபு⁴ஞ்ஜேய்ய ஸோ காமே’’தி? ‘‘யோ ஸோ, ஸந்த³க, பி⁴க்கு² அரஹம் கீ²ணாஸவோ வுஸிதவா கதகரணீயோ ஓஹிதபா⁴ரோ அனுப்பத்தஸத³த்தோ² பரிக்கீ²ணப⁴வஸம்யோஜனோ ஸம்மத³ஞ்ஞா விமுத்தோ அப⁴ப்³போ³ ஸோ பஞ்சட்டா²னானி அஜ்ஜா²சரிதும். அப⁴ப்³போ³ கீ²ணாஸவோ பி⁴க்கு² ஸஞ்சிச்ச பாணம் ஜீவிதா வோரோபேதும், அப⁴ப்³போ³ கீ²ணாஸவோ பி⁴க்கு² அதி³ன்னம் தே²ய்யஸங்கா²தம் ஆதா³தும், அப⁴ப்³போ³ கீ²ணாஸவோ பி⁴க்கு² மேது²னம் த⁴ம்மம் படிஸேவேதும், அப⁴ப்³போ³ கீ²ணாஸவோ பி⁴க்கு² ஸம்பஜானமுஸா பா⁴ஸிதும், அப⁴ப்³போ³ கீ²ணாஸவோ பி⁴க்கு² ஸன்னிதி⁴காரகம் காமே பரிபு⁴ஞ்ஜிதும், ஸேய்யதா²பி புப்³பே³ அகா³ரியபூ⁴தோ. யோ ஸோ, ஸந்த³க, பி⁴க்கு² அரஹம் கீ²ணாஸவோ வுஸிதவா கதகரணீயோ ஓஹிதபா⁴ரோ அனுப்பத்தஸத³த்தோ² பரிக்கீ²ணப⁴வஸம்யோஜனோ ஸம்மத³ஞ்ஞா விமுத்தோ அப⁴ப்³போ³ ஸோ இமானி பஞ்சட்டா²னானி அஜ்ஜா²சரிது’’ந்தி.

235. ‘‘யோ பன ஸோ, போ⁴ ஆனந்த³, பி⁴க்கு² அரஹம் கீ²ணாஸவோ வுஸிதவா கதகரணீயோ ஓஹிதபா⁴ரோ அனுப்பத்தஸத³த்தோ² பரிக்கீ²ணப⁴வஸம்யோஜனோ ஸம்மத³ஞ்ஞா விமுத்தோ தஸ்ஸ சரதோ சேவ திட்ட²தோ ச ஸுத்தஸ்ஸ ச ஜாக³ரஸ்ஸ ச ஸததம் ஸமிதம் ஞாணத³ஸ்ஸனம் பச்சுபட்டி²தம் – ‘கீ²ணா மே ஆஸவா’’’தி? ‘‘தேன ஹி, ஸந்த³க, உபமம் தே கரிஸ்ஸாமி; உபமாயபிதே⁴கச்சே விஞ்ஞூ புரிஸா பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்த²ம் ஆஜானந்தி. ஸேய்யதா²பி, ஸந்த³க, புரிஸஸ்ஸ ஹத்த²பாதா³ சி²ன்னா; தஸ்ஸ சரதோ சேவ திட்ட²தோ ச ஸுத்தஸ்ஸ ச ஜாக³ரஸ்ஸ ச ஸததம் ஸமிதம் (ஜானாதி – ‘சி²ன்னா மே ஹத்த²பாதா³’தி, உதா³ஹு பச்சவேக்க²மானோ ஜானாதி – ‘சி²ன்னா மே ஹத்த²பாதா³’’’தி? ‘‘ந கோ², போ⁴ ஆனந்த³, ஸோ புரிஸோ ஸததம் ஸமிதம் ஜானாதி – ‘சி²ன்னா மே ஹத்த²பாதா³’ தி.) [(சி²ன்னாவ ஹத்த²பாதா³,) (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] அபி ச கோ² பன நம் பச்சவேக்க²மானோ ஜானாதி – ‘சி²ன்னா மே ஹத்த²பாதா³’’’தி. ‘‘ஏவமேவ கோ², ஸந்த³க, யோ ஸோ பி⁴க்கு² அரஹம் கீ²ணாஸவோ வுஸிதவா கதகரணீயோ ஓஹிதபா⁴ரோ அனுப்பத்தஸத³த்தோ² பரிக்கீ²ணப⁴வஸம்யோஜனோ ஸம்மத³ஞ்ஞா விமுத்தோ தஸ்ஸ சரதோ சேவ திட்ட²தோ ச ஸுத்தஸ்ஸ ச ஜாக³ரஸ்ஸ ச ஸததம் ஸமிதம் (ஞாணத³ஸ்ஸனம் ந பச்சுபட்டி²தம் – ‘கீ²ணா மே ஆஸவா’தி;) [(கீ²ணாவ ஆஸவா,) (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] அபி ச கோ² பன நம் பச்சவேக்க²மானோ ஜானாதி – ‘கீ²ணா மே ஆஸவா’’’தி.

236. ‘‘கீவப³ஹுகா பன, போ⁴ ஆனந்த³, இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே நிய்யாதாரோ’’தி? ‘‘ந கோ², ஸந்த³க, ஏகம்யேவ ஸதம் ந த்³வே ஸதானி ந தீணி ஸதானி ந சத்தாரி ஸதானி ந பஞ்ச ஸதானி, அத² கோ² பி⁴ய்யோவ யே இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே நிய்யாதாரோ’’தி. ‘‘அச்ச²ரியம், போ⁴ ஆனந்த³, அப்³பு⁴தம், போ⁴ ஆனந்த³! ந ச நாம ஸத⁴ம்மோக்கம்ஸனா ப⁴விஸ்ஸதி, ந பரத⁴ம்மவம்ப⁴னா, ஆயதனே ச த⁴ம்மதே³ஸனா தாவ ப³ஹுகா ச நிய்யாதாரோ பஞ்ஞாயிஸ்ஸந்தி. இமே பனாஜீவகா புத்தமதாய புத்தா அத்தானஞ்சேவ உக்கம்ஸேந்தி, பரே ச வம்பே⁴ந்தி தயோ சேவ நிய்யாதாரோ பஞ்ஞபேந்தி, ஸேய்யதி²த³ம் – நந்த³ம் வச்ச²ம், கிஸம் ஸம்கிச்சம், மக்க²லிம் கோ³ஸால’’ந்தி. அத² கோ² ஸந்த³கோ பரிப்³பா³ஜகோ ஸகம் பரிஸம் ஆமந்தேஸி – ‘‘சரந்து போ⁴ந்தோ ஸமணே கோ³தமே ப்³ரஹ்மசரியவாஸோ. ந தா³னி ஸுகரம் அம்ஹேஹி லாப⁴ஸக்காரஸிலோகே பரிச்சஜிது’’ந்தி. இதி ஹித³ம் ஸந்த³கோ பரிப்³பா³ஜகோ ஸகம் பரிஸம் உய்யோஜேஸி ப⁴க³வதி ப்³ரஹ்மசரியேதி.

ஸந்த³கஸுத்தம் நிட்டி²தம் ச²ட்ட²ம்.

7. மஹாஸகுலுதா³யிஸுத்தம்

237. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ராஜக³ஹே விஹரதி வேளுவனே கலந்த³கனிவாபே. தேன கோ² பன ஸமயேன ஸம்ப³ஹுலா அபி⁴ஞ்ஞாதா அபி⁴ஞ்ஞாதா பரிப்³பா³ஜகா மோரனிவாபே பரிப்³பா³ஜகாராமே படிவஸந்தி, ஸேய்யதி²த³ம் – அன்னபா⁴ரோ வரத⁴ரோ ஸகுலுதா³யீ ச பரிப்³பா³ஜகோ அஞ்ஞே ச அபி⁴ஞ்ஞாதா அபி⁴ஞ்ஞாதா பரிப்³பா³ஜகா. அத² கோ² ப⁴க³வா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய ராஜக³ஹம் பிண்டா³ய பாவிஸி. அத² கோ² ப⁴க³வதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘அதிப்பகோ³ கோ² தாவ ராஜக³ஹே பிண்டா³ய சரிதும். யம்னூனாஹம் யேன மோரனிவாபோ பரிப்³பா³ஜகாராமோ யேன ஸகுலுதா³யீ பரிப்³பா³ஜகோ தேனுபஸங்கமேய்ய’’ந்தி. அத² கோ² ப⁴க³வா யேன மோரனிவாபோ பரிப்³பா³ஜகாராமோ தேனுபஸங்கமி. தேன கோ² பன ஸமயேன ஸகுலுதா³யீ பரிப்³பா³ஜகோ மஹதியா பரிப்³பா³ஜகபரிஸாய ஸத்³தி⁴ம் நிஸின்னோ ஹோதி உன்னாதி³னியா உச்சாஸத்³த³மஹாஸத்³தா³ய அனேகவிஹிதம் திரச்சா²னகத²ம் கதே²ந்தியா, ஸேய்யதி²த³ம் – ராஜகத²ம் சோரகத²ம் மஹாமத்தகத²ம் ஸேனாகத²ம் ப⁴யகத²ம் யுத்³த⁴கத²ம் அன்னகத²ம் பானகத²ம் வத்த²கத²ம் ஸயனகத²ம் மாலாகத²ம் க³ந்த⁴கத²ம் ஞாதிகத²ம் யானகத²ம் கா³மகத²ம் நிக³மகத²ம் நக³ரகத²ம் ஜனபத³கத²ம் இத்தி²கத²ம் ஸூரகத²ம் விஸிகா²கத²ம் கும்ப⁴ட்டா²னகத²ம் புப்³ப³பேதகத²ம் நானத்தகத²ம் லோகக்கா²யிகம் ஸமுத்³த³க்கா²யிகம் இதிப⁴வாப⁴வகத²ம் இதி வா. அத்³த³ஸா கோ² ஸகுலுதா³யீ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வந்தம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம். தி³ஸ்வான ஸகம் பரிஸம் ஸண்டா²பேதி – ‘‘அப்பஸத்³தா³ போ⁴ந்தோ ஹோந்து; மா போ⁴ந்தோ ஸத்³த³மகத்த². அயம் ஸமணோ கோ³தமோ ஆக³ச்ச²தி; அப்பஸத்³த³காமோ கோ² பன ஸோ ஆயஸ்மா அப்பஸத்³த³ஸ்ஸ வண்ணவாதீ³. அப்பேவ நாம அப்பஸத்³த³ம் பரிஸம் விதி³த்வா உபஸங்கமிதப்³ப³ம் மஞ்ஞேய்யா’’தி. அத² கோ² தே பரிப்³பா³ஜகா துண்ஹீ அஹேஸும். அத² கோ² ப⁴க³வா யேன ஸகுலுதா³யீ பரிப்³பா³ஜகோ தேனுபஸங்கமி. அத² கோ² ஸகுலுதா³யீ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஏது கோ², ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா. ஸ்வாக³தம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ. சிரஸ்ஸம் கோ², ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா இமம் பரியாயமகாஸி யதி³த³ம் இதா⁴க³மனாய. நிஸீத³து, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா; இத³மாஸனம் பஞ்ஞத்த’’ந்தி. நிஸீதி³ ப⁴க³வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே. ஸகுலுதா³யீபி கோ² பரிப்³பா³ஜகோ அஞ்ஞதரம் நீசம் ஆஸனம் க³ஹேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² ஸகுலுதா³யிம் பரிப்³பா³ஜகம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

238. ‘‘காயனுத்த², உதா³யி, ஏதரஹி கதா²ய ஸன்னிஸின்னா, கா ச பன வோ அந்தராகதா² விப்பகதா’’தி? ‘‘திட்ட²தேஸா, ப⁴ந்தே, கதா² யாய மயம் ஏதரஹி கதா²ய ஸன்னிஸின்னா. நேஸா, ப⁴ந்தே, கதா² ப⁴க³வதோ து³ல்லபா⁴ ப⁴விஸ்ஸதி பச்சா²பி ஸவனாய. புரிமானி, ப⁴ந்தே, தி³வஸானி புரிமதரானி நானாதித்தி²யானம் ஸமணப்³ராஹ்மணானம் குதூஹலஸாலாயம் ஸன்னிஸின்னானம் ஸன்னிபதிதானம் அயமந்தராகதா² உத³பாதி³ – ‘லாபா⁴ வத, போ⁴, அங்க³மக³தா⁴னம், ஸுலத்³த⁴லாபா⁴ வத, போ⁴, அங்க³மக³தா⁴னம்! தத்ரிமே [யத்தி²மே (ஸீ.)] ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸங்கி⁴னோ க³ணினோ க³ணாசரியா ஞாதா யஸஸ்ஸினோ தித்த²கரா ஸாது⁴ஸம்மதா ப³ஹுஜனஸ்ஸ ராஜக³ஹம் வஸ்ஸாவாஸம் ஓஸடா. அயம்பி கோ² பூரணோ கஸ்ஸபோ ஸங்கீ⁴ சேவ க³ணீ ச க³ணாசரியோ ச ஞாதோ யஸஸ்ஸீ தித்த²கரோ ஸாது⁴ஸம்மதோ ப³ஹுஜனஸ்ஸ; ஸோபி ராஜக³ஹம் வஸ்ஸாவாஸம் ஓஸடோ. அயம்பி கோ² மக்க²லி கோ³ஸாலோ…பே… அஜிதோ கேஸகம்ப³லோ… பகுதோ⁴ கச்சாயனோ… ஸஞ்ஜயோ பே³லட்ட²புத்தோ… நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ ஸங்கீ⁴ சேவ க³ணீ ச க³ணாசரியோ ச ஞாதோ யஸஸ்ஸீ தித்த²கரோ ஸாது⁴ஸம்மதோ ப³ஹுஜனஸ்ஸ; ஸோபி ராஜக³ஹம் வஸ்ஸாவாஸம் ஓஸடோ. அயம்பி கோ² ஸமணோ கோ³தமோ ஸங்கீ⁴ சேவ க³ணீ ச க³ணாசரியோ ச ஞாதோ யஸஸ்ஸீ தித்த²கரோ ஸாது⁴ஸம்மதோ ப³ஹுஜனஸ்ஸ; ஸோபி ராஜக³ஹம் வஸ்ஸாவாஸம் ஓஸடோ. கோ நு கோ² இமேஸம் ப⁴வதம் ஸமணப்³ராஹ்மணானம் ஸங்கீ⁴னம் க³ணீனம் க³ணாசரியானம் ஞாதானம் யஸஸ்ஸீனம் தித்த²கரானம் ஸாது⁴ஸம்மதானம் ப³ஹுஜனஸ்ஸ ஸாவகானம் ஸக்கதோ க³ருகதோ மானிதோ பூஜிதோ, கஞ்ச பன ஸாவகா ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா [க³ருகத்வா (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தீ’’’தி?

239. ‘‘தத்ரேகச்சே ஏவமாஹம்ஸு – ‘அயம் கோ² பூரணோ கஸ்ஸபோ ஸங்கீ⁴ சேவ க³ணீ ச க³ணாசரியோ ச ஞாதோ யஸஸ்ஸீ தித்த²கரோ ஸாது⁴ஸம்மதோ ப³ஹுஜனஸ்ஸ; ஸோ ச கோ² ஸாவகானம் ந ஸக்கதோ ந க³ருகதோ ந மானிதோ ந பூஜிதோ, ந ச பன பூரணம் கஸ்ஸபம் ஸாவகா ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தி. பூ⁴தபுப்³ப³ம் பூரணோ கஸ்ஸபோ அனேகஸதாய பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. தத்ரஞ்ஞதரோ பூரணஸ்ஸ கஸ்ஸபஸ்ஸ ஸாவகோ ஸத்³த³மகாஸி – ‘‘மா போ⁴ந்தோ பூரணம் கஸ்ஸபம் ஏதமத்த²ம் புச்சி²த்த²; நேஸோ ஏதம் ஜானாதி; மயமேதம் ஜானாம, அம்ஹே ஏதமத்த²ம் புச்ச²த²; மயமேதம் ப⁴வந்தானம் ப்³யாகரிஸ்ஸாமா’’தி. பூ⁴தபுப்³ப³ம் பூரணோ கஸ்ஸபோ பா³ஹா பக்³க³ய்ஹ கந்த³ந்தோ ந லப⁴தி – ‘‘அப்பஸத்³தா³ போ⁴ந்தோ ஹோந்து, மா போ⁴ந்தோ ஸத்³த³மகத்த². நேதே, ப⁴வந்தே, புச்ச²ந்தி, அம்ஹே ஏதே புச்ச²ந்தி; மயமேதேஸம் ப்³யாகரிஸ்ஸாமா’’தி. ப³ஹூ கோ² பன பூரணஸ்ஸ கஸ்ஸபஸ்ஸ ஸாவகா வாத³ம் ஆரோபேத்வா அபக்கந்தா – ‘‘ந த்வம் இமம் த⁴ம்மவினயம் ஆஜானாஸி, அஹம் இமம் த⁴ம்மவினயம் ஆஜானாமி, கிம் த்வம் இமம் த⁴ம்மவினயம் ஆஜானிஸ்ஸஸி? மிச்சா²படிபன்னோ த்வமஸி, அஹமஸ்மி ஸம்மாபடிபன்னோ, ஸஹிதம் மே, அஸஹிதம் தே, புரேவசனீயம் பச்சா² அவச, பச்சா²வசனீயம் புரே அவச, அதி⁴சிண்ணம் தே விபராவத்தம், ஆரோபிதோ தே வாதோ³, நிக்³க³ஹிதோஸி, சர வாத³ப்பமோக்கா²ய, நிப்³பே³டே²ஹி வா ஸசே பஹோஸீ’’தி. இதி பூரணோ கஸ்ஸபோ ஸாவகானம் ந ஸக்கதோ ந க³ருகதோ ந மானிதோ ந பூஜிதோ, ந ச பன பூரணம் கஸ்ஸபம் ஸாவகா ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தி. அக்குட்டோ² ச பன பூரணோ கஸ்ஸபோ த⁴ம்மக்கோஸேனா’’’தி.

‘‘ஏகச்சே ஏவமாஹம்ஸு – ‘அயம்பி கோ² மக்க²லி கோ³ஸாலோ…பே… அஜிதோ கேஸகம்ப³லோ… பகுதோ⁴ கச்சாயனோ… ஸஞ்ஜயோ பே³லட்ட²புத்தோ… நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ ஸங்கீ⁴ சேவ க³ணீ ச க³ணாசரியோ ச ஞாதோ யஸஸ்ஸீ தித்த²கரோ ஸாது⁴ஸம்மதோ ப³ஹுஜனஸ்ஸ; ஸோ ச கோ² ஸாவகானம் ந ஸக்கதோ ந க³ருகதோ ந மானிதோ ந பூஜிதோ, ந ச பன நிக³ண்ட²ம் நாடபுத்தம் ஸாவகா ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தி. பூ⁴தபுப்³ப³ம் நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ அனேகஸதாய பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. தத்ரஞ்ஞதரோ நிக³ண்ட²ஸ்ஸ நாடபுத்தஸ்ஸ ஸாவகோ ஸத்³த³மகாஸி – மா போ⁴ந்தோ நிக³ண்ட²ம் நாடபுத்தம் ஏதமத்த²ம் புச்சி²த்த²; நேஸோ ஏதம் ஜானாதி; மயமேதம் ஜானாம, அம்ஹே ஏதமத்த²ம் புச்ச²த²; மயமேதம் ப⁴வந்தானம் ப்³யாகரிஸ்ஸாமாதி. பூ⁴தபுப்³ப³ம் நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ பா³ஹா பக்³க³ய்ஹ கந்த³ந்தோ ந லப⁴தி – ‘‘அப்பஸத்³தா³ போ⁴ந்தோ ஹோந்து, மா போ⁴ந்தோ ஸத்³த³மகத்த². நேதே ப⁴வந்தே புச்ச²ந்தி, அம்ஹே ஏதே புச்ச²ந்தி; மயமேதேஸம் ப்³யாகரிஸ்ஸாமா’’தி. ப³ஹூ கோ² பன நிக³ண்ட²ஸ்ஸ நாடபுத்தஸ்ஸ ஸாவகா வாத³ம் ஆரோபேத்வா அபக்கந்தா – ‘‘ந த்வம் இமம் த⁴ம்மவினயம் ஆஜானாஸி, அஹம் இமம் த⁴ம்மவினயம் ஆஜானாமி. கிம் த்வம் இமம் த⁴ம்மவினயம் ஆஜானிஸ்ஸஸி? மிச்சா²படிபன்னோ த்வமஸி. அஹமஸ்மி ஸம்மாபடிபன்னோ. ஸஹிதம் மே அஸஹிதம் தே, புரேவசனீயம் பச்சா² அவச, பச்சா²வசனீயம் புரே அவச, அதி⁴சிண்ணம் தே விபராவத்தம், ஆரோபிதோ தே வாதோ³, நிக்³க³ஹிதோஸி, சர வாத³ப்பமோக்கா²ய, நிப்³பே³டே²ஹி வா ஸசே பஹோஸீ’’தி. இதி நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ ஸாவகானம் ந ஸக்கதோ ந க³ருகதோ ந மானிதோ ந பூஜிதோ, ந ச பன நிக³ண்ட²ம் நாடபுத்தம் ஸாவகா ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தி. அக்குட்டோ² ச பன நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ த⁴ம்மக்கோஸேனா’’’தி.

240. ‘‘ஏகச்சே ஏவமாஹம்ஸு – ‘அயம்பி கோ² ஸமணோ கோ³தமோ ஸங்கீ⁴ சேவ க³ணீ ச க³ணாசரியோ ச ஞாதோ யஸஸ்ஸீ தித்த²கரோ ஸாது⁴ஸம்மதோ ப³ஹுஜனஸ்ஸ; ஸோ ச கோ² ஸாவகானம் ஸக்கதோ க³ருகதோ மானிதோ பூஜிதோ, ஸமணஞ்ச பன கோ³தமம் ஸாவகா ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தி. பூ⁴தபுப்³ப³ம் ஸமணோ கோ³தமோ அனேகஸதாய பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேஸி. தத்ரஞ்ஞதரோ ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகோ உக்காஸி. தமேனாஞ்ஞதரோ ஸப்³ரஹ்மசாரீ ஜண்ணுகேன [ஜண்ணுகே (ஸீ.)] க⁴ட்டேஸி – ‘‘அப்பஸத்³தோ³ ஆயஸ்மா ஹோது, மாயஸ்மா ஸத்³த³மகாஸி, ஸத்தா² நோ ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேஸீ’’தி. யஸ்மிம் ஸமயே ஸமணோ கோ³தமோ அனேகஸதாய பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, நேவ தஸ்மிம் ஸமயே ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகானம் கி²பிதஸத்³தோ³ வா ஹோதி உக்காஸிதஸத்³தோ³ வா. தமேனம் மஹாஜனகாயோ பச்சாஸீஸமானரூபோ [பச்சாஸிம் ஸமானரூபோ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] பச்சுபட்டி²தோ ஹோதி – ‘‘யம் நோ ப⁴க³வா த⁴ம்மம் பா⁴ஸிஸ்ஸதி தம் நோ ஸோஸ்ஸாமா’’தி. ஸேய்யதா²பி நாம புரிஸோ சாதும்மஹாபதே² கு²த்³த³மது⁴ம் [கு²த்³த³ம் மது⁴ம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] அனேலகம் பீளேய்ய [உப்பீளேய்ய (ஸீ.)]. தமேனம் மஹாஜனகாயோ பச்சாஸீஸமானரூபோ பச்சுபட்டி²தோ அஸ்ஸ. ஏவமேவ யஸ்மிம் ஸமயே ஸமணோ கோ³தமோ அனேகஸதாய பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, நேவ தஸ்மிம் ஸமயே ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகானம் கி²பிதஸத்³தோ³ வா ஹோதி உக்காஸிதஸத்³தோ³ வா. தமேனம் மஹாஜனகாயோ பச்சாஸீஸமானரூபோ பச்சுபட்டி²தோ ஹோதி – ‘‘யம் நோ ப⁴க³வா த⁴ம்மம் பா⁴ஸிஸ்ஸதி தம் நோ ஸோஸ்ஸாமா’’தி. யேபி ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகா ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி ஸம்பயோஜேத்வா ஸிக்க²ம் பச்சக்கா²ய ஹீனாயாவத்தந்தி தேபி ஸத்து² சேவ வண்ணவாதி³னோ ஹோந்தி, த⁴ம்மஸ்ஸ ச வண்ணவாதி³னோ ஹோந்தி, ஸங்க⁴ஸ்ஸ ச வண்ணவாதி³னோ ஹோந்தி, அத்தக³ரஹினோயேவ ஹோந்தி அனஞ்ஞக³ரஹினோ, ‘‘மயமேவம்ஹா அலக்கி²கா மயம் அப்பபுஞ்ஞா தே மயம் ஏவம் ஸ்வாக்கா²தே த⁴ம்மவினயே பப்³ப³ஜித்வா நாஸக்கி²ம்ஹா யாவஜீவம் பரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் சரிது’’ந்தி. தே ஆராமிகபூ⁴தா வா உபாஸகபூ⁴தா வா பஞ்சஸிக்கா²பதே³ ஸமாதா³ய வத்தந்தி. இதி ஸமணோ கோ³தமோ ஸாவகானம் ஸக்கதோ க³ருகதோ மானிதோ பூஜிதோ, ஸமணஞ்ச பன கோ³தமம் ஸாவகா ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தீ’’’தி.

241. ‘‘கதி பன த்வம், உதா³யி, மயி த⁴ம்மே ஸமனுபஸ்ஸஸி, யேஹி மமம் [மம (ஸப்³ப³த்த²)] ஸாவகா ஸக்கரோந்தி க³ரும் கரோந்தி [க³ருகரோந்தி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] மானேந்தி பூஜேந்தி, ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தீ’’தி? ‘‘பஞ்ச கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதி த⁴ம்மே ஸமனுபஸ்ஸாமி யேஹி ப⁴க³வந்தம் ஸாவகா ஸக்கரோந்தி க³ரும் கரோந்தி மானேந்தி பூஜேந்தி, ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தி. கதமே பஞ்ச? ப⁴க³வா ஹி, ப⁴ந்தே, அப்பாஹாரோ, அப்பாஹாரதாய ச வண்ணவாதீ³. யம்பி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா அப்பாஹாரோ, அப்பாஹாரதாய ச வண்ணவாதீ³ இமம் கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதி பட²மம் த⁴ம்மம் ஸமனுபஸ்ஸாமி யேன ப⁴க³வந்தம் ஸாவகா ஸக்கரோந்தி க³ரும் கரோந்தி மானேந்தி பூஜேந்தி, ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தி.

‘‘புன சபரம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஸந்துட்டோ² இதரீதரேன சீவரேன, இதரீதரசீவரஸந்துட்டி²யா ச வண்ணவாதீ³. யம்பி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஸந்துட்டோ² இதரீதரேன சீவரேன, இதரீதரசீவரஸந்துட்டி²யா ச வண்ணவாதீ³, இமம் கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதி து³தியம் த⁴ம்மம் ஸமனுபஸ்ஸாமி யேன ப⁴க³வந்தம் ஸாவகா ஸக்கரோந்தி க³ரும் கரோந்தி மானேந்தி பூஜேந்தி, ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தி.

‘‘புன சபரம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஸந்துட்டோ² இதரீதரேன பிண்ட³பாதேன, இதரீதரபிண்ட³பாதஸந்துட்டி²யா ச வண்ணவாதீ³. யம்பி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஸந்துட்டோ² இதரீதரேன பிண்ட³பாதேன, இதரீதரபிண்ட³பாதஸந்துட்டி²யா ச வண்ணவாதீ³, இமம் கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதி ததியம் த⁴ம்மம் ஸமனுபஸ்ஸாமி யேன ப⁴க³வந்தம் ஸாவகா ஸக்கரோந்தி க³ரும் கரோந்தி மானேந்தி பூஜேந்தி, ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தி.

‘‘புன சபரம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஸந்துட்டோ² இதரீதரேன ஸேனாஸனேன, இதரீதரஸேனாஸனஸந்துட்டி²யா ச வண்ணவாதீ³. யம்பி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஸந்துட்டோ² இதரீதரேன ஸேனாஸனேன, இதரீதரஸேனாஸனஸந்துட்டி²யா ச வண்ணவாதீ³, இமம் கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதி சதுத்த²ம் த⁴ம்மம் ஸமனுபஸ்ஸாமி யேன ப⁴க³வந்தம் ஸாவகா ஸக்கரோந்தி க³ரும் கரோந்தி மானேந்தி பூஜேந்தி, ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தி.

‘‘புன சபரம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா பவிவித்தோ, பவிவேகஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³. யம்பி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா பவிவித்தோ, பவிவேகஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, இமம் கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதி பஞ்சமம் த⁴ம்மம் ஸமனுபஸ்ஸாமி யேன ப⁴க³வந்தம் ஸாவகா ஸக்கரோந்தி க³ரும் கரோந்தி மானேந்தி பூஜேந்தி, ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தி.

‘‘இமே கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதி பஞ்ச த⁴ம்மே ஸமனுபஸ்ஸாமி யேஹி ப⁴க³வந்தம் ஸாவகா ஸக்கரோந்தி க³ரும் கரோந்தி மானேந்தி பூஜேந்தி, ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தீ’’தி.

242. ‘‘‘அப்பாஹாரோ ஸமணோ கோ³தமோ, அப்பாஹாரதாய ச வண்ணவாதீ³’தி, இதி சே மம், உதா³யி, ஸாவகா ஸக்கரேய்யும் க³ரும் கரேய்யும் மானேய்யும் பூஜேய்யும், ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா உபனிஸ்ஸாய விஹரேய்யும், ஸந்தி கோ² பன மே, உதா³யி, ஸாவகா கோஸகாஹாராபி அட்³ட⁴கோஸகாஹாராபி பே³லுவாஹாராபி அட்³ட⁴பே³லுவாஹாராபி. அஹம் கோ² பன, உதா³யி, அப்பேகதா³ இமினா பத்தேன ஸமதித்திகம்பி பு⁴ஞ்ஜாமி பி⁴ய்யோபி பு⁴ஞ்ஜாமி. ‘அப்பாஹாரோ ஸமணோ கோ³தமோ, அப்பாஹாரதாய ச வண்ணவாதீ³’தி, இதி சே மம், உதா³யி, ஸாவகா ஸக்கரேய்யும் க³ரும் கரேய்யும் மானேய்யும் பூஜேய்யும், ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா உபனிஸ்ஸாய விஹரேய்யும், யே தே, உதா³யி, மம ஸாவகா கோஸகாஹாராபி அட்³ட⁴கோஸகாஹாராபி பே³லுவாஹாராபி அட்³ட⁴பே³லுவாஹாராபி ந மம் தே இமினா த⁴ம்மேன ஸக்கரேய்யும் க³ரும் கரேய்யும் மானேய்யும் பூஜேய்யும், ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா உபனிஸ்ஸாய விஹரேய்யும்.