க²க்³க³விஸாணஸுத்தனித்³தே³ஸோ

பட²மவக்³கோ³

121. ஸப்³பே³ஸு பூ⁴தேஸு நிதா⁴ய த³ண்ட³ம்,அவிஹேட²யம் அஞ்ஞதரம்பி தேஸம்;

ந புத்தமிச்சே²ய்ய குதோ ஸஹாயம், ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

ஸப்³பே³ஸு பூ⁴தேஸு நிதா⁴ய த³ண்ட³ந்தி. ஸப்³பே³ஸூதி ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் ஸப்³ப³தா² ஸப்³ப³ம் அஸேஸம் நிஸ்ஸேஸம் பரியாதி³யனவசனமேதம் – ஸப்³பே³ஸூதி. பூ⁴தேஸூதி பூ⁴தா வுச்சந்தி தஸா ச தா²வரா ச. தஸாதி யேஸம் தஸிததண்ஹா அப்பஹீனா, யேஸஞ்ச ப⁴யபே⁴ரவா அப்பஹீனா. கிம்காரணா வுச்சந்தி தஸா? தே தஸந்தி உத்தஸந்தி பரிதஸந்தி பா⁴ஸந்தி ஸந்தாஸம் ஆபஜ்ஜந்தி, தம்காரணா வுச்சந்தி தஸா. தா²வராதி யேஸம் தஸிததண்ஹா பஹீனா, யேஸஞ்ச ப⁴யபே⁴ரவா பஹீனா. கிம்காரணா வுச்சந்தி தா²வரா? தே ந தஸந்தி ந உத்தஸந்தி ந பரிதஸந்தி ந பா⁴யந்தி ந ஸந்தாஸம் ஆபஜ்ஜந்தி, தம்காரணா வுச்சந்தி தா²வரா. த³ண்ட³ந்தி தயோ த³ண்டா³ – காயத³ண்டோ³ வசீத³ண்டோ³ மனோத³ண்டோ³. திவித⁴ம் காயது³ச்சரிதம் காயத³ண்டோ³, சதுப்³பி³த⁴ம் வசீது³ச்சரிதம் வசீத³ண்டோ³, திவித⁴ம் மனோது³ச்சரிதம் மனோத³ண்டோ³. ஸப்³பே³ஸு பூ⁴தேஸு நிதா⁴ய த³ண்ட³ந்தி ஸப்³பே³ஸு பூ⁴தேஸு த³ண்ட³ம் நிதா⁴ய நித³ஹித்வா.

அவிஹேட²யம் அஞ்ஞதரம்பி தேஸந்தி ஏகமேகம்பி ஸத்தம் பாணினா வா லேட்³டு³னா வா த³ண்டே³ன வா ஸத்தே²ன வா அந்து³யா [அருயா (ஸ்யா.), அத்³து³யா (க.)] வா ரஜ்ஜுயா வா அவிஹேட²யந்தோ, ஸப்³பே³பி ஸத்தே பாணினா வா லேட்³டு³னா வா த³ண்டே³ன வா ஸத்தே²ன வா அந்து³யா வா ரஜ்ஜுயா வா அவிஹேட²யந்தோதி – அவிஹேட²யம் அஞ்ஞதரம்பி தேஸம்.

ந புத்தமிச்சே²ய்ய குதோ ஸஹாயந்தி. நாதி படிக்கே²போ; புத்தாதி சத்தாரோ புத்தா – அத்ரஜோ புத்தோ, கே²த்தஜோ புத்தோ, தி³ன்னகோ புத்தோ, அந்தேவாஸிகோ புத்தோ. ஸஹாயந்தி ஸஹாயா வுச்சந்தி யேஹி ஸஹ ஆக³மனம் பா²ஸு, க³மனம் பா²ஸு, க³மனாக³மனம் பா²ஸு, டா²னம் பா²ஸு, நிஸஜ்ஜனம் பா²ஸு, ஸயனம் [நிபஜ்ஜனம் (ஸ்யா.)] பா²ஸு, ஆலபனம் பா²ஸு, ஸல்லபனம் பா²ஸு, உல்லபனம் பா²ஸு, ஸமுல்லபனம் பா²ஸு. ந புத்தமிச்சே²ய்ய குதோ ஸஹாயந்தி புத்தம்பி ந இச்சே²ய்ய ந ஸாதி³யேய்ய ந பத்த²யேய்ய ந பிஹயேய்ய நாபி⁴ஜப்பேய்ய, குதோ மித்தம் வா ஸந்தி³ட்ட²ம் வா ஸம்ப⁴த்தம் வா ஸஹாயம் வா இச்சே²ய்ய [இச்சி²ஸ்ஸதி (ஸ்யா.) ஏவமீதி³ஸேஸு பதே³ஸு அனாக³தவிப⁴த்தியா] ஸாதி³யேய்ய பத்த²யேய்ய பிஹயேய்ய அபி⁴ஜப்பேய்யாதி – ந புத்தமிச்சே²ய்ய குதோ ஸஹாயம்.

ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போதி. ஏகோதி ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ பப்³ப³ஜ்ஜாஸங்கா²தேன ஏகோ, அது³தியட்டே²ன ஏகோ, தண்ஹாய பஹானட்டே²ன [தண்ஹாபஹானட்டே²ன (ஸ்யா.) மஹானி. 191] ஏகோ, ஏகந்தவீதராகோ³தி ஏகோ, ஏகந்தவீததோ³ஸோதி ஏகோ, ஏகந்தவீதமோஹோதி ஏகோ, ஏகந்தனிக்கிலேஸோதி ஏகோ, ஏகாயனமக்³க³ம் க³தோதி ஏகோ, ஏகோ அனுத்தரம் பச்சேகஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி ஏகோ.

கத²ம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ பப்³ப³ஜ்ஜாஸங்கா²தேன ஏகோ? ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ ஸப்³ப³ம் க⁴ராவாஸபலிபோ³த⁴ம் சி²ந்தி³த்வா புத்ததா³ரபலிபோ³த⁴ம் சி²ந்தி³த்வா ஞாதிபலிபோ³த⁴ம் சி²ந்தி³த்வா ஸன்னிதி⁴பலிபோ³த⁴ம் சி²ந்தி³த்வா கேஸமஸ்ஸும் ஓஹாரேத்வா காஸாயானி வத்தா²னி அச்சா²தே³த்வா அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜித்வா அகிஞ்சனபா⁴வம் உபக³ந்த்வா ஏகோ சரதி விஹரதி இரியதி வத்தேதி பாலேதி யபேதி யாபேதீதி – ஏவம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ பப்³ப³ஜ்ஜாஸங்கா²தேன ஏகோ.

கத²ம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ அது³தியட்டே²ன ஏகோ? ஸோ ஏவம் பப்³ப³ஜிதோ ஸமானோ ஏகோ அரஞ்ஞவனபத்தா²னி பந்தானி ஸேனாஸனானி படிஸேவதி அப்பஸத்³தா³னி அப்பனிக்³கோ⁴ஸானி விஜனவாதானி மனுஸ்ஸராஹஸ்ஸேய்யகானி படிஸல்லானஸாருப்பானி. ஸோ ஏகோ க³ச்ச²தி, ஏகோ திட்ட²தி, ஏகோ நிஸீத³தி, ஏகோ ஸேய்யம் கப்பேதி, ஏகோ கா³மம் பிண்டா³ய பவிஸதி, ஏகோ அபி⁴க்கமதி, ஏகோ படிக்கமதி, ஏகோ ரஹோ நிஸீத³தி, ஏகோ சங்கமம் அதி⁴ட்டா²தி, ஏகோ சரதி விஹரதி இரியதி வத்தேதி பாலேதி யபேதி யாபேதீதி – ஏவம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ அது³தியட்டே²ன ஏகோ.

கத²ம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ தண்ஹாய பஹானட்டே²ன ஏகோ? ஸோ ஏவம் ஏகோ அது³தியோ அப்பமத்தோ ஆதாபீ பஹிதத்தோ விஹரந்தோ மஹாபதா⁴னம் பத³ஹந்தோ மாரம் ஸஸேனகம் நமுசிம் கண்ஹம் பமத்தப³ந்து⁴ம் வித⁴மேத்வா ச தண்ஹாஜாலினிம் விஸரிதம் விஸத்திகம் பஜஹி வினோதே³ஸி ப்³யந்தீஅகாஸி அனபா⁴வம்க³மேஸி.

‘‘தண்ஹாது³தியோ புரிஸோ, தீ³க⁴மத்³தா⁴ன ஸம்ஸரம்;

இத்த²பா⁴வஞ்ஞதா²பா⁴வம், ஸம்ஸாரம் நாதிவத்ததி.

‘‘ஏதமாதீ³னவம் ஞத்வா, தண்ஹம் து³க்க²ஸ்ஸ ஸம்ப⁴வம்;

வீததண்ஹோ அனாதா³னோ, ஸதோ பி⁴க்கு² பரிப்³ப³ஜே’’தி.

ஏவம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ தண்ஹாய பஹானட்டே²ன ஏகோ.

கத²ம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ ஏகந்தவீதராகோ³தி ஏகோ? ராக³ஸ்ஸ பஹீனத்தா ஏகந்தவீதராகோ³தி ஏகோ, தோ³ஸஸ்ஸ பஹீனத்தா ஏகந்தவீததோ³ஸோதி ஏகோ, மோஹஸ்ஸ பஹீனத்தா ஏகந்தவீதமோஹோதி ஏகோ, கிலேஸானம் பஹீனத்தா ஏகந்தனிக்கிலேஸோதி ஏகோ. ஏவம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ ஏகந்தவீதராகோ³தி ஏகோ.

கத²ம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ ஏகாயனமக்³க³ம் க³தோதி ஏகோ? ஏகாயனமக்³கோ³ வுச்சதி சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா, சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³, பஞ்சிந்த்³ரியானி, பஞ்ச ப³லானி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³.

‘‘ஏகாயனம் ஜாதிக²யந்தத³ஸ்ஸீ, மக்³க³ம் பஜானாதி ஹிதானுகம்பீ;

ஏதேன மக்³கே³ன தரிம்ஸு புப்³பே³, தரிஸ்ஸந்தி யே ச தரந்தி ஓக⁴’’ந்தி.

ஏவம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ ஏகாயனமக்³க³ம் க³தோதி ஏகோ.

கத²ம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ ஏகோ அனுத்தரம் பச்சேகஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி ஏகோ? போ³தி⁴ வுச்சதி சதூஸு மக்³கே³ஸு ஞாணம். பஞ்ஞா பஞ்ஞிந்த்³ரியம் பஞ்ஞாப³லம் த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ வீமம்ஸா விபஸ்ஸனா ஸம்மாதி³ட்டி². ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ மக்³க³பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ ஞாணபச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா அனிச்சா’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா து³க்கா²’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா அனத்தா’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாண’’ந்தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூப’’ந்தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘நாமரூபபச்சயா ஸளாயதன’’ந்தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ஸளாயதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோ’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘வேத³னாபச்சயா தண்ஹா’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘தண்ஹாபச்சயா உபாதா³ன’’ந்தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ப⁴வபச்சயா ஜாதீ’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ஜாதிபச்சயா ஜராமரண’’ந்தி பு³ஜ்ஜி²; ‘‘அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘விஞ்ஞாணனிரோதா⁴ நாமரூபனிரோதோ⁴’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘நாமரூபனிரோதா⁴ ஸளாயதனனிரோதோ⁴’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ஸளாயதனனிரோதா⁴ ப²ஸ்ஸனிரோதோ⁴’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ வேத³னானிரோதோ⁴’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘வேத³னானிரோதா⁴ தண்ஹானிரோதோ⁴’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘தண்ஹானிரோதா⁴ உபாதா³னனிரோதோ⁴’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘உபாதா³னனிரோதா⁴ ப⁴வனிரோதோ⁴’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ப⁴வனிரோதா⁴ ஜாதினிரோதோ⁴’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ஜாதினிரோதா⁴ ஜராமரணனிரோதோ⁴’’தி பு³ஜ்ஜி²; ‘‘இத³ம் து³க்க²’’ந்தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’’தி பு³ஜ்ஜி²; ‘‘இமே ஆஸவா’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘அயம் ஆஸவஸமுத³யோ’’தி பு³ஜ்ஜி²…பே… ‘‘அயம் ஆஸவனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’’தி பு³ஜ்ஜி²; ‘‘இமே த⁴ம்மா அபி⁴ஞ்ஞேய்யா’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘இமே த⁴ம்மா பஹாதப்³பா³’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘இமே த⁴ம்மா ஸச்சி²காதப்³பா³’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘இமே த⁴ம்மா பா⁴வேதப்³பா³’’தி பு³ஜ்ஜி²; ச²ன்னம் ப²ஸ்ஸாயதனானம் ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச பு³ஜ்ஜி², பஞ்சன்னம் உபாதா³னக்க²ந்தா⁴னம் ஸமுத³யஞ்ச…பே… நிஸ்ஸரணஞ்ச பு³ஜ்ஜி², சதுன்னம் மஹாபூ⁴தானம் ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச பு³ஜ்ஜி², ‘‘யம் கிஞ்சி ஸமுத³யத⁴ம்மம் ஸப்³ப³ம் தம் நிரோத⁴த⁴ம்ம’’ந்தி பு³ஜ்ஜி².

அத² வா, யம் பு³ஜ்ஜி²தப்³ப³ம் அனுபு³ஜ்ஜி²தப்³ப³ம் படிபு³ஜ்ஜி²தப்³ப³ம் ஸம்பு³ஜ்ஜி²தப்³ப³ம் அதி⁴க³ந்தப்³ப³ம் ப²ஸ்ஸிதப்³ப³ம் ஸச்சி²காதப்³ப³ம், ஸப்³ப³ம் தம் தேன பச்சேகபோ³தி⁴ஞாணேன பு³ஜ்ஜி² அனுபு³ஜ்ஜி² படிபு³ஜ்ஜி² ஸம்பு³ஜ்ஜி² அதி⁴க³ச்சி² ப²ஸ்ஸேஸி ஸச்சா²காஸீதி ஏவம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ ஏகோ அனுத்தரம் பச்சேகஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி – ஏகோ.

சரேதி அட்ட² சரியாயோ – இரியாபத²சரியா, ஆயதனசரியா, ஸதிசரியா, ஸமாதி⁴சரியா, ஞாணசரியா, மக்³க³சரியா, பத்திசரியா, லோகத்த²சரியா. இரியாபத²சரியாதி சதூஸு இரியாபதே²ஸு. ஆயதனசரியாதி ச²ஸு அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிரேஸு ஆயதனேஸு. ஸதிசரியாதி சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு. ஸமாதி⁴சரியாதி சதூஸு ஜா²னேஸு. ஞாணசரியாதி சதூஸு அரியஸச்சேஸு. மக்³க³சரியாதி சதூஸு அரியமக்³கே³ஸு. பத்திசரியாதி சதூஸு ஸாமஞ்ஞப²லேஸு. லோகத்த²சரியாதி ததா²க³தேஸு அரஹந்தேஸு ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ஸு பதே³ஸதோ பச்சேகஸம்பு³த்³தே⁴ஸு பதே³ஸதோ ஸாவகேஸு. இரியாபத²சரியா ச பணிதி⁴ஸம்பன்னானம், ஆயதனசரியா ச இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரானம், ஸதிசரியா ச அப்பமாத³விஹாரீனம், ஸமாதி⁴சரியா ச அதி⁴சித்தமனுயுத்தானம், ஞாணசரியா ச பு³த்³தி⁴ஸம்பன்னானம், மக்³க³சரியா ச ஸம்மாபடிபன்னானம், பத்திசரியா ச அதி⁴க³தப²லானம், லோகத்த²சரியா ச ததா²க³தானம் அரஹந்தானம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴னம் பதே³ஸதோ பச்சேகபு³த்³தா⁴னம் பதே³ஸதோ ஸாவகானம். இமா அட்ட² சரியாயோ. அபராபி அட்ட² சரியாயோ – அதி⁴முச்சந்தோ ஸத்³தா⁴ய சரதி, பக்³க³ண்ஹந்தோ வீரியேன சரதி, உபட்ட²பேந்தோ ஸதியா சரதி, அவிக்கே²பம் கரோந்தோ ஸமாதி⁴னா சரதி, பஜானந்தோ பஞ்ஞாய சரதி, விஜானந்தோ விஞ்ஞாணசரியாய சரதி. ஏவம் படிபன்னஸ்ஸ குஸலா த⁴ம்மா ஆயாபேந்தீதி – ஆயதனசரியாய சரதி. ஏவம் படிபன்னோ விஸேஸமதி⁴க³ச்ச²தீதி – விஸேஸசரியாய சரதி. இமா அட்ட² சரியாயோ.

அபராபி அட்ட² சரியாயோ – த³ஸ்ஸனசரியா ச ஸம்மாதி³ட்டி²யா, அபி⁴ரோபனசரியா ச ஸம்மாஸங்கப்பஸ்ஸ, பரிக்³க³ஹசரியா ச ஸம்மாவாசாய, ஸமுட்டா²னசரியா ச ஸம்மாகம்மந்தஸ்ஸ, வோதா³னசரியா ச ஸம்மாஆஜீவஸ்ஸ, பக்³க³ஹசரியா ச ஸம்மாவாயாமஸ்ஸ, உபட்டா²னசரியா ச ஸம்மாஸதியா, அவிக்கே²பசரியா ச ஸம்மாஸமாதி⁴ஸ்ஸ. இமா அட்ட² சரியாயோ.

க²க்³க³விஸாணகப்போதி யதா² க²க்³க³ஸ்ஸ நாம விஸாணம் ஏகம் ஹோதி அது³தியம், ஏவமேவ ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ தக்கப்போ தஸ்ஸதி³ஸோ தப்படிபா⁴கோ³. யதா² அதிலோணம் வுச்சதி லோணகப்போ, அதிதித்தகம் வுச்சதி தித்தகப்போ, அதிமது⁴ரம் வுச்சதி மது⁴ரகப்போ, அதிஉண்ஹம் வுச்சதி அக்³கி³கப்போ, அதிஸீதலம் வுச்சதி ஹிமகப்போ, மஹாஉத³கக்க²ந்தோ⁴ வுச்சதி ஸமுத்³த³கப்போ, மஹாபி⁴ஞ்ஞாப³லப்பத்தோ ஸாவகோ வுச்சதி ஸத்து²கப்போதி; ஏவமேவ ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ தத்த² தக்கப்போ தஸ்ஸதி³ஸோ தப்படிபா⁴கோ³ ஏகோ அது³தியோ முத்தப³ந்த⁴னோ ஸம்மா லோகே சரதி விஹரதி இரியதி வத்தேதி பாலேதி யபேதி யாபேதீதி – ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ. தேனாஹ ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ –

‘‘ஸப்³பே³ஸு பூ⁴தேஸு நிதா⁴ய த³ண்ட³ம், அவிஹேட²யம் அஞ்ஞதரம்பி தேஸம்;

ந புத்தமிச்சே²ய்ய குதோ ஸஹாயம், ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ’’தி.

122. ஸம்ஸக்³க³ஜாதஸ்ஸ ப⁴வந்தி ஸ்னேஹா,ஸ்னேஹன்வயம் து³க்க²மித³ம் பஹோதி;

ஆதீ³னவம் ஸ்னேஹஜம் பேக்க²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

ஸம்ஸக்³க³ஜாதஸ்ஸ ப⁴வந்தி ஸ்னேஹாதி. ஸம்ஸக்³கா³தி த்³வே ஸம்ஸக்³கா³ – த³ஸ்ஸனஸம்ஸக்³கோ³ ச ஸவனஸம்ஸக்³கோ³ ச. கதமோ த³ஸ்ஸனஸம்ஸக்³கோ³? இதே⁴கச்சோ பஸ்ஸதி இத்தி²ம் வா குமாரிம் வா அபி⁴ரூபம் த³ஸ்ஸனீயம் பாஸாதி³கம் பரமாய வண்ணபோக்க²ரதாய ஸமன்னாக³தம். தி³ஸ்வா பஸ்ஸித்வா அனுப்³யஞ்ஜனஸோ நிமித்தம் க³ண்ஹாதி – கேஸா வா ஸோப⁴னா [ஸோப⁴ணா (ஸ்யா.)] முக²ம் வா ஸோப⁴னம் அக்கீ² வா ஸோப⁴னா கண்ணா வா ஸோப⁴னா நாஸா வா ஸோப⁴னா ஓட்டா² வா ஸோப⁴னா த³ந்தா வா ஸோப⁴னா முக²ம் வா ஸோப⁴னம் கீ³வா வா ஸோப⁴னா த²னா வா ஸோப⁴னா உரம் வா ஸோப⁴னம் உத³ரம் வா ஸோப⁴னம் கடி வா ஸோப⁴னா ஊரூ வா ஸோப⁴னா ஜங்கா⁴ வா ஸோப⁴னா ஹத்தா² வா ஸோப⁴னா பாதா³ வா ஸோப⁴னா அங்கு³லியோ வா ஸோப⁴னா நகா² வா ஸோப⁴னாதி. தி³ஸ்வா பஸ்ஸித்வா அபி⁴னந்த³தி அபி⁴வத³தி அபி⁴பத்தே²தி அனுப்பாதே³தி [அனுஸ்ஸரதி (க.)] அனுப³ந்த⁴தி ராக³ப³ந்த⁴னம் – அயம் த³ஸ்ஸனஸம்ஸக்³கோ³.

கதமோ ஸவனஸம்ஸக்³கோ³? இதே⁴கச்சோ ஸுணாதி – ‘‘அஸுகஸ்மிம் நாம கா³மே வா நிக³மே வா இத்தீ² வா குமாரீ வா அபி⁴ரூபா த³ஸ்ஸனீயா பாஸாதி³கா பரமாய வண்ணபோக்க²ரதாய ஸமன்னாக³தா’’தி. ஸுத்வா ஸுணித்வா அபி⁴னந்த³தி அபி⁴வத³தி அபி⁴பத்தே²தி அனுப்பாதே³தி அனுப³ந்த⁴தி ராக³ப³ந்த⁴னம் – அயம் ஸவனஸம்ஸக்³கோ³.

ஸ்னேஹாதி த்³வே ஸ்னேஹா – தண்ஹாஸ்னேஹோ ச தி³ட்டி²ஸ்னேஹோ ச. கதமோ தண்ஹாஸ்னேஹோ? யாவதா தண்ஹாஸங்கா²தேன ஸீமகதம் [ஸீமகதம் மரியாதி³கதம் (ஸ்யா.)] ஓதி⁴கதம் பரியந்திகதம் பரிக்³க³ஹிதம் மமாயிதம் – ‘‘இத³ம் மம, ஏதம் மம, ஏத்தகம் மம, ஏத்தாவதா மம’’. ரூபா ஸத்³தா³ க³ந்தா⁴ ரஸா போ²ட்ட²ப்³பா³ அத்த²ரணா பாவுரணா தா³ஸிதா³ஸா அஜேளகா குக்குடஸூகரா ஹத்தி²க³வாஸ்ஸவளவா கே²த்தம் வத்து² ஹிரஞ்ஞம் ஸுவண்ணம் கா³மனிக³மராஜதா⁴னியோ ரட்ட²ஞ்ச ஜனபதோ³ ச கோஸோ ச கோட்டா²கா³ரஞ்ச, கேவலம்பி மஹாபத²விம் தண்ஹாவஸேன மமாயதி, யாவதா அட்ட²ஸததண்ஹாவிசரிதம் – அயம் தண்ஹாஸ்னேஹோ.

கதமோ தி³ட்டி²ஸ்னேஹோ? வீஸதிவத்து²கா ஸக்காயதி³ட்டி², த³ஸவத்து²கா மிச்சா²தி³ட்டி², த³ஸவத்து²கா அந்தக்³கா³ஹிகாதி³ட்டி². யா ஏவரூபா தி³ட்டி² தி³ட்டி²க³தம் தி³ட்டி²க³ஹனம் தி³ட்டி²கந்தாரோ தி³ட்டி²விஸூகாயிகம் தி³ட்டி²விப்ப²ந்தி³தம் தி³ட்டி²ஸம்யோஜனம் கா³ஹோ படிக்³கா³ஹோ [பதிட்டா²ஹோ (க.)] அபி⁴னிவேஸோ பராமாஸோ கும்மக்³கோ³ மிச்சா²பதோ² மிச்ச²த்தம் தித்தா²யதனம் விபரியாஸக்³கா³ஹோ விபரீதக்³கா³ஹோ விபல்லாஸக்³கா³ஹோ மிச்சா²கா³ஹோ அயாதா²வகஸ்மிம் யாதா²வகந்தி கா³ஹோ, யாவதா த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²க³தானி – அயம் தி³ட்டி²ஸ்னேஹோ.

ஸம்ஸக்³க³ஜாதஸ்ஸ ப⁴வந்தி ஸ்னேஹாதி த³ஸ்ஸனஸம்ஸக்³க³பச்சயா ச ஸவனஸம்ஸக்³க³பச்சயா ச தண்ஹாஸ்னேஹோ ச தி³ட்டி²ஸ்னேஹோ ச ப⁴வந்தி ஸம்ப⁴வந்தி ஜாயந்தி ஸஞ்ஜாயந்தி நிப்³ப³த்தந்தி அபி⁴னிப்³ப³த்தந்தி பாதுப⁴வந்தீதி – ஸம்ஸக்³க³ஜாதஸ்ஸ ப⁴வந்தி ஸ்னேஹா.

ஸ்னேஹன்வயம் து³க்க²மித³ம் பஹோதீதி. ஸ்னேஹோதி த்³வே ஸ்னேஹா – தண்ஹாஸ்னேஹோ ச தி³ட்டி²ஸ்னேஹோ ச…பே… அயம் தண்ஹாஸ்னேஹோ…பே… அயம் தி³ட்டி²ஸ்னேஹோ. து³க்க²மித³ம் பஹோதீதி இதே⁴கச்சோ காயேன து³ச்சரிதம் சரதி, வாசாய து³ச்சரிதம் சரதி, மனஸா து³ச்சரிதம் சரதி, பாணம்பி ஹனதி, அதி³ன்னம்பி ஆதி³யதி, ஸந்தி⁴ம்பி சி²ந்த³தி, நில்லோபம்பி [விலோபம்பி (ஸ்யா.) பஸ்ஸ மஹானி. 170] ஹரதி, ஏகாகா³ரிகம்பி கரோதி, பரிபந்தே²பி திட்ட²தி, பரதா³ரம்பி க³ச்ச²தி, முஸாபி ப⁴ணதி. தமேனம் க³ஹேத்வா ரஞ்ஞோ த³ஸ்ஸேந்தி – ‘‘அயம், தே³வ, சோரோ ஆகு³சாரீ. இமஸ்ஸ யம் இச்ச²ஸி தம் த³ண்ட³ம் பணேஹீ’’தி. தமேனம் ராஜா தம் பரிபா⁴ஸதி. ஸோ பரிபா⁴ஸபச்சயாபி து³க்க²ம் தோ³மனஸ்ஸம் [து³க்க²தோ³மனஸ்ஸம் (ஸ்யா.)] படிஸம்வேதே³தி. ஏதம் ப⁴யம் து³க்க²ம் தோ³மனஸ்ஸம் குதோ ஜாதம்? தஸ்ஸ ஸ்னேஹபச்சயா ச நந்தி³பச்சயா ச ராக³பச்சயா ச நந்தி³ராக³பச்சயா ச ஜாதம்.

ஏத்தகேனபி ராஜா ந துஸ்ஸதி. தமேனம் ராஜா ப³ந்தா⁴பேதி – அந்து³ப³ந்த⁴னேன வா ரஜ்ஜுப³ந்த⁴னேன வா ஸங்க²லிகப³ந்த⁴னேன வா வேத்தப³ந்த⁴னேன வா லதாப³ந்த⁴னேன வா பக்கே²பப³ந்த⁴னேன வா பரிக்கே²பப³ந்த⁴னேன வா கா³மப³ந்த⁴னேன வா நிக³மப³ந்த⁴னேன வா ரட்ட²ப³ந்த⁴னேன வா ஜனபத³ப³ந்த⁴னேன வா, அந்தமஸோ ஸவசனீயம்பி கரோதி – ‘‘ந தே லப்³பா⁴ இதோ பக்கமிது’’ந்தி. ஸோ ப³ந்த⁴னபச்சயாபி து³க்க²ம் தோ³மனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³தி. ஏதம் ப⁴யம் து³க்க²ம் தோ³மனஸ்ஸம் குதோ ஜாதம்? தஸ்ஸ ஸ்னேஹபச்சயா ச நந்தி³பச்சயா ச ராக³பச்சயா ச நந்தி³ராக³பச்சயா ச ஜாதம்.

ஏத்தகேனபி ராஜா ந துஸ்ஸதி. தமேனம் ராஜா தஸ்ஸேவ [தஸ்ஸ (ஸ்யா.)] த⁴னம் ஆஹராபேதி – ஸதம் வா ஸஹஸ்ஸம் வா ஸதஸஹஸ்ஸம் வா. ஸோ த⁴னஜானிபச்சயாபி து³க்க²ம் தோ³மனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³தி. ஏதம் ப⁴யம் து³க்க²ம் தோ³மனஸ்ஸம் குதோ ஜாதம்? தஸ்ஸ ஸ்னேஹபச்சயா ச நந்தி³பச்சயா ச ராக³பச்சயா ச நந்தி³ராக³பச்சயா ச ஜாதம்.

ஏத்தகேனபி ராஜா ந துஸ்ஸதி. தமேனம் ராஜா விவிதா⁴ கம்மகாரணா [விவிதா⁴னி கம்மகரணானி (க.)] காராபேதி – கஸாஹிபி தாளேதி, வேத்தேஹிபி தாளேதி, அட்³ட⁴த³ண்டே³ஹிபி தாளேதி, ஹத்த²ம்பி சி²ந்த³தி, பாத³ம்பி சி²ந்த³தி, ஹத்த²பாத³ம்பி சி²ந்த³தி, கண்ணம்பி சி²ந்த³தி, நாஸம்பி சி²ந்த³தி, கண்ணனாஸம்பி சி²ந்த³தி, பி³லங்க³தா²லிகம்பி கரோதி, ஸங்க²முண்டி³கம்பி கரோதி, ராஹுமுக²ம்பி கரோதி, ஜோதிமாலிகம்பி கரோதி, ஹத்த²பஜ்ஜோதிகம்பி கரோதி, ஏரகவத்திகம்பி [ஏரகவட்டிகம்பி (ஸ்யா. க.) பஸ்ஸ ம. நி. 1.169] கரோதி, சீரகவாஸிகம்பி கரோதி, ஏணேய்யகம்பி கரோதி, ப³ளிஸமம்ஸிகம்பி கரோதி, கஹாபணிகம்பி கரோதி, கா²ராபதச்சி²கம்பி [கா²ராபடிச்சி²கம்பி (க.)] கரோதி, பலிக⁴பரிவத்திகம்பி கரோதி, பலாலபீட²கம்பி கரோதி, தத்தேனபி தேலேன ஓஸிஞ்சதி, ஸுனகே²ஹிபி கா²தா³பேதி, ஜீவந்தம்பி ஸூலே உத்தாஸேதி, அஸினாபி ஸீஸம் சி²ந்த³தி. ஸோ கம்மகாரணபச்சயாபி து³க்க²ம் தோ³மனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³தி. ஏதம் ப⁴யம் து³க்க²ம் தோ³மனஸ்ஸம் குதோ ஜாதம்? தஸ்ஸ ஸ்னேஹபச்சயா ச நந்தி³பச்சயா ச ராக³பச்சயா ச நந்தி³ராக³பச்சயா ச ஜாதம். ராஜா இமேஸம் சதுன்னம் த³ண்டா³னம் இஸ்ஸரோ.

ஸோ ஸகேன கம்மேன காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபஜ்ஜதி. தமேனம் நிரயபாலா பஞ்சவித⁴ப³ந்த⁴னம் நாம கம்மகாரணம் கரோந்தி [காரேந்தி (ஸ்யா. க.) பஸ்ஸ ம. நி. 3.267] – தத்தம் அயோகி²லம் ஹத்தே² க³மேந்தி, தத்தம் அயோகி²லம் து³தியே ஹத்தே² க³மேந்தி, தத்தம் அயோகி²லம் பாதே³ க³மேந்தி, தத்தம் அயோகி²லம் து³தியே பாதே³ க³மேந்தி, தத்தம் அயோகி²லம் மஜ்ஜே² உரஸ்மிம் க³மேந்தி. ஸோ தத்த² து³க்கா² திப்³பா³ [திப்பா (ஸ்யா.)] க²ரா கடுகா வேத³னா வேதே³தி; ந ச தாவ காலம் கரோதி யாவ ந தம் பாபகம்மம் ப்³யந்தீஹோதி. ஏதம் ப⁴யம் து³க்க²ம் தோ³மனஸ்ஸம் குதோ ஜாதம்? தஸ்ஸ ஸ்னேஹபச்சயா ச நந்தி³பச்சயா ச ராக³பச்சயா ச நந்தி³ராக³பச்சயா ச ஜாதம்.

தமேனம் நிரயபாலா ஸம்வேஸேத்வா [ஸம்வேஸித்வா (ஸ்யா. க.) பஸ்ஸ ம. நி. 3.267] குடா²ரீஹி [குதா⁴ரீஹி (ஸ்யா. க.)] தச்ச²ந்தி…பே… தமேனம் நிரயபாலா உத்³த⁴ம்பாத³ம் அதோ⁴ஸிரம் க³ஹேத்வா வாஸீஹி தச்ச²ந்தி. தமேனம் நிரயபாலா ரதே² யோஜேத்வா ஆதி³த்தாய பத²வியா ஸம்பஜ்ஜலிதாய ஸஜோதிபூ⁴தாய [ஸஞ்ஜோதிபூ⁴தாய (ஸ்யா.)] ஸாரேந்திபி பச்சாஸாரேந்திபி. தமேனம் நிரயபாலா மஹந்தம் அங்கா³ரபப்³ப³தம் ஆதி³த்தம் ஸம்பஜ்ஜலிதம் ஸஜோதிபூ⁴தம் ஆரோபேந்திபி ஓரோபேந்திபி. தமேனம் நிரயபாலா உத்³த⁴ம்பாத³ம் அதோ⁴ஸிரம் க³ஹேத்வா தத்தாய லோஹகும்பி⁴யா பக்கி²பந்தி ஆதி³த்தாய ஸம்பஜ்ஜலிதாய ஸஜோதிபூ⁴தாய. ஸோ தத்த² பே²ணுத்³தே³ஹகம் பச்சதி. ஸோ தத்த² பே²ணுத்³தே³ஹகம் பச்சமானோ ஸகிம்பி உத்³த⁴ம் க³ச்ச²தி, ஸகிம்பி அதோ⁴ க³ச்ச²தி, ஸகிம்பி திரியம் க³ச்ச²தி. ஸோ தத்த² து³க்கா² திப்³பா³ க²ரா கடுகா வேத³னா வேதே³தி; ந ச தாவ காலங்கரோதி யாவ ந தம் பாபகம்மம் ப்³யந்தீஹோதி. ஏதம் ப⁴யம் து³க்க²ம் தோ³மனஸ்ஸம் குதோ ஜாதம்? தஸ்ஸ ஸ்னேஹபச்சயா ச நந்தி³பச்சயா ச ராக³பச்சயா ச நந்தி³ராக³பச்சயா ச ஜாதம்.

தமேனம் நிரயபாலா மஹானிரயே பக்கி²பந்தி. ஸோ கோ² பன மஹானிரயோ –

சதுக்கண்ணோ சதுத்³வாரோ, விப⁴த்தோ பா⁴க³ஸோ மிதோ;

அயோபாகாரபரியந்தோ, அயஸா படிகுஜ்ஜிதோ.

தஸ்ஸ அயோமயா பூ⁴மி, ஜலிதா தேஜஸா யுதா;

ஸமந்தா யோஜனஸதம், ப²ரித்வா திட்ட²தி ஸப்³ப³தா³.

கத³ரியாதபனா [கத³ரியா தாபனா (க.) மஹானி. 170] கோ⁴ரா, அச்சிமந்தோ து³ராஸதா³;

லோமஹம்ஸனரூபா ச, பே⁴ஸ்மா படிப⁴யா து³கா².

புரத்தி²மாய ச பி⁴த்தியா, அச்சிக்க²ந்தோ⁴ ஸமுட்டி²தோ;

ட³ஹந்தோ பாபகம்மந்தே, பச்சி²மாய படிஹஞ்ஞதி.

பச்சி²மாய ச பி⁴த்தியா, அச்சிக்க²ந்தோ⁴ ஸமுட்டி²தோ;

ட³ஹந்தோ பாபகம்மந்தே, புரிமாய படிஹஞ்ஞதி.

த³க்கி²ணாய ச பி⁴த்தியா, அச்சிக்க²ந்தோ⁴ ஸமுட்டி²தோ;

ட³ஹந்தோ பாபகம்மந்தே, உத்தராய படிஹஞ்ஞதி.

உத்தராய ச பி⁴த்தியா, அச்சிக்க²ந்தோ⁴ ஸமுட்டி²தோ;

ட³ஹந்தோ பாபகம்மந்தே, த³க்கி²ணாய படிஹஞ்ஞதி.

ஹேட்ட²தோ ச ஸமுட்டா²ய, அச்சிக்க²ந்தோ⁴ ப⁴யானகோ;

ட³ஹந்தோ பாபகம்மந்தே, ச²த³னஸ்மிம் படிஹஞ்ஞதி.

ச²த³னம்ஹா ஸமுட்டா²ய, அச்சிக்க²ந்தோ⁴ ப⁴யானகோ;

ட³ஹந்தோ பாபகம்மந்தே, பூ⁴மியம் படிஹஞ்ஞதி.

அயோகபாலமாதி³த்தம், ஸந்தத்தம் ஜலிதம் யதா²;

ஏவம் அவீசினிரயோ, ஹேட்டா² உபரி பஸ்ஸதோ.

தத்த² ஸத்தா மஹாலுத்³தா³, மஹாகிப்³பி³ஸகாரினோ;

அச்சந்தபாபகம்மந்தா, பச்சந்தி ந ச மிய்யரே [மீயரே (க.)].

ஜாதவேத³ஸமோ காயோ, தேஸம் நிரயவாஸினம்;

பஸ்ஸ கம்மானம் த³ள்ஹத்தம், ந ப⁴ஸ்மா ஹோதி நபி மஸி.

புரத்தி²மேனபி தா⁴வந்தி, ததோ தா⁴வந்தி பச்சி²மம்;

உத்தரேனபி தா⁴வந்தி, ததோ தா⁴வந்தி த³க்கி²ணம்.

யம் யம் தி³ஸம் பதா⁴வந்தி, தம் தம் த்³வாரம் பிதீ⁴யதி;

அபி⁴னிக்க²மிதாஸா தே, ஸத்தா மோக்க²க³வேஸினோ.

ந தே ததோ நிக்க²மிதும், லப⁴ந்தி கம்மபச்சயா;

தேஸஞ்ச பாபகம்மந்தம், அவிபக்கம் கதம் ப³ஹுந்தி.

ஏதம் ப⁴யம் து³க்க²ம் தோ³மனஸ்ஸம் குதோ ஜாதம்? தஸ்ஸ ஸ்னேஹபச்சயா ச நந்தி³பச்சயா ச ராக³பச்சயா ச நந்தி³ராக³பச்சயா ச ஜாதம்.

யானி ச நேரயிகானி து³க்கா²னி யானி ச திரச்சா²னயோனிகானி து³க்கா²னி யானி ச பேத்திவிஸயிகானி து³க்கா²னி யானி ச மானுஸிகானி து³க்கா²னி, தானி குதோ ஜாதானி குதோ ஸஞ்ஜாதானி குதோ நிப்³ப³த்தானி குதோ அபி⁴னிப்³ப³த்தானி குதோ பாதுபூ⁴தானி? தஸ்ஸ ஸ்னேஹபச்சயா ச நந்தி³பச்சயா ச ராக³பச்சயா ச நந்தி³ராக³பச்சயா ச ப⁴வந்தி ஸம்ப⁴வந்தி ஜாயந்தி ஸஞ்ஜாயந்தி நிப்³ப³த்தந்தி அபி⁴னிப்³ப³த்தந்தி பாதுப⁴வந்தீதி – ஸ்னேஹன்வயம் து³க்க²மித³ம் பஹோதி.

ஆதீ³னவம் ஸ்னேஹஜம் பேக்க²மானோதி. ஸ்னேஹோதி த்³வே ஸ்னேஹா – தண்ஹாஸ்னேஹோ ச தி³ட்டி²ஸ்னேஹோ ச…பே… அயம் தண்ஹாஸ்னேஹோ…பே… அயம் தி³ட்டி²ஸ்னேஹோ. ஆதீ³னவம் ஸ்னேஹஜம் பேக்க²மானோதி தண்ஹாஸ்னேஹோ ச தி³ட்டி²ஸ்னேஹோ ச ஆதீ³னவம் ஸ்னேஹஜம் பேக்க²மானோ த³க்க²மானோ ஓலோகயமானோ நிஜ்ஜா²யமானோ உபபரிக்க²மானோதி – ஆதீ³னவம் ஸ்னேஹஜம் பேக்க²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ. தேனாஹ ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ –

‘‘ஸம்ஸக்³க³ஜாதஸ்ஸ ப⁴வந்தி ஸ்னேஹா, ஸ்னேஹன்வயம் து³க்க²மித³ம் பஹோதி;

ஆதீ³னவம் ஸ்னேஹஜம் பேக்க²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ’’தி.

123. மித்தே ஸுஹஜ்ஜே அனுகம்பமானோ, ஹாபேதி அத்த²ம் படிப³த்³த⁴சித்தோ [படிப³ந்த⁴சித்தோ (க.)] ;

ஏதம் ப⁴யம் ஸந்த²வே [ஸந்த⁴வே (க.)] பேக்க²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

மித்தே ஸுஹஜ்ஜே அனுகம்பமானோ, ஹாபேதி அத்த²ம் படிப³த்³த⁴சித்தோதி. மித்தாதி த்³வே மித்தா – அகா³ரிகமித்தோ ச அனாகா³ரிகமித்தோ [பப்³ப³ஜிதமித்தோ (க.) ஏவமுபரிபி] ச. கதமோ அகா³ரிகமித்தோ? இதே⁴கச்சோ து³த்³த³த³ம் த³தா³தி, து³ச்சஜம் சஜதி, து³க்கரம் கரோதி, து³க்க²மம் க²மதி, கு³ய்ஹமஸ்ஸ ஆசிக்க²தி, கு³ய்ஹமஸ்ஸ பரிகூ³ஹதி [பரிகு³ய்ஹதி (ஸ்யா. க.)], ஆபதா³ஸு ந விஜஹதி, ஜீவிதம்பிஸ்ஸ அத்தா²ய பரிச்சத்தம் ஹோதி, கீ²ணே நாதிமஞ்ஞதி – அயம் அகா³ரிகமித்தோ.

கதமோ அனாகா³ரிகமித்தோ? இத⁴ பி⁴க்கு² பியோ ச ஹோதி மனாபோ ச க³ரு ச பா⁴வனீயோ ச வத்தா ச வசனக்க²மோ ச க³ம்பீ⁴ரஞ்ச கத²ம் கத்தா, நோ ச அட்டா²னே நியோஜேதி அதி⁴ஸீலே ஸமாத³பேதி, சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம் பா⁴வனானுயோகே³ ஸமாத³பேதி, சதுன்னம் ஸம்மப்பதா⁴னானம்…பே… சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம்… பஞ்சன்னம் இந்த்³ரியானம்… பஞ்சன்னம் ப³லானம்… ஸத்தன்னம் போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம்… அரியஸ்ஸ அட்ட²ங்கி³கஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ பா⁴வனானுயோகே³ ஸமாத³பேதி – அயம் அனாகா³ரிகமித்தோ.

ஸுஹஜ்ஜா வுச்சந்தி யேஹி ஸஹ ஆக³மனம் பா²ஸு க³மனம் பா²ஸு டா²னம் பா²ஸு நிஸஜ்ஜனம் [நிஸஜ்ஜா (க.)] பா²ஸு ஸயனம் பா²ஸு ஆலபனம் பா²ஸு ஸல்லபனம் பா²ஸு உல்லபனம் பா²ஸு ஸமுல்லபனம் பா²ஸு. மித்தே ஸுஹஜ்ஜே அனுகம்பமானோ ஹாபேதி அத்த²ந்தி மித்தே ச ஸுஹஜ்ஜே ச ஸந்தி³ட்டே² ச ஸம்ப⁴த்தே ச ஸஹாயே ச அனுகம்பமானோ அனுபேக்க²மானோ அனுக³ண்ஹமானோ அத்தத்த²ம்பி பரத்த²ம்பி உப⁴யத்த²ம்பி ஹாபேதி, தி³ட்ட²த⁴ம்மிகம்பி அத்த²ம் ஹாபேதி, ஸம்பராயிகம்பி அத்த²ம் ஹாபேதி, பரமத்த²ம்பி ஹாபேதி பஹாபேதி பரிஹாபேதி பரித⁴ம்ஸேதி பரிவஜ்ஜேதி [பரிஸஜ்ஜேதி (ஸ்யா.)] அந்தரதா⁴பேதீதி – மித்தே ஸுஹஜ்ஜே அனுகம்பமானோ ஹாபேதி அத்த²ம்.

படிப³த்³த⁴சித்தோதி த்³வீஹி காரணேஹி படிப³த்³த⁴சித்தோ ஹோதி – அத்தானம் வா நீசம் ட²பேந்தோ பரம் உச்சம் ட²பேந்தோ படிப³த்³த⁴சித்தோ ஹோதி, அத்தானம் வா உச்சம் ட²பேந்தோ பரம் நீசம் ட²பேந்தோ படிப³த்³த⁴சித்தோ ஹோதி. கத²ம் அத்தானம் நீசம் ட²பேந்தோ பரம் உச்சம் ட²பேந்தோ படிப³த்³த⁴சித்தோ ஹோதி? தும்ஹே மே ப³ஹூபகாரா, அஹம் தும்ஹே நிஸ்ஸாய லபா⁴மி சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரம். யம்பி [யேபி (க.) ஏவம் சூளனி. க²க்³க³விஸாணஸுத்தனித்³தே³ஸ 151] மே அஞ்ஞே தா³தும் வா காதும் வா மஞ்ஞந்தி தும்ஹே நிஸ்ஸாய தும்ஹே ஸம்பஸ்ஸந்தா. யம்பி மே போராணம் மாதாபேத்திகம் நாமகோ³த்தம், தம்பி மே அந்தரஹிதம். தும்ஹேஹி அஹம் ஞாயாமி – அஸுகஸ்ஸ குலுபகோ, அஸுகாய குலுபகோதி. ஏவம் அத்தானம் நீசம் ட²பேந்தோ பரம் உச்சம் ட²பேந்தோ படிப³த்³த⁴சித்தோ ஹோதி.

கத²ம் அத்தானம் உச்சம் ட²பேந்தோ பரம் நீசம் ட²பேந்தோ படிப³த்³த⁴சித்தோ ஹோதி? அஹம் தும்ஹாகம் ப³ஹூபகாரோ, தும்ஹே மம் ஆக³ம்ம பு³த்³த⁴ம் ஸரணம் க³தா, த⁴ம்மம் ஸரணம் க³தா, ஸங்க⁴ம் ஸரணம் க³தா, பாணாதிபாதா படிவிரதா, அதி³ன்னாதா³னா படிவிரதா, காமேஸுமிச்சா²சாரா படிவிரதா, முஸாவாதா³ படிவிரதா, ஸுராமேரயமஜ்ஜபமாத³ட்டா²னா படிவிரதா; அஹம் தும்ஹாகம் உத்³தே³ஸம் தே³மி, பரிபுச்ச²ம் தே³மி, உபோஸத²ம் ஆசிக்கா²மி, நவகம்மம் அதி⁴ட்டா²மி. அத² பன தும்ஹே மம் உஜ்ஜி²த்வா [பரிச்சஜித்வா (ஸ்யா.)] அஞ்ஞே ஸக்கரோத² க³ரும் கரோத² மானேத² பூஜேதா²தி. ஏவம் அத்தானம் உச்சம் ட²பேந்தோ பரம் நீசம் ட²பேந்தோ படிப³த்³த⁴சித்தோ ஹோதீதி – மித்தே ஸுஹஜ்ஜே அனுகம்பமானோ, ஹாபேதி அத்த²ம் படிப³த்³த⁴சித்தோ.

ஏதம் ப⁴யம் ஸந்த²வே பேக்க²மானோதி. ப⁴யந்தி ஜாதிப⁴யம் ஜராப⁴யம் ப்³யாதி⁴ப⁴யம் மரணப⁴யம் ராஜப⁴யம் சோரப⁴யம் அக்³கி³ப⁴யம் உத³கப⁴யம் அத்தானுவாத³ப⁴யம் பரானுவாத³ப⁴யம் த³ண்ட³ப⁴யம் து³க்³க³திப⁴யம் ஊமிப⁴யம் கும்பி⁴லப⁴யம் ஆவட்டப⁴யம் ஸுஸுமாரப⁴யம் [ஸும்ஸுமாரப⁴யம் (ஸ்யா.)] ஆஜீவிகப⁴யம் அஸிலோகப⁴யம் பரிஸஸாரஜ்ஜப⁴யம் மத³னப⁴யம் ப⁴யானகம் ச²ம்பி⁴தத்தம் லோமஹம்ஸோ சேதஸோ உப்³பே³கோ³ உத்ராஸோ. ஸந்த²வேதி த்³வே ஸந்த²வா – தண்ஹாஸந்த²வோ ச தி³ட்டி²ஸந்த²வோ ச…பே… அயம் தண்ஹாஸந்த²வோ…பே… அயம் தி³ட்டி²ஸந்த²வோ. ஏதம் ப⁴யம் ஸந்த²வே பேக்க²மானோதி ஏதம் ப⁴யம் ஸந்த²வே பேக்க²மானோ த³க்க²மானோ ஓலோகயமானோ நிஜ்ஜா²யமானோ உபபரிக்க²மானோதி – ஏதம் ப⁴யம் ஸந்த²வே பேக்க²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ. தேனாஹ ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ –

‘‘மித்தே ஸுஹஜ்ஜே அனுகம்பமானோ, ஹாபேதி அத்த²ம் படிப³த்³த⁴சித்தோ;

ஏதம் ப⁴யம் ஸந்த²வே பேக்க²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ’’தி.

124. வம்ஸோ விஸாலோவ யதா² விஸத்தோ,புத்தேஸு தா³ரேஸு ச யா அபேக்கா²;

வம்ஸக்களீரோவ [வம்ஸே களீரோவ (க.)] அஸஜ்ஜமானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

வம்ஸோ விஸாலோவ யதா² விஸத்தோதி வம்ஸோ வுச்சதி வேளுகு³ம்போ³. யதா² வேளுகு³ம்ப³ஸ்மிம் போராணகா வம்ஸா ஸத்தா [வேளுகு³ம்ப³ஸ்மிம் கண்டகா ஜடிதா ஸம்ஸிப்³பி³தா (ஸ்யா.)] விஸத்தா ஆஸத்தா லக்³கா³ லக்³கி³தா பலிபு³த்³தா⁴, ஏவமேவ விஸத்திகா வுச்சதி தண்ஹா. யோ ராகோ³ ஸாராகோ³ அனுனயோ அனுரோதோ⁴ நந்தீ³ நந்தி³ராகோ³ சித்தஸ்ஸ ஸாராகோ³ இச்சா² முச்சா² அஜ்ஜோ²ஸானம் கே³தோ⁴ பலிகே³தோ⁴ ஸங்கோ³ பங்கோ ஏஜா மாயா ஜனிகா ஸஞ்ஜனனீ ஸிப்³பி³னீ ஜாலினீ ஸரிதா விஸத்திகா ஸுத்தம் விஸடா ஆயூஹனீ து³தியா பணிதி⁴ ப⁴வனேத்தி வனம் வனதோ² ஸந்த²வோ ஸினேஹோ அபேக்கா² படிப³ந்து⁴ ஆஸா ஆஸீஸனா ஆஸீஸிதத்தம் ரூபாஸா ஸத்³தா³ஸா க³ந்தா⁴ஸா ரஸாஸா போ²ட்ட²ப்³பா³ஸா லாபா⁴ஸா த⁴னாஸா புத்தாஸா ஜீவிதாஸா ஜப்பா பஜப்பா அபி⁴ஜப்பா ஜப்பனா ஜப்பிதத்தம் லோலுப்பம் லோலுப்பாயனா லோலுப்பாயிதத்தம் புச்ச²ஞ்ஜிகதா ஸாது⁴கம்யதா அத⁴ம்மராகோ³ விஸமலோபோ⁴ நிகந்தி நிகாமனா பத்த²னா பிஹனா ஸம்பத்த²னா காமதண்ஹா ப⁴வதண்ஹா விப⁴வதண்ஹா ரூபதண்ஹா அரூபதண்ஹா நிரோத⁴தண்ஹா ரூபதண்ஹா ஸத்³த³தண்ஹா க³ந்த⁴தண்ஹா ரஸதண்ஹா போ²ட்ட²ப்³ப³தண்ஹா த⁴ம்மதண்ஹா ஓகோ⁴ யோகோ³ க³ந்தோ² உபாதா³னம் ஆவரணம் நீவரணம் ச²த³னம் ப³ந்த⁴னம் உபக்கிலேஸோ அனுஸயோ பரியுட்டா²னம் லதா வேவிச்ச²ம் து³க்க²மூலம் து³க்க²னிதா³னம் து³க்க²ப்பப⁴வோ மாரபாஸோ மாரப³ளிஸம் மாரவிஸயோ மாரனிவாஸோ மாரப³ந்த⁴னம் தண்ஹானதீ³ தண்ஹாஜாலம் தண்ஹாக³த்³து³லம் தண்ஹாஸமுத்³தோ³ அபி⁴ஜ்ஜா² லோபோ⁴ அகுஸலமூலம்.

விஸத்திகாதி கேனட்டே²ன விஸத்திகா? விஸாலாதி விஸத்திகா விஸதாதி விஸத்திகா, விஸடாதி விஸத்திகா, விஸமாதி விஸத்திகா, விஸக்கதீதி விஸத்திகா, விஸம்ஹரதீதி விஸத்திகா, விஸம்வாதி³காதி விஸத்திகா, விஸமூலாதி விஸத்திகா, விஸப²லாதி விஸத்திகா, விஸபரிபோ⁴கா³தி விஸத்திகா. விஸாலா வா பன தண்ஹா ரூபே ஸத்³தே³ க³ந்தே⁴ ரஸே போ²ட்ட²ப்³பே³ குலே க³ணே ஆவாஸே லாபே⁴ யஸே பஸம்ஸாய ஸுகே² சீவரே பிண்ட³பாதே ஸேனாஸனே கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரே காமதா⁴துயா ரூபதா⁴துயா அரூபதா⁴துயா காமப⁴வே ரூபப⁴வே அரூபப⁴வே ஸஞ்ஞாப⁴வே அஸஞ்ஞாப⁴வே நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாப⁴வே ஏகவோகாரப⁴வே சதுவோகாரப⁴வே பஞ்சவோகாரப⁴வே அதீதே அனாக³தே பச்சுப்பன்னே தி³ட்ட²ஸுதமுதவிஞ்ஞாதப்³பே³ஸு த⁴ம்மேஸு விஸதா வித்த²தாதி – விஸத்திகாதி – வம்ஸோ விஸாலோவ யதா² விஸத்தோ.

புத்தேஸு தா³ரேஸு ச யா அபேக்கா²தி. புத்தாதி சத்தாரோ புத்தா – அத்ரஜோ புத்தோ, கே²த்தஜோ புத்தோ, தி³ன்னகோ புத்தோ, அந்தேவாஸிகோ புத்தோ. தா³ரா வுச்சந்தி ப⁴ரியாயோ. அபேக்கா² வுச்சந்தி தண்ஹா. யோ ராகோ³ ஸாராகோ³…பே… அபி⁴ஜ்ஜா² லோபோ⁴ அகுஸலமூலந்தி – புத்தேஸு தா³ரேஸு ச யா அபேக்கா².

வம்ஸக்களீரோவ அஸஜ்ஜமானோதி வம்ஸோ வுச்சதி வேளுகு³ம்போ³. யதா² வேளுகு³ம்ப³ஸ்மிம் தருணகா களீரகா [தருணகளீரா (ஸ்யா.)] அஸத்தா அலக்³கா³ அக³தி⁴தா [அபலிவேட்டி²தா (ஸ்யா.)] அபலிபு³த்³தா⁴ நிக்க²ந்தா நிஸ்ஸடா விப்பமுத்தா ஏவமேவ. ஸஜ்ஜாதி த்³வே ஸஜ்ஜனா – தண்ஹாஸஜ்ஜனா ச தி³ட்டி²ஸஜ்ஜனா ச…பே… அயம் தண்ஹாஸஜ்ஜனா…பே… அயம் தி³ட்டி²ஸஜ்ஜனா. தஸ்ஸ பச்சேகஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ தண்ஹாஸஜ்ஜனா பஹீனா, தி³ட்டி²ஸஜ்ஜனா படினிஸ்ஸட்டா². தண்ஹாஸஜ்ஜனாய பஹீனத்தா தி³ட்டி²ஸஜ்ஜனாய படினிஸ்ஸட்ட²த்தா ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ ரூபே ந ஸஜ்ஜதி ஸத்³தே³ ந ஸஜ்ஜதி க³ந்தே⁴ ந ஸஜ்ஜதி ரஸே ந ஸஜ்ஜதி போ²ட்ட²ப்³பே³ ந ஸஜ்ஜதி குலே…பே… க³ணே… ஆவாஸே… லாபே⁴… யஸே… பஸம்ஸாய… ஸுகே²… சீவரே… பிண்ட³பாதே… ஸேனாஸனே… கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரே… காமதா⁴துயா… ரூபதா⁴துயா… அரூபதா⁴துயா… காமப⁴வே… ரூபப⁴வே… அரூபப⁴வே… ஸஞ்ஞாப⁴வே… அஸஞ்ஞாப⁴வே… நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாப⁴வே… ஏகவோகாரப⁴வே… சதுவோகாரப⁴வே… பஞ்சவோகாரப⁴வே… அதீதே… அனாக³தே… பச்சுப்பன்னே… தி³ட்ட²ஸுதமுதவிஞ்ஞாதப்³பே³ஸு த⁴ம்மேஸு ந ஸஜ்ஜதி ந க³ண்ஹாதி ந ப³ஜ்ஜ²தி ந பலிப³ஜ்ஜ²தி ந முச்ச²தி; நிக்க²ந்தோ நிஸ்ஸடோ விப்பமுத்தோ விஸஞ்ஞுத்தோ விமரியாதி³கதேன சேதஸா விஹரதீதி – வம்ஸக்களீரோவ அஸஜ்ஜமானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ. தேனாஹ ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ –

‘‘வம்ஸோ விஸாலோவ யதா² விஸத்தோ, புத்தேஸு தா³ரேஸு ச யா அபேக்கா²;

வம்ஸக்களீரோவ அஸஜ்ஜமானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ’’தி.

125. மிகோ³ அரஞ்ஞம்ஹி யதா² அப³த்³தோ⁴ [அப³ந்தோ⁴ (ஸ்யா. க.)], யேனிச்ச²கம் க³ச்ச²தி கோ³சராய;

விஞ்ஞூ நரோ ஸேரிதம் பேக்க²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

மிகோ³ அரஞ்ஞம்ஹி யதா² அப³த்³தோ⁴, யேனிச்ச²கம் க³ச்ச²தி கோ³சராயாதி. மிகோ³தி த்³வே மிகா³ – ஏணிமிகோ³ ச பஸத³மிகோ³ ச. யதா² ஆரஞ்ஞிகோ [ஆரஞ்ஞகோ (ஸ்யா. க.)] மிகோ³ அரஞ்ஞே பவனே சரமானோ [அரஞ்ஞே வஸமானோ (ஸ்யா.)] விஸ்ஸத்தோ² க³ச்ச²தி விஸ்ஸத்தோ² திட்ட²தி விஸ்ஸத்தோ² நிஸீத³தி விஸ்ஸத்தோ² ஸேய்யம் கப்பேதி.

வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா – ‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, ஆரஞ்ஞிகோ மிகோ³ அரஞ்ஞே பவனே சரமானோ விஸ்ஸத்தோ² க³ச்ச²தி விஸ்ஸத்தோ² திட்ட²தி விஸ்ஸத்தோ² நிஸீத³தி விஸ்ஸத்தோ² ஸேய்யம் கப்பேதி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அனாபாத²க³தோ, பி⁴க்க²வே, லுத்³த³ஸ்ஸ. ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ‘பி⁴க்கு² அந்த⁴மகாஸி மாரம், அபத³ம் [பரம் (க.) ம. நி. 1.271] வதி⁴த்வா மாரசக்கு²ம் அத³ஸ்ஸனம் க³தோ பாபிமதோ’.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம் சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வம் அவிதக்கம் அவிசாரம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²ம் து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ‘பி⁴க்கு² அந்த⁴மகாஸி மாரம், அபத³ம் வதி⁴த்வா மாரசக்கு²ம் அத³ஸ்ஸனம் க³தோ பாபிமதோ’.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பீதியா ச விராகா³ உபேக்க²கோ ச விஹரதி ஸதோ ச ஸம்பஜானோ ஸுக²ஞ்ச காயேன படிஸம்வேதே³தி, யம் தம் அரியா ஆசிக்க²ந்தி ‘உபேக்க²கோ ஸதிமா ஸுக²விஹாரீ’தி ததியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ‘பி⁴க்கு² அந்த⁴மகாஸி மாரம், அபத³ம் வதி⁴த்வா மாரசக்கு²ம் அத³ஸ்ஸனம் க³தோ பாபிமதோ’.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மா அது³க்க²மஸுக²ம் உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ‘பி⁴க்கு² அந்த⁴மகாஸி மாரம், அபத³ம் வதி⁴த்வா மாரசக்கு²ம் அத³ஸ்ஸனம் க³தோ பாபிமதோ’.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸப்³ப³ஸோ ரூபஸஞ்ஞானம் ஸமதிக்கமா படிக⁴ஸஞ்ஞானம் அத்த²ங்க³மா நானத்தஸஞ்ஞானம் அமனஸிகாரா ‘அனந்தோ ஆகாஸோ’தி ஆகாஸானஞ்சாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ‘பி⁴க்கு² அந்த⁴மகாஸி மாரம், அபத³ம் வதி⁴த்வா மாரசக்கு²ம் அத³ஸ்ஸனம் க³தோ பாபிமதோ’.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸப்³ப³ஸோ ஆகாஸானஞ்சாயதனம் ஸமதிக்கம்ம ‘அனந்தம் விஞ்ஞாண’ந்தி விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி…பே….

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, ஸப்³ப³ஸோ விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் ஸமதிக்கம்ம ‘நத்தி² கிஞ்சீ’தி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி…பே….

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, ஸப்³ப³ஸோ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸமதிக்கம்ம நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி…பே….

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, ஸப்³ப³ஸோ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் ஸமதிக்கம்ம ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி, பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ‘பி⁴க்கு² அந்த⁴மகாஸி மாரம், அபத³ம் வதி⁴த்வா மாரசக்கு²ம் அத³ஸ்ஸனம் க³தோ பாபிமதோ’, திண்ணோ லோகே விஸத்திகம். ஸோ விஸ்ஸத்தோ² க³ச்ச²தி விஸ்ஸத்தோ² திட்ட²தி விஸ்ஸத்தோ² நிஸீத³தி விஸ்ஸத்தோ² ஸேய்யம் கப்பேதி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அனாபாத²க³தோ, பி⁴க்க²வே, பாபிமதோ’’தி – மிகோ³ அரஞ்ஞம்ஹி யதா² அப³த்³தோ⁴, யேனிச்ச²கம் க³ச்ச²தி கோ³சராய.

விஞ்ஞூ நரோ ஸேரிதம் பேக்க²மானோதி. விஞ்ஞூதி பண்டி³தோ பஞ்ஞவா பு³த்³தி⁴மா ஞாணீ விபா⁴வீ மேதா⁴வீ. நரோதி ஸத்தோ மாணவோ போஸோ புக்³க³லோ ஜீவோ ஜாகு³ ஜந்து இந்த³கு³ மனுஜோ. ஸேரீதி த்³வே ஸேரீ – த⁴ம்மோபி ஸேரீ புக்³க³லோபி ஸேரீ. கதமோ த⁴ம்மோ ஸேரீ? சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ பஞ்சிந்த்³ரியானி பஞ்ச ப³லானி ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ – அயம் த⁴ம்மோ ஸேரீ. கதமோ புக்³க³லோ ஸேரீ? யோ இமினா ஸேரினா த⁴ம்மேன ஸமன்னாக³தோ, ஸோ வுச்சதி புக்³க³லோ ஸேரீ. விஞ்ஞூ நரோ ஸேரிதம் பேக்க²மானோதி விஞ்ஞூ நரோ ஸேரிதம் த⁴ம்மம் பேக்க²மானோ, த³க்க²மானோ ஓலோகயமானோ நிஜ்ஜா²யமானோ உபபரிக்க²மானோதி – விஞ்ஞூ நரோ ஸேரிதம் பேக்க²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ. தேனாஹ ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ –

‘‘மிகோ³ அரஞ்ஞம்ஹி யதா² அப³த்³தோ⁴, யேனிச்ச²கம் க³ச்ச²தி கோ³சராய;

விஞ்ஞூ நரோ ஸேரிதம் பேக்க²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ’’தி.

126. ஆமந்தனா ஹோதி ஸஹாயமஜ்ஜே²,வாஸே டா²னே க³மனே சாரிகாய;

அனபி⁴ஜ்ஜி²தம் ஸேரிதம் பேக்க²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

ஆமந்தனா ஹோதி ஸஹாயமஜ்ஜே², வாஸே டா²னே க³மனே சாரிகாயாதி ஸஹாயா வுச்சந்தி யேஹி ஸஹ ஆக³மனம் பா²ஸு க³மனம் பா²ஸு க³மனாக³மனம் பா²ஸு டா²னம் பா²ஸு நிஸஜ்ஜனம் பா²ஸு ஸயனம் பா²ஸு ஆலபனம் பா²ஸு ஸல்லபனம் பா²ஸு உல்லபனம் பா²ஸு ஸமுல்லபனம் பா²ஸு. ஆமந்தனா ஹோதி ஸஹாயமஜ்ஜே², வாஸே டா²னே க³மனே சாரிகாயாதி ஸஹாயமஜ்ஜே² வாஸேபி டா²னேபி க³மனேபி சாரிகாயபி அத்தத்த²மந்தனா பரத்த²மந்தனா உப⁴யத்த²மந்தனா தி³ட்ட²த⁴ம்மிகத்த²மந்தனா ஸம்பராயிகத்த²மந்தனா பரமத்த²மந்தனா [உப⁴யத்த²மந்தனா (க.)] தி – ஆமந்தனா ஹோதி ஸஹாயமஜ்ஜே², வாஸே டா²னே க³மனே சாரிகாய.

அனபி⁴ஜ்ஜி²தம் ஸேரிதம் பேக்க²மானோதி அனபி⁴ஜ்ஜி²தம் ஏதம் வத்து² பா³லானம் அஸப்புரிஸானம் தித்தி²யானம் தித்த²யஸாவகானம், யதி³த³ம் – ப⁴ண்டு³காஸாயவத்த²வஸனதா. அபி⁴ஜ்ஜி²தம் ஏதம் வத்து² பண்டி³தானம் ஸப்புரிஸானம் பு³த்³த⁴ஸாவகானம் பச்சேகபு³த்³தா⁴னம், யதி³த³ம் – ப⁴ண்டு³காஸாயவத்த²வஸனதா. ஸேரீதி த்³வே ஸேரீ – த⁴ம்மோபி ஸேரீ புக்³க³லோபி ஸேரீ. கதமோ த⁴ம்மோ ஸேரீ? சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா …பே… அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ – அயம் த⁴ம்மோ ஸேரீ. கதமோ புக்³க³லோ ஸேரீ? யோ இமினா ஸேரினா த⁴ம்மேன ஸமன்னாக³தோ, ஸோ வுச்சதி புக்³க³லோ ஸேரீ. அனபி⁴ஜ்ஜி²தம் ஸேரிதம் பேக்க²மானோதி ஸேரிதம் த⁴ம்மம் பேக்க²மானோ த³க்க²மானோ ஓலோகயமானோ நிஜ்ஜா²யமானோ உபபரிக்க²மானோதி – அனபி⁴ஜ்ஜி²தம் ஸேரிதம் பேக்க²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ. தேனாஹ ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ –

‘‘ஆமந்தனா ஹோதி ஸஹாயமஜ்ஜே², வாஸே டா²னே க³மனே சாரிகாய;

அனபி⁴ஜ்ஜி²தம் ஸேரிதம் பேக்க²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ’’தி.

127. கி²ட்³டா³ [கி²ட்டா (க.)] ரதீ ஹோதி ஸஹாயமஜ்ஜே²,புத்தேஸு ச விபுலம் ஹோதி பேமம்;

பியவிப்பயோக³ம் [விப்பயோக³ம்பி (க.)] விஜிகு³ச்ச²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

கி²ட்³டா³ ரதீ ஹோதி ஸஹாயமஜ்ஜே²தி. கி²ட்³டா³தி த்³வே கி²ட்³டா³ – காயிகா ச கி²ட்³டா³ வாசஸிகா ச கி²ட்³டா³. கதமா காயிகா கி²ட்³டா³? ஹத்தீ²ஹிபி கீளந்தி, அஸ்ஸேஹிபி கீளந்தி, ரதே²ஹிபி கீளந்தி, த⁴னூஹிபி கீளந்தி, த²ரூஹிபி கீளந்தி, அட்ட²பதே³ஹிபி கீளந்தி, த³ஸபதே³ஹிபி கீளந்தி, ஆகாஸேபி கீளந்தி, பரிஹாரபதே²பி கீளந்தி, ஸந்திகாயபி கீளந்தி, க²லிகாயபி கீளந்தி, க⁴டிகாயபி கீளந்தி, ஸலாகஹத்தே²னபி கீளந்தி, அக்கே²னபி கீளந்தி, பங்க³சீரேனபி கீளந்தி, வங்ககேனபி கீளந்தி, மோக்க²சிகாயபி கீளந்தி, சிங்கு³லகேனபி கீளந்தி, பத்தாள்ஹகேனபி கீளந்தி, ரத²கேனபி கீளந்தி, த⁴னுகேனபி கீளந்தி, அக்க²ரிகாயபி கீளந்தி, மனேஸிகாயபி கீளந்தி, யதா²வஜ்ஜேனபி கீளந்தி. அயம் காயிகா கி²ட்³டா³.

கதமா வாசஸிகா கி²ட்³டா³? முக²பே⁴ரிகம் முகா²லம்ப³ரம் முக²டி³ண்டி³மகம் [முக²தே³ண்டி³மகம் (ஸ்யா.), முக²தி³ந்தி³மகம் (க.)] முக²சலிமகம் முக²கேரகம் [முக²பே⁴ருகம் (ஸ்யா.)] முக²த³த்³த³ரிகம் நாடகம் லாஸம் கீ³தம் த³வகம்மம். அயம் வாசஸிகா கி²ட்³டா³.

ரதீதி அனுக்கண்டி²தாதி⁴வசனமேதம் ரதீதி. ஸஹாயா வுச்சந்தி யேஹி ஸஹ ஆக³மனம் பா²ஸு க³மனம் பா²ஸு க³மனாக³மனம் பா²ஸு டா²னம் பா²ஸு நிஸஜ்ஜனம் பா²ஸு ஸயனம் பா²ஸு ஆலபனம் பா²ஸு ஸல்லபனம் பா²ஸு உல்லபனம் பா²ஸு ஸமுல்லபனம் பா²ஸு. கி²ட்³டா³ ரதீ ஹோதி ஸஹாயமஜ்ஜே²தி கி²ட்³டா³ ச ரதி ச ஸஹாயமஜ்ஜே² ஹோதீதி – கி²ட்³டா³ ரதீ ஹோதி ஸஹாயமஜ்ஜே².

புத்தேஸு ச விபுலம் ஹோதி பேமந்தி. புத்தாதி சத்தாரோ புத்தா – அத்ரஜோ புத்தோ, கே²த்தஜோ புத்தோ, தி³ன்னகோ புத்தோ, அந்தேவாஸிகோ புத்தோ. புத்தேஸு ச விபுலம் ஹோதிம் பேமந்தி புத்தேஸு ச அதி⁴மத்தம் ஹோதி பேமந்தி – புத்தேஸு ச விபுலம் ஹோதி பேமம்.

பியவிப்பயோக³ம் விஜிகு³ச்ச²மானோதி த்³வே பியா – ஸத்தா வா ஸங்கா²ரா வா. கதமே ஸத்தா பியா? இத⁴ யஸ்ஸ தே ஹோந்தி அத்த²காமா ஹிதகாமா பா²ஸுகாமா யோக³க்கே²மகாமா மாதா வா பிதா வா பா⁴தா வா ப⁴கி³னீ வா புத்தோ வா தீ⁴தா வா மித்தா வா அமச்சா வா ஞாதீ வா ஸாலோஹிதா வா, இமே ஸத்தா பியா.

கதமே ஸங்கா²ரா பியா? மனாபிகா ரூபா மனாபிகா ஸத்³தா³ மனாபிகா க³ந்தா⁴ மனாபிகா ரஸா மனாபிகா போ²ட்ட²ப்³பா³, இமே ஸங்கா²ரா பியா. பியவிப்பயோக³ம் விஜிகு³ச்ச²மானோதி பியானம் விப்பயோக³ம் விஜிகு³ச்ச²மானோ அட்டியமானோ ஹராயமானோதி – பியவிப்பயோக³ம் விஜிகு³ச்ச²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ. தேனாஹ ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ –

‘‘கி²ட்³டா³ ரதீ ஹோதி ஸஹாயமஜ்ஜே², புத்தேஸு ச விபுலம் ஹோதி பேமம்;

பியவிப்பயோக³ம் விஜிகு³ச்ச²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ’’தி.

128. சாதுத்³தி³ஸோ அப்படிகோ⁴ ச ஹோதி,ஸந்துஸ்ஸமானோ இதரீதரேன;

பரிஸ்ஸயானம் ஸஹிதா அச²ம்பீ⁴, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

சாதுத்³தி³ஸோ அப்படிகோ⁴ ச ஹோதீதி. சாதுத்³தி³ஸோதி ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ மேத்தாஸஹக³தேன சேதஸா ஏகம் தி³ஸம் ப²ரித்வா விஹரதி, ததா² து³தியம், ததா² ததியம், ததா² சதுத்த²ம். இதி உத்³த⁴மதோ⁴ திரியம் ஸப்³ப³தி⁴ ஸப்³ப³த்ததாய ஸப்³பா³வந்தம் லோகம் மேத்தாஸஹக³தேன சேதஸா விபுலேன மஹக்³க³தேன அப்பமாணேன அவேரேன அப்³யாபஜ்ஜேன [அப்³யாபஜ்ஜே²ன (ஸ்யா.) பஸ்ஸ தீ³. நி. 3.308] ப²ரித்வா விஹரதி. கருணாஸஹக³தேன…பே… முதி³தாஸஹக³தேன…பே… உபேக்கா²ஸஹக³தேன சேதஸா ஏகம் தி³ஸம் ப²ரித்வா விஹரதி, ததா² து³தியம், ததா² ததியம்…பே… அப்³யாபஜ்ஜேன ப²ரித்வா விஹரதி. சாதுத்³தி³ஸோ அப்படிகோ⁴ ச ஹோதீதி மேத்தாய பா⁴விதத்தா யே புரத்தி²மாய தி³ஸாய ஸத்தா தே அப்படிகூலா [அப்படிகுலா (ப³ஹூஸு)] ஹோந்தி, யே த³க்கி²ணாய தி³ஸாய ஸத்தா தே அப்படிகூலா ஹோந்தி, யே பச்சி²மாய தி³ஸாய ஸத்தா தே அப்படிகூலா ஹோந்தி, யே உத்தராய தி³ஸாய ஸத்தா தே அப்படிகூலா ஹோந்தி, யே புரத்தி²மாய அனுதி³ஸாய ஸத்தா தே அப்படிகூலா ஹோந்தி, யே த³க்கி²ணாய அனுதி³ஸாய ஸத்தா தே அப்படிகூலா ஹோந்தி, யே பச்சி²மாய அனுதி³ஸாய ஸத்தா தே அப்படிகூலா ஹோந்தி, யே உத்தராய அனுதி³ஸாய ஸத்தா தே அப்படிகூலா ஹோந்தி, யே ஹேட்டி²மாய தி³ஸாய ஸத்தா தே அப்படிகூலா ஹோந்தி, யே உபரிமாய தி³ஸாய ஸத்தா தே அப்படிகூலா ஹோந்தி, யே தி³ஸாஸு விதி³ஸாஸு ஸத்தா தே அப்படிகூலா ஹோந்தி; கருணாய பா⁴விதத்தா முதி³தாய பா⁴விதத்தா உபேக்கா²ய பா⁴விதத்தா யே புரத்தி²மாய தி³ஸாய ஸத்தா தே அப்படிகூலா ஹோந்தி…பே… யே தி³ஸாஸு விதி³ஸாஸு ஸத்தா தே அப்படிகூலா ஹோந்தீதி – சாதுத்³தி³ஸோ அப்படிகோ⁴ ச ஹோதி.

ஸந்துஸ்ஸமானோ இதரீதரேனாதி ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ ஸந்துட்டோ² ஹோதி இதரீதரேன சீவரேன, இதரீதரசீவரஸந்துட்டி²யா ச வண்ணவாதீ³, ந ச சீவரஹேது அனேஸனம் அப்பதிரூபம் [அப்படிரூபம் (ஸ்யா.)] ஆபஜ்ஜதி. அலத்³தா⁴ ச சீவரம் ந பரிதஸ்ஸதி, லத்³தா⁴ ச சீவரம் அக³தி⁴தோ அமுச்சி²தோ அனஜ்ஜா²பஸன்னோ [அனஜ்ஜோ²பன்னோ (ஸ்யா.)] ஆதீ³னவத³ஸ்ஸாவீ நிஸ்ஸரணபஞ்ஞோ பரிபு⁴ஞ்ஜதி. தாய ச பன இதரீதரசீவரஸந்துட்டி²யா நேவத்தானுக்கம்ஸேதி ந பரம் வம்பே⁴தி. யோ ஹி தத்த² த³க்கோ² அனலஸோ ஸம்பஜானோ பதிஸ்ஸதோ, அயம் வுச்சதி பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ போராணே அக்³க³ஞ்ஞே அரியவம்ஸே டி²தோ. ஸந்துட்டோ² ஹோதி இதரீதரேன பிண்ட³பாதேன…பே…

ஸந்துட்டோ² ஹோதி இதரீதரேன ஸேனாஸனேன…பே… ஸந்துட்டோ² ஹோதி இதரீதரேன கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரேன, இதரீதரகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரஸந்துட்டி²யா ச வண்ணவாதீ³, ந ச கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரஹேது அனேஸனம் அப்பதிரூபம் ஆபஜ்ஜதி. அலத்³தா⁴ ச கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரானம் ந பரிதஸ்ஸதி. லத்³தா⁴ ச கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரம் அக³தி⁴தோ அமுச்சி²தோ அனஜ்ஜா²பன்னோ ஆதீ³னவத³ஸ்ஸாவீ நிஸ்ஸரணபஞ்ஞோ பரிபு⁴ஞ்ஜதி. தாய ச இதரீதரகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரஸந்துட்டி²யா நேவத்தானுக்கம்ஸேதி ந பரம் வம்பே⁴தி. யோ ஹி தத்த² த³க்கோ² அனலஸோ ஸம்பஜானோ பதிஸ்ஸதோ, அயம் வுச்சதி பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ போராணே அக்³க³ஞ்ஞே அரியவம்ஸே டி²தோதி – ஸந்துஸ்ஸமானோ இதரீதரேன.

பரிஸ்ஸயானம் ஸஹிதா அச²ம்பீ⁴தி. பரிஸ்ஸயாதி த்³வே பரிஸ்ஸயா – பாகடபரிஸ்ஸயா ச படிச்ச²ன்னபரிஸ்ஸயா ச. கதமே பாகடபரிஸ்ஸயா? ஸீஹா ப்³யக்³கா⁴ தீ³பீ அச்சா² தரச்சா² கோகா மஹிம்ஸா [கோ³மஹிஸா (ஸ்யா.) மஹானி. 5] ஹத்தீ² அஹீ விச்சி²கா ஸதபதீ³, சோரா வா அஸ்ஸு மானவா வா கதகம்மா வா அகதகம்மா வா, சக்கு²ரோகோ³ ஸோதரோகோ³ கா⁴னரோகோ³ ஜிவ்ஹாரோகோ³ காயரோகோ³ ஸீஸரோகோ³ கண்ணரோகோ³ முக²ரோகோ³ த³ந்தரோகோ³ காஸோ ஸாஸோ பினாஸோ டா³ஹோ ஜரோ குச்சி²ரோகோ³ முச்சா² பக்க²ந்தி³கா ஸூலா விஸூசிகா குட்ட²ம் க³ண்டோ³ கிலாஸோ ஸோஸோ அபமாரோ த³த்³து³ கண்டு³ கச்சு² ரக²ஸா விதச்சி²கா லோஹிதபித்தம் மது⁴மேஹோ அம்ஸா பிளகா ப⁴க³ந்த³லா, பித்தஸமுட்டா²னா ஆபா³தா⁴ ஸேம்ஹஸமுட்டா²னா ஆபா³தா⁴ வாதஸமுட்டா²னா ஆபா³தா⁴ ஸன்னிபாதிகா ஆபா³தா⁴ உதுபரிணாமஜா ஆபா³தா⁴ விஸமபரிஹாரஜா ஆபா³தா⁴ ஓபக்கமிகா ஆபா³தா⁴ கம்மவிபாகஜா ஆபா³தா⁴, ஸீதம் உண்ஹம் ஜிக⁴ச்சா² பிபாஸா உச்சாரோ பஸ்ஸாவோ ட³ம்ஸமகஸவாதாதபஸரீஸபஸம்ப²ஸ்ஸா இதி வா. இமே வுச்சந்தி பாகடபரிஸ்ஸயா.

கதமே படிச்ச²ன்னபரிஸ்ஸயா? காயது³ச்சரிதம் வசீது³ச்சரிதம் மனோது³ச்சரிதம் காமச்ச²ந்த³னீவரணம் ப்³யாபாத³னீவரணம் தி²னமித்³த⁴னீவரணம் உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சனீவரணம் விசிகிச்சா²னீவரணம் ராகோ³ தோ³ஸோ மோஹோ கோதோ⁴ உபனாஹோ மக்கோ² பளாஸோ இஸ்ஸா மச்ச²ரியம் மாயா ஸாடே²ய்யம் த²ம்போ⁴ ஸாரம்போ⁴ மானோ அதிமானோ மதோ³ பமாதோ³, ஸப்³பே³ கிலேஸா ஸப்³பே³ து³ச்சரிதா ஸப்³பே³ த³ரதா² ஸப்³பே³ பரிளாஹா ஸப்³பே³ ஸந்தாபா ஸப்³பா³குஸலாபி⁴ஸங்கா²ரா. இமே வுச்சந்தி படிச்ச²ன்னபரிஸ்ஸயா.

பரிஸ்ஸயாதி கேனட்டே²ன பரிஸ்ஸயா? பரிஸஹந்தீதி பரிஸ்ஸயா, பரிஹானாய ஸம்வத்தந்தீதி பரிஸ்ஸயா, தத்ராஸயாதி பரிஸ்ஸயா. கத²ம் பரிஸஹந்தீதி பரிஸ்ஸயா? தே பரிஸ்ஸயா தம் புக்³க³லம் ஸஹந்தி பரிஸஹந்தி அபி⁴ப⁴வந்தி அஜ்ஜோ²த்த²ரந்தி பரியாதி³யந்தி மத்³த³ந்தி. ஏவம் பரிஸஹந்தீதி – பரிஸ்ஸயா.

கத²ம் பரிஹானாய ஸம்வத்தந்தீதி பரிஸ்ஸயா? தே பரிஸ்ஸயா குஸலானம் த⁴ம்மானம் அந்தராயாய பரிஹானாய ஸம்வத்தந்தி. கதமேஸம் குஸலானம் த⁴ம்மானம்? ஸம்மாபடிபதா³ய அனுலோமபடிபதா³ய அபச்சனீகபடிபதா³ய அன்வத்த²படிபதா³ய த⁴ம்மானுத⁴ம்மபடிபதா³ய ஸீலேஸு பரிபூரகாரிதாய இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரதாய போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞுதாய ஜாக³ரியானுயோக³ஸ்ஸ ஸதிஸம்பஜஞ்ஞஸ்ஸ சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம் பா⁴வனானுயோக³ஸ்ஸ, சதுன்னம் ஸம்மப்பதா⁴னானம்… சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம்… பஞ்சன்னம் இந்த்³ரியானம்… பஞ்சன்னம் ப³லானம்… ஸத்தன்னம் போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம்… அரியஸ்ஸ அட்ட²ங்கி³கஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ பா⁴வனானுயோக³ஸ்ஸ – இமேஸம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் அந்தராயாய பரிஹானாய ஸம்வத்தந்தி. ஏவம் பரிஹானாய ஸம்வத்தந்தீதி – பரிஸ்ஸயா.

கத²ம் தத்ராஸயாதி பரிஸ்ஸயா? தத்தே²தே [தத்ர தே (க.)] பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா உப்பஜ்ஜந்தி அத்தபா⁴வஸன்னிஸ்ஸயா. யதா² பி³லே பி³லாஸயா பாணா ஸயந்தி, த³கே த³காஸயா [உத³கே உத³காஸயா (ஸ்யா.)] பாணா ஸயந்தி, வனே வனாஸயா பாணா ஸயந்தி, ருக்கே² ருக்கா²ஸயா பாணா ஸயந்தி; ஏவமேவ தத்தே²தே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா உப்பஜ்ஜந்தி அத்தபா⁴வஸன்னிஸ்ஸயாதி. ஏவம்பி தத்ராஸயாதி – பரிஸ்ஸயா.

வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா – ‘‘ஸாந்தேவாஸிகோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸாசரியகோ து³க்க²ம் ந பா²ஸு விஹரதி. கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸாந்தேவாஸிகோ ஸாசரியகோ து³க்க²ம் ந பா²ஸு விஹரதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா உப்பஜ்ஜந்தி யே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா, ஸரஸங்கப்பா ஸம்ஞ்ஞோஜனீயா [ஸஞ்ஞோஜனிகா (க.)], த்யஸ்ஸ அந்தோ வஸந்தி அன்வாஸ்ஸவந்தி பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மாதி. தஸ்மா ஸாந்தேவாஸிகோ வுச்சதி. தேன ஸமுதா³சரேன ஸமுதா³சரந்தி நம் பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மாதி. தஸ்மா ஸாசரியகோதி வுச்சதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா…பே… கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் கா⁴யித்வா…பே… ஜிவ்ஹாய ரஸம் ஸாயித்வா…பே… காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் பு²ஸித்வா…பே… மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய உப்பஜ்ஜந்தி யே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸரஸங்கப்பா ஸம்யோஜனீயா, த்யஸ்ஸ அந்தோ வஸந்தி அன்வாஸ்ஸவந்தி பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மாதி. தஸ்மா ஸாந்தேவாஸிகோதி வுச்சதி. தேன ஸமுதா³சரேன ஸமுதா³சரந்தி நம் பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மாதி. தஸ்மா ஸாசரியகோதி வுச்சதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸாந்தேவாஸிகோ ஸாசரியகோ து³க்க²ம் ந பா²ஸு விஹரதீ’’தி. ஏவம்பி, தத்ராஸயாதி – பரிஸ்ஸயா.

வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா – ‘‘தயோமே, பி⁴க்க²வே, அந்தராமலா அந்தராஅமித்தா அந்தராஸபத்தா அந்தராவத⁴கா அந்தராபச்சத்தி²கா. கதமே தயோ? லோபோ⁴, பி⁴க்க²வே, அந்தராமலோ [அந்தராமலம் (ஸ்யா. க.) பஸ்ஸ இதிவு. 88] அந்தராஅமித்தோ அந்தராஸபத்தோ அந்தராவத⁴கோ அந்தராபச்சத்தி²கோ, தோ³ஸோ, பி⁴க்க²வே…பே… மோஹோ, பி⁴க்க²வே, அந்தராமலோ அந்தராஅமித்தோ அந்தராஸபத்தோ அந்தராவத⁴கோ அந்தராபச்சத்தி²கோ. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ அந்தராமலா அந்தராஅமித்தா அந்தராஸபத்தா அந்தராவத⁴கா அந்தராபச்சத்தி²கா’’தி.

அனத்த²ஜனனோ லோபோ⁴, லோபோ⁴ சித்தப்பகோபனோ;

ப⁴யமந்தரதோ ஜாதம், தம் ஜனோ நாவபு³ஜ்ஜ²தி.

லுத்³தோ⁴ அத்த²ம் ந ஜானாதி, லுத்³தோ⁴ த⁴ம்மம் ந பஸ்ஸதி;

அந்த⁴தமம் ததா³ ஹோதி, யம் லோபோ⁴ ஸஹதே நரம்.

அனத்த²ஜனனோ தோ³ஸோ, தோ³ஸோ சித்தப்பகோபனோ;

ப⁴யமந்தரதோ ஜாதம், தம் ஜனோ நாவபு³ஜ்ஜ²தி.

து³ட்டோ² அத்த²ம் ந ஜானாதி, து³ட்டோ² த⁴ம்மம் ந பஸ்ஸதி;

அந்த⁴தமம் ததா³ ஹோதி, யம் தோ³ஸோ ஸஹதே நரம்.

அனத்த²ஜனனோ மோஹோ, மோஹோ சித்தப்பகோபனோ;

ப⁴யமந்தரதோ ஜாதம், தம் ஜனோ நாவபு³ஜ்ஜ²தி.

மூள்ஹோ அத்த²ம் ந ஜானாதி, மூள்ஹோ த⁴ம்மம் ந பஸ்ஸதி;