14. போஸாலமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸோ

81. யோ அதீதம் ஆதி³ஸதி, [இச்சாயஸ்மா போஸாலோ]

அனேஜோ சி²ன்னஸம்ஸயோ;

பாரகு³ம் [பாரகூ³ (ஸ்யா. க.)] ஸப்³ப³த⁴ம்மானம், அத்தி² பஞ்ஹேன ஆக³மம்.

யோ அதீதம் ஆதி³ஸதீதி. யோதி யோ ஸோ ப⁴க³வா ஸயம்பூ⁴. அனாசரியகோ புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு ஸாமம் ஸச்சானி அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி², தத்த² ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பத்தோ, ப³லேஸு ச வஸீபா⁴வம். அதீதம் ஆதி³ஸதீதி ப⁴க³வா அத்தனோ ச பரேஸஞ்ச அதீதம்பி ஆதி³ஸதி, அனாக³தம்பி ஆதி³ஸதி, பச்சுப்பன்னம்பி ஆதி³ஸதி.

கத²ம் ப⁴க³வா அத்தனோ அதீதம் ஆதி³ஸதி? ப⁴க³வா அத்தனோ அதீதம் ஏகம்பி ஜாதிம் ஆதி³ஸதி, த்³வேபி ஜாதியோ ஆதி³ஸதி, திஸ்ஸோபி ஜாதியோ ஆதி³ஸதி, சதஸ்ஸோபி ஜாதியோ ஆதி³ஸதி, பஞ்சபி ஜாதியோ ஆதி³ஸதி, த³ஸபி ஜாதியோ ஆதி³ஸதி, வீஸம்பி ஜாதியோ ஆதி³ஸதி, திம்ஸம்பி ஜாதியோ ஆதி³ஸதி, சத்தாலீஸம்பி ஜாதியோ ஆதி³ஸதி, பஞ்ஞாஸம்பி ஜாதியோ ஆதி³ஸதி, ஜாதிஸதம்பி…பே… ஜாதிஸஹஸ்ஸம்பி… ஜாதிஸதஸஹஸ்ஸம்பி… அனேகேபி ஸம்வட்டகப்பே… அனேகேபி விவட்டகப்பே… அனேகேபி ஸம்வட்டவிவட்டகப்பே ஆதி³ஸதி – ‘‘அமுத்ராஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ அமுத்ர உத³பாதி³ம்; தத்ராபாஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ இதூ⁴பபன்னோ’’தி. இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் ஆதி³ஸதி. ஏவம் ப⁴க³வா அத்தனோ அதீதம் ஆதி³ஸதி.

கத²ம் ப⁴க³வா பரேஸம் அதீதம் ஆதி³ஸதி? ப⁴க³வா பரேஸம் அதீதம் ஏகம்பி ஜாதிம் ஆதி³ஸதி, த்³வேபி ஜாதியோ ஆதி³ஸதி…பே… அனேகேபி ஸம்வட்டவிவட்டகப்பே ஆதி³ஸதி – ‘‘அமுத்ராஸி ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ அமுத்ர உத³பாதி³; தத்ராபாஸி ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ இதூ⁴பபன்னோ’’தி. இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் ஆதி³ஸதி. ஏவம் ப⁴க³வா பரேஸம் அதீதம் ஆதி³ஸதி.

ப⁴க³வா பஞ்ச ஜாதகஸதானி பா⁴ஸந்தோ அத்தனோ ச பரேஸஞ்ச அதீதம் ஆதி³ஸதி, மஹாபதா³னியஸுத்தந்தம் [மஹாத⁴னியஸுத்தம் (ஸ்யா.)] பா⁴ஸந்தோ அத்தனோ ச பரேஸஞ்ச அதீதம் ஆதி³ஸதி, மஹாஸுத³ஸ்ஸனியஸுத்தந்தம் பா⁴ஸந்தோ அத்தனோ ச பரேஸஞ்ச அதீதம் ஆதி³ஸதி, மஹாகோ³விந்தி³யஸுத்தந்தம் பா⁴ஸந்தோ அத்தனோ ச பரேஸஞ்ச அதீதம் ஆதி³ஸதி, மக⁴தே³வியஸுத்தந்தம் பா⁴ஸந்தோ அத்தனோ ச பரேஸஞ்ச அதீதம் ஆதி³ஸதி.

வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா – ‘‘அதீதம் கோ², சுந்த³, அத்³தா⁴னம் ஆரப்³ப⁴ ததா²க³தஸ்ஸ ஸதானுஸாரிஞாணம் [ஸதானுஸ்ஸரியஞாணம் (க.) பஸ்ஸ தீ³. நி. 3.187] ஹோதி. ஸோ யாவதகம் ஆகங்க²தி தாவதகம் அனுஸ்ஸரதி. அனாக³தஞ்ச கோ², சுந்த³…பே… பச்சுப்பன்னஞ்ச கோ², சுந்த³, அத்³தா⁴னம் ஆரப்³ப⁴ ததா²க³தஸ்ஸ போ³தி⁴ஜம் ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி – ‘அயமந்திமா ஜாதி, நத்தி²தா³னி புனப்³ப⁴வோ’’’தி.

இந்த்³ரியபரோபரியத்தஞாணம் [இந்த்³ரியபரோபரியத்திஞாணம் (க.) அட்ட²கதா² ஓலோகேதப்³பா³] ததா²க³தஸ்ஸ ததா²க³தப³லம், ஸத்தானம் ஆஸயானுஸயஞாணம் ததா²க³தஸ்ஸ ததா²க³தப³லம், யமகபாடிஹீரே ஞாணம் [யமகபாடிஹிரியஞாணம் (ஸ்யா.)] ததா²க³தஸ்ஸ ததா²க³தப³லம், மஹாகருணாஸமாபத்தியா ஞாணம் ததா²க³தஸ்ஸ ததா²க³தப³லம், ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணம் ததா²க³தஸ்ஸ ததா²க³தப³லம், அனாவரணஞாணம் ததா²க³தஸ்ஸ ததா²க³தப³லம், ஸப்³ப³த்த² அஸங்க³மப்படிஹதமனாவரணஞாணம் ததா²க³தஸ்ஸ ததா²க³தப³லம். ஏவம் ப⁴க³வா அத்தனோ ச பரேஸஞ்ச அதீதம்பி ஆதி³ஸதி அனாக³தம்பி ஆதி³ஸதி பச்சுப்பன்னம்பி ஆதி³ஸதி ஆசிக்க²தி தே³ஸேதி பஞ்ஞபேதி பட்ட²பேதி விவரதி விப⁴ஜதி உத்தானீகரோதி பகாஸேதீதி – யோ அதீதம் ஆதி³ஸதி.

இச்சாயஸ்மா போஸாலோதி. இச்சாதி பத³ஸந்தி⁴…பே… ஆயஸ்மாதி பியவசனம்…பே… போஸாலோதி தஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ நாமம்…பே… அபி⁴லாபோதி – இச்சாயஸ்மா போஸாலோ.

அனேஜோ சி²ன்னஸம்ஸயோதி ஏஜா வுச்சதி தண்ஹா. யோ ராகோ³ ஸாராகோ³…பே… அபி⁴ஜ்ஜா² லோபோ⁴ அகுஸலமூலம். ஸா ஏஜா தண்ஹா பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ பஹீனா உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா. தஸ்மா பு³த்³தோ⁴ அனேஜோ. ஏஜாய பஹீனத்தா அனேஜோ. ப⁴க³வா லாபே⁴பி ந இஞ்ஜதி…பே… து³க்கே²பி ந இஞ்ஜதி ந சலதி ந வேத⁴தி நப்பவேத⁴தி ந ஸம்பவேத⁴தீதி அனேஜோ. சி²ன்னஸம்ஸயோதி ஸம்ஸயோ வுச்சதி விசிகிச்சா². து³க்கே² கங்கா²…பே… ச²ம்பி⁴தத்தம் சித்தஸ்ஸ மனோவிலேகோ². ஸோ ஸம்ஸயோ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ பஹீனோ சி²ன்னோ உச்சி²ன்னோ ஸமுச்சி²ன்னோ வூபஸந்தோ படினிஸ்ஸக்³கோ³ படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴ அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகோ ஞாணக்³கி³னா த³ட்³டோ⁴. தஸ்மா பு³த்³தோ⁴ சி²ன்னஸம்ஸயோதி – அனேஜோ சி²ன்னஸம்ஸயோ.

பாரகு³ம் ஸப்³ப³த⁴ம்மானந்தி ப⁴க³வா ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் அபி⁴ஞ்ஞாபாரகூ³ பரிஞ்ஞாபாரகூ³ பஹானபாரகூ³ பா⁴வனாபாரகூ³ ஸச்சி²கிரியாபாரகூ³ ஸமாபத்திபாரகூ³ அபி⁴ஞ்ஞாபாரகூ³ ஸப்³ப³த⁴ம்மானம்…பே… ஜாதிமரணஸம்ஸாரோ நத்தி² தஸ்ஸ புனப்³ப⁴வோதி – பாரகூ³ ஸப்³ப³த⁴ம்மானம்.

அத்தி² பஞ்ஹேன ஆக³மந்தி பஞ்ஹேன அத்தி²கோ ஆக³தோம்ஹி…பே… ‘‘வஹஸ்ஸேதம் பா⁴ர’’ந்தி – அத்தி² பஞ்ஹேன ஆக³மம். தேனாஹ ஸோ ப்³ராஹ்மணோ –

‘‘யோ அதீதம் ஆதி³ஸதி, [இச்சாயஸ்மா போஸாலோ]

அனேஜோ சி²ன்னஸம்ஸயோ;

பாரகு³ம் ஸப்³ப³த⁴ம்மானம், அத்தி² பஞ்ஹேன ஆக³ம’’ந்தி.

82. விபூ⁴தரூபஸஞ்ஞிஸ்ஸ, ஸப்³ப³காயப்பஹாயினோ;

அஜ்ஜ²த்தஞ்ச ப³ஹித்³தா⁴ ச, நத்தி² கிஞ்சீதி பஸ்ஸதோ;

ஞாணம் ஸக்கானுபுச்சா²மி, கத²ம் நேய்யோ ததா²விதோ⁴.

விபூ⁴தரூபஸஞ்ஞிஸ்ஸாதி கதமா ரூபஸஞ்ஞா? ரூபாவசரஸமாபத்திம் ஸமாபன்னஸ்ஸ வா உபபன்னஸ்ஸ வா தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரிஸ்ஸ வா ஸஞ்ஞா ஸஞ்ஜானனா ஸஞ்ஜானிதத்தம் – அயம் ரூபஸஞ்ஞா. விபூ⁴தரூபஸஞ்ஞிஸ்ஸாதி சதஸ்ஸோ அரூபஸமாபத்தியோ படிலத்³த⁴ஸ்ஸ [லாபி⁴ஸ்ஸ (ஸ்யா.)] ரூபஸஞ்ஞா விபூ⁴தா ஹோந்தி விக³தா அதிக்கந்தா ஸமதிக்கந்தா வீதிவத்தாதி – விபூ⁴தரூபஸஞ்ஞிஸ்ஸ.

ஸப்³ப³காயப்பஹாயினோதி ஸப்³போ³ தஸ்ஸ படிஸந்தி⁴கோ ரூபகாயோ பஹீனோ, தத³ங்க³ஸமதிக்கமா விக்க²ம்ப⁴னப்பஹானேன பஹீனோ தஸ்ஸ ரூபகாயோதி – ஸப்³ப³காயப்பஹாயினோ.

அஜ்ஜ²த்தஞ்ச ப³ஹித்³தா⁴ ச, நத்தி² கிஞ்சீதி பஸ்ஸதோதி. நத்தி² கிஞ்சீதி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸமாபத்தி. கிம்காரணா? நத்தி² கிஞ்சீதி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸமாபத்தி. யம் விஞ்ஞாணஞ்சாயதனஸமாபத்திம் ஸதோ ஸமாபஜ்ஜித்வா ததோ வுட்ட²ஹித்வா தஞ்ஞேவ விஞ்ஞாணம் அபா⁴வேதி, விபா⁴வேதி, அந்தரதா⁴பேதி, ‘‘நத்தி² கிஞ்சீ’’தி பஸ்ஸதி – தம்காரணா நத்தி² கிஞ்சீதி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸமாபத்தீதி – அஜ்ஜ²த்தஞ்ச ப³ஹித்³தா⁴ ச நத்தி² கிஞ்சீதி பஸ்ஸதோ.

ஞாணம் ஸக்கானுபுச்சா²மீதி. ஸக்காதி – ஸக்கோ. ப⁴க³வா ஸக்யகுலா பப்³ப³ஜிதோதிபி ஸக்கோ …பே… பஹீனப⁴யபே⁴ரவோ விக³தலோமஹம்ஸோதிபி ஸக்கோ. ஞாணம் ஸக்கானுபுச்சா²மீதி தஸ்ஸ ஞாணம் புச்சா²மி, பஞ்ஞம் புச்சா²மி, ஸம்பு³த்³த⁴ம் புச்சா²மி. ‘‘கீதி³ஸம் கிம்ஸண்டி²தம் கிம்பகாரம் கிம்படிபா⁴க³ம் ஞாணம் இச்சி²தப்³ப³’’ந்தி – ஞாணம் ஸக்கானுபுச்சா²மி.

கத²ம் நேய்யோ ததா²விதோ⁴தி கத²ம் ஸோ நேதப்³போ³ வினேதப்³போ³ அனுனேதப்³போ³ பஞ்ஞபேதப்³போ³ நிஜ்ஜா²பேதப்³போ³ பேக்கே²தப்³போ³ பஸாதே³தப்³போ³? கத²ம் தேன [கத²மஸ்ஸ (ஸ்யா.)] உத்தரி ஞாணம் உப்பாதே³தப்³ப³ம்? ததா²விதோ⁴தி ததா²விதோ⁴ தாதி³ஸோ தஸ்ஸண்டி²தோ தப்பகாரோ தப்படிபா⁴கோ³ யோ ஸோ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸமாபத்திலாபீ⁴தி – கத²ம் நேய்யோ ததா²விதோ⁴. தேனாஹ ஸோ ப்³ராஹ்மணோ –

‘‘விபூ⁴தரூபஸஞ்ஞிஸ்ஸ, ஸப்³ப³காயப்பஹாயினோ;

அஜ்ஜ²த்தஞ்ச ப³ஹித்³தா⁴ ச, நத்தி² கிஞ்சீதி பஸ்ஸதோ;

ஞாணம் ஸக்கானுபுச்சா²மி, கத²ம் நேய்யோ ததா²விதோ⁴’’தி.

83. விஞ்ஞாணட்டி²தியோ ஸப்³பா³, [போஸாலாதி ப⁴க³வா]

அபி⁴ஜானம் ததா²க³தோ;

திட்ட²ந்தமேனம் ஜானாதி, தி⁴முத்தம் தப்பராயணம்;

விஞ்ஞாணட்டி²தியோ ஸப்³பா³தி ப⁴க³வா அபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன சதஸ்ஸோ விஞ்ஞாணட்டி²தியோ ஜானாதி, படிஸந்தி⁴வஸேன ஸத்த விஞ்ஞாணட்டி²தியோ ஜானாதி. கத²ம் ப⁴க³வா அபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன சதஸ்ஸோ விஞ்ஞாணட்டி²தியோ ஜானாதி? வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா – ‘‘ரூபுபயம் [ரூபூபாயம் (ஸ்யா. க.) பஸ்ஸ ஸம். நி. 3.53] வா, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம் திட்ட²மானம் திட்டே²ய்ய [திட்ட²தி (ஸ்யா. க.)], ரூபாரம்மணம் ரூபப்பதிட்ட²ம் நந்தூ³பஸேசனம் வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜேய்ய. வேத³னுபயம் வா, பி⁴க்க²வே…பே… ஸஞ்ஞுபயம் வா, பி⁴க்க²வே…பே… ஸங்கா²ருபயம் வா, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம் திட்ட²மானம் திட்டே²ய்ய, ஸங்கா²ராரம்மணம் ஸங்கா²ரப்பதிட்ட²ம் நந்தூ³பஸேசனம் வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜேய்யா’’தி. ஏவம் ப⁴க³வா அபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன சதஸ்ஸோ விஞ்ஞாணட்டி²தியோ ஜானாதி.

கத²ம் ப⁴க³வா படிஸந்தி⁴வஸேன ஸத்த விஞ்ஞாணட்டி²தியோ ஜானாதி? வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா – ‘‘ஸந்தி, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா நானத்தகாயா நானத்தஸஞ்ஞினோ – ஸேய்யதா²பி மனுஸ்ஸா ஏகச்சே ச தே³வா ஏகச்சே ச வினிபாதிகா. அயம் பட²மா விஞ்ஞாணட்டி²தி.

‘‘ஸந்தி, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா நானத்தகாயா ஏகத்தஸஞ்ஞினோ, ஸேய்யதா²பி தே³வா ப்³ரஹ்மகாயிகா பட²மாபி⁴னிப்³ப³த்தா. அயம் து³தியா விஞ்ஞாணட்டி²தி.

‘‘ஸந்தி, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா ஏகத்தகாயா நானத்தஸஞ்ஞினோ, ஸேய்யதா²பி தே³வா ஆப⁴ஸ்ஸரா. அயம் ததியா விஞ்ஞாணட்டி²தி.

‘‘ஸந்தி, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா ஏகத்தகாயா ஏகத்தஸஞ்ஞினோ, ஸேய்யதா²பி தே³வா ஸுப⁴கிண்ஹா. அயம் சதுத்தீ² [சதுத்தா² (ஸ்யா.) பஸ்ஸ அ. நி. 7.44] விஞ்ஞாணட்டி²தி.

‘‘ஸந்தி, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா ஸப்³ப³ஸோ ரூபஸஞ்ஞானம் ஸமதிக்கமா படிக⁴ஸஞ்ஞானம் அத்த²ங்க³மா நானத்தஸஞ்ஞானம் அமனஸிகாரா, அனந்தோ ஆகாஸோதி ஆகாஸானஞ்சாயதனூபகா³. அயம் பஞ்சமீ [பஞ்சமா (ஸ்யா.)] விஞ்ஞாணட்டி²தி.

‘‘ஸந்தி, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா ஸப்³ப³ஸோ ஆகாஸானஞ்சாயதனம் ஸமதிக்கம்ம, அனந்தம் விஞ்ஞாணந்தி விஞ்ஞாணஞ்சாயதனூபகா³. அயம் ச²ட்டீ² [ச²ட்டோ² (ஸ்யா.)] விஞ்ஞாணட்டி²தி.

‘‘ஸந்தி, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா ஸப்³ப³ஸோ விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் ஸமதிக்கம்ம, நத்தி² கிஞ்சீதி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனூபகா³. அயம் ஸத்தமீ [ஸத்தமா (ஸ்யா.)] விஞ்ஞாணட்டி²தி’’. ஏவம் ப⁴க³வா படிஸந்தி⁴வஸேன ஸத்த விஞ்ஞாணட்டி²தியோ ஜானாதீதி – விஞ்ஞாணட்டி²தியோ ஸப்³பா³.

போஸாலாதி ப⁴க³வாதி. போஸாலாதி ப⁴க³வா தம் ப்³ராஹ்மணம் நாமேன ஆலபதி. ப⁴க³வாதி கா³ரவாதி⁴வசனமேதம்…பே… ஸச்சி²கா பஞ்ஞத்தி, யதி³த³ம் ப⁴க³வாதி – போஸாலாதி ப⁴க³வா.

அபி⁴ஜானம் ததா²க³தோதி. அபி⁴ஜானந்தி அபி⁴ஜானந்தோ விஜானந்தோ படிவிஜானந்தோ படிவிஜ்ஜ²ந்தோ ததா²க³தோ. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா – ‘‘அதீதம் சேபி கோ², சுந்த³, ஹோதி அபூ⁴தம் அதச்ச²ம் அனத்த²ஸஞ்ஹிதம், ந தம் ததா²க³தோ ப்³யாகரோதி. அதீதம் சேபி, சுந்த³, ஹோதி பூ⁴தம் தச்ச²ம் அனத்த²ஸஞ்ஹிதம், தம்பி ததா²க³தோ ந ப்³யாகரோதி. அதீதம் சேபி கோ², சுந்த³, ஹோதி பூ⁴தம் தச்ச²ம் அத்த²ஸஞ்ஹிதம், தத்ர காலஞ்ஞூ ததா²க³தோ ஹோதி தஸ்ஸேவ பஞ்ஹஸ்ஸ வேய்யாகரணாய. அனாக³தம் சேபி, சுந்த³, ஹோதி…பே… பச்சுப்பன்னம் சேபி, சுந்த³, ஹோதி அபூ⁴தம் அதச்ச²ம் அனத்த²ஸஞ்ஹிதம், ந தம் ததா²க³தோ ப்³யாகரோதி. பச்சுப்பன்னம் சேபி, சுந்த³, ஹோதி பூ⁴தம் தச்ச²ம் அனத்த²ஸஞ்ஹிதம், தம்பி ததா²க³தோ ந ப்³யாகரோதி. பச்சுப்பன்னம் சேபி, சுந்த³, ஹோதி பூ⁴தம் தச்ச²ம் அத்த²ஸஞ்ஹிதம், தத்ர காலஞ்ஞூ ததா²க³தோ ஹோதி தஸ்ஸ பஞ்ஹஸ்ஸ வேய்யாகரணாய. இதி கோ², சுந்த³, அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னேஸு த⁴ம்மேஸு ததா²க³தோ காலவாதீ³ பூ⁴தவாதீ³ அத்த²வாதீ³ த⁴ம்மவாதீ³ வினயவாதீ³. தஸ்மா ததா²க³தோதி வுச்சதி.

‘‘யம் கோ², சுந்த³, ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ ஸமாரகஸ்ஸ ஸப்³ரஹ்மகஸ்ஸ ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணியா பஜாய ஸதே³வமனுஸ்ஸாய தி³ட்ட²ம் ஸுதம் முதம் விஞ்ஞாதம் பத்தம் பரியேஸிதம் அனுவிசரிதம் மனஸா, ஸப்³ப³ம் தம் ததா²க³தேன அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ம். தஸ்மா ததா²க³தோதி வுச்சதி. யஞ்ச, சுந்த³, ரத்திம் ததா²க³தோ அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜ²தி, யஞ்ச ரத்திம் அனுபாதி³ஸேஸாய நிப்³பா³னதா⁴துயா பரினிப்³பா³யதி, யம் ஏதஸ்மிம் அந்தரே பா⁴ஸதி லபதி நித்³தி³ஸதி ஸப்³ப³ம் தம் ததே²வ ஹோதி நோ அஞ்ஞதா². தஸ்மா ததா²க³தோதி வுச்சதி. யதா²வாதீ³, சுந்த³, ததா²க³தோ ததா²காரீ; யதா²காரீ ததா²வாதீ³. இதி யதா²வாதீ³ ததா²காரீ, யதா²காரீ ததா²வாதீ³. தஸ்மா ததா²க³தோதி வுச்சதி. ஸதே³வகே, சுந்த³, லோகே ஸமாரகே ஸப்³ரஹ்மகே ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணியா பஜாய ஸதே³வமனுஸ்ஸாய ததா²க³தோ அபி⁴பூ⁴ அனபி⁴பூ⁴தோ அஞ்ஞத³த்து²த³ஸோ வஸவத்தீ. தஸ்மா ததா²க³தோதி வுச்சதீ’’தி – அபி⁴ஜானம் ததா²க³தோ.

திட்ட²ந்தமேனம் ஜானாதீதி ப⁴க³வா இத⁴த்த²ஞ்ஞேவ [இத⁴ட்ட²ஞ்ஞேவ (ஸ்யா.)] ஜானாதி கம்மாபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன – ‘‘அயம் புக்³க³லோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபஜ்ஜிஸ்ஸதீ’’தி. ப⁴க³வா இத⁴த்த²ஞ்ஞேவ ஜானாதி கம்மாபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன – ‘‘அயம் புக்³க³லோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா திரச்சா²னயோனிம் உபபஜ்ஜிஸ்ஸதீ’’தி. ப⁴க³வா இத⁴த்த²ஞ்ஞேவ ஜானாதி கம்மாபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன – ‘‘அயம் புக்³க³லோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா பேத்திவிஸயம் உபபஜ்ஜிஸ்ஸதீ’’தி. ப⁴க³வா இத⁴த்த²ஞ்ஞேவ ஜானாதி கம்மாபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன – ‘‘அயம் புக்³க³லோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா மனுஸ்ஸேஸு உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதீ’’தி. ப⁴க³வா இத⁴த்த²ஞ்ஞேவ ஜானாதி கம்மாபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன – ‘‘அயம் புக்³க³லோ ஸுப்படிபன்னோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜிஸ்ஸதீ’’தி.

வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா – ‘‘இத⁴ பனாஹம், ஸாரிபுத்த, ஏகச்சம் புக்³க³லம் ஏவம் சேதஸா சேதோ பரிச்ச பஜானாமி – ‘ததா²யம் புக்³க³லோ படிபன்னோ, ததா² ச இரியதி, தஞ்ச மக்³க³ம் ஸமாரூள்ஹோ, யதா² காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபஜ்ஜிஸ்ஸதீ’தி.

‘‘இத⁴ பனாஹம், ஸாரிபுத்த, ஏகச்சம் புக்³க³லம் ஏவம் சேதஸா சேதோ பரிச்ச பஜானாமி – ‘ததா²யம் புக்³க³லோ படிபன்னோ ததா² ச இரியதி தஞ்ச மக்³க³ம் ஸமாரூள்ஹோ, யதா² காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா திரச்சா²னயோனிம் உபபஜ்ஜிஸ்ஸதீ’தி.

‘‘இத⁴ பனாஹம், ஸாரிபுத்த, ஏகச்சம் புக்³க³லம் ஏவம் சேதஸா சேதோ பரிச்ச பஜானாமி – ‘ததா²யம் புக்³க³லோ படிபன்னோ ததா² ச இரியதி தஞ்ச மக்³க³ம் ஸமாரூள்ஹோ, யதா² காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா பேத்திவிஸயம் உபபஜ்ஜிஸ்ஸதீ’தி.

‘‘இத⁴ பனாஹம், ஸாரிபுத்த, ஏகச்சம் புக்³க³லம் ஏவம் சேதஸா சேதோ பரிச்ச பஜானாமி – ‘ததா²யம் புக்³க³லோ படிபன்னோ ததா² ச இரியதி தஞ்ச மக்³க³ம் ஸமாரூள்ஹோ, யதா² காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா மனுஸ்ஸேஸு உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதீ’தி.

‘‘இத⁴ பனாஹம், ஸாரிபுத்த, ஏகச்சம் புக்³க³லம் ஏவம் சேதஸா சேதோ பரிச்ச பஜானாமி – ‘ததா²யம் புக்³க³லோ படிபன்னோ ததா² ச இரியதி தஞ்ச மக்³க³ம் ஸமாரூள்ஹோ, யதா² காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜிஸ்ஸதீ’தி.

‘‘இத⁴ பனாஹம், ஸாரிபுத்த, ஏகச்சம் புக்³க³லம் ஏவம் சேதஸா சேதோ பரிச்ச பஜானாமி – ‘ததா²யம் புக்³க³லோ படிபன்னோ ததா² ச இரியதி தஞ்ச மக்³க³ம் ஸமாரூள்ஹோ, யதா² ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’’தி – திட்ட²ந்தமேனம் ஜானாதி.

தி⁴முத்தம் தப்பராயணந்தி. தி⁴முத்தந்தி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம். தி⁴முத்தந்தி விமோக்கே²ன தி⁴முத்தம் தத்ராதி⁴முத்தம் தத³தி⁴முத்தம் ததா³தி⁴பதேய்யம். அத² வா, ப⁴க³வா ஜானாதி – ‘‘அயம் புக்³க³லோ ரூபாதி⁴முத்தோ ஸத்³தா³தி⁴முத்தோ க³ந்தா⁴தி⁴முத்தோ ரஸாதி⁴முத்தோ போ²ட்ட²ப்³பா³தி⁴முத்தோ குலாதி⁴முத்தோ க³ணாதி⁴முத்தோ ஆவாஸாதி⁴முத்தோ லாபா⁴தி⁴முத்தோ யஸாதி⁴முத்தோ பஸம்ஸாதி⁴முத்தோ ஸுகா²தி⁴முத்தோ சீவராதி⁴முத்தோ பிண்ட³பாதாதி⁴முத்தோ ஸேனாஸனாதி⁴முத்தோ கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ராதி⁴முத்தோ ஸுத்தந்தாதி⁴முத்தோ வினயாதி⁴முத்தோ அபி⁴த⁴ம்மாதி⁴முத்தோ ஆரஞ்ஞகங்கா³தி⁴முத்தோ பிண்ட³பாதிகங்கா³தி⁴முத்தோ பம்ஸுகூலிகங்கா³தி⁴முத்தோ தேசீவரிகங்கா³தி⁴முத்தோ ஸபதா³னசாரிகங்கா³தி⁴முத்தோ க²லுபச்சா²ப⁴த்திகங்கா³தி⁴முத்தோ நேஸஜ்ஜிகங்கா³தி⁴முத்தோ யதா²ஸந்த²திகங்கா³தி⁴முத்தோ பட²மஜ்ஜா²னாதி⁴முத்தோ து³தியஜ்ஜா²னாதி⁴முத்தோ ததியஜ்ஜா²னாதி⁴முத்தோ சதுத்த²ஜ்ஜா²னாதி⁴முத்தோஆகாஸானஞ்சாயதனஸமாபத்தாதி⁴முத்தோ விஞ்ஞாணஞ்சாயதனஸமாபத்தாதி⁴முத்தோ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸமாபத்தாதி⁴முத்தோ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸமாபத்தாதி⁴முத்தோ’’திதி⁴முத்தம்.

தப்பராயணந்தி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனமயம் தப்பராயணம் கம்மபராயணம் விபாகபராயணம் கம்மக³ருகம் படிஸந்தி⁴க³ருகம். அத² வா, ப⁴க³வா ஜானாதி – ‘‘அயம் புக்³க³லோ ரூபபராயணோ…பே… நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸமாபத்திபராயணோ’’தி – தி⁴முத்தம் தப்பராயணம். தேனாஹ ப⁴க³வா –

‘‘விஞ்ஞாணட்டி²தியோ ஸப்³பா³, [போஸாலாதி ப⁴க³வா]

அபி⁴ஜானம் ததா²க³தோ;

திட்ட²ந்தமேனம் ஜானாதி, தி⁴முத்தம் தப்பராயண’’ந்தி.

84. ஆகிஞ்சஞ்ஞாஸம்ப⁴வம் ஞத்வா, நந்தி³ஸம்யோஜனம் இதி;

ஏவமேதம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ததோ தத்த² விபஸ்ஸதி;

ஏதம் ஞாணம் தத²ம் தஸ்ஸ, ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ வுஸீமதோ.

ஆகிஞ்சஞ்ஞாஸம்ப⁴வம் ஞத்வாதி ஆகிஞ்சஞ்ஞாஸம்ப⁴வோதி வுச்சதி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸம்வத்தனிகோ கம்மாபி⁴ஸங்கா²ரோ. ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸம்வத்தனிகம் கம்மாபி⁴ஸங்கா²ரம் ஆகிஞ்சஞ்ஞாஸம்ப⁴வோதி ஞத்வா, லக்³க³னந்தி ஞத்வா, ப³ந்த⁴னந்தி ஞத்வா, பலிபோ³தோ⁴தி ஞத்வா ஜானித்வா துலயித்வா தீரயித்வா விபா⁴வயித்வா விபூ⁴தம் கத்வாதி – ஆகிஞ்சஞ்ஞாஸம்ப⁴வம் ஞத்வா.

நந்தி³ஸம்யோஜனம் இதீதி நந்தி³ஸம்யோஜனம் வுச்சதி அரூபராகோ³. அரூபராகே³ன தம் கம்மம் லக்³க³ம் லக்³கி³தம் பலிபு³த்³த⁴ம் அரூபராக³ம் நந்தி³ஸம்யோஜனந்தி ஞத்வா, லக்³க³னந்தி ஞத்வா, ப³ந்த⁴னந்தி ஞத்வா, பலிபோ³தோ⁴தி ஞத்வா ஜானித்வா துலயித்வா தீரயித்வா விபா⁴வயித்வா விபூ⁴தம் கத்வா. இதீதி பத³ஸந்தி⁴ பத³ஸம்ஸக்³கோ³ பத³பாரிபூரீ அக்க²ரஸமவாயோ ப்³யஞ்ஜனஸிலிட்ட²தா பதா³னுபுப்³ப³தாபேதம் இதீதி – நந்தி³ஸம்யோஜனம் இதி.

ஏவமேதம் அபி⁴ஞ்ஞாயாதி ஏவம் ஏதம் அபி⁴ஞ்ஞாய ஜானித்வா துலயித்வா தீரயித்வா விபா⁴வயித்வா விபூ⁴தம் கத்வாதி – ஏவமேதம் அபி⁴ஞ்ஞாய.

ததோ தத்த² விபஸ்ஸதீதி. தத்தா²தி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸமாபஜ்ஜித்வா ததோ வுட்ட²ஹித்வா தத்த² ஜாதே சித்தசேதஸிகே த⁴ம்மே அனிச்சதோ விபஸ்ஸதி, து³க்க²தோ விபஸ்ஸதி, ரோக³தோ…பே… நிஸ்ஸரணதோ விபஸ்ஸதி த³க்க²தி ஓலோகேதி நிஜ்ஜா²யதி உபபரிக்க²தீதி – ததோ தத்த² விபஸ்ஸதி.

ஏதம் ஞாணம் தத²ம் தஸ்ஸாதி ஏதம் ஞாணம் தச்ச²ம் பூ⁴தம் யாதா²வம் அவிபரீதம் தஸ்ஸாதி – ஏதம் ஞாணம் தத²ம் தஸ்ஸ.

ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ வுஸீமதோதி. ப்³ராஹ்மணோதி ஸத்தன்னம் த⁴ம்மானம் பா³ஹிதத்தா ப்³ராஹ்மணோ…பே… அஸிதோ தாதி³ பவுச்சதே ஸ ப்³ரஹ்மாதி. ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ வுஸீமதோதி புது²ஜ்ஜனகல்யாணம் உபாதா³ய ஸத்த ஸேக்கா² அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியா அனதி⁴க³தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய அஸச்சி²கதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய வஸந்தி ஸம்வஸந்தி ஆவஸந்தி பரிவஸந்தி; அரஹா வுஸிதவா கதகரணீயோ ஓஹிதபா⁴ரோ அனுப்பத்தஸத³த்தோ² பரிக்கீ²ணப⁴வஸம்யோஜனோ ஸம்மத³ஞ்ஞா விமுத்தோ; ஸோ வுத்த²வாஸோ சிண்ணசரணோ…பே… ஜாதிமரணஸம்ஸாரோ; நத்தி² தஸ்ஸ புனப்³ப⁴வோதி – ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ வுஸீமதோ. தேனாஹ ப⁴க³வா –

‘‘ஆகிஞ்சஞ்ஞாஸம்ப⁴வம் ஞத்வா, நந்தி³ஸம்யோஜனம் இதி;

ஏவமேதம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ததோ தத்த² விபஸ்ஸதி;

ஏதம் ஞாணம் தத²ம் தஸ்ஸ, ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ வுஸீமதோ’’தி.

ஸஹ கா³தா²பரியோஸானா…பே… ஸத்தா² மே, ப⁴ந்தே ப⁴க³வா, ஸாவகோஹமஸ்மீதி.

போஸாலமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸோ சுத்³த³ஸமோ.