16. ஸாரிபுத்தஸுத்தனித்³தே³ஸோ

அத² ஸாரிபுத்தஸுத்தனித்³தே³ஸம் வக்க²தி –

190. ந மே தி³ட்டோ² இதோ புப்³பே³, [இச்சாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ]

ந ஸுதோ உத³ கஸ்ஸசி;

ஏவம் வக்³கு³வதோ³ ஸத்தா², துஸிதா க³ணிமாக³தோ.

ந மே தி³ட்டோ² இதோ புப்³பே³தி. இதோ புப்³பே³ மே மயா ந தி³ட்ட²புப்³போ³ ஸோ ப⁴க³வா இமினா சக்கு²னா இமினா அத்தபா⁴வேன. யதா³ ப⁴க³வா தாவதிம்ஸப⁴வனே பாரிச்ச²த்தகமூலே பண்டு³கம்ப³லஸிலாயம் வஸ்ஸம்வுத்தோ² [வஸ்ஸம்வுட்டோ² (ஸ்யா.)] தே³வக³ணபரிவுதோ மஜ்ஜே² மணிமயேன ஸோபாணேன ஸங்கஸ்ஸனக³ரம் ஓதிண்ணோ இமம் த³ஸ்ஸனம் புப்³பே³ ந தி³ட்டோ²தி – ந மே தி³ட்டோ² இதோ புப்³பே³.

இச்சாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோதி. இச்சாதி பத³ஸந்தி⁴ பத³ஸம்ஸக்³கோ³ பத³பாரிபூரீ அக்க²ரஸமவாயோ ப்³யஞ்ஜனஸிலிட்ட²தா பதா³னுபுப்³ப³தாபேதம் – இச்சாதி. ஆயஸ்மாதி பியவசனம் க³ருவசனம் ஸகா³ரவஸப்பதிஸ்ஸவசனமேதம் – ஆயஸ்மாதி. ஸாரிபுத்தோதி தஸ்ஸ தே²ரஸ்ஸ நாமம் ஸங்கா² ஸமஞ்ஞா பஞ்ஞத்தி வோஹாரோ நாமம் நாமகம்மம் நாமதே⁴ய்யம் நிருத்தி ப்³யஞ்ஜனம் அபி⁴லாபோதி – இச்சாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ.

ந ஸுதோ உத³ கஸ்ஸசீதி. நாதி படிக்கே²போ. உதா³தி பத³ஸந்தி⁴ பத³ஸம்ஸக்³கோ³ பத³பாரிபூரீ அக்க²ரஸமவாயோ ப்³யஞ்ஜனஸிலிட்ட²தா பதா³னுபுப்³ப³தாபேதம் – உதா³தி. கஸ்ஸசீதி க²த்தியஸ்ஸ வா ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ வா வேஸ்ஸஸ்ஸ வா ஸுத்³த³ஸ்ஸ வா க³ஹட்ட²ஸ்ஸ வா பப்³ப³ஜிதஸ்ஸ வா தே³வஸ்ஸ வா மனுஸ்ஸஸ்ஸ வாதி – ந ஸுதோ உத³ கஸ்ஸசி.

ஏவம் வக்³கு³வதோ³ ஸத்தா²தி. ஏவம் வக்³கு³வதோ³ மது⁴ரவதோ³ பேமனீயவதோ³ ஹத³யங்க³மவதோ³ கரவீகருதமஞ்ஜுகோ⁴ஸோ [கரவிகருத³மஞ்ஜுஸ்ஸரோ (ஸ்யா.)]. அட்ட²ங்க³ஸமன்னாக³தோ கோ² பன தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ முக²தோ கோ⁴ஸோ நிச்ச²ரதி – விஸட்டோ² ச விஞ்ஞேய்யோ ச மஞ்ஜு ச ஸவனீயோ ச பி³ந்து³ ச அவிஸாரீ ச க³ம்பீ⁴ரோ ச நின்னாதி³ ச. யதா² பரிஸம் கோ² பன ஸோ ப⁴க³வா ஸரேன விஞ்ஞாபேதி, ந அஸ்ஸ ப³ஹித்³தா⁴ பரிஸாய கோ⁴ஸோ நிச்ச²ரதி, ப்³ரஹ்மஸ்ஸரோ கோ² பன ஸோ ப⁴க³வா கரவீகபா⁴ணீதி – ஏவம் வக்³கு³வதோ³.

ஸத்தா²தி ஸத்தா² ப⁴க³வா ஸத்த²வாஹோ. யதா² ஸத்த²வாஹோ ஸத்தே கந்தாரம் தாரேதி, சோரகந்தாரம் தாரேதி, வாளகந்தாரம் தாரேதி, து³ப்³பி⁴க்க²கந்தாரம் தாரேதி, நிருத³ககந்தாரம் தாரேதி உத்தாரேதி நித்தாரேதி பதாரேதி கே²மந்தபூ⁴மிம் ஸம்பாபேதி; ஏவமேவ ப⁴க³வா ஸத்த²வாஹோ ஸத்தே கந்தாரம் தாரேதி, ஜாதிகந்தாரம் தாரேதி, ஜராகந்தாரம் தாரேதி, ப்³யாதி⁴கந்தாரம்…பே… மரணகந்தாரம்… ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸகந்தாரம் தாரேதி ராக³கந்தாரம் தாரேதி தோ³ஸகந்தாரம்… மோஹகந்தாரம்… மானகந்தாரம்… தி³ட்டி²கந்தாரம்… கிலேஸகந்தாரம்… து³ச்சரிதகந்தாரம் தாரேதி, ராக³க³ஹனம் தாரேதி, தோ³ஸக³ஹனம்… மோஹக³ஹனம்… மானக³ஹனம்… தி³ட்டி²க³ஹனம்… கிலேஸக³ஹனம்… து³ச்சரிதக³ஹனம் தாரேதி உத்தாரேதி நித்தாரேதி பதாரேதி கே²மந்தம் அமதம் நிப்³பா³னம் ஸம்பாபேதீதி. ஏவம்பி ப⁴க³வா ஸத்த²வாஹோ.

அத² வா ப⁴க³வா நேதா வினேதா அனுனேதா பஞ்ஞபேதா நிஜ்ஜா²பேதா பேக்கே²தா பஸாதே³தாதி. ஏவம்பி ப⁴க³வா ஸத்த²வாஹோ.

அத² வா ப⁴க³வா அனுப்பன்னஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ உப்பாதே³தா, அஸஞ்ஜாதஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ ஸஞ்ஜனேதா, அனக்கா²தஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ அக்கா²தா, மக்³க³ஞ்ஞூ மக்³க³விதூ³ மக்³க³கோவிதோ³ மக்³கா³னுகா³ ச பன ஏதரஹி ஸாவகா விஹரந்தி பச்சா² ஸமன்னாக³தாதி. ஏவம்பி ப⁴க³வா ஸத்த²வாஹோதி – ஏவம் வக்³கு³வதோ³ ஸத்தா².

துஸிதா க³ணிமாக³தோதி. ப⁴க³வா துஸிதகாயா சவித்வா ஸதோ ஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ம் ஓக்கந்தோதி. ஏவம்பி துஸிதா க³ணிமாக³தோ.

அத² வா தே³வா வுச்சந்தி துஸிதா. தே துட்டா² ஸந்துட்டா² அத்தமனா பமுதி³தா பீதிஸோமனஸ்ஸஜாதா தே³வலோகதோ க³ணிம் ஆக³தோதி. ஏவம்பி துஸிதா க³ணிமாக³தோ. அத² வா அரஹந்தோ வுச்சந்தி துஸிதா. தே துட்டா² ஸந்துட்டா² அத்தமனா பரிபுண்ணஸங்கப்பா அரஹந்தானம் க³ணிம் ஆக³தோதி. ஏவம்பி துஸிதா க³ணிமாக³தோ. க³ணீதி க³ணீ ப⁴க³வா. க³ணாசரியோதி க³ணீ, க³ணஸ்ஸ ஸத்தா²தி க³ணீ, க³ணம் பரிஹரதீதி க³ணீ, க³ணம் ஓவத³தீதி க³ணீ, க³ணமனுஸாஸதீதி க³ணீ, விஸாரதோ³ க³ணம் உபஸங்கமதீதி க³ணீ, க³ணஸ்ஸ [க³ணோஸ்ஸ (ஸீ.)] ஸுஸ்ஸூஸதி ஸோதம் ஓத³ஹதி அஞ்ஞா சித்தம் உபட்ட²பேதீதி க³ணீ, க³ணம் அகுஸலா வுட்டா²பேத்வா குஸலே பதிட்டா²பேதீதி க³ணீ, பி⁴க்கு²க³ணஸ்ஸ க³ணீ, பி⁴க்கு²னிக³ணஸ்ஸ க³ணீ, உபாஸகக³ணஸ்ஸ க³ணீ, உபாஸிகாக³ணஸ்ஸ க³ணீ, ராஜக³ணஸ்ஸ க³ணீ, க²த்தியக³ணஸ்ஸ… ப்³ராஹ்மணக³ணஸ்ஸ… வேஸ்ஸக³ணஸ்ஸ… ஸுத்³த³க³ணஸ்ஸ… தே³வக³ணஸ்ஸ… ப்³ரஹ்மக³ணஸ்ஸ க³ணீ, ஸங்கீ⁴ க³ணீ க³ணாசரியோ. ஆக³தோதி உபக³தோ ஸமுபக³தோ ஸமுபபன்னோ [ஸம்பத்தோ (ஸ்யா. க.)] ஸங்கஸ்ஸனக³ரந்தி – துஸிதா க³ணிமாக³தோ.

தேனாஹ தே²ரோ ஸாரிபுத்தோ –

‘‘ந மே தி³ட்டோ² இதோ புப்³பே³, [இச்சாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ]

ந ஸுதோ உத³ கஸ்ஸசி;

ஏவம் வக்³கு³வதோ³ ஸத்தா², துஸிதா க³ணிமாக³தோ’’தி.

191. ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ, யதா² தி³ஸ்ஸதி சக்கு²மா;

ஸப்³ப³ம் தமம் வினோதே³த்வா, ஏகோவ ரதிமஜ்ஜ²கா³.

ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸாதி ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ ஸமாரகஸ்ஸ ஸப்³ரஹ்மகஸ்ஸ ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணியா பஜாய ஸதே³வமனுஸ்ஸாயாதி – ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ.

யதா² தி³ஸ்ஸதி சக்கு²மாதி யதா² ப⁴க³வந்தம் தாவதிம்ஸப⁴வனே பாரிச்ச²த்தகமூலே பண்டு³கம்ப³லஸிலாயம் நிஸின்னம் த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தம் தே³வதா பஸ்ஸந்தி ததா² மனுஸ்ஸா பஸ்ஸந்தி. யதா² மனுஸ்ஸா பஸ்ஸந்தி ததா² தே³வதா பஸ்ஸந்தி. யதா² தே³வானம் தி³ஸ்ஸதி ததா² மனுஸ்ஸானம் தி³ஸ்ஸதி. யதா² மனுஸ்ஸானம் தி³ஸ்ஸதி ததா² தே³வானம் தி³ஸ்ஸதீதி. ஏவம்பி யதா² தி³ஸ்ஸதி சக்கு²மா. யதா² வா பனேகே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அத³ந்தா த³ந்தவண்ணேன தி³ஸ்ஸந்தி, அஸந்தா ஸந்தவண்ணேன தி³ஸ்ஸந்தி, அனுபஸந்தா உபஸந்தவண்ணேன தி³ஸ்ஸந்தி, அனிப்³பு³தா நிப்³பு³தவண்ணேன தி³ஸ்ஸந்தி.

‘‘பதிரூபகோ மத்திகாகுண்ட³லோவ, லோஹட்³ட⁴மாஸோவ [லோஹமாஸோவ (ஸ்யா.)] ஸுவண்ணச²ன்னோ;

சரந்தி லோகே பரிவாரச²ன்னா, அந்தோ அஸுத்³தா⁴ ப³ஹி ஸோப⁴மானா’’தி [அயம் கா³தா² ஸம். நி. 1.122 தி³ஸ்ஸதி].

ந ப⁴க³வா ஏவம் தி³ஸ்ஸதி. ப⁴க³வா பூ⁴தேன தச்சே²ன ததே²ன யாதா²வேன அவிபரீதேன ஸபா⁴வேன த³ந்தோ த³ந்தவண்ணேன தி³ஸ்ஸதி, ஸந்தோ ஸந்தவண்ணேன தி³ஸ்ஸதி, உபஸந்தோ உபஸந்தவண்ணேன தி³ஸ்ஸதி, நிப்³பு³தோ நிப்³பு³தவண்ணேன தி³ஸ்ஸதி, அகப்பிதஇரியாபதா² ச பு³த்³தா⁴ ப⁴க³வந்தோ பணிதி⁴ஸம்பன்னாதி. ஏவம்பி யதா² தி³ஸ்ஸதி சக்கு²மா.

அத² வா ப⁴க³வா விஸுத்³த⁴ஸத்³தோ³ க³தகித்திஸத்³த³ஸிலோகோ [ப⁴டகித்திஸத்³த³ஸிலோகோ (ஸ்யா.)] நாக³ப⁴வனே ச ஸுபண்ணப⁴வனே ச யக்க²ப⁴வனே ச அஸுரப⁴வனே ச க³ந்த⁴ப்³ப³ப⁴வனே ச மஹாராஜப⁴வனே ச இந்த³ப⁴வனே ச ப்³ரஹ்மப⁴வனே ச தே³வப⁴வனே ச ஏதி³ஸோ ச தாதி³ஸோ ச ததோ ச பி⁴ய்யோதி. ஏவம்பி யதா² தி³ஸ்ஸதி சக்கு²மா.

அத² வா ப⁴க³வா த³ஸஹி ப³லேஹி ஸமன்னாக³தோ, சதூஹி வேஸாரஜ்ஜேஹி, சதூஹி படிஸம்பி⁴தா³ஹி, ச²ஹி அபி⁴ஞ்ஞாஹி, ச²ஹி பு³த்³த⁴த⁴ம்மேஹி, தேஜேன ச ப³லேன ச கு³ணேன ச வீரியேன ச பஞ்ஞாய ச தி³ஸ்ஸதி ஞாயதி பஞ்ஞாயதி.

‘‘தூ³ரே ஸந்தோ பகாஸேந்தி, ஹிமவந்தோவ பப்³ப³தோ;

அஸந்தேத்த² ந தி³ஸ்ஸந்தி, ரத்திம் கி²த்தா [ரத்திகி²த்தா (ஸீ.) த⁴. ப. 304] யதா² ஸரா’’தி.

ஏவம்பி யதா² தி³ஸ்ஸதி சக்கு²மா.

சக்கு²மாதி ப⁴க³வா பஞ்சஹி சக்கூ²ஹி சக்கு²மா – மம்ஸசக்கு²னாபி சக்கு²மா, தி³ப்³ப³சக்கு²னாபி சக்கு²மா, பஞ்ஞாசக்கு²னாபி சக்கு²மா, பு³த்³த⁴சக்கு²னாபி சக்கு²மா, ஸமந்தசக்கு²னாபி சக்கு²மா.

கத²ம் ப⁴க³வா மம்ஸசக்கு²னாபி சக்கு²மா? மம்ஸசக்கு²ம்ஹி ப⁴க³வதோ பஞ்ச வண்ணா ஸம்விஜ்ஜந்தி – நீலோ ச வண்ணோ, பீதகோ ச வண்ணோ, லோஹிதகோ ச வண்ணோ, கண்ஹோ ச வண்ணோ, ஓதா³தோ ச வண்ணோ. அக்கி²லோமானி ச ப⁴க³வதோ. யத்த² ச அக்கி²லோமானி பதிட்டி²தானி தம் நீலம் ஹோதி ஸுனீலம் பாஸாதி³கம் த³ஸ்ஸனேய்யம் உமாபுப்ப²ஸமானம். தஸ்ஸ பரதோ பீதகம் ஹோதி ஸுபீதகம் ஸுவண்ணவண்ணம் பாஸாதி³கம் த³ஸ்ஸனேய்யம் கணிகாரபுப்ப²ஸமானம். உப⁴தோ அக்கி²கூடானி ப⁴க³வதோ லோஹிதகானி ஹோந்தி ஸுலோஹிதகானி பாஸாதி³கானி த³ஸ்ஸனேய்யானி இந்த³கோ³பகஸமானானி. மஜ்ஜே² கண்ஹம் ஹோதி ஸுகண்ஹம் அலூக²ம் ஸுத்³த⁴ம் பாஸாதி³கம் த³ஸ்ஸனேய்யம் அத்³தா³ரிட்ட²கஸமானம். தஸ்ஸ பரதோ ஓதா³தம் ஹோதி ஸுஓதா³தம் ஸேதம் பண்ட³ரம் பாஸாதி³கம் த³ஸ்ஸனேய்யம் ஓஸதி⁴தாரகஸமானம். தேன ப⁴க³வா பாகதிகேன மம்ஸசக்கு²னா அத்தபா⁴வபரியாபன்னேன புரிமஸுசரிதகம்மாபி⁴னிப்³ப³த்தேன ஸமந்தா யோஜனம் பஸ்ஸதி தி³வா சேவ ரத்திஞ்ச. யதா³பி சதுரங்க³ஸமன்னாக³தோ அந்த⁴காரோ ஹோதி ஸூரியோ ச அத்த²ங்க³தோ ஹோதி; காளபக்கோ² ச உபோஸதோ² ஹோதி, திப்³போ³ ச வனஸண்டோ³ ஹோதி, மஹா ச காளமேகோ⁴ அப்³பு⁴ட்டி²தோ ஹோதி. ஏவரூபேபி சதுரங்க³ஸமன்னாக³தே அந்த⁴காரே ஸமந்தா யோஜனம் பஸ்ஸதி. நத்தி² ஸோ குட்டோ வா கவாடம் வா பாகாரோ வா பப்³ப³தோ வா க³ச்சோ² வா லதா வா ஆவரணம் ரூபானம் த³ஸ்ஸனாய. ஏகஞ்சே திலப²லம் நிமித்தம் கத்வா திலவாஹே பக்கி²பேய்ய, தஞ்ஞேவ திலப²லம் உத்³த⁴ரேய்ய. ஏவம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப⁴க³வதோ பாகதிகமம்ஸசக்கு². ஏவம் ப⁴க³வா மம்ஸசக்கு²னாபி சக்கு²மா.

கத²ம் ப⁴க³வா தி³ப்³பே³ன சக்கு²னாபி சக்கு²மா? ப⁴க³வா தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸதி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே ஸுக³தே து³க்³க³தே; யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாதி – ‘‘இமே வத போ⁴ந்தோ ஸத்தா காயது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் உபவாத³கா மிச்சா²தி³ட்டி²கா மிச்சா²தி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா, தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபன்னா; இமே வா பன போ⁴ந்தோ ஸத்தா காயஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் அனுபவாத³கா ஸம்மாதி³ட்டி²கா ஸம்மாதி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா, தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபன்னா’’தி. இதி தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸதி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே ஸுக³தே து³க்³க³தே; யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாதி. ஆகங்க²மானோ ச ப⁴க³வா ஏகம்பி லோகதா⁴தும் பஸ்ஸேய்ய, த்³வேபி லோகதா⁴துயோ பஸ்ஸேய்ய, திஸ்ஸோபி லோகதா⁴துயோ பஸ்ஸேய்ய, சதஸ்ஸோபி லோகதா⁴துயோ பஸ்ஸேய்ய, பஞ்சபி லோகதா⁴துயோ பஸ்ஸேய்ய, த³ஸபி லோகதா⁴துயோ பஸ்ஸேய்ய, வீஸம்பி [வீஸதிம்பி (ஸீ.)] லோகதா⁴துயோ பஸ்ஸேய்ய, திம்ஸம்பி லோகதா⁴துயோ பஸ்ஸேய்ய, சத்தாலீஸம்பி லோகதா⁴துயோ பஸ்ஸேய்ய, பஞ்ஞாஸம்பி லோகதா⁴துயோ பஸ்ஸேய்ய, ஸதம்பி லோகதா⁴தும் பஸ்ஸேய்ய, ஸஹஸ்ஸிம்பி சூளனிகம் லோகதா⁴தும் பஸ்ஸேய்ய, த்³விஸஹஸ்ஸிம்பி மஜ்ஜி²மிகம் லோகதா⁴தும் பஸ்ஸேய்ய, திஸஹஸ்ஸிம்பி லோகதா⁴தும் பஸ்ஸேய்ய, மஹாஸஹஸ்ஸிம்பி லோகதா⁴தும் பஸ்ஸேய்ய, யாவதகம் பன ஆகங்கே²ய்ய தாவதகம் பஸ்ஸேய்ய. ஏவம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப⁴க³வதோ தி³ப்³ப³சக்கு². ஏவம் ப⁴க³வா தி³ப்³பே³ன சக்கு²னாபி சக்கு²மா.

கத²ம் ப⁴க³வா பஞ்ஞாசக்கு²னாபி சக்கு²மா? ப⁴க³வா மஹாபஞ்ஞோ புது²பஞ்ஞோ ஹாஸபஞ்ஞோ ஜவனபஞ்ஞோ திக்க²பஞ்ஞோ நிப்³பே³தி⁴கபஞ்ஞோ பஞ்ஞாபபே⁴த³குஸலோ பபி⁴ன்னஞாணோ அதி⁴க³தபடிஸம்பி⁴தோ³ சதுவேஸாரஜ்ஜப்பத்தோ த³ஸப³லதா⁴ரீ புரிஸாஸபோ⁴ புரிஸஸீஹோ புரிஸனாகோ³ புரிஸாஜஞ்ஞோ புரிஸதோ⁴ரய்ஹோ அனந்தஞாணோ அனந்ததேஜோ அனந்தயஸோ அட்³டோ⁴ மஹத்³த⁴னோ த⁴னவா நேதா வினேதா அனுனேதா பஞ்ஞபேதா நிஜ்ஜா²பேதா பேக்கே²தா பஸாதே³தா. ஸோ ஹி ப⁴க³வா அனுப்பன்னஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ உப்பாதே³தா, அஸஞ்ஜாதஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ ஸஞ்ஜனேதா, அனக்கா²தஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ அக்கா²தா, மக்³க³ஞ்ஞூ மக்³க³விதூ³ மக்³க³கோவிதோ³ மக்³கா³னுகா³ ச பன ஏதரஹி ஸாவகா விஹரந்தி பச்சா² ஸமன்னாக³தா.

ஸோ ஹி ப⁴க³வா ஜானம் ஜானாதி, பஸ்ஸம் பஸ்ஸதி, சக்கு²பூ⁴தோ ஞாணபூ⁴தோ த⁴ம்மபூ⁴தோ ப்³ரஹ்மபூ⁴தோ வத்தா பவத்தா அத்த²ஸ்ஸ நின்னேதா அமதஸ்ஸ தா³தா த⁴ம்மஸ்ஸாமீ ததா²க³தோ. நத்தி² தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அஞ்ஞாதம் அதி³ட்ட²ம் அவிதி³தம் அஸச்சி²கதம் அப²ஸ்ஸிதம் பஞ்ஞாய. அதீதம் அனாக³தம் பச்சுப்பன்னம் உபாதா³ய ஸப்³பே³ த⁴ம்மா ஸப்³பா³காரேன பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஞாணமுகே² ஆபாத²ம் ஆக³ச்ச²ந்தி. யம் கிஞ்சி நேய்யம் நாம அத்தி² ஜானிதப்³ப³ம் [அத்தி² த⁴ம்மம் ஜானிதப்³ப³ம் (க.) மஹானி. 156] அத்தத்தோ² வா, பரத்தோ² வா, உப⁴யத்தோ² வா, தி³ட்ட²த⁴ம்மிகோ வா அத்தோ², ஸம்பராயிகோ வா அத்தோ², உத்தானோ வா அத்தோ², க³ம்பீ⁴ரோ வா அத்தோ², கூ³ள்ஹோ வா அத்தோ², படிச்ச²ன்னோ வா அத்தோ², நேய்யோ வா அத்தோ², நீதோ வா அத்தோ², அனவஜ்ஜோ வா அத்தோ², நிக்கிலேஸோ வா அத்தோ², வோதா³னோ வா அத்தோ², பரமத்தோ² வா அத்தோ², ஸப்³ப³ம் தம் அந்தோபு³த்³த⁴ஞாணே பரிவத்ததி.

அதீதே பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அப்படிஹதம் ஞாணம், அனாக³தே அப்படிஹதம் ஞாணம், பச்சுப்பன்னே அப்படிஹதம் ஞாணம். ஸப்³ப³ம் காயகம்மம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஞாணானுபரிவத்தி. ஸப்³ப³ம் வசீகம்மம்… ஸப்³ப³ம் மனோகம்மம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஞாணானுபரிவத்தி. யாவதகம் நேய்யம் தாவதகம் ஞாணம், யாவதகம் ஞாணம் தாவதகம் நேய்யம்; நேய்யபரியந்திகம் ஞாணம், ஞாணபரியந்திகம் நேய்யம்; நேய்யம் அதிக்கமித்வா ஞாணம் நப்பவத்ததி, ஞாணம் அதிக்கமித்வா நேய்யபதோ² நத்தி²; அஞ்ஞமஞ்ஞபரியந்தட்டா²யினோ தே த⁴ம்மா. யதா² த்³வின்னம் ஸமுக்³க³படலானம் ஸம்மாபு²ஸிதானம் ஹேட்டி²மம் ஸமுக்³க³படலம் உபரிமம் நாதிவத்ததி, உபரிமம் ஸமுக்³க³படலம் ஹேட்டி²மம் நாதிவத்ததி, அஞ்ஞமஞ்ஞபரியந்தட்டா²யினோ; ஏவமேவம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ நேய்யஞ்ச ஞாணஞ்ச அஞ்ஞமஞ்ஞபரியந்தட்டா²யினோ. யாவதகம் நேய்யம் தாவதகம் ஞாணம், யாவதகம் ஞாணம் தாவதகம் நேய்யம், நேய்யபரியந்திகம் ஞாணம், ஞாணபரியந்திகம் நேய்யம்; நேய்யம் அதிக்கமித்வா ஞாணம் ந பவத்ததி, ஞாணம் அதிக்கமித்வா நேய்யபதோ² நத்தி²; அஞ்ஞமஞ்ஞபரியந்தட்டா²யினோ தே த⁴ம்மா.

ஸப்³ப³த⁴ம்மேஸு பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஞாணம் பவத்ததி. ஸப்³பே³ த⁴ம்மா பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஆவஜ்ஜனபடிப³த்³தா⁴ ஆகங்க²படிப³த்³தா⁴ மனஸிகாரபடிப³த்³தா⁴ சித்துப்பாத³படிப³த்³தா⁴. ஸப்³ப³ஸத்தேஸு பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஞாணம் பவத்ததி. ஸப்³பே³ஸம் ஸத்தானம் ப⁴க³வா ஆஸயம் ஜானாதி, அனுஸயம் ஜானாதி, சரிதம் ஜானாதி, அதி⁴முத்திம் ஜானாதி, அப்பரஜக்கே² மஹாரஜக்கே² திக்கி²ந்த்³ரியே முதி³ந்த்³ரியே ஸ்வாகாரே த்³வாகாரே ஸுவிஞ்ஞாபயே து³விஞ்ஞாபயே ப⁴ப்³பா³ப⁴ப்³பே³ ஸத்தே பஜானாதி. ஸதே³வகோ லோகோ ஸமாரகோ ஸப்³ரஹ்மகோ ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணீ பஜா ஸதே³வமனுஸ்ஸா அந்தோபு³த்³த⁴ஞாணே பரிவத்ததி.

யதா² யே கேசி மச்ச²கச்ச²பா அந்தமஸோ திமிதிமிங்க³லம் உபாதா³ய அந்தோமஹாஸமுத்³தே³ பரிவத்தந்தி; ஏவமேவ ஸதே³வகோ லோகோ ஸமாரகோ ஸப்³ரஹ்மகோ ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணீ பஜா ஸதே³வமனுஸ்ஸா அந்தோபு³த்³த⁴ஞாணே பரிவத்ததி. யதா² யே கேசி பக்கீ² அந்தமஸோ க³ருளம் வேனதேய்யம் உபாதா³ய ஆகாஸஸ்ஸ பதே³ஸே பரிவத்தந்தி; ஏவமேவ யேபி தே ஸாரிபுத்தஸமா பஞ்ஞாய தேபி பு³த்³த⁴ஞாணஸ்ஸ பதே³ஸே பரிவத்தந்தி; பு³த்³த⁴ஞாணம் தே³வமனுஸ்ஸானம் பஞ்ஞம் ப²ரித்வா அபி⁴ப⁴வித்வா திட்ட²தி. யேபி தே க²த்தியபண்டி³தா ப்³ராஹ்மணபண்டி³தா க³ஹபதிபண்டி³தா ஸமணபண்டி³தா நிபுணா கதபரப்பவாதா³ வாலவேதி⁴ரூபா வோபி⁴ந்த³ந்தா மஞ்ஞே சரந்தி பஞ்ஞாக³தேன தி³ட்டி²க³தானி, தே பஞ்ஹே அபி⁴ஸங்க²ரித்வா அபி⁴ஸங்க²ரித்வா ததா²க³தம் உபஸங்கமித்வா புச்ச²ந்தி கூ³ள்ஹானி ச படிச்ச²ன்னானி ச. கதி²தா விஸஜ்ஜிதாவ தே பஞ்ஹா ப⁴க³வதா ஹோந்தி நித்³தி³ட்ட²காரணா உபக்கி²த்தகா ச. தே ப⁴க³வதோ ஸம்பஜ்ஜந்தி. அத² கோ² ப⁴க³வாவ தத்த² அதிரோசதி, யதி³த³ம் பஞ்ஞாயாதி. ஏவம் ப⁴க³வா பஞ்ஞாசக்கு²னாபி சக்கு²மா.

கத²ம் ப⁴க³வா பு³த்³த⁴சக்கு²னாபி சக்கு²மா? ப⁴க³வா பு³த்³த⁴சக்கு²னா லோகம் வோலோகேந்தோ [ஓலோகேந்தோ (ஸீ.)] அத்³த³ஸ ஸத்தே அப்பரஜக்கே² மஹாரஜக்கே² திக்கி²ந்த்³ரியே முதி³ந்த்³ரியே ஸ்வாகாரே த்³வாகாரே ஸுவிஞ்ஞாபயே து³விஞ்ஞாபயே அப்பேகச்சே பரலோகவஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவினோ விஹரந்தே அப்பேகச்சே நபரலோகவஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவினோ விஹரந்தே. ஸேய்யதா²பி நாம உப்பலினியம் வா பது³மினியம் வா புண்ட³ரீகினியம் வா அப்பேகச்சானி உப்பலானி வா பது³மானி வா புண்ட³ரீகானி வா உத³கே ஜாதானி உத³கே ஸம்வட்³டா⁴னி உத³கானுக்³க³தானி அந்தோனிமுக்³க³போஸீனி, அப்பேகச்சானி உப்பலானி வா பது³மானி வா புண்ட³ரீகானி வா உத³கே ஜாதானி உத³கே ஸம்வட்³டா⁴னி ஸமோத³கம் டி²தானி, அப்பேகச்சானி உப்பலானி வா பது³மானி வா புண்ட³ரீகானி வா உத³கே ஜாதானி உத³கே ஸம்வட்³டா⁴னி உத³கம் அச்சுக்³க³ம்ம திட்ட²ந்தி அனுபலித்தானி உத³கேன; ஏவமேவம் ப⁴க³வா பு³த்³த⁴சக்கு²னா லோகம் வோலோகேந்தோ அத்³த³ஸ ஸத்தே அப்பரஜக்கே² மஹாரஜக்கே² திக்கி²ந்த்³ரியே முதி³ந்த்³ரியே ஸ்வாகாரே த்³வாகாரே ஸுவிஞ்ஞாபயே து³விஞ்ஞாபயே அப்பேகச்சே பரலோகவஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவினோ விஹரந்தே அப்பேகச்சே நபரலோகவஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவினோ விஹரந்தே. ஜானாதி ப⁴க³வா – ‘‘அயம் புக்³க³லோ ராக³சரிதோ, அயம் தோ³ஸசரிதோ, அயம் மோஹசரிதோ, அயம் விதக்கசரிதோ, அயம் ஸத்³தா⁴சரிதோ, அயம் ஞாணசரிதோ’’தி. ராக³சரிதஸ்ஸ ப⁴க³வா புக்³க³லஸ்ஸ அஸுப⁴கத²ம் கதே²தி; தோ³ஸசரிதஸ்ஸ ப⁴க³வா புக்³க³லஸ்ஸ மேத்தாபா⁴வனம் ஆசிக்க²தி; மோஹசரிதஸ்ஸ ப⁴க³வா புக்³க³லஸ்ஸ உத்³தே³ஸே பரிபுச்சா²ய காலேன த⁴ம்மஸ்ஸவனே காலேன த⁴ம்மஸாகச்சா²ய க³ருஸம்வாஸே நிவேஸேதி; விதக்கசரிதஸ்ஸ ப⁴க³வா புக்³க³லஸ்ஸ ஆனாபானஸ்ஸதிம் ஆசிக்க²தி; ஸத்³தா⁴சரிதஸ்ஸ ப⁴க³வா புக்³க³லஸ்ஸ பஸாத³னீயம் நிமித்தம் ஆசிக்க²தி பு³த்³த⁴ஸுபோ³தி⁴ம் த⁴ம்மஸுத⁴ம்மதம் ஸங்க⁴ஸுப்படிபத்திம் ஸீலானி ச அத்தனோ; ஞாணசரிதஸ்ஸ ப⁴க³வா புக்³க³லஸ்ஸ விபஸ்ஸனானிமித்தம் ஆசிக்க²தி அனிச்சாகாரம் து³க்கா²காரம் அனத்தாகாரம்.

‘‘ஸேலே யதா² பப்³ப³தமுத்³த⁴னிட்டி²தோ, யதா²பி பஸ்ஸே ஜனதம் ஸமந்ததோ;

ததூ²பமம் த⁴ம்மமயம் ஸுமேத⁴, பாஸாத³மாருய்ஹ ஸமந்தசக்கு²;

ஸோகாவதிண்ணம் ஜனதமபேதஸோகோ, அவேக்க²ஸ்ஸு ஜாதிஜராபி⁴பூ⁴த’’ந்தி.

ஏவம் ப⁴க³வா பு³த்³த⁴சக்கு²னாபி சக்கு²மா.

கத²ம் ப⁴க³வா ஸமந்தசக்கு²னாபி சக்கு²மா? ஸமந்தசக்கு² வுச்சதி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணம். ப⁴க³வா ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணேன உபேதோ ஸமுபேதோ உபக³தோ ஸமுபக³தோ உபபன்னோ ஸமுபபன்னோ ஸமன்னாக³தோ.

‘‘ந தஸ்ஸ அதி³ட்ட²மித⁴த்தி² கிஞ்சி, அதோ² அவிஞ்ஞாதமஜானிதப்³ப³ம்;

ஸப்³ப³ம் அபி⁴ஞ்ஞாஸி யத³த்தி² நேய்யம், ததா²க³தோ தேன ஸமந்தசக்கூ²’’தி.

ஏவம் ப⁴க³வா ஸமந்தசக்கு²னாபி சக்கு²மாதி – யதா² தி³ஸ்ஸதி சக்கு²மா.

ஸப்³ப³ம் தமம் வினோதே³த்வாதி ஸப்³ப³ம் ராக³தமம் தோ³ஸதமம் மோஹதமம் மானதமம் தி³ட்டி²தமம் கிலேஸதமம் து³ச்சரிததமம் அந்த⁴கரணம் அசக்கு²கரணம் அஞ்ஞாணகரணம் பஞ்ஞானிரோதி⁴கம் விகா⁴தபக்கி²கம் அனிப்³பா³னஸம்வத்தனிகம் நுதி³த்வா பனுதி³த்வா ஜஹித்வா பஜஹித்வா வினோதே³த்வா ப்³யந்திம் கரித்வா அனபா⁴வம் க³மேத்வாதி – ஸப்³ப³ம் தமம் வினோதே³த்வா.

ஏகோவ ரதிமஜ்ஜ²கா³தி. ஏகோதி ப⁴க³வா பப்³ப³ஜ்ஜாஸங்கா²தேன ஏகோ, அது³தியட்டே²ன ஏகோ, தண்ஹாய பஹானட்டே²ன ஏகோ, ஏகந்தவீதராகோ³தி ஏகோ, ஏகந்தவீததோ³ஸோதி ஏகோ, ஏகந்தவீதமோஹோதி ஏகோ, ஏகந்தனிக்கிலேஸோதி ஏகோ, ஏகாயனமக்³க³ம் க³தோதி ஏகோ, அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி ஏகோ.

கத²ம் ப⁴க³வா பப்³ப³ஜ்ஜாஸங்கா²தேன ஏகோ? ப⁴க³வா த³ஹரோவ ஸமானோ ஸுஸு காளகேஸோ ப⁴த்³ரேன [ப⁴த்³தே³ன (ஸ்யா.)] யோப்³ப³னேன ஸமன்னாக³தோ பட²மேன வயஸா அகாமகானம் மாதாபிதூனம் அஸ்ஸுமுகா²னம் ருத³ந்தானம் விலபந்தானம் ஞாதிஸங்க⁴ம் பஹாய ஸப்³ப³ம் க⁴ராவாஸபலிபோ³த⁴ம் சி²ந்தி³த்வா புத்ததா³ரபலிபோ³த⁴ம் சி²ந்தி³த்வா ஞாதிபலிபோ³த⁴ம் சி²ந்தி³த்வா மித்தாமச்சபலிபோ³த⁴ம் சி²ந்தி³த்வா ஸன்னிதி⁴பலிபோ³த⁴ம் சி²ந்தி³த்வா கேஸமஸ்ஸும் ஓஹாரேத்வா காஸாயானி வத்தா²னி அச்சா²தே³த்வா அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜித்வா அகிஞ்சனபா⁴வம் உபக³ந்த்வா ஏகோ சரதி விஹரதி இரியதி வத்ததி பாலேதி யபேதி யாபேதி – ஏவம் ப⁴க³வா பப்³ப³ஜ்ஜாஸங்கா²தேன ஏகோ.

கத²ம் ப⁴க³வா அது³தியட்டே²ன ஏகோ? ஸோ ஏவம் பப்³ப³ஜிதோ ஸமானோ ஏகோ அரஞ்ஞவனபத்தா²னி பந்தானி ஸேனாஸனானி படிஸேவதி அப்பஸத்³தா³னி அப்பனிக்³கோ⁴ஸானி விஜனவாதானி மனுஸ்ஸராஹஸ்ஸேய்யகானி படிஸல்லானஸாருப்பானி. ஸோ ஏகோ சரதி, ஏகோ க³ச்ச²தி, ஏகோ திட்ட²தி, ஏகோ நிஸீத³தி, ஏகோ ஸேய்யம் கப்பேதி, ஏகோ கா³மம் பிண்டா³ய பவிஸதி, ஏகோ படிக்கமதி, ஏகோ ரஹோ நிஸீத³தி, ஏகோ சங்கமம் அதி⁴ட்டா²தி, ஏகோ சரதி விஹரதி இரியதி வத்ததி பாலேதி யபேதி யாபேதி – ஏவம் ப⁴க³வா அது³தியட்டே²ன ஏகோ.

கத²ம் ப⁴க³வா தண்ஹாய பஹானட்டே²ன ஏகோ? ஸோ ஏவம் ஏகோ அது³தியோ அப்பமத்தோ ஆதாபீ பஹிதத்தோ விஹரந்தோ நஜ்ஜா நேரஞ்ஜராய தீரே போ³தி⁴ருக்க²மூலே மஹாபதா⁴னம் பத³ஹந்தோ மாரம் ஸஸேனம் கண்ஹம் நமுசிம் பமத்தப³ந்து⁴ம் வித⁴மித்வா தண்ஹாஜாலினிம் விஸரிதம் விஸத்திகம் பஜஹஸி வினோதே³ஸி ப்³யந்திம் அகாஸி அனபா⁴வம் க³மேஸி.

‘‘தண்ஹாது³தியோ புரிஸோ, தீ³க⁴மத்³தா⁴னஸம்ஸரம்;

இத்த²பா⁴வஞ்ஞதா²பா⁴வம் [இத்த²ம் பா⁴வஞ்ஞதா²பா⁴வம் (க.) இதிவு. 15, 105], ஸம்ஸாரம் நாதிவத்ததி.

‘‘ஏதமாதீ³னவம் ஞத்வா, தண்ஹம் து³க்க²ஸ்ஸ ஸம்ப⁴வம்;

வீததண்ஹோ அனாதா³னோ, ஸதோ பி⁴க்கு² பரிப்³ப³ஜே’’தி.

ஏவம் ப⁴க³வா தண்ஹாய பஹானட்டே²ன ஏகோ.

கத²ம் ப⁴க³வா ஏகந்தவீதராகோ³தி ஏகோ? ராக³ஸ்ஸ பஹீனத்தா ஏகந்தவீதராகோ³தி ஏகோ, தோ³ஸஸ்ஸ பஹீனத்தா ஏகந்தவீததோ³ஸோதி ஏகோ, மோஹஸ்ஸ பஹீனத்தா ஏகந்தவீதமோஹோதி ஏகோ, கிலேஸானம் பஹீனத்தா ஏகந்தனிக்கிலேஸோதி ஏகோ.

கத²ம் ப⁴க³வா ஏகாயனமக்³க³ம் க³தோதி ஏகோ? ஏகாயனமக்³கோ³ வுச்சதி சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ பஞ்சிந்த்³ரியானி பஞ்ச ப³லானி ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³.

‘‘ஏகாயனம் ஜாதிக²யந்தத³ஸ்ஸீ, மக்³க³ம் பஜானாதி ஹிதானுகம்பீ;

ஏதேன மக்³கே³ன தரிம்ஸு [அதரிம்ஸு (ஸ்யா.)] புப்³பே³, தரிஸ்ஸந்தி யே ச தரந்தி ஓக⁴’’ந்தி.

ஏவம் ப⁴க³வா ஏகாயனமக்³க³ம் க³தோதி ஏகோ.

கத²ம் ப⁴க³வா ஏகோ அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி ஏகோ? போ³தி⁴ வுச்சதி சதூஸு மக்³கே³ஸு ஞாணம் பஞ்ஞிந்த்³ரியம் பஞ்ஞாப³லம் த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ வீமம்ஸா விபஸ்ஸனா ஸம்மாதி³ட்டி². ப⁴க³வா தேன போ³தி⁴ஞாணேன ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா அனிச்சா’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா து³க்கா²’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா அனத்தா’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’தி பு³ஜ்ஜி²…பே… ‘‘ஜாதிபச்சயா ஜராமரண’’ந்தி பு³ஜ்ஜி²; ‘‘அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴’’தி பு³ஜ்ஜி²…பே… ‘‘ஜாதினிரோதா⁴ ஜராமரணனிரோதோ⁴’’தி பு³ஜ்ஜி²; ‘‘இத³ம் து³க்க²’’ந்தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’’தி பு³ஜ்ஜி²; ‘‘இமே ஆஸவா’’தி பு³ஜ்ஜி²…பே… ‘‘அயம் ஆஸவனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’’தி பு³ஜ்ஜி²; ‘‘இமே த⁴ம்மா பரிஞ்ஞேய்யா’’தி பு³ஜ்ஜி²… பஹாதப்³பா³தி… பா⁴வேதப்³பா³தி… ஸச்சி²காதப்³பா³தி பு³ஜ்ஜி², ச²ன்னம் ப²ஸ்ஸாயதனானம் ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச பு³ஜ்ஜி², பஞ்சன்னம் உபாதா³னக்க²ந்தா⁴னம் ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச பு³ஜ்ஜி², சதுன்னம் மஹாபூ⁴தானம் ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச பு³ஜ்ஜி², ‘‘யம் கிஞ்சி ஸமுத³யத⁴ம்மம், ஸப்³ப³ம் தம் நிரோத⁴த⁴ம்ம’’ந்தி பு³ஜ்ஜி².

அத² வா யம் கிஞ்சி பு³ஜ்ஜி²தப்³ப³ம் அனுபு³ஜ்ஜி²தப்³ப³ம் படிபு³ஜ்ஜி²தப்³ப³ம் ஸம்பு³ஜ்ஜி²தப்³ப³ம் அதி⁴க³ந்தப்³ப³ம் ப²ஸ்ஸிதப்³ப³ம் ஸச்சி²காதப்³ப³ம், ஸப்³ப³ம் தம் தேன போ³தி⁴ஞாணேன பு³ஜ்ஜி² அனுபு³ஜ்ஜி² படிபு³ஜ்ஜி² ஸம்பு³ஜ்ஜி² ஸம்மாபு³ஜ்ஜி² அதி⁴க³ச்சி² ப²ஸ்ஸேஸி ஸச்சா²காஸி. ஏவம் ப⁴க³வா ஏகோ அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி ஏகோ.

ரதிமஜ்ஜ²கா³தி. ரதிந்தி நேக்க²ம்மரதிம் விவேகரதிம் உபஸமரதிம் ஸம்போ³தி⁴ரதிம் அஜ்ஜ²கா³ ஸமஜ்ஜ²கா³ அதி⁴க³ச்சி² ப²ஸ்ஸேஸி ஸச்சா²காஸீதி – ஏகோவ ரதிமஜ்ஜ²கா³.

தேனாஹ தே²ரோ ஸாரிபுத்தோ –

‘‘ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ, யதா² தி³ஸ்ஸதி சக்கு²மா;

ஸப்³ப³ம் தமம் வினோதே³த்வா, ஏகோவ ரதிமஜ்ஜ²கா³’’தி.

192. தம் பு³த்³த⁴ம் அஸிதம் தாதி³ம், அகுஹம் க³ணிமாக³தம்;

ப³ஹூனமித⁴ ப³த்³தா⁴னம், அத்தி² பஞ்ஹேன ஆக³மம்.

தம் பு³த்³த⁴ம் அஸிதம் தாதி³ந்தி. பு³த்³தோ⁴தி யோ ஸோ ப⁴க³வா ஸயம்பூ⁴ அனாசரியகோ புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு ஸாமம் ஸச்சானி அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி², தத்த² ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பாபுணி [பத்தோ (ஸ்யா.)], ப³லேஸு ச வஸீபா⁴வம் பாபுணி. பு³த்³தோ⁴தி கேனட்டே²ன பு³த்³தோ⁴? பு³ஜ்ஜி²தா ஸச்சானீதி பு³த்³தோ⁴, போ³தே⁴தா பஜாயாதி பு³த்³தோ⁴, ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாய பு³த்³தோ⁴, ஸப்³ப³த³ஸ்ஸாவிதாய பு³த்³தோ⁴, அனஞ்ஞனேய்யதாய பு³த்³தோ⁴, விஸவிதாய பு³த்³தோ⁴, கீ²ணாஸவஸங்கா²தேன பு³த்³தோ⁴, நிருபக்கிலேஸஸங்கா²தேன பு³த்³தோ⁴, ஏகந்தவீதராகோ³தி பு³த்³தோ⁴, ஏகந்தவீததோ³ஸோதி பு³த்³தோ⁴, ஏகந்தவீதமோஹோதி பு³த்³தோ⁴, ஏகந்தனிக்கிலேஸோதி பு³த்³தோ⁴, ஏகாயனமக்³க³ம் க³தோதி பு³த்³தோ⁴, ஏகோ அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி பு³த்³தோ⁴, அபு³த்³தி⁴விஹதத்தா பு³த்³தி⁴படிலாப⁴த்தா பு³த்³தோ⁴. பு³த்³தோ⁴தி நேதம் மாதரா கதம் ந பிதரா கதம், ந பா⁴தரா கதம், ந ப⁴கி³னியா கதம், ந மித்தாமச்சேஹி கதம், ந ஞாதிஸாலோஹிதேஹி கதம், ந ஸமணப்³ராஹ்மணேஹி கதம், ந தே³வதாஹி கதம். விமோக்க²ந்திகமேதம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் போ³தி⁴யா மூலே ஸஹ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணஸ்ஸ படிலாபா⁴ ஸச்சி²கா பஞ்ஞத்தி, யதி³த³ம் பு³த்³தோ⁴தி – தம் பு³த்³த⁴ம். அஸிதந்தி த்³வே நிஸ்ஸயா – தண்ஹானிஸ்ஸயோ ச தி³ட்டி²னிஸ்ஸயோ ச. கதமோ தண்ஹானிஸ்ஸயோ? யாவ தண்ஹாஸங்கா²தேன ஸீமகதம் ஓதி⁴கதம் [பரியாதி³கதம் (ஸ்யா.)] பரியந்தகதம் பரிக்³க³ஹிதம் மமாயிதம் – இத³ம் மம, ஏதம் மம, ஏத்தகம் மம, ஏத்தாவதா மம, மம ரூபா ஸத்³தா³ க³ந்தா⁴ ரஸா போ²ட்ட²ப்³பா³, அத்த²ரணா பாவுரணா தா³ஸிதா³ஸா அஜேளகா குக்குடஸூகரா ஹத்தி²க³வாஸ்ஸவளவா, கே²த்தம் வத்து²ம் ஹிரஞ்ஞம் ஸுவண்ணம், கா³மனிக³மராஜதா⁴னியோ ரட்ட²ஞ்ச ஜனபதோ³ ச கோஸோ ச கோட்டா²கா³ரஞ்ச, கேவலம்பி மஹாபத²விம் தண்ஹாவஸேன மமாயதி, யாவதா அட்ட²ஸதம் தண்ஹாவிசரிதம் – அயம் தண்ஹானிஸ்ஸயோ.

கதமோ தி³ட்டி²னிஸ்ஸயோ? வீஸதிவத்து²கா ஸக்காயதி³ட்டி², த³ஸவத்து²கா மிச்சா²தி³ட்டி², த³ஸவத்து²கா அந்தக்³கா³ஹிகா தி³ட்டி². யா ஏவரூபா தி³ட்டி² தி³ட்டி²க³தம் தி³ட்டி²க³ஹனம் தி³ட்டி²கந்தாரோ தி³ட்டி²விஸூகாயிகம் தி³ட்டி²விப்ப²ந்தி³தம் தி³ட்டி²ஸஞ்ஞோஜனம் கா³ஹோ படிக்³கா³ஹோ அபி⁴னிவேஸோ பராமாஸோ கும்மக்³கோ³ மிச்சா²பதோ² மிச்ச²த்தம் தித்தா²யதனம் விபரியாஸக்³கா³ஹோ விபரீதக்³கா³ஹோ விபல்லாஸக்³கா³ஹோ மிச்சா²கா³ஹோ ‘‘அயாதா²வகஸ்மிம் யாதா²வக’’ந்தி கா³ஹோ யாவதா த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²க³தானி – அயம் தி³ட்டி²னிஸ்ஸயோ.

பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ தண்ஹானிஸ்ஸயோ பஹீனோ, தி³ட்டி²னிஸ்ஸயோ படினிஸ்ஸட்டோ²; தண்ஹானிஸ்ஸயஸ்ஸ பஹீனத்தா தி³ட்டி²னிஸ்ஸயஸ்ஸ படினிஸ்ஸட்ட²த்தா ப⁴க³வா சக்கு²ம் அஸிதோ, ஸோதம்… கா⁴னம்… ஜிவ்ஹம்… காயம்… மனம் அஸிதோ, ரூபே… ஸத்³தே³… க³ந்தே⁴… ரஸே… போ²ட்ட²ப்³பே³… குலம்… க³ணம்… ஆவாஸம்… லாப⁴ம்… யஸம்… பஸம்ஸம்… ஸுக²ம்… சீவரம்… பிண்ட³பாதம்… ஸேனாஸனம்… கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரம்… காமதா⁴தும்… ரூபதா⁴தும்… அரூபதா⁴தும் … காமப⁴வம்… ரூபப⁴வம்… அரூபப⁴வம்… ஸஞ்ஞாப⁴வம்… அஸஞ்ஞாப⁴வம்… நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாப⁴வம்… ஏகவோகாரப⁴வம்… சதுவோகாரப⁴வம்… பஞ்சவோகாரப⁴வம்… அதீதம்… அனாக³தம்… பச்சுப்பன்னம்… தி³ட்ட²ஸுதமுதவிஞ்ஞாதப்³பே³ த⁴ம்மே அஸிதோ அனிஸ்ஸிதோ அனல்லீனோ அனுபக³தோ அனஜ்ஜோ²ஸிதோ அனதி⁴முத்தோ நிக்க²ந்தோ நிஸ்ஸடோ விப்பமுத்தோ விஸஞ்ஞுத்தோ விமரியாதி³கதேன சேதஸா விஹரதீதி – தம் பு³த்³த⁴ம் அஸிதம்.

தாதி³ந்தி ப⁴க³வா பஞ்சஹாகாரேஹி தாதீ³ – இட்டா²னிட்டே² தாதீ³, சத்தாவீதி தாதீ³, திண்ணாவீதி தாதீ³, முத்தாவீதி தாதீ³, தம்னித்³தே³ஸா தாதீ³.

கத²ம் ப⁴க³வா இட்டா²னிட்டே² தாதீ³? ப⁴க³வா லாபே⁴பி தாதீ³, அலாபே⁴பி தாதீ³, யஸேபி தாதீ³, அயஸேபி தாதீ³, பஸம்ஸாயபி தாதீ³ நிந்தா³யபி தாதீ³, ஸுகே²பி தாதீ³, து³க்கே²பி தாதீ³; ஏகச்சே பா³ஹம் க³ந்தே⁴ன லிம்பேய்யும், ஏகச்சே பா³ஹம் வாஸியா தச்சே²ய்யும், அமுகஸ்மிம் நத்தி² ராகோ³, அமுகஸ்மிம் நத்தி² படிக⁴ம், அனுனயபடிக⁴விப்பஹீனோ உக்³கா⁴தினிக்³கா⁴திவீதிவத்தோ அனுரோத⁴விரோத⁴ம் ஸமதிக்கந்தோ. ஏவம் ப⁴க³வா இட்டா²னிட்டே² தாதீ³.

கத²ம் ப⁴க³வா சத்தாவீதி தாதீ³? ப⁴க³வதா [ப⁴க³வதோ (ஸ்யா.)] ராகோ³ சத்தோ வந்தோ முத்தோ பஹீனோ படினிஸ்ஸட்டோ², தோ³ஸோ…பே… மோஹோ… கோதோ⁴… உபனாஹோ… மக்கோ²… பளாஸோ… இஸ்ஸா… மச்ச²ரியம்… மாயா… ஸாடே²ய்யம்… த²ம்போ⁴… ஸாரம்போ⁴… மானோ… அதிமானோ… மதோ³… பமாதோ³… ஸப்³பே³ கிலேஸா… ஸப்³பே³ து³ச்சரிதா… ஸப்³பே³ த³ரதா²… ஸப்³பே³ பரிளாஹா… ஸப்³பே³ ஸந்தாபா … ஸப்³பா³குஸலாபி⁴ஸங்கா²ரா சத்தா வந்தா முத்தா பஹீனா படினிஸ்ஸட்டா². ஏவம் ப⁴க³வா சத்தாவீதி தாதீ³.

கத²ம் ப⁴க³வா திண்ணாவீதி தாதீ³? ப⁴க³வா காமோக⁴ம் திண்ணோ, ப⁴வோக⁴ம் திண்ணோ, தி³ட்டோ²க⁴ம் திண்ணோ, அவிஜ்ஜோக⁴ம் திண்ணோ, ஸப்³ப³ம் ஸம்ஸாரபத²ம் திண்ணோ உத்திண்ணோ நித்திண்ணோ அதிக்கந்தோ ஸமதிக்கந்தோ வீதிவத்தோ. ஸோ வுட்ட²வாஸோ சிண்ணசரணோ க³தத்³தோ⁴ க³ததி³ஸோ க³தகோடியோ பாலிதப்³ரஹ்மசரியோ உத்தமதி³ட்டி²ப்பத்தோ பா⁴விதமக்³கோ³ பஹீனகிலேஸோ படிவித்³தா⁴குப்போ ஸச்சி²கதனிரோதோ⁴. து³க்க²ம் தஸ்ஸ பரிஞ்ஞாதம், ஸமுத³யோ பஹீனோ, மக்³கோ³ பா⁴விதோ, நிரோதோ⁴ ஸச்சி²கதோ, அபி⁴ஞ்ஞேய்யம் அபி⁴ஞ்ஞாதம், பரிஞ்ஞேய்யம் பரிஞ்ஞாதம், பஹாதப்³ப³ம் பஹீனம், பா⁴வேதப்³ப³ம் பா⁴விதம், ஸச்சி²காதப்³ப³ம் ஸச்சி²கதம். ஸோ உக்கி²த்தபளிகோ⁴ [உக்கி²த்தபலிகோ⁴ (ஸ்யா. க.) மஹானி. 6] ஸம்கிண்ணபரிக்கோ² அப்³பூ³ள்ஹேஸிகோ நிரக்³க³ளோ அரியோ பன்னத்³த⁴ஜோ பன்னபா⁴ரோ விஸஞ்ஞுத்தோ பஞ்சங்க³விப்பஹீனோ ச²ளங்க³ஸமன்னாக³தோ ஏகாரக்கோ² சதுராபஸ்ஸேனோ பனுண்ணபச்சேகஸச்சோ ஸமவயஸட்டே²ஸனோ அனாவிலஸங்கப்போ பஸ்ஸத்³த⁴காயஸங்கா²ரோ ஸுவிமுத்தசித்தோ ஸுவிமுத்தபஞ்ஞோ கேவலீ வுஸிதவா உத்தமபுரிஸோ பரமபுரிஸோ பரமபத்திப்பத்தோ. ஸோ நேவாசினதி, நாபசினதி; அபசினித்வா டி²தோ நேவ பஜஹதி, ந உபாதி³யதி; பஜஹித்வா டி²தோ நேவ ஸம்ஸிப்³ப³தி, ந உஸினேதி; விஸினேத்வா டி²தோ நேவ விதூ⁴பேதி, ந ஸந்தூ⁴பேதி; விதூ⁴பேத்வா டி²தோ, அஸேகே²ன ஸீலக்க²ந்தே⁴ன ஸமன்னாக³தத்தா டி²தோ, அஸேகே²ன ஸமாதி⁴க்க²ந்தே⁴ன ஸமன்னாக³தத்தா டி²தோ, அஸேகே²ன பஞ்ஞாக்க²ந்தே⁴ன ஸமன்னாக³தத்தா டி²தோ, அஸேகே²ன விமுத்திக்க²ந்தே⁴ன ஸமன்னாக³தத்தா டி²தோ, அஸேகே²ன விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனக்க²ந்தே⁴ன ஸமன்னாக³தத்தா டி²தோ, ஸச்சம் ஸம்படிபாதி³யித்வா டி²தோ, ஏஜம் ஸமதிக்கமித்வா டி²தோ, கிலேஸக்³கி³ம் பரியாதி³யித்வா டி²தோ, அபரிக³மனதாய டி²தோ, கடம் ஸமாதா³ய டி²தோ, முத்தபடிஸேவனதாய டி²தோ, மேத்தாய பாரிஸுத்³தி⁴யா டி²தோ, கருணாய பாரிஸுத்³தி⁴யா டி²தோ, முதி³தாய பாரிஸுத்³தி⁴யா டி²தோ, உபேக்கா²ய பாரிஸுத்³தி⁴யா டி²தோ, அச்சந்தபாரிஸுத்³தி⁴யா டி²தோ, அதம்மயதாய பாரிஸுத்³தி⁴யா டி²தோ, விமுத்தத்தா டி²தோ, ஸந்துஸிதத்தா டி²தோ, க²ந்த⁴பரியந்தே டி²தோ, தா⁴துபரியந்தே டி²தோ, ஆயதனபரியந்தே டி²தோ, க³திபரியந்தே டி²தோ, உபபத்திபரியந்தே டி²தோ, படிஸந்தி⁴பரியந்தே டி²தோ, ப⁴வபரியந்தே டி²தோ, ஸம்ஸாரபரியந்தே டி²தோ, வட்டபரியந்தே டி²தோ, அந்திமே ப⁴வே டி²தோ, அந்திமே ஸமுஸ்ஸயே டி²தோ, அந்திமதே³ஹத⁴ரோ ப⁴க³வா.

‘‘தஸ்ஸாயம் பச்சி²மகோ ப⁴வோ, சரிமோயம் ஸமுஸ்ஸயோ;

ஜாதிமரணஸம்ஸாரோ, நத்தி² தஸ்ஸ புனப்³ப⁴வோ’’தி.

ஏவம் ப⁴க³வா திண்ணாவீதி தாதீ³.

கத²ம் ப⁴க³வா முத்தாவீதி தாதீ³? ப⁴க³வதோ ராகா³ சித்தம் முத்தம் விமுத்தம் ஸுவிமுத்தம், தோ³ஸா சித்தம்… மோஹா சித்தம்… கோதா⁴… உபனாஹா… மக்கா²… பளாஸா… இஸ்ஸாய… மச்ச²ரியா… மாயாய… ஸாடே²ய்யா… த²ம்பா⁴… ஸாரம்பா⁴… மானா… அதிமானா… மதா³… பமாதா³… ஸப்³ப³கிலேஸேஹி… ஸப்³ப³து³ச்சரிதேஹி… ஸப்³ப³த³ரதே²ஹி… ஸப்³ப³பரிளாஹேஹி… ஸப்³ப³ஸந்தாபேஹி… ஸப்³பா³குஸலாபி⁴ஸங்கா²ரேஹி சித்தம் முத்தம் விமுத்தம் ஸுவிமுத்தம். ஏவம் ப⁴க³வா முத்தாவீதி தாதீ³.

கத²ம் ப⁴க³வா தம்னித்³தே³ஸா தாதீ³? ப⁴க³வா ஸீலே ஸதி ஸீலவாதி தம்னித்³தே³ஸா தாதீ³, ஸத்³தா⁴ய ஸதி ஸத்³தோ⁴தி தம்னித்³தே³ஸா தாதீ³, வீரியே ஸதி வீரியவாதி தம்னித்³தே³ஸா தாதீ³, ஸதியா ஸதி ஸதிமாதி தம்னித்³தே³ஸா தாதீ³, ஸமாதி⁴ஸ்மிம் ஸதி ஸமாஹிதோதி தம்னித்³தே³ஸா தாதீ³, பஞ்ஞாய ஸதி பஞ்ஞவாதி தம்னித்³தே³ஸா தாதீ³, விஜ்ஜாய ஸதி தேவிஜ்ஜோதி தம்னித்³தே³ஸா தாதீ³, அபி⁴ஞ்ஞாய ஸதி ச²ளபி⁴ஞ்ஞோதி தம்னித்³தே³ஸா தாதீ³, த³ஸப³லே ஸதி த³ஸப³லோதி தம்னித்³தே³ஸா தாதீ³. ஏவம் ப⁴க³வா தம்னித்³தே³ஸா தாதீ³தி – தம் பு³த்³த⁴ம் அஸிதம் தாதி³ம்.

அகுஹம் க³ணிமாக³தந்தி. அகுஹோதி தீணி குஹனவத்தூ²னி – பச்சயபடிஸேவனஸங்கா²தம் குஹனவத்து², இரியாபத²ஸங்கா²தம் குஹனவத்து², ஸாமந்தஜப்பனஸங்கா²தம் குஹனவத்து².

கதமம் பச்சயபடிஸேவனஸங்கா²தம் குஹனவத்து²? இத⁴ க³ஹபதிகா பி⁴க்கு²ம் நிமந்தேந்தி சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரேஹி. ஸோ பாபிச்சோ² இச்சா²பகதோ அத்தி²கோ [அதித்திகோ (ஸீ.), இத்தி²கோ (ஸ்யா.), புராபே⁴த³ஸுத்தனித்³தே³ஸே பாட²னானத்தம் நத்தி²] சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரானம் பி⁴ய்யோகம்யதம் உபாதா³ய சீவரம் பச்சக்கா²தி, பிண்ட³பாதம் பச்சக்கா²தி, ஸேனாஸனம் பச்சக்கா²தி, கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரம் பச்சக்கா²தி. ஸோ ஏவமாஹ – ‘‘கிம் ஸமணஸ்ஸ மஹக்³கே⁴ன சீவரேன! ஏதம் ஸாருப்பம், யம் ஸமணோ ஸுஸானா வா ஸங்காரகூடா வா பாபணிகா வா நந்தகானி உச்சினித்வா ஸங்கா⁴டிம் கரித்வா தா⁴ரேய்ய. கிம் ஸமணஸ்ஸ மஹக்³கே⁴ன பிண்ட³பாதேன! ஏதம் ஸாருப்பம், யம் ஸமணோ உஞ்சா²சரியாய பிண்டி³யாலோபேன ஜீவிதம் கப்பேய்ய. கிம் ஸமணஸ்ஸ மஹக்³கே⁴ன ஸேனாஸனேன! ஏதம் ஸாருப்பம், யம் ஸமணோ ருக்க²மூலிகோ வா அஸ்ஸ ஸோஸானிகோ வா அப்³போ⁴காஸிகோ வா. கிம் ஸமணஸ்ஸ மஹக்³கே⁴ன கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரேன! ஏதம் ஸாருப்பம், யம் ஸமணோ பூதிமுத்தேன ஹரிதகீக²ண்டே³ன ஓஸத⁴ம் கரேய்யா’’தி தது³பாதா³ய லூக²ம் சீவரம் தா⁴ரேதி, லூக²ம் பிண்ட³பாதம் பரிபு⁴ஞ்ஜதி, லூக²ம் ஸேனாஸனம் படிஸேவதி, லூக²ம் கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரம் படிஸேவதி. தமேனம் க³ஹபதிகா ஏவம் ஜானந்தி – ‘‘அயம் ஸமணோ அப்பிச்சோ² ஸந்துட்டோ² பவிவித்தோ அஸம்ஸட்டோ² ஆரத்³த⁴வீரியோ து⁴தவாதோ³’’தி பி⁴ய்யோ பி⁴ய்யோ நிமந்தேந்தி சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரேஹி. ஸோ ஏவமாஹ – ‘‘திண்ணம் ஸம்முகீ²பா⁴வா ஸத்³தோ⁴ குலபுத்தோ ப³ஹும் புஞ்ஞம் பஸவதி, ஸத்³தா⁴ய ஸம்முகீ²பா⁴வா ஸத்³தோ⁴ குலபுத்தோ ப³ஹும் புஞ்ஞம் பஸவதி, தே³ய்யத⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்முகீ²பா⁴வா ஸத்³தோ⁴ குலபுத்தோ ப³ஹும் புஞ்ஞம் பஸவதி, த³க்கி²ணேய்யானம் ஸம்முகீ²பா⁴வா ஸத்³தோ⁴ குலபுத்தோ ப³ஹும் புஞ்ஞம் பஸவதி. தும்ஹாகஞ்சேவாயம் ஸத்³தா⁴ அத்தி², தே³ய்யத⁴ம்மோ ச ஸம்விஜ்ஜதி, அஹஞ்ச படிக்³கா³ஹகோ. ஸசே அஹம் ந படிக்³க³ஹேஸ்ஸாமி, ஏவம் தும்ஹே புஞ்ஞேன பரிபா³ஹிரா [படிபா³ஹிரா (க.)] ப⁴விஸ்ஸத², ந மய்ஹம் இமினா அத்தோ², அபி ச தும்ஹாகம்யேவ அனுகம்பாய படிக்³க³ண்ஹாமீ’’தி. தது³பாதா³ய ப³ஹும்பி சீவரம் படிக்³க³ண்ஹாதி [படிக³ண்ஹதி (ஸீ.)], ப³ஹும்பி பிண்ட³பாதம் படிக்³க³ண்ஹாதி, ப³ஹும்பி ஸேனாஸனம் படிக்³க³ண்ஹாதி, ப³ஹும்பி கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரம் படிக்³க³ண்ஹாதி. யா ஏவரூபா பா⁴குடிகா பா⁴குடியம் குஹனா குஹாயனா குஹிதத்தம் – இத³ம் பச்சயபடிஸேவனஸங்கா²தம் குஹனவத்து².

கதமம் இரியாபத²ஸங்கா²தம் குஹனவத்து²? இதே⁴கச்சோ பாபிச்சோ² இச்சா²பகதோ ஸம்பா⁴வனாதி⁴ப்பாயோ, ‘‘ஏவம் மம் ஜனோ ஸம்பா⁴வேஸ்ஸதீ’’தி க³மனம் ஸண்ட²பேதி, டா²னம் ஸண்ட²பேதி, நிஸஜ்ஜம் ஸண்ட²பேதி, ஸயனம் ஸண்ட²பேதி, பணிதா⁴ய க³ச்ச²தி, பணிதா⁴ய திட்ட²தி, பணிதா⁴ய நிஸீத³தி, பணிதா⁴ய ஸேய்யம் கப்பேதி, ஸமாஹிதோ விய க³ச்ச²தி, ஸமாஹிதோ விய திட்ட²தி, ஸமாஹிதோ விய நிஸீத³தி, ஸமாஹிதோ விய ஸேய்யம் கப்பேதி, ஆபாத²கஜ்ஜா²யீவ ஹோதி. யா ஏவரூபா இரியாபத²ஸ்ஸ ஆட²பனா ட²பனா ஸண்ட²பனா பா⁴குடிகா பா⁴குடியம் குஹனா குஹாயனா குஹிதத்தம் – இத³ம் இரியாபத²ஸங்கா²தம் குஹனவத்து².

கதமம் ஸாமந்தஜப்பனஸங்கா²தம் குஹனவத்து²? இதே⁴கச்சோ பாபிச்சோ² இச்சா²பகதோ ஸம்பா⁴வனாதி⁴ப்பாயோ ‘‘ஏவம் மம் ஜனோ ஸம்பா⁴வேஸ்ஸதீ’’தி, அரியத⁴ம்மஸன்னிஸ்ஸிதம் வாசம் பா⁴ஸதி. ‘‘யோ ஏவரூபம் சீவரம் தா⁴ரேதி ஸோ ஸமணோ மஹேஸக்கோ²’’தி ப⁴ணதி; ‘‘யோ ஏவரூபம் பத்தம் தா⁴ரேதி… லோஹதா²லகம் தா⁴ரேதி… த⁴ம்மகரணம் [த⁴ம்மகரகம் (ஸீ. ஸ்யா.) அபி⁴தா⁴னப்பதீ³பிகாபி⁴னவனிஸ்ஸயம் ஓலோகேதப்³ப³ம்] தா⁴ரேதி… பரிஸ்ஸாவனம் தா⁴ரேதி… குஞ்சிகம் தா⁴ரேதி… உபாஹனம் தா⁴ரேதி… காயப³ந்த⁴னம் தா⁴ரேதி… ஆயோக³ம் தா⁴ரேதி, ஸோ ஸமணோ மஹேஸக்கோ²’’தி ப⁴ணதி; ‘‘யஸ்ஸ ஏவரூபோ உபஜ்ஜா²யோ ஸோ ஸமணோ மஹேஸக்கோ²’’தி ப⁴ணதி; ‘‘யஸ்ஸ ஏவரூபோ ஆசரியோ… ஏவரூபா ஸமானுபஜ்ஜா²யகா… ஸமானாசரியகா… மித்தா… ஸந்தி³ட்டா²… ஸம்ப⁴த்தா… ஸஹாயா, ஸோ ஸமணோ மஹேஸக்கோ²’’தி ப⁴ணதி; ‘‘யோ ஏவரூபே விஹாரே வஸதி, ஸோ ஸமணோ மஹேஸக்கோ²’’தி ப⁴ணதி; ‘‘யோ ஏவரூபே அட்³ட⁴யோகே³ வஸதி… பாஸாதே³ வஸதி… ஹம்மியே வஸதி… கு³ஹாயம் வஸதி… லேணே வஸதி… குடியா வஸதி… கூடாகா³ரே வஸதி… அட்டே வஸதி … மாளே வஸதி… உத்³த³ண்டே³ வஸதி… உபட்டா²னஸாலாயம் வஸதி… மண்ட³பே வஸதி… ருக்க²மூலே வஸதி, ஸோ ஸமணோ மஹேஸக்கோ²’’தி ப⁴ணதி.

அத² வா கோரஜிககோரஜிகோ, பா⁴குடிகபா⁴குடிகோ, குஹககுஹகோ, லபகலபகோ, முக²ஸம்பா⁴விதோ ‘‘அயம் ஸமணோ இமாஸம் ஏவரூபானம் விஹாரஸமாபத்தீனம் லாபீ⁴’’தி. தாதி³ஸம் க³ம்பீ⁴ரம் கூ³ள்ஹம் நிபுணம் படிச்ச²ன்னம் லோகுத்தரம் ஸுஞ்ஞதாபடிஸஞ்ஞுத்தம் கத²ம் கதே²தி. யா ஏவரூபா பா⁴குடிகா பா⁴குடியம் குஹனா குஹாயனா குஹிதத்தம் – இத³ம் ஸாமந்தஜப்பனஸங்கா²தம் குஹனவத்து². பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ இமானி தீணி குஹனவத்தூ²னி பஹீனானி ஸமுச்சி²ன்னானி வூபஸந்தானி படிபஸ்ஸத்³தா⁴னி அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகானி ஞாணக்³கி³னா த³ட்³டா⁴னி. தஸ்மா பு³த்³தோ⁴ அகுஹோதி – அகுஹம்.

க³ணிமாக³தந்தி. க³ணீதி க³ணீ ப⁴க³வா. க³ணாசரியோதி க³ணீ, க³ணஸ்ஸ ஸத்தா²தி க³ணீ, க³ணம் பரிஹரதீதி க³ணீ, க³ணம் ஓவத³தீதி க³ணீ, க³ணம் அனுஸாஸதீதி க³ணீ, விஸாரதோ³ க³ணம் உபஸங்கமதீதி க³ணீ, க³ணஸ்ஸ ஸுஸ்ஸூஸதி ஸோதம் ஓத³ஹதி அஞ்ஞா சித்தம் உபட்ட²பேதீதி க³ணீ, க³ணம் அகுஸலா வுட்டா²பேத்வா குஸலே பதிட்டா²பேதீதி க³ணீ, பி⁴க்கு²க³ணஸ்ஸ க³ணீ, பி⁴க்கு²னீக³ணஸ்ஸ க³ணீ, உபாஸகக³ணஸ்ஸ க³ணீ, உபாஸிகாக³ணஸ்ஸ க³ணீ, ராஜக³ணஸ்ஸ க³ணீ, க²த்தியக³ணஸ்ஸ க³ணீ, ப்³ராஹ்மணக³ணஸ்ஸ க³ணீ, வேஸ்ஸக³ணஸ்ஸ க³ணீ, ஸுத்³த³க³ணஸ்ஸ க³ணீ, ப்³ரஹ்மக³ணஸ்ஸ க³ணீ, தே³வக³ணஸ்ஸ க³ணீ, ஸங்கி⁴ம் [ஸம்க⁴க³ணஸ்ஸ க³ணீ (ஸீ.)] க³ணிம் க³ணாசரியம். ஆக³தந்தி உபக³தம் ஸமுபக³தம் ஸமுபபன்னம் [ஸம்பத்தம் (ப³ஹூஸு)] ஸங்கஸ்ஸனக³ரந்தி – அகுஹம் க³ணிமாக³தம்.

ப³ஹூனமித⁴ ப³த்³தா⁴னந்தி. ப³ஹூனம் க²த்தியானம் ப்³ராஹ்மணானம் வேஸ்ஸானம் ஸுத்³தா³னம் க³ஹட்டா²னம் பப்³ப³ஜிதானம் தே³வானம் மனுஸ்ஸானம். ப³த்³தா⁴னந்தி ப³த்³தா⁴னம் ப³த்³த⁴சரானம் பரிசாரகானம் ஸிஸ்ஸானந்தி – ப³ஹூனமித⁴ ப³த்³தா⁴னம்.

அத்தி² பஞ்ஹேன ஆக³மந்தி. பஞ்ஹேன அத்தி²கோ ஆக³தோம்ஹி [அத்தி²காம்ஹ ஆக³தா (ஸீ. க.) ஏவமீதி³ஸேஸு த்³வீஸு பதே³ஸுபி ப³ஹுவசனேன], பஞ்ஹம் புச்சி²துகாமோ ஆக³தோம்ஹி, பஞ்ஹம் ஸோதுகாமோ ஆக³தோம்ஹீதி. ஏவம்பி அத்தி² பஞ்ஹேன ஆக³மம். அத² வா பஞ்ஹத்தி²கானம் பஞ்ஹம் புச்சி²துகாமானம் பஞ்ஹம் ஸோதுகாமானம் ஆக³மனம் அபி⁴க்கமனம் உபஸங்கமனம் பயிருபாஸனம் [பயிருபாஸனா (ஸ்யா. க.)] ஸியா அத்தீ²தி. ஏவம்பி அத்தி² பஞ்ஹேன ஆக³மம். அத² வா பஞ்ஹாக³மோ துய்ஹம் அத்தி², த்வம்பி பஹு [இமானி தீணி பதா³னி நத்தி² ஸ்யா. போத்த²கே], த்வமஸி அலமத்தோ² மயா புச்சி²தம் கதே²தும் விஸஜ்ஜேதும் ‘‘வஹஸ்ஸேதம் பா⁴ர’’ந்தி. ஏவம்பி அத்தி² பஞ்ஹேன ஆக³மம்.

தேனாஹ தே²ரோ ஸாரிபுத்தோ –

‘‘தம் பு³த்³த⁴ம் அஸிதம் தாதி³ம், அகுஹம் க³ணிமாக³தம்;

ப³ஹூனமித⁴ ப³த்³தா⁴னம், அத்தி² பஞ்ஹேன ஆக³ம’’ந்தி.

193. பி⁴க்கு²னோ விஜிகு³ச்ச²தோ, ப⁴ஜதோ ரித்தமாஸனம்;

ருக்க²மூலம் ஸுஸானம் வா, பப்³ப³தானம் கு³ஹாஸு வா.

பி⁴க்கு²னோ விஜிகு³ச்ச²தோதி. பி⁴க்கு²னோதி புது²ஜ்ஜனகல்யாணஸ்ஸ வா பி⁴க்கு²னோ ஸேக்க²ஸ்ஸ வா பி⁴க்கு²னோ. விஜிகு³ச்ச²தோதி ஜாதியா விஜிகு³ச்ச²தோ, ஜராய… ப்³யாதி⁴னா… மரணேன… ஸோகேஹி… பரிதே³வேஹி… து³க்கே²ஹி… தோ³மனஸ்ஸேஹி… உபாயாஸேஹி விஜிகு³ச்ச²தோ, நேரயிகேன து³க்கே²ன… திரச்சா²னயோனிகேன து³க்கே²ன… பேத்திவிஸயிகேன து³க்கே²ன… மானுஸிகேன [மானுஸகேன (ஸீ. ஸ்யா.) மஹானி. 171] து³க்கே²ன… க³ப்³போ⁴க்கந்திமூலகேன து³க்கே²ன… க³ப்³ப⁴ட்டி²திமூலகேன து³க்கே²ன… க³ப்³ப⁴வுட்டா²னமூலகேன து³க்கே²ன… ஜாதஸ்ஸூபனிப³ந்த⁴கேன து³க்கே²ன… ஜாதஸ்ஸ பராதே⁴ய்யகேன து³க்கே²ன… அத்தூபக்கமேன து³க்கே²ன… பரூபக்கமேன து³க்கே²ன… து³க்க²து³க்கே²ன… ஸங்கா²ரது³க்கே²ன … விபரிணாமது³க்கே²ன… சக்கு²ரோகே³ன து³க்கே²ன… ஸோதரோகே³ன து³க்கே²ன… கா⁴னரோகே³ன து³க்கே²ன… ஜிவ்ஹாரோகே³ன து³க்கே²ன… காயரோகே³ன து³க்கே²ன… ஸீஸரோகே³ன து³க்கே²ன… கண்ணரோகே³ன து³க்கே²ன… முக²ரோகே³ன து³க்கே²ன… த³ந்தரோகே³ன து³க்கே²ன… காஸேன… ஸாஸேன… பினாஸேன… டா³ஹேன… ஜரேன… குச்சி²ரோகே³ன… முச்சா²ய… பக்க²ந்தி³காய… ஸூலாய… விஸூசிகாய… குட்டே²ன… க³ண்டே³ன… கிலாஸேன… ஸோஸேன… அபமாரேன… த³த்³து³யா… கண்டு³யா… கச்சு²யா… ரக²ஸாய… விதச்சி²காய… லோஹிதேன… பித்தேன… மது⁴மேஹேன… அம்ஸாய… பிளகாய… ப⁴க³ந்த³லேன… பித்தஸமுட்டா²னேன ஆபா³தே⁴ன… ஸேம்ஹஸமுட்டா²னேன ஆபா³தே⁴ன… வாதஸமுட்டா²னேன ஆபா³தே⁴ன… ஸன்னிபாதிகேன ஆபா³தே⁴ன… உதுபரிணாமஜேன ஆபா³தே⁴ன… விஸமபரிஹாரஜேன ஆபா³தே⁴ன… ஓபக்கமிகேன ஆபா³தே⁴ன… கம்மவிபாகஜேன ஆபா³தே⁴ன… ஸீதேன… உண்ஹேன… ஜிக⁴ச்சா²ய… பிபாஸாய… உச்சாரேன … பஸ்ஸாவேன… ட³ம்ஸமகஸவாதாதபஸரீஸபஸம்ப²ஸ்ஸேன து³க்கே²ன… மாதுமரணேன து³க்கே²ன… பிதுமரணேன து³க்கே²ன… பா⁴துமரணேன… ப⁴கி³னிமரணேன… புத்தமரணேன … தீ⁴துமரணேன… ஞாதிப்³யஸனேன… போ⁴க³ப்³யஸனேன… ரோக³ப்³யஸனேன… ஸீலப்³யஸனேன… தி³ட்டி²ப்³யஸனேன து³க்கே²ன விஜிகு³ச்ச²தோ அட்டீயதோ ஹராயதோ ஜிகு³ச்ச²தோதி – பி⁴க்கு²னோ விஜிகு³ச்ச²தோ.

ப⁴ஜதோ ரித்தமாஸனந்தி. ஆஸனம் வுச்சதி யத்த² நிஸீத³தி – மஞ்சோ பீட²ம் பி⁴ஸி தட்டிகா சம்மக²ண்டோ³ திணஸந்தா²ரோ பண்ணஸந்தா²ரோ பலாலஸந்தா²ரோ [பலாஸஸந்தா²ரோ (ஸீ. ஸ்யா.)]. தம் ஆஸனம் அஸப்பாயரூபத³ஸ்ஸனேன ரித்தம் விவித்தம் பவிவித்தம், அஸப்பாயஸத்³த³ஸ்ஸவனேன ரித்தம் விவித்தம் பவிவித்தம், அஸப்பாயேஹி பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி ரித்தம் விவித்தம் பவிவித்தம். தம் பவிவித்தம் ஆஸனம் ப⁴ஜதோ ஸம்ப⁴ஜதோ ஸேவதோ நிஸேவதோ ஸம்ஸேவதோ படிஸேவதோதி – ப⁴ஜதோ ரித்தமாஸனம்.

ருக்க²மூலம் ஸுஸானம் வாதி. ருக்க²மூலம்யேவ ருக்க²மூலம், ஸுஸானம்யேவ ஸுஸானந்தி – ருக்க²மூலம் ஸுஸானம் வா. பப்³ப³தானம் கு³ஹாஸு வாதி. பப்³ப³தாயேவ பப்³ப³தா, கந்த³ராயேவ கந்த³ரா, கி³ரிகு³ஹாயேவ கி³ரிகு³ஹா. பப்³ப³தந்தரிகாயோ வுச்சந்தி பப்³ப³தபப்³பா⁴ராதி – பப்³ப³தானம் கு³ஹாஸு வா.

தேனாஹ தே²ரோ ஸாரிபுத்தோ –

‘‘பி⁴க்கு²னோ விஜிகு³ச்ச²தோ, ப⁴ஜதோ ரித்தமாஸனம்;

ருக்க²மூலம் ஸுஸானம் வா, பப்³ப³தானம் கு³ஹாஸு வா’’தி.

194. உச்சாவசேஸு ஸயனேஸு, கிவந்தோ [கீ³வந்தோ (ஸ்யா.) மோக்³க³ல்லானப்³யாகரணம் ஓலோகேதப்³ப³ம்] தத்த² பே⁴ரவா;

யே ஹி பி⁴க்கு² ந வேதே⁴ய்ய, நிக்³கோ⁴ஸே ஸயனாஸனே.

உச்சாவசேஸு ஸயனேஸூதி. உச்சாவசேஸூதி உச்சாவசேஸு ஹீனப்பணீதேஸு சே²கபாபகேஸு. ஸயனம் வுச்சதி ஸேனாஸனம் விஹாரோ அட்³ட⁴யோகோ³ பாஸாதோ³ ஹம்மியம் கு³ஹாதி – உச்சாவசேஸு ஸயனேஸு. கிவந்தோ தத்த² பே⁴ரவாதி. கிவந்தோதி கிவந்தோ [குவந்தோ (ஸீ.), கீ³வந்தோ (ஸ்யா.)] கூஜந்தோ நத³ந்தோ ஸத்³த³ம் கரோந்தோ. அத² வா கிவந்தோதி கதி கித்தகா கீவதகா கீவப³ஹுகா தே. பே⁴ரவாதி ஸீஹா ப்³யக்³கா⁴ தீ³பீ அச்சா² தரச்சா² கோகா மஹிம்ஸா ஹத்தீ² அஹி விச்சி²கா ஸதபதீ³, சோரா வா அஸ்ஸு மானவா வா கதகம்மா வா அகதகம்மா வாதி – கிவந்தோ தத்த² பே⁴ரவா.

யே ஹி பி⁴க்கு² ந வேதே⁴ய்யாதி. யே ஹீதி யே ஹி பே⁴ரவே பஸ்ஸித்வா வா ஸுணித்வா வா ந வேதே⁴ய்ய நப்பவேதே⁴ய்ய ந ஸம்பவேதே⁴ய்ய ந தஸேய்ய ந உத்தஸேய்ய ந பரித்தஸேய்ய ந பா⁴யேய்ய ந ஸந்தாஸம் ஆபஜ்ஜேய்ய, அபீ⁴ரூ அஸ்ஸ அச்ச²ம்பீ⁴ அனுத்ராஸீ அபலாயீ, பஹீனப⁴யபே⁴ரவோ விக³தலோமஹம்ஸோ விஹரேய்யாதி – யே ஹி பி⁴க்கு² ந வேதே⁴ய்ய.

நிக்³கோ⁴ஸே ஸயனாஸனேதி. அப்பஸத்³தே³ அப்பனிக்³கோ⁴ஸே விஜனவாதே மனுஸ்ஸராஹஸ்ஸேய்யகே படிஸல்லானஸாருப்பே ஸேனாஸனேதி – நிக்³கோ⁴ஸே ஸயனாஸனே.

தேனாஹ தே²ரோ ஸாரிபுத்தோ –

‘‘உச்சாவசேஸு ஸயனேஸு, கிவந்தோ தத்த² பே⁴ரவா;

யே ஹி பி⁴க்கு² ந வேதே⁴ய்ய, நிக்³கோ⁴ஸே ஸயனாஸனே’’தி.

195. கதி பரிஸ்ஸயா லோகே, க³ச்ச²தோ அக³தம் தி³ஸம்;

யே பி⁴க்கு² அபி⁴ஸம்ப⁴வே, பந்தம்ஹி ஸயனாஸனே.

கதி பரிஸ்ஸயா லோகேதி. கதீதி கதி கித்தகா கீவதகா கீவப³ஹுகா. பரிஸ்ஸயாதி த்³வே பரிஸ்ஸயா – பாகடபரிஸ்ஸயா ச படிச்ச²ன்னபரிஸ்ஸயா ச. கதமே பாகடபரிஸ்ஸயா? ஸீஹா ப்³யக்³கா⁴ தீ³பீ அச்சா² தரச்சா² கோகா மஹிம்ஸா ஹத்தீ² அஹி விச்சி²கா ஸதபதீ³, சோரா வா அஸ்ஸு மானவா வா கதகம்மா வா அகதகம்மா வா, சக்கு²ரோகோ³ ஸோதரோகோ³ கா⁴னரோகோ³ ஜிவ்ஹாரோகோ³ காயரோகோ³ ஸீஸரோகோ³ கண்ணரோகோ³ முக²ரோகோ³ த³ந்தரோகோ³ காஸோ ஸாஸோ பினாஸோ டா³ஹோ ஜரோ குச்சி²ரோகோ³ முச்சா² பக்க²ந்தி³கா ஸூலா விஸூசிகா குட்ட²ம் க³ண்டோ³ கிலாஸோ ஸோஸோ அபமாரோ த³த்³து³ கண்டு³ கச்சு² ரக²ஸா விதச்சி²கா லோஹிதம் பித்தம் மது⁴மேஹோ அம்ஸா பிளகா ப⁴க³ந்த³லா, பித்தஸமுட்டா²னா ஆபா³தா⁴…பே… ஸீதம் உண்ஹம் ஜிக⁴ச்சா² பிபாஸா உச்சாரோ பஸ்ஸாவோ ட³ம்ஸமகஸவாதாதபஸரீஸபஸம்ப²ஸ்ஸா – இமே வுச்சந்தி பாகடபரிஸ்ஸயா.

கதமே படிச்ச²ன்னபரிஸ்ஸயா? காயது³ச்சரிதம் வசீது³ச்சரிதம் மனோது³ச்சரிதம் காமச்ச²ந்த³னீவரணம் ப்³யாபாத³னீவரணம் தி²னமித்³த⁴னீவரணம் உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சனீவரணம் விசிகிச்சா²னீவரணம் ராகோ³ தோ³ஸோ மோஹோ கோதோ⁴ உபனாஹோ மக்கோ² பளாஸோ இஸ்ஸா மச்ச²ரியம் மாயா ஸாடே²ய்யம் த²ம்போ⁴ ஸாரம்போ⁴ மானோ அதிமானோ மதோ³ பமாதோ³, ஸப்³பே³ கிலேஸா ஸப்³பே³ து³ச்சரிதா ஸப்³பே³ த³ரதா² ஸப்³பே³ பரிளாஹா ஸப்³பே³ ஸந்தாபா ஸப்³பா³குஸலாபி⁴ஸங்கா²ரா – இமே வுச்சந்தி படிச்ச²ன்னபரிஸ்ஸயா.

பரிஸ்ஸயாதி கேனட்டே²ன பரிஸ்ஸயா? பரிஸஹந்தீதி பரிஸ்ஸயா, பரிஹானாய ஸம்வத்தந்தீதி பரிஸ்ஸயா, தத்ராஸயாதி பரிஸ்ஸயா.

கத²ம் பரிஸஹந்தீதி பரிஸ்ஸயா? தே பரிஸ்ஸயா தம் புக்³க³லம் ஸஹந்தி பரிஸஹந்தி அபி⁴ப⁴வந்தி அஜ்ஜோ²த்த²ரந்தி பரியாதி³யந்தி மத்³த³ந்தி. ஏவம் பரிஸஹந்தீதி – பரிஸ்ஸயா.

கத²ம் பரிஹானாய ஸம்வத்தந்தீதி பரிஸ்ஸயா? தே பரிஸ்ஸயா குஸலானம் த⁴ம்மானம் அந்தராயாய பரிஹானாய ஸம்வத்தந்தி. கதமேஸம் குஸலானம் த⁴ம்மானம்? ஸம்மாபடிபதா³ய அனுலோமபடிபதா³ய அபச்சனீகபடிபதா³ய அவிருத்³த⁴படிபதா³ய அன்வத்த²படிபதா³ய த⁴ம்மானுத⁴ம்மபடிபதா³ய ஸீலேஸு பரிபூரகாரிதாய இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரதாய போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞுதாய ஜாக³ரியானுயோக³ஸ்ஸ ஸதிஸம்பஜஞ்ஞஸ்ஸ சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம் பா⁴வனானுயோக³ஸ்ஸ சதுன்னம் ஸம்மப்பதா⁴னானம் சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பஞ்சன்னம் இந்த்³ரியானம் பஞ்சன்னம் ப³லானம் ஸத்தன்னம் போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம் அரியஸ்ஸ அட்ட²ங்கி³கஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ பா⁴வனானுயோக³ஸ்ஸ – இமேஸம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் அந்தராயாய பரிஹானாய ஸம்வத்தந்தி. ஏவம் பரிஹானாய ஸம்வத்தந்தீதி – பரிஸ்ஸயா.

கத²ம் தத்ராஸயாதி பரிஸ்ஸயா? தத்தே²தே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா உப்பஜ்ஜந்தி அத்தபா⁴வஸன்னிஸ்ஸயா. யதா² பி³லே பி³லாஸயா பாணா ஸயந்தி, த³கே த³காஸயா பாணா ஸயந்தி, வனே வனாஸயா பாணா ஸயந்தி, ருக்கே² ருக்கா²ஸயா பாணா ஸயந்தி; ஏவமேவ தத்தே²தே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா உப்பஜ்ஜந்தி அத்தபா⁴வஸன்னிஸ்ஸயாதி. ஏவம்பி தத்ராஸயாதி – பரிஸ்ஸயா.

வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா –

‘‘ஸாந்தேவாஸிகோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸாசரியகோ து³க்க²ம் ந பா²ஸு விஹரதி. கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸாந்தேவாஸிகோ ஸாசரியகோ து³க்க²ம் ந பா²ஸு விஹரதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா உப்பஜ்ஜந்தி பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸரஸங்கப்பா ஸஞ்ஞோஜனியா, த்யஸ்ஸ அந்தோ வஸந்தி அன்வாஸ்ஸவந்தி பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மாதி. தஸ்மா ஸாந்தேவாஸிகோதி வுச்சதி. தே நம் ஸமுதா³சரந்தி, ஸமுதா³சரந்தி நம் பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மாதி. தஸ்மா ஸாசரியகோதி வுச்சதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா…பே… கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் கா⁴யித்வா… ஜிவ்ஹாய ரஸம் ஸாயித்வா… காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் பு²ஸித்வா… மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய உப்பஜ்ஜந்தி பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸரஸங்கப்பா ஸஞ்ஞோஜனியா, த்யஸ்ஸ அந்தோ வஸந்தி அன்வாஸ்ஸவந்தி பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மாதி. தஸ்மா ஸாந்தேவாஸிகோதி வுச்சதி. தே நம் ஸமுதா³சரந்தி, ஸமுதா³சரந்தி நம் பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மாதி. தஸ்மா ஸாசரியகோதி வுச்சதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸாந்தேவாஸிகோ ஸாசரியகோ து³க்க²ம் ந பா²ஸு விஹரதீ’’தி. ஏவம்பி தத்ராஸயாதி – பரிஸ்ஸயா.

வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா –

‘‘தயோமே, பி⁴க்க²வே, அந்தராமலா அந்தராஅமித்தா அந்தராஸபத்தா அந்தராவத⁴கா அந்தராபச்சத்தி²கா. கதமே தயோ? லோபோ⁴, பி⁴க்க²வே, அந்தராமலோ அந்தராஅமித்தோ அந்தராஸபத்தோ அந்தராவத⁴கோ அந்தராபச்சத்தி²கோ, தோ³ஸோ, பி⁴க்க²வே…பே… மோஹோ, பி⁴க்க²வே, அந்தராமலோ அந்தராஅமித்தோ அந்தராஸபத்தோ அந்தராவத⁴கோ அந்தராபச்சத்தி²கோ. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ அந்தராமலா அந்தராஅமித்தா அந்தராஸபத்தா அந்தராவத⁴கா அந்தராபச்சத்தி²கா’’.

‘‘அனத்த²ஜனனோ லோபோ⁴, லோபோ⁴ சித்தப்பகோபனோ;

ப⁴யமந்தரதோ ஜாதம், தம் ஜனோ நாவபு³ஜ்ஜ²தி.

‘‘லுத்³தோ⁴ அத்த²ம் ந ஜானாதி, லுத்³தோ⁴ த⁴ம்மம் ந பஸ்ஸதி;

அந்த⁴ந்தமம் [அந்த⁴தமம் (ஸ்யா. க.) மஹானி. 156; இதிவு. 88] ததா³ ஹோதி, யம் லோபோ⁴ ஸஹதே நரம்.

‘‘அனத்த²ஜனனோ தோ³ஸோ, தோ³ஸோ சித்தப்பகோபனோ;

ப⁴யமந்தரதோ ஜாதம், தம் ஜனோ நாவபு³ஜ்ஜ²தி.

‘‘குத்³தோ⁴ அத்த²ம் ந ஜானாதி, குத்³தோ⁴ த⁴ம்மம் ந பஸ்ஸதி;

அந்த⁴ந்தமம் ததா³ ஹோதி, யம் தோ³ஸோ ஸஹதே நரம்.

‘‘அனத்த²ஜனனோ மோஹோ, மோஹோ சித்தப்பகோபனோ;

ப⁴யமந்தரதோ ஜாதம், தம் ஜனோ நாவபு³ஜ்ஜ²தி.

‘‘மூள்ஹோ அத்த²ம் ந ஜானாதி, மூள்ஹோ த⁴ம்மம் ந பஸ்ஸதி;

அந்த⁴ந்தமம் ததா³ ஹோதி, யம் மோஹோ ஸஹதே நர’’ந்தி.

ஏவம்பி தத்ராஸயாதி – பரிஸ்ஸயா. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா –

‘‘தயோ கோ², மஹாராஜ, புரிஸஸ்ஸ த⁴ம்மா அஜ்ஜ²த்தம் உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜந்தி அஹிதாய து³க்கா²ய அபா²ஸுவிஹாராய. கதமே தயோ? லோபோ⁴ கோ², மஹாராஜ, புரிஸஸ்ஸ த⁴ம்மோ அஜ்ஜ²த்தம் உப்பஜ்ஜமானோ உப்பஜ்ஜதி அஹிதாய து³க்கா²ய அபா²ஸுவிஹாராய; தோ³ஸோ கோ², மஹாராஜ…பே… மோஹோ கோ², மஹாராஜ, புரிஸஸ்ஸ த⁴ம்மோ அஜ்ஜ²த்தம் உப்பஜ்ஜமானோ உப்பஜ்ஜதி அஹிதாய து³க்கா²ய அபா²ஸுவிஹாராய. இமே கோ², மஹாராஜ, தயோ புரிஸஸ்ஸ த⁴ம்மா அஜ்ஜ²த்தம் உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜந்தி அஹிதாய து³க்கா²ய அபா²ஸுவிஹாராயா’’தி.

‘‘லோபோ⁴ தோ³ஸோ ச மோஹோ ச, புரிஸம் பாபசேதஸம்;

ஹிம்ஸந்தி அத்தஸம்பூ⁴தா, தசஸாரம்வ ஸம்ப²ல’’ந்தி.

ஏவம்பி தத்ராஸயாதி – பரிஸ்ஸயா.

வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா –

‘‘ராகோ³ ச தோ³ஸோ ச இதோனிதா³னா, அரதீ ரதீ லோமஹம்ஸோ இதோஜா;

இதோ ஸமுட்டா²ய மனோவிதக்கா, குமாரகா த⁴ங்கமிவோஸ்ஸஜந்தீ’’தி.

ஏவம்பி தத்ராஸயாதி – பரிஸ்ஸயா. லோகேதி மனுஸ்ஸலோகேதி – கதி பரிஸ்ஸயா லோகே.

க³ச்ச²தோ அக³தம் தி³ஸந்தி. அக³தா தி³ஸா வுச்சதி அமதம் நிப்³பா³னம். யோ ஸோ ஸப்³ப³ஸங்கா²ரஸமதோ² ஸப்³பூ³பதி⁴படினிஸ்ஸக்³கோ³ தண்ஹக்க²யோ விராகோ³ நிரோதோ⁴ நிப்³பா³னம். அக³தபுப்³பா³ ஸா தி³ஸா ந ஸா தி³ஸா க³தபுப்³பா³ இமினா தீ³கே⁴ன அத்³து⁴னா.

‘‘ஸமதித்திகம் அனவஸேஸம், தேலபத்தம் யதா² பரிஹரேய்ய;

ஏவம் ஸசித்தமனுரக்கே², பத்த²யானோ [பத்த²யமானோ (ஸ்யா.)] தி³ஸம் அக³தபுப்³ப³ம்’’.

அக³தபுப்³ப³ம் தி³ஸம் வஜதோ க³ச்ச²தோ அபி⁴க்கமதோதி – க³ச்ச²தோ அக³தம் தி³ஸம்.

யே பி⁴க்கு² அபி⁴ஸம்ப⁴வேதி. யேதி யே பரிஸ்ஸயே அபி⁴ஸம்ப⁴வேய்ய அபி⁴ப⁴வேய்ய அஜ்ஜோ²த்த²ரேய்ய பரியாதி³யேய்ய மத்³தே³ய்யாதி – யே பி⁴க்கு² அபி⁴ஸம்ப⁴வே.

பந்தம்ஹி ஸயனாஸனேதி. அந்தே பந்தே பரியந்தே ஸேலந்தே வா வனந்தே வா நத³ந்தே வா உத³கந்தே வா யத்த² ந கஸீயதி ந வபீயதி, ஜனந்தம் அதிக்கமித்வா மனுஸ்ஸானம் அனுபசாரே ஸேனாஸனேதி – பந்தம்ஹி ஸயனாஸனே.

தேனாஹ தே²ரோ ஸாரிபுத்தோ –