10. புராபே⁴த³ஸுத்தனித்³தே³ஸோ

அத² புராபே⁴த³ஸுத்தனித்³தே³ஸம் வக்க²தி –

83. கத²ம்த³ஸ்ஸீ கத²ம்ஸீலோ, உபஸந்தோதி வுச்சதி;

தம் மே கோ³தம பப்³ரூஹி, புச்சி²தோ உத்தமம் நரம்.

கத²ம்த³ஸ்ஸீ கத²ம்ஸீலோ, உபஸந்தோதி வுச்சதீதி. கத²ம்த³ஸ்ஸீதி கீதி³ஸேன த³ஸ்ஸனேன ஸமன்னாக³தோ, கிம்ஸண்டி²தேன, கிம்பகாரேன, கிம்படிபா⁴கே³னாதி – கத²ம்த³ஸ்ஸீ. கத²ம்ஸீலோதி கீதி³ஸேன ஸீலேன ஸமன்னாக³தோ, கிம்ஸண்டி²தேன, கிம்பகாரேன, கிம்படிபா⁴கே³னாதி – கத²ம்த³ஸ்ஸீ கத²ம்ஸீலோ. உபஸந்தோதி வுச்சதீதி ஸந்தோ உபஸந்தோ வூபஸந்தோ நிப்³பு³தோ படிபஸ்ஸத்³தோ⁴தி வுச்சதி பவுச்சதி கதீ²யதி ப⁴ணீயதி தீ³பீயதி வோஹரீயதி. கத²ம்த³ஸ்ஸீதி அதி⁴பஞ்ஞம் புச்ச²தி, கத²ம்ஸீலோதி அதி⁴ஸீலம் புச்ச²தி, உபஸந்தோதி அதி⁴சித்தம் புச்ச²தீதி – கத²ம்த³ஸ்ஸீ கத²ம்ஸீலோ உபஸந்தோதி வுச்சதி.

தம் மே கோ³தம பப்³ரூஹீதி. தந்தி யம் புச்சா²மி, யம் யாசாமி, யம் அஜ்ஜே²ஸாமி, யம் பஸாதே³மி. கோ³தமாதி ஸோ நிம்மிதோ பு³த்³த⁴ம் ப⁴க³வந்தம் கோ³த்தேன ஆலபதி. பப்³ரூஹீதி ப்³ரூஹி ஆசிக்க² தே³ஸேஹி பஞ்ஞபேஹி பட்ட²பேஹி விவர விப⁴ஜ உத்தானீகரோஹி பகாஸேஹீதி – தம் மே கோ³தம பப்³ரூஹி.

புச்சி²தோ உத்தமம் நரந்தி. புச்சி²தோதி புட்டோ² புச்சி²தோ யாசிதோ அஜ்ஜே²ஸிதோ பஸாதி³தோ. உத்தமம் நரந்தி அக்³க³ம் ஸேட்ட²ம் விஸிட்ட²ம் பாமோக்க²ம் உத்தமம் பவரம் நரந்தி – புச்சி²தோ உத்தமம் நரம்.

தேனாஹ ஸோ நிம்மிதோ –

‘‘கத²ம்த³ஸ்ஸீ கத²ம்ஸீலோ, உபஸந்தோதி வுச்சதி;

தம் மே கோ³தம பப்³ரூஹி, புச்சி²தோ உத்தமம் நர’’ந்தி.

84. வீததண்ஹோ புராபே⁴தா³, [இதி ப⁴க³வா]

புப்³ப³மந்தமனிஸ்ஸிதோ;

வேமஜ்ஜே² நுபஸங்கே²ய்யோ,

தஸ்ஸ நத்தி² புரக்க²தம்.

வீததண்ஹோ புராபே⁴தா³தி. புரா காயஸ்ஸ பே⁴தா³, புரா அத்தபா⁴வஸ்ஸ பே⁴தா³, புரா களேவரஸ்ஸ நிக்கே²பா, புரா ஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸ உபச்சே²தா³ வீததண்ஹோ விக³ததண்ஹோ சத்ததண்ஹோ வந்ததண்ஹோ முத்ததண்ஹோ பஹீனதண்ஹோ படினிஸ்ஸட்ட²தண்ஹோ, வீதராகோ³ விக³தராகோ³ சத்தராகோ³ வந்தராகோ³ முத்தராகோ³ பஹீனராகோ³ படினிஸ்ஸட்ட²ராகோ³, நிச்சா²தோ நிப்³பு³தோ ஸீதிபூ⁴தோ ஸுக²ப்படிஸம்வேதீ³ ப்³ரஹ்மபூ⁴தேன அத்தனா விஹரதி.

ப⁴க³வாதி கா³ரவாதி⁴வசனம். அபி ச ப⁴க்³க³ராகோ³தி ப⁴க³வா, ப⁴க்³க³தோ³ஸோதி ப⁴க³வா, ப⁴க்³க³மோஹோதி ப⁴க³வா, ப⁴க்³க³மானோதி ப⁴க³வா, ப⁴க்³க³தி³ட்டீ²தி ப⁴க³வா, ப⁴க்³க³தண்ஹோதி ப⁴க³வா, ப⁴க்³க³கிலேஸோதி ப⁴க³வா, ப⁴ஜி விப⁴ஜி பவிப⁴ஜி த⁴ம்மரதனந்தி ப⁴க³வா, ப⁴வானம் அந்தகரோதி ப⁴க³வா, பா⁴விதகாயோ பா⁴விதஸீலோ பா⁴விதசித்தோ பா⁴விதபஞ்ஞோதி ப⁴க³வா, ப⁴ஜி வா ப⁴க³வா அரஞ்ஞவனபத்தா²னி பந்தானி ஸேனாஸனானி அப்பஸத்³தா³னி அப்பனிக்³கோ⁴ஸானி விஜனவாதானி மனுஸ்ஸராஹஸ்ஸேய்யகானி படிஸல்லானஸாருப்பானீதி ப⁴க³வா, பா⁴கீ³ வா ப⁴க³வா சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரானந்தி ப⁴க³வா, பா⁴கீ³ வா ப⁴க³வா அத்த²ரஸஸ்ஸ த⁴ம்மரஸஸ்ஸ விமுத்திரஸஸ்ஸ அதி⁴ஸீலஸ்ஸ அதி⁴சித்தஸ்ஸ அதி⁴பஞ்ஞாயாதி ப⁴க³வா, பா⁴கீ³ வா ப⁴க³வா சதுன்னம் ஜா²னானம் சதுன்னம் அப்பமஞ்ஞானம் சதுன்னம் அரூபஸமாபத்தீனந்தி ப⁴க³வா, பா⁴கீ³ வா ப⁴க³வா அட்ட²ன்னம் விமோக்கா²னம் அட்ட²ன்னம் அபி⁴பா⁴யதனானம் நவன்னம் அனுபுப்³ப³விஹாரஸமாபத்தீனந்தி ப⁴க³வா, பா⁴கீ³ வா ப⁴க³வா த³ஸன்னம் பஞ்ஞாபா⁴வனானம் த³ஸன்னம் கஸிணஸமாபத்தீனம் ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴ஸ்ஸ அஸுப⁴ஸமாபத்தியாதி ப⁴க³வா, பா⁴கீ³ வா ப⁴க³வா சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம் சதுன்னம் ஸம்மப்பதா⁴னானம் சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பஞ்சன்னம் இந்த்³ரியானம் பஞ்சன்னம் ப³லானம் ஸத்தன்னம் போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம் அரியஸ்ஸ அட்ட²ங்கி³கஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸாதி ப⁴க³வா, பா⁴கீ³ வா ப⁴க³வா த³ஸன்னம் ததா²க³தப³லானம் சதுன்னம் வேஸாரஜ்ஜானம் சதுன்னம் படிஸம்பி⁴தா³னம் ச²ன்னம் அபி⁴ஞ்ஞானம் ச²ன்னம் பு³த்³த⁴த⁴ம்மானந்தி ப⁴க³வா. ப⁴க³வாதி நேதம் நாமம் மாதரா கதம், ந பிதரா கதம், ந பா⁴தரா கதம், ந ப⁴கி³னியா கதம், ந மித்தாமச்சேஹி கதம், ந ஞாதிஸாலோஹிதேஹி கதம், ந ஸமணப்³ராஹ்மணேஹி கதம், ந தே³வதாஹி கதம்; விமோக்க²ந்திகமேதம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் போ³தி⁴யா மூலே ஸஹ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணஸ்ஸ படிலாபா⁴ ஸச்சி²கா பஞ்ஞத்தி யதி³த³ம் ப⁴க³வாதி – வீததண்ஹோ புராபே⁴தா³தி ப⁴க³வா.

புப்³ப³மந்தமனிஸ்ஸிதோதி புப்³ப³ந்தோ வுச்சதி அதீதோ அத்³தா⁴. அதீதம் அத்³தா⁴னம் ஆரப்³ப⁴ தண்ஹா பஹீனா, தி³ட்டி² படினிஸ்ஸட்டா² தண்ஹாய பஹீனத்தா, தி³ட்டி²யா படினிஸ்ஸட்ட²த்தா. ஏவம்பி புப்³ப³மந்தமனிஸ்ஸிதோ. அத² வா ‘‘ஏவம்ரூபோ அஹோஸிம் அதீதமத்³தா⁴ன’’ந்தி தத்த² நந்தி³ம் ந ஸமன்னானேதி, ‘‘ஏவம்வேத³னோ அஹோஸிம்… ஏவம்ஸஞ்ஞோ அஹோஸிம்… ஏவம்ஸங்கா²ரோ அஹோஸிம்… ஏவம்விஞ்ஞாணோ அஹோஸிம் அதீதமத்³தா⁴ன’’ந்தி தத்த² நந்தி³ம் ந ஸமன்னானேதி. ஏவம்பி புப்³ப³மந்தமனிஸ்ஸிதோ. அத² வா ‘‘இதி மே சக்கு² [சக்கு²ம் (ஸீ. க.)] அஹோஸி அதீதமத்³தா⁴னம் – இதி ரூபா’’தி தத்த² ந ச²ந்த³ராக³படிப³த்³த⁴ம் ஹோதி விஞ்ஞாணம், ந ச²ந்த³ராக³படிப³த்³த⁴த்தா விஞ்ஞாணஸ்ஸ ந தத³பி⁴னந்த³தி; ந தத³பி⁴னந்த³ந்தோ. ஏவம்பி புப்³ப³மந்தமனிஸ்ஸிதோ. ‘‘இதி மே ஸோதம் அஹோஸி அதீதமத்³தா⁴னம் – இதி ஸத்³தா³’’தி, ‘‘இதி மே கா⁴னம் அஹோஸி அதீதமத்³தா⁴னம் – இதி க³ந்தா⁴’’தி, ‘‘இதி மே ஜிவ்ஹா அஹோஸி அதீதமத்³தா⁴னம் – இதி ரஸா’’தி, ‘‘இதி மே காயோ அஹோஸி அதீதமத்³தா⁴னம் – இதி போ²ட்ட²ப்³பா³’’தி, ‘‘இதி மே மனோ அஹோஸி அதீதமத்³தா⁴னம் – இதி த⁴ம்மா’’தி தத்த² ந ச²ந்த³ராக³படிப³த்³த⁴ம் ஹோதி விஞ்ஞாணம், ந ச²ந்த³ராக³படிப³த்³த⁴த்தா விஞ்ஞாணஸ்ஸ ந தத³பி⁴னந்த³தி; ந தத³பி⁴னந்த³ந்தோ. ஏவம்பி புப்³ப³மந்தமனிஸ்ஸிதோ. அத² வா யானி தானி புப்³பே³ மாதுகா³மேன ஸத்³தி⁴ம் ஹஸிதலபிதகீளிதானி ந தத³ஸ்ஸாதே³தி, ந தம் நிகாமேதி, ந ச தேன வித்திம் ஆபஜ்ஜதி. ஏவம்பி புப்³ப³மந்தமனிஸ்ஸிதோ.

வேமஜ்ஜே² நுபஸங்கே²ய்யோதி. வேமஜ்ஜ²ம் வுச்சதி பச்சுப்பன்னோ அத்³தா⁴. பச்சுப்பன்னம் அத்³தா⁴னம் ஆரப்³ப⁴ தண்ஹா பஹீனா, தி³ட்டி² படினிஸ்ஸட்டா². தண்ஹாய பஹீனத்தா, தி³ட்டி²யா படினிஸ்ஸட்ட²த்தா ரத்தோதி நுபஸங்கே²ய்யோ, து³ட்டோ²தி நுபஸங்கே²ய்யோ, மூள்ஹோதி நுபஸங்கே²ய்யோ, வினிப³த்³தோ⁴தி நுபஸங்கே²ய்யோ, பராமட்டோ²தி நுபஸங்கே²ய்யோ, விக்கே²பக³தோதி நுபஸங்கே²ய்யோ, அனிட்ட²ங்க³தோதி நுபஸங்கே²ய்யோ, தா²மக³தோதி நுபஸங்கே²ய்யோ; தே அபி⁴ஸங்கா²ரா பஹீனா; அபி⁴ஸங்கா²ரானம் பஹீனத்தா க³தியா நுபஸங்கே²ய்யோ, நேரயிகோதி வா திரச்சா²னயோனிகோதி வா பேத்திவிஸயிகோதி வா மனுஸ்ஸோதி வா தே³வோதி வா ரூபீதி வா அரூபீதி வா ஸஞ்ஞீதி வா அஸஞ்ஞீதி வா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீதி வா. ஸோ ஹேது நத்தி² பச்சயோ நத்தி² காரணம் நத்தி² யேன ஸங்க²ம் க³ச்சே²ய்யாதி – வேமஜ்ஜே² நுபஸங்கே²ய்யோ.

தஸ்ஸ நத்தி² புரக்க²தந்தி. தஸ்ஸாதி அரஹதோ கீ²ணாஸவஸ்ஸ. புரேக்கா²ராதி த்³வே புரேக்கா²ரா – தண்ஹாபுரேக்கா²ரோ ச தி³ட்டி²புரேக்கா²ரோ ச…பே… அயம் தண்ஹாபுரேக்கா²ரோ…பே… அயம் தி³ட்டி²புரேக்கா²ரோ. தஸ்ஸ தண்ஹாபுரேக்கா²ரோ பஹீனோ, தி³ட்டி²புரேக்கா²ரோ படினிஸ்ஸட்டோ². தண்ஹாபுரேக்கா²ரஸ்ஸ பஹீனத்தா, தி³ட்டி²புரேக்கா²ரஸ்ஸ படினிஸ்ஸட்ட²த்தா ந தண்ஹம் வா தி³ட்டி²ம் வா புரதோ கத்வா சரதி, ந தண்ஹாத⁴ஜோ ந தண்ஹாகேது ந தண்ஹாதி⁴பதேய்யோ, ந தி³ட்டி²த⁴ஜோ ந தி³ட்டி²கேது ந தி³ட்டா²தி⁴பதேய்யோ, ந தண்ஹாய வா தி³ட்டி²யா வா பரிவாரிதோ சரதி. ஏவம்பி தஸ்ஸ நத்தி² புரக்க²தம். அத² வா ‘‘ஏவம்ரூபோ ஸியம் அனாக³தமத்³தா⁴ன’’ந்தி தத்த² நந்தி³ம் ந ஸமன்னானேதி, ‘‘ஏவம்வேத³னோ ஸியம்… ஏவம்ஸஞ்ஞோ ஸியம்… ஏவம்ஸங்கா²ரோ ஸியம்… ஏவம்விஞ்ஞாணோ ஸியம் அனாக³தமத்³தா⁴ன’’ந்தி தத்த² நந்தி³ம் ந ஸமன்னானேதி. ஏவம்பி தஸ்ஸ நத்தி² புரக்க²தம். அத² வா ‘‘இதி மே சக்கு² ஸியா அனாக³தமத்³தா⁴னம் – இதி ரூபா’’தி அப்படிலத்³த⁴ஸ்ஸ படிலாபா⁴ய சித்தம் ந பணித³ஹதி, சேதஸோ அப்பணிதா⁴னப்பச்சயா ந தத³பி⁴னந்த³தி; ந தத³பி⁴னந்த³ந்தோ. ஏவம்பி தஸ்ஸ நத்தி² புரக்க²தம். ‘‘இதி மே ஸோதம் ஸியா அனாக³தமத்³தா⁴னம் – இதி ஸத்³தா³’’தி, ‘‘இதி மே கா⁴னம் ஸியா அனாக³தமத்³தா⁴னம் – இதி க³ந்தா⁴’’தி, ‘‘இதி மே ஜிவ்ஹா ஸியா அனாக³தமத்³தா⁴னம் – இதி ரஸா’’தி, ‘‘இதி மே காயோ ஸியா அனாக³தமத்³தா⁴னம் – இதி போ²ட்ட²ப்³பா³’’தி, ‘‘இதி மே மனோ ஸியா அனாக³தமத்³தா⁴னம் – இதி த⁴ம்மா’’தி அப்படிலத்³த⁴ஸ்ஸ படிலாபா⁴ய சித்தம் ந பணித³ஹதி, சேதஸோ அப்பணிதா⁴னப்பச்சயா ந தத³பி⁴னந்த³தி; ந தத³பி⁴னந்த³ந்தோ. ஏவம்பி தஸ்ஸ நத்தி² புரக்க²தம். அத² வா ‘‘இமினாஹம் ஸீலேன வா வதேன வா தபேன வா ப்³ரஹ்மசரியேன வா தே³வோ வா ப⁴விஸ்ஸாமி தே³வஞ்ஞதரோ’’தி வா அப்படிலத்³த⁴ஸ்ஸ படிலாபா⁴ய சித்தம் ந பணித³ஹதி, சேதஸோ அப்பணிதா⁴னப்பச்சயா ந தத³பி⁴னந்த³தி; ந தத³பி⁴னந்த³தோ. ஏவம்பி தஸ்ஸ நத்தி² புரக்க²தம்.

தேனாஹ ப⁴க³வா –

‘‘வீததண்ஹோ புராபே⁴தா³, [இதி ப⁴க³வா]

புப்³ப³மந்தமனிஸ்ஸிதோ;

வேமஜ்ஜே² நுபஸங்கே²ய்யோ,

தஸ்ஸ நத்தி² புரக்க²த’’ந்தி.

85. அக்கோத⁴னோ அஸந்தாஸீ, அவிகத்தீ² அகுக்குசோ;

மந்தபா⁴ணீ அனுத்³த⁴தோ, ஸ வே வாசாயதோ முனி.

அக்கோத⁴னோ அஸந்தாஸீதி. அக்கோத⁴னோதி யஞ்ஹி கோ² வுத்தம். அபி ச கோதோ⁴ தாவ வத்தப்³போ³. த³ஸஹாகாரேஹி கோதோ⁴ ஜாயதி – ‘‘அனத்த²ம் மே அசரீ’’தி கோதோ⁴ ஜாயதி, ‘‘அனத்த²ம் மே சரதீ’’தி கோதோ⁴ ஜாயதி, ‘‘அனத்த²ம் மே சரிஸ்ஸதீ’’தி கோதோ⁴ ஜாயதி, ‘‘பியஸ்ஸ மே மனாபஸ்ஸ அனத்த²ம் அசரி… அனத்த²ம் சரதி… அனத்த²ம் சரிஸ்ஸதீ’’தி கோதோ⁴ ஜாயதி, ‘‘அப்பியஸ்ஸ மே அமனாபஸ்ஸ அத்த²ம் அசரி… அத்த²ம் சரதி… அத்த²ம் சரிஸ்ஸதீ’’தி கோதோ⁴ ஜாயதி, அட்டா²னே வா பன கோதோ⁴ ஜாயதி. யோ ஏவரூபோ சித்தஸ்ஸ ஆகா⁴தோ படிகா⁴தோ, படிக⁴ம் படிவிரோதோ⁴, கோபோ பகோபோ ஸம்பகோபோ, தோ³ஸோ பதோ³ஸோ ஸம்பதோ³ஸோ, சித்தஸ்ஸ ப்³யாபத்தி மனோபதோ³ஸோ, கோதோ⁴ குஜ்ஜ²னா குஜ்ஜி²தத்தம், தோ³ஸோ து³ஸ்ஸனா து³ஸ்ஸிதத்தம், ப்³யாபத்தி ப்³யாபஜ்ஜனா ப்³யாபஜ்ஜிதத்தம், விரோதோ⁴ படிவிரோதோ⁴ சண்டி³க்கம், அஸுரோபோ [அஸ்ஸுரோபோ (ஸீ. க.)] அனத்தமனதா சித்தஸ்ஸ – அயம் வுச்சதி கோதோ⁴.

அபி ச கோத⁴ஸ்ஸ அதி⁴மத்தபரித்ததா வேதி³தப்³பா³. அத்தி² கஞ்சி [கிஞ்சி (க.)] காலம் கோதோ⁴ சித்தாவிலகரணமத்தோ ஹோதி, ந ச தாவ முக²குலானவிகுலானோ ஹோதி; அத்தி² கஞ்சி காலம் கோதோ⁴ முக²குலானவிகுலானமத்தோ ஹோதி, ந ச தாவ ஹனுஸஞ்சோபனோ ஹோதி; அத்தி² கஞ்சி காலம் கோதோ⁴ ஹனுஸஞ்சோபனமத்தோ ஹோதி, ந ச தாவ ப²ருஸவாசம் நிச்சா²ரணோ [ப²ருஸவாசனிச்சா²ரணோ (ஸ்யா.)] ஹோதி; அத்தி² கஞ்சி காலம் கோதோ⁴ ப²ருஸவாசம் நிச்சா²ரணமத்தோ ஹோதி, ந ச தாவ தி³ஸாவிதி³ஸானுவிலோகனோ ஹோதி; அத்தி² கஞ்சி காலம் கோதோ⁴ தி³ஸாவிதி³ஸானுவிலோகனமத்தோ ஹோதி, ந ச தாவ த³ண்ட³ஸத்த²பராமஸனோ ஹோதி; அத்தி² கஞ்சி காலம் கோதோ⁴ த³ண்ட³ஸத்த²பராமஸனமத்தோ ஹோதி, ந ச தாவ த³ண்ட³ஸத்த²அப்³பு⁴க்கிரணோ ஹோதி; அத்தி² கஞ்சி காலம் கோதோ⁴ த³ண்ட³ஸத்த²அப்³பு⁴க்கிரணமத்தோ ஹோதி, ந ச தாவ த³ண்ட³ஸத்த²அபி⁴னிபாதனோ ஹோதி; அத்தி² கஞ்சி காலம் கோதோ⁴ த³ண்ட³ஸத்த²அபி⁴னிபாதமத்தோ ஹோதி, ந ச தாவ சி²ன்னவிச்சி²ன்னகரணோ ஹோதி; அத்தி² கஞ்சி காலம் கோதோ⁴ சி²ன்னவிச்சி²ன்னகரணமத்தோ ஹோதி, ந ச தாவ ஸம்ப⁴ஞ்ஜனபலிப⁴ஞ்ஜனோ ஹோதி; அத்தி² கஞ்சி காலம் கோதோ⁴ ஸம்ப⁴ஞ்ஜனபலிப⁴ஞ்ஜனமத்தோ ஹோதி, ந ச தாவ அங்க³மங்க³அபகட்³ட⁴னோ ஹோதி; அத்தி² கஞ்சி காலம் கோதோ⁴ அங்க³மங்க³அபகட்³ட⁴னமத்தோ ஹோதி, ந ச தாவ ஜீவிதாவோரோபனோ [ஜீவிதபனாஸனோ (ஸ்யா.)] ஹோதி; அத்தி² கஞ்சி காலம் கோதோ⁴ ஜீவிதாவோரோபனமத்தோ ஹோதி, ந ச தாவ ஸப்³ப³சாக³பரிச்சாகா³ய ஸண்டி²தோ ஹோதி. யதோ கோதோ⁴ பரபுக்³க³லம் கா⁴டேத்வா அத்தானம் கா⁴டேதி, ஏத்தாவதா கோதோ⁴ பரமுஸ்ஸத³க³தோ பரமவேபுல்லப்பத்தோ ஹோதி. யஸ்ஸ ஸோ கோதோ⁴ பஹீனோ ஸமுச்சி²ன்னோ வூபஸந்தோ படிபஸ்ஸத்³தோ⁴ அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகோ ஞாணக்³கி³னா த³ட்³டோ⁴, ஸோ வுச்சதி அக்கோத⁴னோ. கோத⁴ஸ்ஸ பஹீனத்தா அக்கோத⁴னோ, கோத⁴வத்து²ஸ்ஸ பரிஞ்ஞாதத்தா அக்கோத⁴னோ, கோத⁴ஹேதுஸ்ஸ உபச்சி²ன்னத்தா அக்கோத⁴னோதி – அக்கோத⁴னோ.

அஸந்தாஸீதி இதே⁴கச்சோ தாஸீ ஹோதி உத்தாஸீ பரித்தாஸீ, ஸோ தஸதி ந உத்தஸதி பரித்தஸதி பா⁴யதி ஸந்தாஸம் ஆபஜ்ஜதி. குலம் வா ந லபா⁴மி, க³ணம் வா ந லபா⁴மி, ஆவாஸம் வா ந லபா⁴மி, லாப⁴ம் வா ந லபா⁴மி, யஸம் வா ந லபா⁴மி, பஸம்ஸம் வா ந லபா⁴மி, ஸுக²ம் வா ந லபா⁴மி, சீவரம் வா ந லபா⁴மி, பிண்ட³பாதம் வா ந லபா⁴மி, ஸேனாஸனம் வா ந லபா⁴மி, கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரம் வா ந லபா⁴மி, கி³லானுபட்டா²கம் வா ந லபா⁴மி, அப்பஞ்ஞாதோம்ஹீதி தஸதி உத்தஸதி பரித்தஸதி பா⁴யதி ஸந்தாஸம் ஆபஜ்ஜதி.

இத⁴ பி⁴க்கு² அஸந்தாஸீ ஹோதி அனுத்தாஸீ அபரித்தாஸீ; ஸோ ந தஸதி ந உத்தஸதி ந பரித்தஸதி ந பா⁴யதி ந ஸந்தாஸம் ஆபஜ்ஜதி. குலம் வா ந லபா⁴மி, க³ணம் வா ந லபா⁴மி, ஆவாஸம் வா ந லபா⁴மி, லாப⁴ம் வா ந லபா⁴மி, யஸம் வா ந லபா⁴மி, பஸம்ஸம் வா ந லபா⁴மி, ஸுக²ம் வா ந லபா⁴மி, சீவரம் வா ந லபா⁴மி, பிண்ட³பாதம் வா ந லபா⁴மி, ஸேனாஸனம் வா ந லபா⁴மி, கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரம் வா ந லபா⁴மி, கி³லானுபட்டா²கம் வா ந லபா⁴மி, அப்பஞ்ஞாதோம்ஹீதி ந தஸதி ந உத்தஸதி ந பரித்தஸதி ந பா⁴யதி ந ஸந்தாஸம் ஆபஜ்ஜதீதி – அக்கோத⁴னோ அஸந்தாஸீ.

அவிகத்தீ² அகுக்குசோதி. இதே⁴கச்சோ கத்தீ² ஹோதி விகத்தீ², ஸோ கத்த²தி விகத்த²தி – அஹமஸ்மி ஸீலஸம்பன்னோதி வா வதஸம்பன்னோதி வா ஸீலப்³ப³தஸம்பன்னோதி வா ஜாதியா வா கோ³த்தேன வா கோலபுத்தியேன வா வண்ணபோக்க²ரதாய வா த⁴னேன வா அஜ்ஜே²னேன வா கம்மாயதனேன வா ஸிப்பாயதனேன வா விஜ்ஜாட்டா²னேன வா ஸுதேன வா படிபா⁴னேன வா அஞ்ஞதரஞ்ஞதரேன வா வத்து²னா. உச்சா குலா பப்³ப³ஜிதோதி வா மஹாகுலா பப்³ப³ஜிதோதி வா, மஹாபோ⁴க³குலா பப்³ப³ஜிதோதி வா உளாரபோ⁴க³குலா பப்³ப³ஜிதோதி வா, ஞாதோ யஸஸ்ஸீ க³ஹட்ட²பப்³ப³ஜிதானந்தி வா, லாபி⁴ம்ஹி சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரானந்தி வா, ஸுத்தந்திகோதி வா வினயத⁴ரோதி வா த⁴ம்மகதி²கோதி வா, ஆரஞ்ஞிகோதி வா பிண்ட³பாதிகோதி வா பம்ஸுகூலிகோதி வா தேசீவரிகோதி வா, ஸபதா³னசாரிகோதி வா க²லுபச்சா²ப⁴த்திகோதி வா நேஸஜ்ஜிகோதி வா யதா²ஸந்த²திகோதி வா, பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ லாபீ⁴தி வா து³தியஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ லாபீ⁴தி வா ததியஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ லாபீ⁴தி வா சதுத்த²ஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ லாபீ⁴தி வா, ஆகாஸானஞ்சாயதனஸமாபத்தியா… விஞ்ஞாணஞ்சாயதனஸமாபத்தியா… ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸமாபத்தியா… நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸமாபத்தியா லாபீ⁴தி வா கத்த²தி விகத்த²தி. ஏவம் ந கத்த²தி ந விகத்த²தி, கத்த²னா விகத்த²னா ஆரதோ விரதோ படிவிரதோ நிக்க²ந்தோ நிஸ்ஸடோ விப்பமுத்தோ விஸஞ்ஞுத்தோ விமரியாதி³கதேன சேதஸா விஹரதீதி – அவிகத்தீ².

அகுக்குசோதி. குக்குச்சந்தி ஹத்த²குக்குச்சம்பி குக்குச்சம், பாத³குக்குச்சம்பி குக்குச்சம், ஹத்த²பாத³குக்குச்சம்பி குக்குச்சம், அகப்பியே கப்பியஸஞ்ஞிதா கப்பியே அகப்பியஸஞ்ஞிதா, விகாலே காலஸஞ்ஞிதா காலே விகாலஸஞ்ஞிதா, அவஜ்ஜே வஜ்ஜஸஞ்ஞிதா வஜ்ஜே அவஜ்ஜஸஞ்ஞிதா; யம் ஏவரூபம் குக்குச்சம் குக்குச்சாயனா குக்குச்சாயிதத்தம் சேதஸோ விப்படிஸாரோ மனோவிலேகோ² – இத³ம் வுச்சதி குக்குச்சம்.

அபி ச த்³வீஹி காரணேஹி உப்பஜ்ஜதி குக்குச்சம் சேதஸோ விப்படிஸாரோ மனோவிலேகோ² கதத்தா ச அகதத்தா ச. கத²ம் கதத்தா ச அகதத்தா ச உப்பஜ்ஜதி குக்குச்சம் சேதஸோ விப்படிஸாரோ மனோவிலேகோ²? ‘‘கதம் மே காயது³ச்சரிதம், அகதம் மே காயஸுசரித’’ந்திஉப்பஜ்ஜதி குக்குச்சம் சேதஸோ விப்படிஸாரோ மனோவிலேகோ²; ‘‘கதம் மே வசீது³ச்சரிதம், அகதம் மே வசீஸுசரிதம்… கதம் மே மனோது³ச்சரிதம், அகதம் மே மனோஸுசரித’’ந்தி – உப்பஜ்ஜதி குக்குச்சம் சேதஸோ விப்படிஸாரோ மனோவிலேகோ²; ‘‘கதோ மே பாணாதிபாதோ, அகதா மே பாணாதிபாதா வேரமணீ’’தி – உப்பஜ்ஜதி குக்குச்சம் சேதஸோ விப்படிஸாரோ மனோவிலேகோ²; ‘‘கதம் மே அதி³ன்னாதா³னம், அகதா மே அதி³ன்னாதா³னா வேரமணீ’’தி – உப்பஜ்ஜதி குக்குச்சம் சேதஸோ விப்படிஸாரோ மனோவிலேகோ²; ‘‘கதோ மே காமேஸுமிச்சா²சாரோ, அகதா மே காமேஸுமிச்சா²சாரா வேரமணீ’’தி – உப்பஜ்ஜதி குக்குச்சம் சேதஸோ விப்படிஸாரோ மனோவிலேகோ²; ‘‘கதோ மே முஸாவாதோ³, அகதா மே முஸாவாதா³ வேரமணீ’’தி… ‘‘கதா மே பிஸுணா வாசா, அகதா மே பிஸுணாய வாசாய வேரமணீ’’தி… ‘‘கதா மே ப²ருஸா வாசா, அகதா மே ப²ருஸாய வாசாய வேரமணீ’’தி… ‘‘கதோ மே ஸம்ப²ப்பலாபோ, அகதா மே ஸம்ப²ப்பலாபா வேரமணீ’’தி… ‘‘கதா மே அபி⁴ஜ்ஜா², அகதா மே அனபி⁴ஜ்ஜா²’’தி… ‘‘கதோ மே ப்³யாபாதோ³, அகதோ மே அப்³யாபாதோ³’’தி… ‘‘கதா மே மிச்சா²தி³ட்டி², அகதா மே ஸம்மாதி³ட்டீ²’’தி – உப்பஜ்ஜதி குக்குச்சம் சேதஸோ விப்படிஸாரோ மனோவிலேகோ². ஏவம் கதத்தா ச அகதத்தா ச உப்பஜ்ஜதி குக்குச்சம் சேதஸோ விப்படிஸாரோ மனோவிலேகோ².

அத² வா ‘‘ஸீலேஸும்ஹி ந பரிபூரகாரீ’’தி – உப்பஜ்ஜதி குக்குச்சம் சேதஸோ விப்படிஸாரோ மனோவிலேகோ²; ‘‘இந்த்³ரியேஸும்ஹி அகு³த்தத்³வாரோ’’தி… ‘‘போ⁴ஜனே அமத்தஞ்ஞும்ஹீ’’தி… ‘‘ஜாக³ரியம் அனனுயுத்தோம்ஹீ’’தி… ‘‘ந ஸதிஸம்பஜஞ்ஞேன ஸமன்னாக³தோம்ஹீ’’தி… ‘‘அபா⁴விதா மே சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா’’தி… ‘‘அபா⁴விதா மே சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா’’தி… ‘‘அபா⁴விதா மே சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³’’தி… ‘‘அபா⁴விதானி மே பஞ்சிந்த்³ரியானீ’’தி… ‘‘அபா⁴விதானி மே பஞ்ச ப³லானீ’’தி… ‘‘அபா⁴விதா மே ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³’’தி… ‘‘அபா⁴விதோ மே அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³’’தி… ‘‘து³க்க²ம் மே அபரிஞ்ஞாத’’ந்தி… ‘‘ஸமுத³யோ மே அப்பஹீனோ’’தி… ‘‘மக்³கோ³ மே அபா⁴விதோ’’தி… ‘‘நிரோதோ⁴ மே அஸச்சி²கதோ’’தி – உப்பஜ்ஜதி குக்குச்சம் சேதஸோ விப்படிஸாரோ மனோவிலேகோ². யஸ்ஸேதம் குக்குச்சம் பஹீனம் ஸமுச்சி²ன்னம் வூபஸந்தம் படிபஸ்ஸத்³த⁴ம் அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகம் ஞாணக்³கி³னா த³ட்³ட⁴ம், ஸோ வுச்சதி அகுக்குச்சோதி – அவிகத்தீ² அகுக்குசோ.

மந்தபா⁴ணீ அனுத்³த⁴தோதி. மந்தா வுச்சதி பஞ்ஞா. யா பஞ்ஞா பஜானனா…பே… அமோஹோ த⁴ம்மவிசயோ ஸம்மாதி³ட்டி². மந்தாய பரிக்³க³ஹேத்வா பரிக்³க³ஹேத்வா வாசம் பா⁴ஸதி ப³ஹும்பி கதே²ந்தோ ப³ஹும்பி ப⁴ணந்தோ ப³ஹும்பி தீ³பயந்தோ ப³ஹும்பி வோஹரந்தோ. து³க்கதி²தம் து³ப்³ப⁴ணிதம் து³ல்லபிதம் து³ருத்தம் து³ப்³பா⁴ஸிதம் வாசம் ந பா⁴ஸதீதி – மந்தபா⁴ணீ. அனுத்³த⁴தோதி. தத்த² கதமம் உத்³த⁴ச்சம்? யம் சித்தஸ்ஸ உத்³த⁴ச்சம் அவூபஸமோ சேதஸோ விக்கே²போ ப⁴ந்தத்தம் சித்தஸ்ஸ – இத³ம் வுச்சதி உத்³த⁴ச்சம். யஸ்ஸேதம் உத்³த⁴ச்சம் பஹீனம் ஸமுச்சி²ன்னம் வூபஸந்தம் படிபஸ்ஸத்³த⁴ம் அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகம் ஞாணக்³கி³னா த³ட்³ட⁴ம், ஸோ வுச்சதி அனுத்³த⁴தோதி – மந்தபா⁴ணீ அனுத்³த⁴தோ.

ஸ வே வாசாயதோ முனீதி. இத⁴ பி⁴க்கு² முஸாவாத³ம் பஹாய முஸாவாதா³ படிவிரதோ ஹோதி ஸச்சவாதீ³ ஸச்சஸந்தோ⁴ தே²தோ பச்சயிகோ அவிஸம்வாத³கோ லோகஸ்ஸ. பிஸுணம் வாசம் பஹாய பிஸுணாய வாசாய படிவிரதோ ஹோதி – இதோ ஸுத்வா ந அமுத்ர அக்கா²தா இமேஸம் பே⁴தா³ய, அமுத்ர வா ஸுத்வா ந இமேஸம் அக்கா²தா அமூஸம் பே⁴தா³ய. இதி பி⁴ன்னானம் வா ஸந்தா⁴தா, ஸஹிதானம் வா அனுப்பதா³தா, ஸமக்³கா³ராமோ ஸமக்³க³ரதோ ஸமக்³க³னந்தீ³ ஸமக்³க³கரணிம் வாசம் பா⁴ஸிதா ஹோதி. ப²ருஸம் வாசம் பஹாய ப²ருஸாய வாசாய படிவிரதோ ஹோதி – யா ஸா வாசா நேலா கண்ணஸுகா² பேமனீயா ஹத³யங்க³மா போரீ ப³ஹுஜனகந்தா ப³ஹுஜனமனாபா ததா²ரூபிம் வாசம் பா⁴ஸிதா ஹோதி. ஸம்ப²ப்பலாபம் பஹாய ஸம்ப²ப்பலாபா படிவிரதோ ஹோதி – காலவாதீ³ பூ⁴தவாதீ³ அத்த²வாதீ³ த⁴ம்மவாதீ³ வினயவாதீ³ நிதா⁴னவதிம் வாசம் பா⁴ஸிதா ஹோதி காலேன ஸாபதே³ஸம் பரியந்தவதிம் அத்த²ஸம்ஹிதம். சதூஹி வசீஸுசரிதேஹி ஸமன்னாக³தோ சதுத்³தோ³ஸாபக³தம் வாசம் பா⁴ஸதி, பா³த்திம்ஸாய திரச்சா²னகதா²ய ஆரதோ அஸ்ஸ விரதோ படிவிரதோ நிக்க²ந்தோ நிஸ்ஸடோ விப்பமுத்தோ விஸஞ்ஞுத்தோ விமரியாதி³கதேன சேதஸா விஹரதி.

த³ஸ கதா²வத்தூ²னி கதே²ஸி, ஸேய்யதி²த³ம் – அப்பிச்ச²கத²ம் கதே²தி, ஸந்துட்டீ²கத²ம் கதே²தி, பவிவேககத²ம்… அஸம்ஸக்³க³கத²ம்… வீரியாரம்ப⁴கத²ம்… ஸீலகத²ம்… ஸமாதி⁴கத²ம்… பஞ்ஞாகத²ம்… விமுத்திகத²ம் … விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனகத²ம்… ஸதிபட்டா²னகத²ம்… ஸம்மப்பதா⁴னகத²ம்… இத்³தி⁴பாத³கத²ம்… இந்த்³ரியகத²ம்… ப³லகத²ம்… போ³ஜ்ஜ²ங்க³கத²ம்… மக்³க³கத²ம்… ப²லகத²ம்… நிப்³பா³னகத²ம் கதே²தி. வாசாயதோதி யத்தோ பரியத்தோ கு³த்தோ கோ³பிதோ ரக்கி²தோ வூபஸந்தோ. முனீதி. மோனம் வுச்சதி ஞாணம். யா பஞ்ஞா பஜானனா…பே… அமோஹோ த⁴ம்மவிசயோ ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… ஸங்க³ஜாலமதிச்ச ஸோ முனீதி – ஸ வே வாசாயதோ முனி.

தேனாஹ ப⁴க³வா –

‘‘அக்கோத⁴னோ அஸந்தாஸீ, அவிகத்தீ² அகுக்குசோ;

மந்தபா⁴ணீ அனுத்³த⁴தோ, ஸ வே வாசாயதோ முனீ’’தி.

86. நிராஸத்தி அனாக³தே, அதீதம் நானுஸோசதி;

விவேகத³ஸ்ஸீ ப²ஸ்ஸேஸு, தி³ட்டீ²ஸு ச ந நீயதி.

நிராஸத்தி அனாக³தேதி. ஆஸத்தி வுச்சதி தண்ஹா. யோ ராகோ³ ஸாராகோ³…பே… அபி⁴ஜ்ஜா² லோபோ⁴ அகுஸலமூலம். யஸ்ஸேஸா ஆஸத்தி தண்ஹா பஹீனா ஸமுச்சி²ன்னா வூபஸந்தா படிபஸ்ஸத்³தா⁴ அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகா ஞாணக்³கி³னா த³ட்³டா⁴தி. ஏவம்பி நிராஸத்தி அனாக³தே. அத² வா ‘‘ஏவம்ரூபோ ஸியம் அனாக³தமத்³தா⁴ன’’ந்தி தத்த² நந்தி³ம் ந ஸமன்னானேதி, ‘‘ஏவம்வேத³னோ ஸியம்… ஏவம்ஸஞ்ஞோ ஸியம்… ஏவம்ஸங்கா²ரோ ஸியம்… ஏவம்விஞ்ஞாணோ ஸியம் அனாக³தமத்³தா⁴ன’’ந்தி தத்த² நந்தி³ம் ந ஸமன்னானேதி. ஏவம்பி நிராஸத்தி அனாக³தே. அத² வா ‘‘இதி மே சக்கு² ஸியா அனாக³தமத்³தா⁴னம் – இதி ரூபா’’தி அப்படிலத்³த⁴ஸ்ஸ படிலாபா⁴ய சித்தம் ந பணித³ஹதி, சேதஸோ அப்பணிதா⁴னப்பச்சயா ந தத³பி⁴னந்த³தி; ந தத³பி⁴னந்த³ந்தோ. ஏவம்பி நிராஸத்தி அனாக³தே. ‘‘இதி மே ஸோதம் ஸியா அனாக³தமத்³தா⁴னம் – இதி ஸத்³தா³’’தி…பே… ‘‘இதி மே மனோ ஸியா அனாக³தமத்³தா⁴னம் – இதி த⁴ம்மா’’தி அப்படிலத்³த⁴ஸ்ஸ படிலாபா⁴ய சித்தம் ந பணித³ஹதி, சேதஸோ அப்பணிதா⁴னப்பச்சயா ந தத³பி⁴னந்த³தி; ந தத³பி⁴னந்த³ந்தோ. ஏவம்பி நிராஸத்தி அனாக³தே. அத² வா ‘‘இமினாஹம் ஸீலேன வா வதேன வா தபேன வா ப்³ரஹ்மசரியேன வா தே³வோ வா ப⁴விஸ்ஸாமி தே³வஞ்ஞதரோ வா’’தி அப்படிலத்³த⁴ஸ்ஸ படிலாபா⁴ய சித்தம் ந பணித³ஹதி, சேதஸோ அப்பணிதா⁴னப்பச்சயா ந தத³பி⁴னந்த³தி; ந தத³பி⁴னந்த³ந்தோ. ஏவம்பி நிராஸத்தி அனாக³தே.

அதீதம் நானுஸோசதீதி. விபரிணதம் வா வத்து²ம் ந ஸோசதி, விபரிணதஸ்மிம் வா வத்து²ஸ்மிம் ந ஸோசதி, ‘‘சக்கு² மே விபரிணத’’ந்தி ந ஸோசதி, ‘‘ஸோதம் மே… கா⁴னம் மே… ஜிவ்ஹா மே… காயோ மே… ரூபா மே… ஸத்³தா³ மே… க³ந்தா⁴ மே… ரஸா மே… போ²ட்ட²ப்³பா³ மே… குலம் மே… க³ணோ மே… ஆவாஸோ மே… லாபோ⁴ மே… யஸோ மே… பஸம்ஸா மே… ஸுக²ம் மே… சீவரம் மே… பிண்ட³பாதோ மே… ஸேனாஸனம் மே… கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரோ மே… மாதா மே… பிதா மே… பா⁴தா மே… ப⁴கி³னீ மே… புத்தோ மே… தீ⁴தா மே… மித்தா மே… அமச்சா மே… ஞாதகா மே… ஸாலோஹிதா மே விபரிணதா’’தி ந ஸோசதி ந கிலமதி ந பரிதே³வதி ந உரத்தாளிம் கந்த³தி ந ஸம்மோஹம் ஆபஜ்ஜதீதி – அதீதம் நானுஸோசதி.

விவேகத³ஸ்ஸீ ப²ஸ்ஸேஸூதி. சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸோ ஸோதஸம்ப²ஸ்ஸோ கா⁴னஸம்ப²ஸ்ஸோ ஜிவ்ஹாஸம்ப²ஸ்ஸோ காயஸம்ப²ஸ்ஸோ மனோஸம்ப²ஸ்ஸோ, அதி⁴வசனஸம்ப²ஸ்ஸோ படிக⁴ஸம்ப²ஸ்ஸோ, ஸுக²வேத³னீயோ ப²ஸ்ஸோ து³க்க²வேத³னீயோ ப²ஸ்ஸோ அது³க்க²மஸுக²வேத³னீயோ ப²ஸ்ஸோ, குஸலோ ப²ஸ்ஸோ அகுஸலோ ப²ஸ்ஸோ அப்³யாகதோ ப²ஸ்ஸோ, காமாவசரோ ப²ஸ்ஸோ ரூபாவசரோ ப²ஸ்ஸோ அரூபாவசரோ ப²ஸ்ஸோ, ஸுஞ்ஞதோ ப²ஸ்ஸோ அனிமித்தோ ப²ஸ்ஸோ அப்பணிஹிதோ ப²ஸ்ஸோ, லோகியோ ப²ஸ்ஸோ லோகுத்தரோ ப²ஸ்ஸோ, அதீதோ ப²ஸ்ஸோ அனாக³தோ ப²ஸ்ஸோ பச்சுப்பன்னோ ப²ஸ்ஸோ; யோ ஏவரூபோ ப²ஸ்ஸோ பு²ஸனா ஸம்பு²ஸனா ஸம்பு²ஸிதத்தம் – அயம் வுச்சதி ப²ஸ்ஸோ.

விவேகத³ஸ்ஸீ ப²ஸ்ஸேஸூதி. சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸம் விவித்தம் பஸ்ஸதி அத்தேன வா அத்தனியேன வா நிச்சேன வா து⁴வேன வா ஸஸ்ஸதேன வா அவிபரிணாமத⁴ம்மேன வா, ஸோதஸம்ப²ஸ்ஸம் விவித்தம் பஸ்ஸதி… கா⁴னஸம்ப²ஸ்ஸம் விவித்தம் பஸ்ஸதி… ஜிவ்ஹாஸம்ப²ஸ்ஸம் விவித்தம் பஸ்ஸதி… காயஸம்ப²ஸ்ஸம் விவித்தம் பஸ்ஸதி… மனோஸம்ப²ஸ்ஸம் விவித்தம் பஸ்ஸதி… அதி⁴வசனஸம்ப²ஸ்ஸம் விவித்தம் பஸ்ஸதி… படிக⁴ஸம்ப²ஸ்ஸம் விவித்தம் பஸ்ஸதி… ஸுக²வேத³னீயம் ப²ஸ்ஸம்… து³க்க²வேத³னீயம் ப²ஸ்ஸம்… அது³க்க²மஸுக²வேத³னீயம் ப²ஸ்ஸம்… குஸலம் ப²ஸ்ஸம்… அகுஸலம் ப²ஸ்ஸம்… அப்³யாகதம் ப²ஸ்ஸம்… காமாவசரம் ப²ஸ்ஸம்… ரூபாவசரம் ப²ஸ்ஸம்… அரூபாவசரம் ப²ஸ்ஸம்… லோகியம் ப²ஸ்ஸம் விவித்தம் பஸ்ஸதி அத்தேன வா அத்தனியேன வா நிச்சேன வா து⁴வேன வா ஸஸ்ஸதேன வா அவிபரிணாமத⁴ம்மேன வா.

அத² வா அதீதம் ப²ஸ்ஸம் அனாக³தேஹி ச பச்சுப்பன்னேஹி ச ப²ஸ்ஸேஹி விவித்தம் பஸ்ஸதி, அனாக³தம் ப²ஸ்ஸம் அதீதேஹி ச பச்சுப்பன்னேஹி ச ப²ஸ்ஸேஹி விவித்தம் பஸ்ஸதி, பச்சுப்பன்னம் ப²ஸ்ஸம் அதீதேஹி ச அனாக³தேஹி ச ப²ஸ்ஸேஹி விவித்தம் பஸ்ஸதி. அத² வா யே தே ப²ஸ்ஸா அரியா அனாஸவா லோகுத்தரா ஸுஞ்ஞதபடிஸஞ்ஞுத்தா, தே ப²ஸ்ஸே விவித்தே பஸ்ஸதி ராகே³ன தோ³ஸேன மோஹேன கோதே⁴ன உபனாஹேன மக்கே²ன பளாஸேன இஸ்ஸாய மச்ச²ரியேன மாயாய ஸாடே²ய்யேன த²ம்பே⁴ன ஸாரம்பே⁴ன மானேன அதிமானேன மதே³ன பமாதே³ன ஸப்³ப³கிலேஸேஹி ஸப்³ப³து³ச்சரிதேஹி ஸப்³ப³த³ரதே²ஹி ஸப்³ப³பரிளாஹேஹி ஸப்³ப³ஸந்தாபேஹி ஸப்³பா³குஸலாபி⁴ஸங்கா²ரேஹி விவித்தே பஸ்ஸதீதி – விவேகத³ஸ்ஸீ ப²ஸ்ஸேஸு.

தி³ட்டீ²ஸு ச ந நீயதீதி. தஸ்ஸ த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²க³தானி பஹீனானி ஸமுச்சி²ன்னானி வூபஸந்தானி படிபஸ்ஸத்³தா⁴னி அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகானி ஞாணக்³கி³னா த³ட்³டா⁴னி. ஸோ தி³ட்டி²யா ந யாயதி ந நீயதி ந வுய்ஹதி ந ஸம்ஹரீயதி; நபி தம் தி³ட்டி²க³தம் ஸாரதோ பச்சேதி ந பச்சாக³ச்ச²தீதி – தி³ட்டீ²ஸு ச ந நீயதி.

தேனாஹ ப⁴க³வா –

‘‘நிராஸத்தி அனாக³தே, அதீதம் நானுஸோசதி;

விவேகத³ஸ்ஸீ ப²ஸ்ஸேஸு, தி³ட்டீ²ஸு ச ந நீயதீ’’தி.

87. பதிலீனோ அகுஹகோ, அபிஹாலு அமச்ச²ரீ;

அப்பக³ப்³போ⁴ அஜேகு³ச்சோ², பேஸுணேய்யே ச நோ யுதோ.

பதிலீனோ அகுஹகோதி. பதிலீனோதி ராக³ஸ்ஸ பஹீனத்தா பதிலீனோ, தோ³ஸஸ்ஸ பஹீனத்தா பதிலீனோ, மோஹஸ்ஸ பஹீனத்தா பதிலீனோ, கோத⁴ஸ்ஸ… உபனாஹஸ்ஸ … மக்க²ஸ்ஸ… பளாஸஸ்ஸ… இஸ்ஸாய… மச்ச²ரியஸ்ஸ…பே… ஸப்³பா³குஸலாபி⁴ஸங்கா²ரானம் பஹீனத்தா பதிலீனோ. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா – ‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பதிலீனோ ஹோதி? இமஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ அஸ்மிமானோ பஹீனோ ஹோதி உச்சி²ன்னமூலோ தாலாவத்து²கதோ அனபா⁴வம்கதோ ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மோ. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பதிலீனோ ஹோதீ’’தி – பதிலீனோ.

அகுஹகோதி தீணி குஹனவத்தூ²னி – பச்சயபடிஸேவனஸங்கா²தம் குஹனவத்து², இரியாபத²ஸங்கா²தம் குஹனவத்து², ஸாமந்தஜப்பனஸங்கா²தம் குஹனவத்து².

கதமம் பச்சயபடிஸேவனஸங்கா²தம் குஹனவத்து²? இத⁴ க³ஹபதிகா பி⁴க்கு²ம் நிமந்தேந்தி சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரேஹி. ஸோ பாபிச்சோ² இச்சா²பகதோ அத்தி²கோ சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரானம் பி⁴ய்யோகம்யதம் உபாதா³ய சீவரம் பச்சக்கா²தி, பிண்ட³பாதம் பச்சக்கா²தி, ஸேனாஸனம் பச்சக்கா²தி, கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரம் பச்சக்கா²தி. ஸோ ஏவமாஹ – ‘‘கிம் ஸமணஸ்ஸ மஹக்³கே⁴ன சீவரேன! ஏதம் ஸாருப்பம் யம் ஸமணோ ஸுஸானா வா ஸங்காரகூடா வா பாபணிகா வா நந்தகானி உச்சினித்வா ஸங்கா⁴டிம் கத்வா தா⁴ரேய்ய. கிம் ஸமணஸ்ஸ மஹக்³கே⁴ன பிண்ட³பாதேன! ஏதம் ஸாருப்பம் யம் ஸமணோ உஞ்சா²சரியாய பிண்டி³யாலோபேன ஜீவிகம் கப்பேய்ய. கிம் ஸமணஸ்ஸ மஹக்³கே⁴ன ஸேனாஸனேன! ஏதம் ஸாருப்பம் யம் ஸமணோ ருக்க²மூலிகோ வா அஸ்ஸ ஸோஸானிகோ வா அப்³போ⁴காஸிகோ வா. கிம் ஸமணஸ்ஸ மஹக்³கே⁴ன கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரேன! ஏதம் ஸாருப்பம் யம் ஸமணோ பூதிமுத்தேன வா ஹரிதகீக²ண்டே³ன வா ஓஸத⁴ம் கரேய்யா’’தி. தது³பாதா³ய லூக²ம் சீவரம் தா⁴ரேதி, லூக²ம் பிண்ட³பாதம் பரிபு⁴ஞ்ஜதி, லூக²ம் ஸேனாஸனம் படிஸேவதி, லூக²ம் கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரம் படிஸேவதி. தமேனம் க³ஹபதிகா ஏவம் ஜானந்தி – ‘‘அயம் ஸமணோ அப்பிச்சோ² ஸந்துட்டோ² பவிவித்தோ அஸம்ஸட்டோ² ஆரத்³த⁴வீரியோ து⁴தவாதோ³’’தி பி⁴ய்யோ பி⁴ய்யோ நிமந்தேந்தி சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரேஹி. ஸோ ஏவமாஹ – ‘‘திண்ணம் ஸம்முகீ²பா⁴வா ஸத்³தோ⁴ குலபுத்தோ ப³ஹும் புஞ்ஞம் பஸவதி. ஸத்³தா⁴ய ஸம்முகீ²பா⁴வா ஸத்³தோ⁴ குலபுத்தோ ப³ஹும் புஞ்ஞம் பஸவதி, தே³ய்யத⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்முகீ²பா⁴வா ஸத்³தோ⁴ குலபுத்தோ ப³ஹும் புஞ்ஞம் பஸவதி, த³க்கி²ணேய்யானம் ஸம்முகீ²பா⁴வா ஸத்³தோ⁴ குலபுத்தோ ப³ஹும் புஞ்ஞம் பஸவதி. ‘தும்ஹாகஞ்சேவாயம் ஸத்³தா⁴ அத்தி², தே³ய்யத⁴ம்மோ ச ஸம்விஜ்ஜதி, அஹஞ்ச படிக்³கா³ஹகோ. ஸசேஹம் ந படிக்³க³ஹேஸ்ஸாமி, ஏவம் தும்ஹே புஞ்ஞேன பரிபா³ஹிரா ப⁴விஸ்ஸந்தி. ந மய்ஹம் இமினா அத்தோ². அபி ச தும்ஹாகம்யேவ அனுகம்பாய படிக்³க³ண்ஹாமீ’’’தி. தது³பாதா³ய ப³ஹும்பி சீவரம் படிக்³க³ண்ஹாதி, ப³ஹும்பி பிண்ட³பாதம் படிக்³க³ண்ஹாதி, ப³ஹும்பி கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரம் படிக்³க³ண்ஹாதி. யா ஏவரூபா பா⁴குடிகா பா⁴குடியம் குஹனா குஹாயனா குஹிதத்தம் – இத³ம் பச்சயபடிஸேவனஸங்கா²தம் குஹனவத்து².

கதமம் இரியாபத²ஸங்கா²தம் குஹனவத்து²? இதே⁴கச்சோ பாபிச்சோ² இச்சா²பகதோ ஸம்பா⁴வனாதி⁴ப்பாயோ, ‘‘ஏவம் மம் ஜனோ ஸம்பா⁴வேஸ்ஸதீ’’தி, க³மனம் ஸண்ட²பேதி டா²னம் ஸண்ட²பேதி நிஸஜ்ஜம் ஸண்ட²பேதி ஸயனம் ஸண்ட²பேதி, பணிதா⁴ய க³ச்ச²தி பணிதா⁴ய திட்ட²தி பணிதா⁴ய நிஸீத³தி பணிதா⁴ய ஸேய்யம் கப்பேதி, ஸமாஹிதோ விய க³ச்ச²தி ஸமாஹிதோ விய திட்ட²தி ஸமாஹிதோ விய நிஸீத³தி ஸமாஹிதோ விய ஸேய்யம் கப்பேதி, ஆபாத²கஜ்ஜா²யீவ ஹோதி. யா ஏவரூபா இரியாபத²ஸ்ஸ ட²பனா ஆட²பனா [அட்ட²பனா (ஸீ.)] ஸண்ட²பனா பா⁴குடிகா பா⁴குடியம் குஹனா குஹாயனா குஹிதத்தம் – இத³ம் இரியாபத²ஸங்கா²தம் குஹனவத்து².

கதமம் ஸாமந்தஜப்பனஸங்கா²தம் குஹனவத்து²? இதே⁴கச்சோ பாபிச்சோ² இச்சா²பகதோ ஸம்பா⁴வனாதி⁴ப்பாயோ, ‘‘ஏவம் மம் ஜனோ ஸம்பா⁴வேஸ்ஸதீ’’தி, அரியத⁴ம்மஸன்னிஸ்ஸிதம் வாசம் பா⁴ஸதி. ‘‘யோ ஏவரூபம் சீவரம் தா⁴ரேதி ஸோ ஸமணோ மஹேஸக்கோ²’’தி ப⁴ணதி; ‘‘யோ ஏவரூபம் பத்தம் தா⁴ரேதி… லோஹதா²லகம் தா⁴ரேதி… த⁴ம்மகரணம் தா⁴ரேதி… பரிஸாவனம் தா⁴ரேதி… குஞ்சிகம் தா⁴ரேதி… உபாஹனம் தா⁴ரேதி… காயப³ந்த⁴னம் தா⁴ரேதி… ஆயோக³ம் தா⁴ரேதி ஸோ ஸமணோ மஹேஸக்கோ²’’தி ப⁴ணதி; ‘‘யஸ்ஸ ஏவரூபோ உபஜ்ஜா²யோ ஸோ ஸமணோ மஹேஸக்கோ²’’தி ப⁴ணதி; ‘‘யஸ்ஸ ஏவரூபோ ஆசரியோ… ஏவரூபா ஸமானுபஜ்ஜா²யகா… ஸமானாசரியகா… மித்தா… ஸந்தி³ட்டா²… ஸம்ப⁴த்தா… ஸஹாயா ஸோ ஸமணோ மஹேஸக்கோ²’’தி ப⁴ணதி; ‘‘யோ ஏவரூபே விஹாரே வஸதி ஸோ ஸமணோ மஹேஸக்கோ²’’தி ப⁴ணதி; ‘‘யோ ஏவரூபே அட்³ட⁴யோகே³ வஸதி… பாஸாதே³ வஸதி… ஹம்மியே வஸதி… கு³ஹாயம் வஸதி… லேணே வஸதி… குடியா வஸதி… கூடாகா³ரே வஸதி… அட்டே வஸதி … மாளே வஸதி… உத்³த³ண்டே³ வஸதி… உபட்டா²னஸாலாயம் வஸதி… மண்ட³பே வஸதி… ருக்க²மூலே வஸதி, ஸோ ஸமணோ மஹேஸக்கோ²’’தி ப⁴ணதி.

அத² வா கோரஜிககோரஜிகோ [கோரஞ்ஜிககோரஞ்ஜிகோ (ஸீ.)] பா⁴குடிகபா⁴குடிகோ குஹககுஹகோ லபகலபகோ முக²ஸம்பா⁴விகோ, ‘‘அயம் ஸமணோ இமாஸம் ஏவரூபானம் ஸந்தானம் விஹாரஸமாபத்தீனம் லாபீ⁴’’தி தாதி³ஸம் க³ம்பீ⁴ரம் கூ³ள்ஹம் நிபுணம் படிச்ச²ன்னம் லோகுத்தரம் ஸுஞ்ஞதாபடிஸம்யுத்தம் கத²ம் கதே²ஸி. யா ஏவரூபா பா⁴குடிகா பா⁴குடியம் குஹனா குஹாயனா குஹிதத்தம் – இத³ம் ஸாமந்தஜப்பனஸங்கா²தம் குஹனவத்து². யஸ்ஸிமானி தீணி குஹனவத்தூ²னி பஹீனானி ஸமுச்சி²ன்னானி வூபஸந்தானி படிபஸ்ஸத்³தா⁴னி அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகானி ஞாணக்³கி³னா த³ட்³டா⁴னி, ஸோ வுச்சதி அகுஹகோதி – பதிலீனோ அகுஹகோ.

அபிஹாலு அமச்ச²ரீதி. பிஹா வுச்சதி தண்ஹா. யோ ராகோ³ ஸாராகோ³…பே… அபி⁴ஜ்ஜா² லோபோ⁴ அகுஸலமூலம். யஸ்ஸேஸா பிஹா தண்ஹா பஹீனா ஸமுச்சி²ன்னா வூபஸந்தா படிபஸ்ஸத்³தா⁴ அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகா ஞாணக்³கி³னா த³ட்³டா⁴, ஸோ வுச்சதி அபிஹாலு. ஸோ ரூபே ந பிஹேதி, ஸத்³தே³… க³ந்தே⁴… ரஸே… போ²ட்ட²ப்³பே³… குலம்… க³ணம்… ஆவாஸம்… லாப⁴ம்… யஸம்… பஸம்ஸம்… ஸுக²ம்… சீவரம்… பிண்ட³பாதம்… ஸேனாஸனம்… கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரம்… காமதா⁴தும்… ரூபதா⁴தும்… அரூபதா⁴தும்… காமப⁴வம்… ரூபப⁴வம்… அரூபப⁴வம்… ஸஞ்ஞாப⁴வம்… அஸஞ்ஞாப⁴வம் … நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாப⁴வம்… ஏகவோகாரப⁴வம்… சதுவோகாரப⁴வம்… பஞ்சவோகாரப⁴வம்… அதீதம்… அனாக³தம்… பச்சுப்பன்னம்… தி³ட்ட²ஸுதமுதவிஞ்ஞாதப்³பே³ த⁴ம்மே ந பிஹேதி ந இச்ச²தி ந ஸாதி³யதி ந பத்தே²தி நாபி⁴ஜப்பதீதி – அபிஹாலு. அமச்ச²ரீதி பஞ்ச மச்ச²ரியானி – ஆவாஸமச்ச²ரியம், குலமச்ச²ரியம், லாப⁴மச்ச²ரியம், வண்ணமச்ச²ரியம், த⁴ம்மமச்ச²ரியம். யம் ஏவரூபம் மச்ச²ரம் மச்ச²ராயனா மச்ச²ராயிதத்தம் வேவிச்ச²ம் கத³ரியம் கடுகஞ்சுகதா அக்³க³ஹிதத்தம் சித்தஸ்ஸ – இத³ம் வுச்சதி மச்ச²ரியம். அபி ச க²ந்த⁴மச்ச²ரியம்பி மச்ச²ரியம், தா⁴துமச்ச²ரியம்பி மச்ச²ரியம், ஆயதனமச்ச²ரியம்பி மச்ச²ரியம் கா³ஹோ – இத³ம் வுச்சதி மச்ச²ரியம். யஸ்ஸேதம் மச்ச²ரியம் பஹீனம் ஸமுச்சி²ன்னம் வூபஸந்தம் படிபஸ்ஸத்³த⁴ம் அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகம் ஞாணக்³கி³னா த³ட்³ட⁴ம், ஸோ வுச்சதி அமச்ச²ரீதி – அபிஹாலு அமச்ச²ரீ.

அப்பக³ப்³போ⁴ அஜேகு³ச்சோ²தி. பாக³ப்³பி⁴யந்தி தீணி பாக³ப்³பி⁴யானி – காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம், வாசஸிகம் பாக³ப்³பி⁴யம், சேதஸிகம் பாக³ப்³பி⁴யம். கதமம் காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம்? இதே⁴கச்சோ ஸங்க⁴க³தோபி காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி, க³ணக³தோபி காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி, போ⁴ஜனஸாலாயம்பி காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி, ஜந்தாக⁴ரேபி காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி, உத³கதித்தே²பி காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி, அந்தரக⁴ரம் பவிஸந்தோபி காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி, அந்தரக⁴ரம் பவிட்டோ²பி காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி.

கத²ம் ஸங்க⁴க³தோ காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி? இதே⁴கச்சோ ஸங்க⁴க³தோ அசித்தீகாரகதோ [அசித்திகாரகதோ (ஸ்யா. க.)] தே²ரே பி⁴க்கூ² க⁴ட்டயந்தோபி திட்ட²தி, க⁴ட்டயந்தோபி நிஸீத³தி, புரதோபி திட்ட²தி, புரதோபி நிஸீத³தி, உச்சேபி ஆஸனே நிஸீத³தி, ஸஸீஸம் பாருபித்வாபி நிஸீத³தி, டி²தகோபி ப⁴ணதி, பா³ஹாவிக்கே²பகோபி ப⁴ணதி. ஏவம் ஸங்க⁴க³தோ காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி.

கத²ம் க³ணக³தோ காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி? இதே⁴கச்சோ க³ணக³தோ அசித்தீகாரகதோ தே²ரானம் பி⁴க்கூ²னம் அனுபாஹனானம் சங்கமந்தானம் ஸஉபாஹனோ சங்கமதி, நீசே சங்கமே சங்கமந்தானம் உச்சே சங்கமே சங்கமதி, ச²மாய சங்கமந்தானம் சங்கமே சங்கமதி, க⁴ட்டயந்தோபி திட்ட²தி, க⁴ட்டயந்தோபி நிஸீத³தி, புரதோபி திட்ட²தி, புரதோபி நிஸீத³தி, உச்சேபி ஆஸனே நிஸீத³தி, ஸஸீஸம் பாருபித்வா நிஸீத³தி, டி²தகோபி ப⁴ணதி, பா³ஹாவிக்கே²பகோபி ப⁴ணதி. ஏவம் க³ணக³தோ காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி.

கத²ம் போ⁴ஜனஸாலாயம் காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி? இதே⁴கச்சோ போ⁴ஜனஸாலாயம் அசித்தீகாரகதோ தே²ரே பி⁴க்கூ² அனுபக²ஜ்ஜ நிஸீத³தி, நவேபி பி⁴க்கூ² ஆஸனேன படிபா³ஹதி, க⁴ட்டயந்தோபி திட்ட²தி, க⁴ட்டயந்தோபி நிஸீத³தி, புரதோபி திட்ட²தி, புரதோபி நிஸீத³தி, உச்சேபி ஆஸனே நிஸீத³தி, ஸஸீஸம் பாருபித்வாபி நிஸீத³தி, டி²தகோபி ப⁴ணதி, பா³ஹாவிக்கே²பகோபி ப⁴ணதி. ஏவம் போ⁴ஜனஸாலாயம் காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி.

கத²ம் ஜந்தாக⁴ரே காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி? இதே⁴கச்சோ ஜந்தாக⁴ரே அசித்தீகாரகதோ தே²ரே பி⁴க்கூ² க⁴ட்டயந்தோபி திட்ட²தி, க⁴ட்டயந்தோபி நிஸீத³தி, புரதோபி திட்ட²தி, புரதோபி நிஸீத³தி, உச்சேபி ஆஸனே நிஸீத³தி, அனாபுச்ச²ம்பி அனஜ்ஜி²ட்டோ²பி கட்ட²ம் பக்கி²பதி, த்³வாரம்பி பித³ஹதி, பா³ஹாவிக்கே²பகோபி ப⁴ணதி. ஏவம் ஜந்தாக⁴ரே காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி.

கத²ம் உத³கதித்தே² காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி? இதே⁴கச்சோ உத³கதித்தே² அசித்தீகாரகதோ தே²ரே பி⁴க்கூ² க⁴ட்டயந்தோபி ஓதரதி, புரதோபி ஓதரதி, க⁴ட்டயந்தோபி ந்ஹாயதி [நஹாயதி (ஸீ.)], புரதோபி ந்ஹாயதி, உபரிதோபி ந்ஹாயதி, க⁴ட்டயந்தோபி உத்தரதி, புரதோபி உத்தரதி, உபரிதோபி உத்தரதி. ஏவம் உத³கதித்தே² காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி.

கத²ம் அந்தரக⁴ரம் பவிஸந்தோ காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி? இதே⁴கச்சோ அந்தரக⁴ரம் பவிஸந்தோ அசித்தீகாரகதோ தே²ரே பி⁴க்கூ² க⁴ட்டயந்தோபி க³ச்ச²தி, புரதோபி க³ச்ச²தி, வோக்கம்மாபி தே²ரானம் பி⁴க்கூ²னம் புரதோ புரதோ க³ச்ச²தி. ஏவம் அந்தரக⁴ரம் பவிஸந்தோ காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி.

கத²ம் அந்தரக⁴ரம் பவிட்டோ² காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி? இதே⁴கச்சோ அந்தரக⁴ரம் பவிட்டோ², ‘‘ந பவிஸ [பவிஸத² (ஸீ.) ஏவமஞ்ஞேஸு பத³த்³வயேஸுபி], ப⁴ந்தே’’தி வுச்சமானோ பவிஸதி, ‘‘ந திட்ட², ப⁴ந்தே’’தி வுச்சமானோ திட்ட²தி, ‘‘ந நிஸீத³, ப⁴ந்தே’’தி வுச்சமானோ நிஸீத³தி, அனோகாஸம்பி பவிஸதி, அனோகாஸேபி திட்ட²தி, அனோகாஸேபி நிஸீத³தி, யானிபி தானி ஹோந்தி குலானம் ஓவரகானி கூ³ள்ஹானி ச படிச்ச²ன்னானி ச. யத்த² குலித்தி²யோ குலதீ⁴தரோ குலஸுண்ஹாயோ குலகுமாரியோ நிஸீத³ந்தி, தத்த²பி ஸஹஸா பவிஸதி குமாரகஸ்ஸபி ஸிரம் பராமஸதி. ஏவம் அந்தரக⁴ரம் பவிட்டோ² காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி – இத³ம் காயிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி.

கதமம் வாசஸிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி? இதே⁴கச்சோ ஸங்க⁴க³தோபி வாசஸிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி, க³ணக³தோபி வாசஸிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி, அந்தரக⁴ரம் பவிட்டோ²பி வாசஸிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி.

கத²ம் ஸங்க⁴க³தோ வாசஸிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி? இதே⁴கச்சோ ஸங்க⁴க³தோ அசித்தீகாரகதோ தே²ரே பி⁴க்கூ² அனாபுச்ச²ம் வா அனஜ்ஜி²ட்டோ² வா ஆராமக³தானம் பி⁴க்கூ²னம் த⁴ம்மம் ப⁴ணதி, பஞ்ஹம் விஸஜ்ஜேதி, பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸதி, டி²தகோபி ப⁴ணதி, பா³ஹாவிக்கே²பகோபி ப⁴ணதி. ஏவம் ஸங்க⁴க³தோ வாசஸிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி.

கத²ம் க³ணக³தோ வாசஸிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி? இதே⁴கச்சோ க³ணக³தோ அசித்தீகாரகதோ தே²ரே பி⁴க்கூ² அனாபுச்ச²ம் வா அனஜ்ஜி²ட்டோ² வா ஆராமக³தானம் பி⁴க்கூ²னம் த⁴ம்மம் ப⁴ணதி, பஞ்ஹம் விஸஜ்ஜேதி, டி²தகோபி ப⁴ணதி, பா³ஹாவிக்கே²பகோபி ப⁴ணதி. ஆராமக³தானம் பி⁴க்கு²னீனம் உபாஸகானம் உபாஸிகானம் த⁴ம்மம் ப⁴ணதி, பஞ்ஹம் விஸஜ்ஜேதி, டி²தகோபி ப⁴ணதி, பா³ஹாவிக்கே²பகோபி ப⁴ணதி. ஏவம் க³ணக³தோ வாசஸிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி.

கத²ம் அந்தரக⁴ரம் பவிட்டோ² வாசஸிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி? இதே⁴கச்சோ அந்தரக⁴ரம் பவிட்டோ² இத்தி²ம் வா குமாரிம் வா ஏவமாஹ – ‘‘இத்த²ம்னாமே இத்த²ம்கோ³த்தே கிம் அத்தி²? யாகு³ அத்தி², ப⁴த்தம் அத்தி², கா²த³னீயம் அத்தி². கிம் பிவிஸ்ஸாம, கிம் பு⁴ஞ்ஜிஸ்ஸாம, கிம் கா²தி³ஸ்ஸாம? கிம் வா அத்தி², கிம் வா மே த³ஸ்ஸதா²’’தி விப்பலபதி, யா ஏவரூபா வாசா பலாபோ விப்பலாபோ லாலப்போ லாலப்பனா லாலப்பிதத்தம். ஏவம் அந்தரக⁴ரம் பவிட்டோ² வாசஸிகம் பாக³ப்³பி⁴யம் த³ஸ்ஸேதி – இத³ம் வாசஸிகம் பாக³ப்³பி⁴யம்.

கதமம் சேதஸிகம் பாக³ப்³பி⁴யம்? இதே⁴கச்சோ ந உச்சா குலா பப்³ப³ஜிதோ ஸமானோ உச்சா குலா பப்³ப³ஜிதேன ஸத்³தி⁴ம் ஸதி³ஸம் அத்தானம் த³ஹதி சித்தேன, ந மஹாகுலா பப்³ப³ஜிதோ ஸமானோ மஹாகுலா பப்³ப³ஜிதேன ஸத்³தி⁴ம் ஸதி³ஸம் அத்தானம் த³ஹதி சித்தேன, ந மஹாபோ⁴க³குலா பப்³ப³ஜிதோ ஸமானோ மஹாபோ⁴க³குலா பப்³ப³ஜிதேன ஸத்³தி⁴ம் ஸதி³ஸம் அத்தானம் த³ஹதி சித்தேன, ந உளாரபோ⁴க³குலா பப்³ப³ஜிதோ ஸமானோ… ந ஸுத்தந்திகோ ஸமானோ ஸுத்தந்திகேன ஸத்³தி⁴ம் ஸதி³ஸம் அத்தானம் த³ஹதி சித்தேன, ந வினயத⁴ரோ ஸமானோ… ந த⁴ம்மகதி²கோ ஸமானோ… ந ஆரஞ்ஞிகோ ஸமானோ… ந பிண்ட³பாதிகோ ஸமானோ… ந பம்ஸுகூலிகோ ஸமானோ… ந தேசீவரிகோ ஸமானோ… ந ஸபதா³னசாரிகோ ஸமானோ… ந க²லுபச்சா²ப⁴த்திகோ ஸமானோ… ந நேஸஜ்ஜிகோ ஸமானோ… ந யதா²ஸந்த²திகோ ஸமானோ… ந பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ லாபீ⁴ ஸமானோ பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ லாபி⁴னா ஸத்³தி⁴ம் ஸதி³ஸம் அத்தானம் த³ஹதி சித்தேன…பே… ந நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸமாபத்தியா லாபீ⁴ ஸமானோ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸமாபத்தியா லாபி⁴னா ஸத்³தி⁴ம் ஸதி³ஸம் அத்தானம் த³ஹதி சித்தேன – இத³ம் சேதஸிகம் பாக³ப்³பி⁴யம். யஸ்ஸிமானி தீணி பாக³ப்³பி⁴யானி பஹீனானி ஸமுச்சி²ன்னானி வூபஸந்தானி படிபஸ்ஸத்³தா⁴னி அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகானி ஞாணக்³கி³னா த³ட்³டா⁴னி, ஸோ வுச்சதி அப்பக³ப்³போ⁴தி – அப்பக³ப்³போ⁴.

அஜேகு³ச்சோ²தி. அத்தி² புக்³க³லோ ஜேகு³ச்சோ², அத்தி² அஜேகு³ச்சோ². கதமோ ச புக்³க³லோ ஜேகு³ச்சோ²? இதே⁴கச்சோ புக்³க³லோ து³ஸ்ஸீலோ ஹோதி பாபத⁴ம்மோ அஸுசிஸங்கஸ்ஸரஸமாசாரோ படிச்ச²ன்னகம்மந்தோ அஸ்ஸமணோ ஸமணபடிஞ்ஞோ அப்³ரஹ்மசாரீ ப்³ரஹ்மசாரிபடிஞ்ஞோ அந்தோபூதி அவஸ்ஸுதோ கஸம்பு³ஜாதோ – அயம் வுச்சதி புக்³க³லோ ஜேகு³ச்சோ². அத² வா கோத⁴னோ ஹோதி உபாயாஸப³ஹுலோ, அப்பம்பி வுத்தோ ஸமானோ அபி⁴ஸஜ்ஜதி குப்பதி ப்³யாபஜ்ஜதி பதிட்டீ²யதி, கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி – அயம் வுச்சதி புக்³க³லோ ஜேகு³ச்சோ². அத² வா கோத⁴னோ ஹோதி உபனாஹீ, மக்கீ² ஹோதி பளாஸீ, இஸ்ஸுகீ ஹோதி மச்ச²ரீ, ஸடோ² ஹோதி மாயாவீ, த²த்³தோ⁴ ஹோதி அதிமானீ, பாபிச்சோ² ஹோதி மிச்சா²தி³ட்டி² [மிச்சா²தி³ட்டீ² (ஸீ.)], ஸந்தி³ட்டி²பராமாஸீ ஹோதி ஆதா³னக்³கா³ஹீ து³ப்படினிஸ்ஸக்³கீ³ – அயம் வுச்சதி புக்³க³லோ ஜேகு³ச்சோ².

கதமோ ச புக்³க³லோ அஜேகு³ச்சோ²? இத⁴ பி⁴க்கு² ஸீலவா ஹோதி பாதிமோக்க²ஸம்வரஸம்வுதோ விஹரதி ஆசாரகோ³சரஸம்பன்னோ அணுமத்தேஸு வஜ்ஜேஸு ப⁴யத³ஸ்ஸாவீ, ஸமாதா³ய ஸிக்க²தி ஸிக்கா²பதே³ஸு – அயம் வுச்சதி புக்³க³லோ அஜேகு³ச்சோ². அத² வா அக்கோத⁴னோ ஹோதி அனுபாயாஸப³ஹுலோ, ப³ஹும்பி வுத்தோ ஸமானோ ந அபி⁴ஸஜ்ஜதி ந குப்பதி ந ப்³யாபஜ்ஜதி ந பதிட்டீ²யதி, ந கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி – அயம் வுச்சதி புக்³க³லோ அஜேகு³ச்சோ². அத² வா அக்கோத⁴னோ ஹோதி அனுபனாஹீ, அமக்கீ² ஹோதி அபளாஸீ, அனிஸ்ஸுகீ ஹோதி அமச்ச²ரீ, அஸடோ² ஹோதி அமாயாவீ, அத²த்³தோ⁴ ஹோதி அனதிமானீ, ந பாபிச்சோ² ஹோதி ந மிச்சா²தி³ட்டி², அஸந்தி³ட்டி²பராமாஸீ ஹோதி அனாதா³னக்³கா³ஹீ ஸுப்படினிஸ்ஸக்³கீ³ – அயம் வுச்சதி புக்³க³லோ அஜேகு³ச்சோ². ஸப்³பே³ பா³லபுது²ஜ்ஜனா ஜேகு³ச்சா², புது²ஜ்ஜனகல்யாணகம் உபாதா³ய அட்ட² அரியபுக்³க³லா அஜேகு³ச்சா²தி – அப்பக³ப்³போ⁴ அஜேகு³ச்சோ².

பேஸுணேய்யே ச நோ யுதோதி. பேஸுஞ்ஞந்தி இதே⁴கச்சோ பிஸுணவாசோ ஹோதி, இதோ ஸுத்வா அமுத்ர அக்கா²தா இமேஸம் பே⁴தா³ய, அமுத்ர வா ஸுத்வா இமேஸம் அக்கா²தா அமூஸம் பே⁴தா³ய. இதி ஸமக்³கா³னம் வா பே⁴த்தா [பே⁴தோ³ (க.)], பி⁴ன்னானம் வா அனுப்பதா³தா, வக்³கா³ராமோ, வக்³க³ரதோ, வக்³க³னந்தீ³, வக்³க³கரணிம் வாசம் பா⁴ஸிதா ஹோதி – இத³ம் வுச்சதி பேஸுஞ்ஞம்.

அபி ச த்³வீஹி காரணேஹி பேஸுஞ்ஞம் உபஸம்ஹரதி – பியகம்யதாய வா, பே⁴தா³தி⁴ப்பாயேன [பே⁴தா³தி⁴ப்பாயோ (ப³ஹூஸு)] வா. கத²ம் பியகம்யதாய பேஸுஞ்ஞம் உபஸம்ஹரதி? இமஸ்ஸ பியோ ப⁴விஸ்ஸாமி, மனாபோ ப⁴விஸ்ஸாமி, விஸ்ஸாஸிகோ ப⁴விஸ்ஸாமி, அப்³ப⁴ந்தரிகோ ப⁴விஸ்ஸாமி, ஸுஹத³யோ ப⁴விஸ்ஸாமீதி. ஏவம் பியகம்யதாய பேஸுஞ்ஞம் உபஸம்ஹரதி. கத²ம் பே⁴தா³தி⁴ப்பாயேன பேஸுஞ்ஞம் உபஸம்ஹரதி? ‘‘கத²ம் இமே நானா அஸ்ஸு வினா அஸ்ஸு வக்³கா³ அஸ்ஸு த்³வேதா⁴ அஸ்ஸு த்³வேஜ்ஜா² அஸ்ஸு த்³வே பக்கா² அஸ்ஸு பி⁴ஜ்ஜேய்யும் ந ஸமாக³ச்சே²ய்யும் து³க்க²ம் ந பா²ஸு [அபா²ஸும் (ஸீ.)] விஹரேய்யு’’ந்தி. ஏவம் பே⁴தா³தி⁴ப்பாயேன பேஸுஞ்ஞம் உபஸம்ஹரதி. யஸ்ஸேதம் பேஸுஞ்ஞம் பஹீனம் ஸமுச்சி²ன்னம் வூபஸந்தம் படிபஸ்ஸத்³த⁴ம் அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகம் ஞாணக்³கி³னா த³ட்³ட⁴ம், ஸோ பேஸுஞ்ஞே நோ யுதோ ந யுத்தோ ந பயுத்தோ ந ஸம்மாயுத்தோதி – பேஸுணேய்யே ச நோ யுதோ.

தேனாஹ ப⁴க³வா –

‘‘பதிலீனோ அகுஹகோ, அபிஹாலு அமச்ச²ரீ;

அப்பக³ப்³போ⁴ அஜேகு³ச்சோ², பேஸுணேய்யே ச நோ யுதோ’’தி.

88. ஸாதியேஸு அனஸ்ஸாவீ, அதிமானே ச நோ யுதோ;

ஸண்ஹோ ச படிபா⁴னவா, ந ஸத்³தோ⁴ ந விரஜ்ஜதி.

ஸாதியேஸு அனஸ்ஸாவீதி. ஸாதியா வுச்சந்தி பஞ்ச காமகு³ணா. கிம்காரணா ஸாதியா வுச்சந்தி பஞ்ச காமகு³ணா? யேபு⁴ய்யேன தே³வமனுஸ்ஸா பஞ்ச காமகு³ணே இச்ச²ந்தி ஸாதியந்தி பத்த²யந்தி பிஹயந்தி அபி⁴ஜப்பந்தி, தம்காரணா ஸாதியா வுச்சந்தி பஞ்ச காமகு³ணா. யேஸம் ஏஸா ஸாதியா தண்ஹா அப்பஹீனா தேஸம் சக்கு²தோ ரூபதண்ஹா ஸவதி ஆஸவதி [பஸவதி (ஸ்யா.)] ஸந்த³தி பவத்ததி, ஸோததோ ஸத்³த³தண்ஹா… கா⁴னதோ க³ந்த⁴தண்ஹா… ஜிவ்ஹாதோ ரஸதண்ஹா… காயதோ போ²ட்ட²ப்³ப³தண்ஹா… மனதோ த⁴ம்மதண்ஹா ஸவதி ஆஸவதி ஸந்த³தி பவத்ததி. யேஸம் ஏஸா ஸாதியா தண்ஹா பஹீனா ஸமுச்சி²ன்னா வூபஸந்தா படிபஸ்ஸத்³தா⁴ அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகா ஞாணக்³கி³னா த³ட்³டா⁴ தேஸம் சக்கு²தோ ரூபதண்ஹா ந ஸவதி நாஸவதி [ந பஸவதி (ஸ்யா.)] ந ஸந்த³தி ந பவத்ததி, ஸோததோ ஸத்³த³தண்ஹா…பே… மனதோ த⁴ம்மதண்ஹா ந ஸவதி நாஸவதி ந ஸந்த³தி ந பவத்ததீதி – ஸாதியேஸு அனஸ்ஸாவீ.

அதிமானே ச நோ யுதோதி. கதமோ அதிமானோ? இதே⁴கச்சோ பரம் அதிமஞ்ஞதி ஜாதியா வா கோ³த்தேன வா…பே… அஞ்ஞதரஞ்ஞதரேன வா வத்து²னா. யோ ஏவரூபோ மானோ மஞ்ஞனா மஞ்ஞிதத்தம் உன்னதி உன்னமோ த⁴ஜோ ஸம்பக்³கா³ஹோ கேதுகம்யதா சித்தஸ்ஸ – அயம் வுச்சதி அதிமானோ. யஸ்ஸேஸோ அதிமானோ பஹீனோ ஸமுச்சி²ன்னோ வூபஸந்தோ படிபஸ்ஸத்³தோ⁴ அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகோ ஞாணக்³கி³னா த³ட்³டோ⁴, ஸோ அதிமானே ச நோ யுதோ ந யுத்தோ நப்பயுத்தோ ந ஸம்மாயுத்தோதி – அதிமானே ச நோ யுதோ.

ஸண்ஹோ ச படிபா⁴னவாதி. ஸண்ஹோதி ஸண்ஹேன காயகம்மேன ஸமன்னாக³தோதி ஸண்ஹோ, ஸண்ஹேன வசீகம்மேன… ஸண்ஹேன மனோகம்மேன ஸமன்னாக³தோதி ஸண்ஹோ, ஸண்ஹேஹி ஸதிபட்டா²னேஹி ஸமன்னாக³தோதி ஸண்ஹோ, ஸண்ஹேஹி ஸம்மப்பதா⁴னேஹி… ஸண்ஹேஹி இத்³தி⁴பாதே³ஹி… ஸண்ஹேஹி இந்த்³ரியேஹி… ஸண்ஹேஹி ப³லேஹி… ஸண்ஹேஹி போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோதி ஸண்ஹோ, ஸண்ஹேன அரியேன அட்ட²ங்கி³கேன மக்³கே³ன ஸமன்னாக³தோதி – ஸண்ஹோ.

படிபா⁴னவாதி தயோ படிபா⁴னவந்தோ – பரியத்திபடிபா⁴னவா, பரிபுச்சா²படிபா⁴னவா, அதி⁴க³மபடிபா⁴னவா. கதமோ பரியத்திபடிபா⁴னவா? இதே⁴கச்சஸ்ஸ பகதியா பரியாபுடம் ஹோதி – ஸுத்தம் கே³ய்யம் வேய்யாகரணம் கா³தா² உதா³னம் இதிவுத்தகம் ஜாதகம் அப்³பு⁴தத⁴ம்மம் வேத³ல்லம், தஸ்ஸ பரியத்திம் நிஸ்ஸாய படிபா⁴யதி – அயம் பரியத்திபடிபா⁴னவா. கதமோ பரிபுச்சா²படிபா⁴னவா? இதே⁴கச்சோ பரிபுச்சி²தா [பரிபுச்சி²தம் (ஸீ.), பரிபுச்ச²கோ (ஸ்யா.)] ஹோதி அத்தத்தே² ச ஞாயத்தே² ச லக்க²ணே ச காரணே ச டா²னாடா²னே ச, தஸ்ஸ தம் பரிபுச்ச²ம் நிஸ்ஸாய படிபா⁴யதி – அயம் பரிபுச்சா²படிபா⁴னவா. கதமோ அதி⁴க³மபடிபா⁴னவா? இதே⁴கச்சஸ்ஸ அதி⁴க³தா ஹோந்தி சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ பஞ்சிந்த்³ரியானி பஞ்ச ப³லானி ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ சத்தாரோ அரியமக்³கா³ சத்தாரி ஸாமஞ்ஞப²லானி சதஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³யோ ச² அபி⁴ஞ்ஞாயோ, தஸ்ஸ அத்தோ² ஞாதோ த⁴ம்மோ ஞாதோ நிருத்தி ஞாதா, அத்தே² ஞாதே அத்தோ² படிபா⁴யதி, த⁴ம்மே ஞாதே த⁴ம்மோ படிபா⁴யதி, நிருத்தியா ஞாதாய நிருத்தி படிபா⁴யதி; இமேஸு தீஸு ஞாணேஸு ஞாணம் படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³. இமாய படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³ய உபேதோ ஸமுபேதோ உபக³தோ ஸமுபக³தோ உபபன்னோ ஸமுபபன்னோ ஸமன்னாக³தோ ஸோ வுச்சதி படிபா⁴னவா. யஸ்ஸ பரியத்தி நத்தி², பரிபுச்சா² நத்தி², அதி⁴க³மோ நத்தி², கிம் தஸ்ஸ படிபா⁴யிஸ்ஸதீதி – ஸண்ஹோ ச படிபா⁴னவா.

ந ஸத்³தோ⁴ ந விரஜ்ஜதீதி. ந ஸத்³தோ⁴தி ஸாமம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞாதம் அத்தபச்சக்க²ம் த⁴ம்மம் ந கஸ்ஸசி ஸத்³த³ஹதி அஞ்ஞஸ்ஸ ஸமணஸ்ஸ வா ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ வா தே³வஸ்ஸ வா மாரஸ்ஸ வா ப்³ரஹ்முனோ வா. ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா அனிச்சா’’தி ஸாமம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞாதம்…பே… ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா து³க்கா²’’தி… ‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா அனத்தா’’தி… ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’தி…பே… ‘‘ஜாதிபச்சயா ஜராமரண’’ந்தி… ‘‘அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴’’தி…பே… ‘‘ஜாதினிரோதா⁴ ஜராமரணனிரோதோ⁴’’தி… ‘‘இத³ம் து³க்க²’’ந்தி…பே… ‘‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’’தி… ‘‘இமே ஆஸவா’’தி…பே… ‘‘அயம் ஆஸவனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’’தி… ‘‘இமே த⁴ம்மா அபி⁴ஞ்ஞேய்யா’’தி…பே… ‘‘இமே த⁴ம்மா ஸச்சி²காதப்³பா³’’தி ஸாமம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞாதம்…பே… ச²ன்னம் ப²ஸ்ஸாயதனானம் ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச, பஞ்சன்னம் உபாதா³னக்க²ந்தா⁴னம் ஸமுத³யஞ்ச…பே… சதுன்னம் மஹாபூ⁴தானம் ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச ஸாமம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞாதம்…பே… ‘‘யம் கிஞ்சி ஸமுத³யத⁴ம்மம் ஸப்³ப³ம் தம் நிரோத⁴த⁴ம்ம’’ந்தி ஸாமம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞாதம் அத்தபச்சக்க²ம் த⁴ம்மம் ந கஸ்ஸசி ஸத்³த³ஹதி அஞ்ஞஸ்ஸ ஸமணஸ்ஸ வா ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ வா தே³வஸ்ஸ வா மாரஸ்ஸ வா ப்³ரஹ்முனோ வா [ப்³ரஹ்முனோ வா…பே… (ஸீ. க.)].

வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா – ‘‘ஸத்³த³ஹஸி த்வம், ஸாரிபுத்த, ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் பா⁴விதம் ப³ஹுலீகதம் அமதோக³த⁴ம் ஹோதி அமதபராயனம் அமதபரியோஸானம்; வீரியிந்த்³ரியம்… ஸதிந்த்³ரியம்… ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம்… பஞ்ஞிந்த்³ரியம் பா⁴விதம் ப³ஹுலீகதம் அமதோக³த⁴ம் ஹோதி அமதபராயனம் அமதபரியோஸான’’ந்தி?

‘‘ந க்²வாஹம் ஏத்த², ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ ஸத்³தா⁴ய க³ச்சா²மி ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம்… வீரியிந்த்³ரியம்… ஸதிந்த்³ரியம்… ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம்… பஞ்ஞிந்த்³ரியம் பா⁴விதம் ப³ஹுலீகதம் அமதோக³த⁴ம் ஹோதி அமதபராயனம் அமதபரியோஸானம். யேஸம் நூனேதம், ப⁴ந்தே, அஞ்ஞாதம் அஸ்ஸ அதி³ட்ட²ம் அவிதி³தம் அஸச்சி²கதம் அப²ஸ்ஸிதம் பஞ்ஞாய, தே தத்த² பரேஸம் ஸத்³தா⁴ய க³ச்சே²ய்யும் ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் பா⁴விதம் ப³ஹுலீகதம் அமதோக³த⁴ம் ஹோதி அமதபராயனம் அமதபரியோஸானம். வீரியிந்த்³ரியம்… ஸதிந்த்³ரியம்… ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம் … பஞ்ஞிந்த்³ரியம் பா⁴விதம் ப³ஹுலீகதம் அமதோக³த⁴ம் ஹோதி அமதபராயனம் அமதபரியோஸானம். யேஸஞ்ச கோ² ஏதம், ப⁴ந்தே, ஞாதம் தி³ட்ட²ம் விதி³தம் ஸச்சி²கதம் ப²ஸ்ஸிதம் பஞ்ஞாய, நிக்கங்கா² தே தத்த² நிப்³பி³சிகிச்சா². ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம்… வீரியிந்த்³ரியம்… ஸதிந்த்³ரியம்… ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம்… பஞ்ஞிந்த்³ரியம் பா⁴விதம் ப³ஹுலீகதம் அமதோக³த⁴ம் ஹோதி அமதபராயனம் அமதபரியோஸானம். மய்ஹஞ்ச கோ², ஏதம் ப⁴ந்தே, ஞாதம் தி³ட்ட²ம் விதி³தம் ஸச்சி²கதம் ப²ஸ்ஸிதம் பஞ்ஞாய, நிக்கங்கோ²ஹம் தத்த² நிப்³பி³சிகிச்சோ². ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம்… வீரியிந்த்³ரியம்… ஸதிந்த்³ரியம்… ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம்… பஞ்ஞிந்த்³ரியம் பா⁴விதம் ப³ஹுலீகதம் அமதோக³த⁴ம் ஹோதி அமதபராயனம் அமதபரியோஸான’’ந்தி.

‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ஸாரிபுத்த! யேஸஞ்ஹேதம், ஸாரிபுத்த, அஞ்ஞாதம் அஸ்ஸ அதி³ட்ட²ம் அவிதி³தம் அஸச்சி²கதம் அப²ஸ்ஸிதம் பஞ்ஞாய, தே தத்த² பரேஸம் ஸத்³தா⁴ய க³ச்சே²ய்யும் ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம்…பே… பஞ்ஞிந்த்³ரியம் பா⁴விதம் ப³ஹுலீகதம் அமதோக³த⁴ம் ஹோதி அமதபராயனம் அமதபரியோஸானந்தி.

‘‘அஸ்ஸத்³தோ⁴ அகதஞ்ஞூ ச, ஸந்தி⁴ச்சே²தோ³ ச யோ நரோ;

ஹதாவகாஸோ வந்தாஸோ, ஸ வே உத்தமபோரிஸோ’’தி.

ந ஸத்³தோ⁴ ந விரஜ்ஜதீதி. ஸப்³பே³ பா³லபுது²ஜ்ஜனா ரஜ்ஜந்தி, புது²ஜ்ஜனகல்யாணகம் உபாதா³ய ஸத்த ஸேக்கா² விரஜ்ஜந்தி. அரஹா நேவ ரஜ்ஜதி நோ விரஜ்ஜதி, விரத்தோ ஸோ க²யா ராக³ஸ்ஸ வீதராக³த்தா க²யா தோ³ஸஸ்ஸ வீததோ³ஸத்தா, க²யா மோஹஸ்ஸ வீதமோஹத்தா. ஸோ வுட்ட²வாஸோ சிண்ணசரணோ…பே… ஜாதிமரணஸம்ஸாரோ நத்தி² தஸ்ஸ புனப்³ப⁴வோதி – ந ஸத்³தோ⁴ ந விரஜ்ஜதி.

தேனாஹ ப⁴க³வா –

‘‘ஸாதியேஸு அனஸ்ஸாவீ, அதிமானே ச நோ யுதோ;

ஸண்ஹோ ச படிபா⁴னவா, ந ஸத்³தோ⁴ ந விரஜ்ஜதீ’’தி.

89. லாப⁴கம்யா ந ஸிக்க²தி, அலாபே⁴ ச ந குப்பதி;

அவிருத்³தோ⁴ ச தண்ஹாய, ரஸேஸு [ரஸே ச (ஸீ. ஸ்யா.)] நானுகி³ஜ்ஜ²தி.

லாப⁴கம்யா ந ஸிக்க²தி, அலாபே⁴ ச ந குப்பதீதி. கத²ம் லாப⁴கம்யா ஸிக்க²தி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பி⁴க்கு²ம் பஸ்ஸதி லாபி⁴ம் சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரானம். தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘‘கேன நு கோ² அயமாயஸ்மா லாபீ⁴ சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரான’’ந்தி? தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘‘அயம் கோ² ஆயஸ்மா ஸுத்தந்திகோ, தேனாயமாயஸ்மா லாபீ⁴ சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரான’’ந்தி. ஸோ லாப⁴ஹேது லாப⁴பச்சயா லாப⁴காரணா லாபா⁴பி⁴னிப்³ப³த்தியா லாப⁴ம் பரிபாசேந்தோ ஸுத்தந்தம் பரியாபுணாதி. ஏவம்பி லாப⁴கம்யா ஸிக்க²தி.

அத² வா பி⁴க்கு² பி⁴க்கு²ம் பஸ்ஸதி லாபி⁴ம் சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரானம். தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘‘கேன நு கோ² அயமாயஸ்மா லாபீ⁴ சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரான’’ந்தி? தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘‘அயம் கோ² ஆயஸ்மா வினயத⁴ரோ…பே… த⁴ம்மகதி²கோ… ஆபி⁴த⁴ம்மிகோ, தேனாயமாயஸ்மா லாபீ⁴ சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரான’’ந்தி. ஸோ லாப⁴ஹேது லாப⁴பச்சயா லாப⁴காரணா லாபா⁴பி⁴னிப்³ப³த்தியா லாப⁴ம் பரிபாசேந்தோ அபி⁴த⁴ம்மம் பரியாபுணாதி. ஏவம்பி லாப⁴கம்யா ஸிக்க²தி.

அத² வா பி⁴க்கு² பி⁴க்கு²ம் பஸ்ஸதி லாபி⁴ம் சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரானம். தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘‘கேன நு கோ² அயமாயஸ்மா லாபீ⁴ சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரான’’ந்தி? தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘‘அயம் கோ² ஆயஸ்மா ஆரஞ்ஞிகோ… பிண்ட³பாதிகோ… பம்ஸுகூலிகோ… தேசீவரிகோ… ஸபதா³னசாரிகோ… க²லுபச்சா²ப⁴த்திகோ… நேஸஜ்ஜிகோ… யதா²ஸந்த²திகோ, தேனாயமாயஸ்மா லாபீ⁴ சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரான’’ந்தி. ஸோ லாப⁴ஹேது லாப⁴பச்சயா லாப⁴காரணா லாபா⁴பி⁴னிப்³ப³த்தியா லாப⁴ம் பரிபாசேந்தோ ஆரஞ்ஞிகோ ஹோதி…பே… யதா²ஸந்த²திகோ ஹோதி. ஏவம்பி லாப⁴கம்யா ஸிக்க²தி.

கத²ம் ந லாப⁴கம்யா ஸிக்க²தி? இத⁴ பி⁴க்கு² ந லாப⁴ஹேது, ந லாப⁴பச்சயா, ந லாப⁴காரணா, ந லாபா⁴பி⁴னிப்³ப³த்தியா, ந லாப⁴ம் பரிபாசேந்தோ, யாவதே³வ அத்தத³மத்தா²ய அத்தஸமத்தா²ய அத்தபரினிப்³பா³பனத்தா²ய ஸுத்தந்தம் பரியாபுணாதி, வினயம் பரியாபுணாதி, அபி⁴த⁴ம்மம் பரியாபுணாதி. ஏவம்பி ந லாப⁴கம்யா ஸிக்க²தி.

அத² வா பி⁴க்கு² ந லாப⁴ஹேது, ந லாப⁴பச்சயா, ந லாப⁴காரணா, ந லாபா⁴பி⁴னிப்³ப³த்தியா, ந லாப⁴ம் பரிபாசேந்தோ, யாவதே³வ அப்பிச்ச²ஞ்ஞேவ [அப்பிச்ச²ம்யேவ (ஸீ.)] நிஸ்ஸாய ஸந்துட்டி²ஞ்ஞேவ நிஸ்ஸாய ஸல்லேக²ஞ்ஞேவ நிஸ்ஸாய பவிவேகஞ்ஞேவ நிஸ்ஸாய இத³மத்தி²தஞ்ஞேவ [இத³மத்தி²கதஞ்ஞேவ (ஸீ.)] நிஸ்ஸாய ஆரஞ்ஞிகோ ஹோதி, பிண்ட³பாதிகோ ஹோதி, பம்ஸுகூலிகோ ஹோதி, தேசீவரிகோ ஹோதி, ஸபதா³னசாரிகோ ஹோதி, க²லுபச்சா²ப⁴த்திகோ ஹோதி, நேஸஜ்ஜிகோ ஹோதி, யதா²ஸந்த²திகோ ஹோதி. ஏவம்பி ந லாப⁴கம்யா ஸிக்க²தீதி – லாப⁴கம்யா ந ஸிக்க²தி.

அலாபே⁴ ச ந குப்பதீதி. கத²ம் அலாபே⁴ குப்பதி? இதே⁴கச்சோ ‘‘குலம் வா ந லபா⁴மி, க³ணம் வா ந லபா⁴மி, ஆவாஸம் வா ந லபா⁴மி, லாப⁴ம் வா ந லபா⁴மி, யஸம் வா ந லபா⁴மி, பஸம்ஸம் வா ந லபா⁴மி, ஸுக²ம் வா ந லபா⁴மி, சீவரம் வா ந லபா⁴மி, பிண்ட³பாதம் வா ந லபா⁴மி, ஸேனாஸனம் வா ந லபா⁴மி, கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரம் வா ந லபா⁴மி, கி³லானுபட்டா²கம் வா ந லபா⁴மி, அப்பஞ்ஞாதோம்ஹீ’’தி குப்பதி ப்³யாபஜ்ஜதி பதிட்டீ²யதி, கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி. ஏவம் அலாபே⁴ குப்பதி.

கத²ம் அலாபே⁴ ந குப்பதி? இத⁴ பி⁴க்கு² ‘‘குலம் வா ந லபா⁴மி க³ணம் வா ந லபா⁴மி…பே… அப்பஞ்ஞாதோம்ஹீ’’தி ந குப்பதி ந ப்³யாபஜ்ஜதி ந பதிட்டீ²யதி, ந கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி. ஏவம் அலாபே⁴ ந குப்பதீதி – லாப⁴கம்யா ந ஸிக்க²தி அலாபே⁴ ச ந குப்பதி.

அவிருத்³தோ⁴ ச தண்ஹாய, ரஸேஸு நானுகி³ஜ்ஜ²தீதி. விருத்³தோ⁴தி யோ சித்தஸ்ஸ ஆகா⁴தோ படிகா⁴தோ, படிக⁴ம் படிவிரோதோ⁴, கோபோ பகோபோ ஸம்பகோபோ, தோ³ஸோ பதோ³ஸோ ஸம்பதோ³ஸோ, சித்தஸ்ஸ ப்³யாபத்தி மனோபதோ³ஸோ, கோதோ⁴ குஜ்ஜ²னா குஜ்ஜி²தத்தம், தோ³ஸோ து³ஸ்ஸனா து³ஸ்ஸிதத்தம், ப்³யாபத்தி ப்³யாபஜ்ஜனா ப்³யாபஜ்ஜிதத்தம் விரோதோ⁴ படிவிரோதோ⁴, சண்டி³க்கம், அஸுரோபோ, அனத்தமனதா சித்தஸ்ஸ – அயம் வுச்சதி விரோதோ⁴. யஸ்ஸேஸோ விரோதோ⁴ பஹீனோ ஸமுச்சி²ன்னோ வூபஸந்தோ படிபஸ்ஸத்³தோ⁴ அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகோ ஞாணக்³கி³னா த³ட்³டோ⁴, ஸோ வுச்சதி அவிருத்³தோ⁴. தண்ஹாதி ரூபதண்ஹா ஸத்³த³தண்ஹா க³ந்த⁴தண்ஹா ரஸதண்ஹா போ²ட்ட²ப்³ப³தண்ஹா த⁴ம்மதண்ஹா. ரஸோதி மூலரஸோ க²ந்த⁴ரஸோ தசரஸோ பத்தரஸோ புப்ப²ரஸோ ப²லரஸோ, அம்பி³லம் மது⁴ரம் தித்தகம் கடுகம் லோணிகம் கா²ரிகம் லம்பி³கம் [லபிலம் (ஸீ.), லம்பி³லம் (ஸ்யா.), லபி³லம் (க.), ஆயதனவிப⁴ங்கே³] கஸாவோ ஸாது³ அஸாது³ ஸீதம் உண்ஹம். ஸந்தேகே ஸமணப்³ராஹ்மணா ரஸகி³த்³தா⁴. தே ஜிவ்ஹக்³கே³ன ரஸக்³கா³னி பரியேஸந்தா ஆஹிண்ட³ந்தி, தே அம்பி³லம் லபி⁴த்வா அனம்பி³லம் பரியேஸந்தி, அனம்பி³லம் லபி⁴த்வா அம்பி³லம் பரியேஸந்தி; மது⁴ரம் லபி⁴த்வா அமது⁴ரம் பரியேஸந்தி, அமது⁴ரம் லபி⁴த்வா மது⁴ரம் பரியேஸந்தி; தித்தகம் லபி⁴த்வா அதித்தகம் பரியேஸந்தி, அதித்தகம் லபி⁴த்வா தித்தகம் பரியேஸந்தி; கடுகம் லபி⁴த்வா அகடுகம் பரியேஸந்தி, அகடுகம் லபி⁴த்வா கடுகம் பரியேஸந்தி; லோணிகம் லபி⁴த்வா அலோணிகம் பரியேஸந்தி, அலோணிகம் லபி⁴த்வா லோணிகம் பரியேஸந்தி; கா²ரிகம் லபி⁴த்வா அகா²ரிகம் பரியேஸந்தி, அகா²ரிகம் லபி⁴த்வா கா²ரிகம் பரியேஸந்தி; லம்பி³கம் லபி⁴த்வா கஸாவம் பரியேஸந்தி, கஸாவம் லபி⁴த்வா லம்பி³கம் பரியேஸந்தி; ஸாது³ம் லபி⁴த்வா அஸாது³ம் பரியேஸந்தி, அஸாது³ம் லபி⁴த்வா ஸாது³ம் பரியேஸந்தி; ஸீதம் லபி⁴த்வா உண்ஹம் பரியேஸந்தி, உண்ஹம் லபி⁴த்வா ஸீதம் பரியேஸந்தி. தே யம் யம் லபி⁴த்வா தேன தேன ந ஸந்துஸ்ஸந்தி அபராபரம் பரியேஸந்தி, மனாபிகேஸு ரஸேஸு ரத்தா கி³த்³தா⁴ க³தி⁴தா முச்சி²தா அஜ்ஜோ²ஸன்னா லக்³கா³ லக்³கி³தா பலிபு³த்³தா⁴. யஸ்ஸேஸா ரஸதண்ஹா பஹீனா ஸமுச்சி²ன்னா வூபஸந்தா படிபஸ்ஸத்³தா⁴ அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகா ஞாணக்³கி³னா த³ட்³டா⁴, ஸோ படிஸங்கா² யோனிஸோ ஆஹாரம் ஆஹாரேதி – ‘‘நேவ த³வாய ந மதா³ய ந மண்ட³னாய ந விபூ⁴ஸனாய, யாவதே³வ இமஸ்ஸ காயஸ்ஸ டி²தியா யாபனாய விஹிம்ஸூபரதியா ப்³ரஹ்மசரியானுக்³க³ஹாய. இதி புராணஞ்ச வேத³னம் படிஹங்கா²மி, நவஞ்ச வேத³னம் ந உப்பாதே³ஸ்ஸாமி, யாத்ரா ச மே ப⁴விஸ்ஸதி அனவஜ்ஜதா ச பா²ஸுவிஹாரோ சா’’தி.

யதா² வனம் ஆலிம்பேய்ய யாவதே³வ ரோபனத்தா²ய, யதா² வா பன அக்க²ம் அப்³ப⁴ஞ்ஜேய்ய யாவதே³வ பா⁴ரஸ்ஸ நித்த²ரணத்தா²ய, யதா² வா பன புத்தமம்ஸம் ஆஹாரம் ஆஹரேய்ய யாவதே³வ கந்தாரஸ்ஸ நித்த²ரணத்தா²ய; ஏவமேவ பி⁴க்கு² படிஸங்கா² யோனிஸோ ஆஹாரம் ஆஹாரேதி – ‘‘நேவ த³வாய…பே… பா²ஸுவிஹாரோ சா’’தி. ரஸதண்ஹம் பஜஹதி வினோதே³தி ப்³யந்திம் கரோதி அனபா⁴வம் க³மேதி, ரஸதண்ஹாய ஆரதோ அஸ்ஸ விரதோ படிவிரதோ நிக்க²ந்தோ நிஸ்ஸடோ விப்பமுத்தோ விஸஞ்ஞுத்தோ விமரியாதி³கதேன சேதஸா விஹரதீதி – அவிருத்³தோ⁴ ச தண்ஹாய ரஸேஸு நானுகி³ஜ்ஜ²தி.

தேனாஹ ப⁴க³வா –

‘‘லாப⁴கம்யா ந ஸிக்க²தி, அலாபே⁴ ச ந குப்பதி;

அவிருத்³தோ⁴ ச தண்ஹாய, ரஸேஸு நானுகி³ஜ்ஜ²தீ’’தி.

90. உபேக்க²கோ ஸதா³ ஸதோ, ந லோகே மஞ்ஞதே ஸமம்;

ந விஸேஸீ ந நீசேய்யோ, தஸ்ஸ நோ ஸந்தி உஸ்ஸதா³.

உபேக்க²கோ ஸதா³ ஸதோதி. உபேக்க²கோதி ச²ளங்கு³பேக்கா²ய ஸமன்னாக³தோ. சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா நேவ ஸுமனோ ஹோதி ந து³ம்மனோ, உபேக்க²கோ விஹரதி ஸதோ ஸம்பஜானோ. ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா…பே… மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய நேவ ஸுமனோ ஹோதி ந து³ம்மனோ, உபேக்க²கோ விஹரதி ஸதோ ஸம்பஜானோ. சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா மனாபம் நாபி⁴கி³ஜ்ஜ²தி நாபி⁴ஹம்ஸதி [நாபி⁴ஹஸதி (ஸீ. ஸ்யா.)] ந ராக³ம் ஜனேதி, தஸ்ஸ டி²தோவ காயோ ஹோதி, டி²தம் சித்தம் அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஸண்டி²தம் ஸுவிமுத்தம். சக்கு²னா கோ² பனேவ ரூபம் தி³ஸ்வா அமனாபம் ந மங்கு ஹோதி அப்பதிட்டி²தசித்தோ [அப்பதிட்டீ²ன சித்தோ (ஸ்யா.), அப்பதிட்ட²னசித்தோ (க.)] அலீனமனஸோ [ஆதி³னமனஸோ (ஸ்யா.)] அப்³யாபன்னசேதஸோ, தஸ்ஸ டி²தோவ காயோ ஹோதி, டி²தம் சித்தம் அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஸண்டி²தம் ஸுவிமுத்தம். ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா… கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் கா⁴யித்வா… ஜிவ்ஹாய ரஸம் ஸாயித்வா… காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் பு²ஸித்வா… மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய மனாபம் நாபி⁴கி³ஜ்ஜ²தி நாபி⁴ஹம்ஸதி ந ராக³ம் ஜனேதி, தஸ்ஸ டி²தோவ காயோ ஹோதி, டி²தம் சித்தம் அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஸண்டி²தம் ஸுவிமுத்தம். மனஸா கோ² பனேவ த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய அமனாபம் ந மங்கு ஹோதி அப்பதிட்டி²தசித்தோ அலீனமனஸோ அப்³யாபன்னசேதஸோ, தஸ்ஸ டி²தோவ காயோ ஹோதி, டி²தம் சித்தம் அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஸண்டி²தம் ஸுவிமுத்தம்.

சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா மனாபாமனாபேஸு ரூபேஸு தஸ்ஸ டி²தோவ காயோ ஹோதி, டி²தம் சித்தம் அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஸண்டி²தம் ஸுவிமுத்தம். ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா…பே… மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய மனாபாமனாபேஸு த⁴ம்மேஸு தஸ்ஸ டி²தோவ காயோ ஹோதி, டி²தம் சித்தம் அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஸண்டி²தம் ஸுவிமுத்தம்.

சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா ரஜனீயே ந ரஜ்ஜதி, து³ஸ்ஸனீயே [தோ³ஸனீயே (ப³ஹூஸு)] ந து³ஸ்ஸதி, மோஹனீயே ந முய்ஹதி, கோபனீயே ந குப்பதி, மத³னீயே ந மஜ்ஜதி, கிலேஸனீயே ந கிலிஸ்ஸதி. ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா…பே… மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய ரஜனீயே ந ரஜ்ஜதி து³ஸ்ஸனீயே ந து³ஸ்ஸதி, மோஹனீயே ந முய்ஹதி, கோபனீயே ந குப்பதி, மத³னீயே ந மஜ்ஜதி, கிலேஸனீயே ந கிலிஸ்ஸதி. தி³ட்டே² தி³ட்ட²மத்தோ, ஸுதே ஸுதமத்தோ, முதே முதமத்தோ, விஞ்ஞாதே விஞ்ஞாதமத்தோ. தி³ட்டே² ந லிம்பதி, ஸுதே ந லிம்பதி, முதே ந லிம்பதி, விஞ்ஞாதே ந லிம்பதி. தி³ட்டே² அனூபயோ அனபாயோ அனிஸ்ஸிதோ அப்படிப³த்³தோ⁴ விப்பமுத்தோ விஸஞ்ஞுத்தோ விமரியாதி³கதேன சேதஸா விஹரதி. ஸுதே… முதே… விஞ்ஞாதே அனூபயோ அனபாயோ அனிஸ்ஸிதோ அப்படிப³த்³தோ⁴ விப்பமுத்தோ விஸஞ்ஞுத்தோ விமரியாதி³கதேன சேதஸா விஹரதி.

ஸம்விஜ்ஜதி அரஹதோ சக்கு², பஸ்ஸதி அரஹா சக்கு²னா ரூபம். ச²ந்த³ராகோ³ அரஹதோ நத்தி², ஸுவிமுத்தசித்தோ அரஹா. ஸம்விஜ்ஜதி அரஹதோ ஸோதம், ஸுணாதி அரஹா ஸோதேன ஸத்³த³ம். ச²ந்த³ராகோ³ அரஹதோ நத்தி², ஸுவிமுத்தசித்தோ அரஹா. ஸம்விஜ்ஜதி அரஹதோ கா⁴னம், கா⁴யதி அரஹா கா⁴னேன க³ந்த⁴ம். ச²ந்த³ராகோ³ அரஹதோ நத்தி², ஸுவிமுத்தசித்தோ அரஹா. ஸம்விஜ்ஜதி அரஹதோ ஜிவ்ஹா, ஸாயதி அரஹா ஜிவ்ஹாய ரஸம்…பே… ஸம்விஜ்ஜதி அரஹதோ காயோ, பு²ஸதி அரஹா காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம்…பே… ஸம்விஜ்ஜதி அரஹதோ மனோ, விஜானாதி அரஹா மனஸா த⁴ம்மம். ச²ந்த³ராகோ³ அரஹதோ நத்தி² ஸுவிமுத்தசித்தோ அரஹா.

சக்கு² ரூபாராமம் ரூபரதம் ரூபஸம்முதி³தம், தம் அரஹதோ த³ந்தம் கு³த்தம் ரக்கி²தம் ஸம்வுதம், தஸ்ஸ ச ஸம்வராய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. ஸோதம் ஸத்³தா³ராமம்…பே… கா⁴னம் க³ந்தா⁴ராமம்… ஜிவ்ஹா ரஸாராமா ரஸரதா ரஸஸம்முதி³தா, ஸா அரஹதோ த³ந்தா கு³த்தா ரக்கி²தா ஸம்வுதா, தஸ்ஸா ச ஸம்வராய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. காயோ போ²ட்ட²ப்³பா³ராமோ…பே… மனோ த⁴ம்மாராமோ த⁴ம்மரதோ த⁴ம்மஸம்முதி³தோ, ஸோ அரஹதோ த³ந்தோ கு³த்தோ ரக்கி²தோ ஸம்வுதோ, தஸ்ஸ ச ஸம்வராய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி.

‘‘த³ந்தம் நயந்தி ஸமிதிம், த³ந்தம் ராஜாபி⁴ரூஹதி;

த³ந்தோ ஸேட்டோ² மனுஸ்ஸேஸு, யோதிவாக்யம் திதிக்க²தி.

‘‘வரமஸ்ஸதரா த³ந்தா, ஆஜானீயா ச [ஆஜானியாவ (ஸ்யா.)] ஸிந்த⁴வா;

குஞ்ஜரா ச மஹானாகா³, அத்தத³ந்தோ ததோ வரம்.

‘‘ந ஹி ஏதேஹி யானேஹி, க³ச்சே²ய்ய அக³தம் தி³ஸம்;

யதா²த்தனா ஸுத³ந்தேன, த³ந்தோ த³ந்தேன க³ச்ச²தி.

‘‘விதா⁴ஸு ந விகம்பந்தி, விப்பமுத்தா புனப்³ப⁴வா;

த³ந்தபூ⁴மிமனுப்பத்தா, தே லோகே விஜிதாவினோ.

‘‘யஸ்ஸிந்த்³ரியானி பா⁴விதானி [விபா⁴விதானி (ஸீ.)], அஜ்ஜ²த்தம் ப³ஹித்³தா⁴ ச [அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ ச (ஸீ.), அஜ்ஜ²த்தஞ்ச ப³ஹித்³தா⁴ ச (ஸ்யா. க.) ஸு. நி. 521] ஸப்³ப³லோகே;

நிப்³பி³ஜ்ஜ² இமம் [நிப்³பி³ஜ்ஜி²மம் (ஸ்யா.), நிப்³பி³ஜ்ஜ இமம் (க.)] பரஞ்ச லோகம், காலம் கங்க²தி பா⁴விதோ ஸ த³ந்தோ’’தி.

உபேக்க²கோ ஸதா³தி. ஸதா³ ஸப்³ப³தா³ ஸப்³ப³காலம் நிச்சகாலம் து⁴வகாலம்…பே… பச்சி²மே வயோக²ந்தே⁴. ஸதோதி சதூஹி காரணேஹி ஸதோ – காயே காயானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னம் பா⁴வேந்தோ ஸதோ, வேத³னாஸு… சித்தே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னம் பா⁴வேந்தோ ஸதோ…பே… ஸோ வுச்சதி ஸதோதி – உபேக்க²கோ ஸதா³ ஸதோ.

ந லோகே மஞ்ஞதே ஸமந்தி. ‘‘ஸதி³ஸோஹமஸ்மீ’’தி மானம் ந ஜனேதி ஜாதியா வா கோ³த்தேன வா…பே… அஞ்ஞதரஞ்ஞதரேன வா வத்து²னாதி – ந லோகே மஞ்ஞதே ஸமம்.

ந விஸேஸீ ந நீசேய்யோதி. ‘‘ஸேய்யோஹமஸ்மீ’’தி அதிமானம் ந ஜனேதி ஜாதியா வா கோ³த்தேன வா…பே… அஞ்ஞதரஞ்ஞதரேன வா வத்து²னா. ‘‘ஹீனோஹமஸ்மீ’’தி ஓமானம் ந ஜனேதி ஜாதியா வா கோ³த்தேன வா…பே… அஞ்ஞதரஞ்ஞதரேன வா வத்து²னாதி – ந விஸேஸீ ந நீசேய்யோ.

தஸ்ஸ நோ ஸந்தி உஸ்ஸதா³தி. தஸ்ஸாதி அரஹதோ கீ²ணாஸவஸ்ஸ. உஸ்ஸதா³தி ஸத்துஸ்ஸதா³ – ராகு³ஸ்ஸதோ³ தோ³ஸுஸ்ஸதோ³ மோஹுஸ்ஸதோ³ மானுஸ்ஸதோ³ தி³ட்டு²ஸ்ஸதோ³ கிலேஸுஸ்ஸதோ³ கம்முஸ்ஸதோ³. தஸ்ஸிமே உஸ்ஸதா³ நத்தி² ந ஸந்தி ந ஸம்விஜ்ஜந்தி நுபலப்³ப⁴ந்தி, பஹீனா ஸமுச்சி²ன்னா வூபஸந்தா படிபஸ்ஸத்³தா⁴ அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகா ஞாணக்³கி³னா த³ட்³டா⁴தி – தஸ்ஸ நோ ஸந்தி உஸ்ஸதா³.

தேனாஹ ப⁴க³வா –

‘‘உபேக்க²கோ ஸதா³ ஸதோ, ந லோகே மஞ்ஞதே ஸமம்;

ந விஸேஸீ ந நீசேய்யோ, தஸ்ஸ நோ ஸந்தி உஸ்ஸதா³’’தி.

91. யஸ்ஸ நிஸ்ஸயதா [நிஸ்ஸயனா (க.)] நத்தி², ஞத்வா த⁴ம்மம் அனிஸ்ஸிதோ;

ப⁴வாய விப⁴வாய வா, தண்ஹா யஸ்ஸ ந விஜ்ஜதி.

யஸ்ஸ நிஸ்ஸயதா நத்தீ²தி. யஸ்ஸாதி அரஹதோ கீ²ணாஸவஸ்ஸ. நிஸ்ஸயாதி த்³வே நிஸ்ஸயா – தண்ஹானிஸ்ஸயோ ச தி³ட்டி²னிஸ்ஸயோ ச…பே… அயம் தண்ஹானிஸ்ஸயோ…பே… அயம் தி³ட்டி²னிஸ்ஸயோ. தஸ்ஸ தண்ஹானிஸ்ஸயோ பஹீனோ, தி³ட்டி²னிஸ்ஸயோ படினிஸ்ஸட்டோ²; தண்ஹானிஸ்ஸயஸ்ஸ பஹீனத்தா தி³ட்டி²னிஸ்ஸயஸ்ஸ படினிஸ்ஸட்ட²த்தா நிஸ்ஸயதா யஸ்ஸ நத்தி² ந ஸந்தி ந ஸம்விஜ்ஜதி நுபலப்³ப⁴தி, பஹீனா ஸமுச்சி²ன்னா வூபஸந்தா படிபஸ்ஸத்³தா⁴ அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகா ஞாணக்³கி³னா த³ட்³டா⁴தி – யஸ்ஸ நிஸ்ஸயதா நத்தி².

ஞத்வா த⁴ம்மம் அனிஸ்ஸிதோதி. ஞத்வாதி ஞத்வா ஜானித்வா துலயித்வா தீரயித்வா விபா⁴வயித்வா விபூ⁴தம் கத்வா, ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா அனிச்சா’’தி ஞத்வா ஜானித்வா துலயித்வா தீரயித்வா விபா⁴வயித்வா விபூ⁴தம் கத்வா, ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா து³க்கா²’’தி… ‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா அனத்தா’’தி…பே… ‘‘யம் கிஞ்சி ஸமுத³யத⁴ம்மம் ஸப்³ப³ம் தம் நிரோத⁴த⁴ம்ம’’ந்தி ஞத்வா ஜானித்வா துலயித்வா தீரயித்வா விபா⁴வயித்வா விபூ⁴தம் கத்வா. அனிஸ்ஸிதோதி த்³வே நிஸ்ஸயா – தண்ஹானிஸ்ஸயோ ச தி³ட்டி²னிஸ்ஸயோ ச…பே… அயம் தண்ஹானிஸ்ஸயோ…பே… அயம் தி³ட்டி²னிஸ்ஸயோ. தண்ஹானிஸ்ஸயம் பஹாய தி³ட்டி²னிஸ்ஸயம் படினிஸ்ஸஜ்ஜித்வா சக்கு²ம் அனிஸ்ஸிதோ, ஸோதம் அனிஸ்ஸிதோ, கா⁴னம் அனிஸ்ஸிதோ, ஜிவ்ஹம் அனிஸ்ஸிதோ, காயம் அனிஸ்ஸிதோ, மனம் அனிஸ்ஸிதோ, ரூபே… ஸத்³தே³… க³ந்தே⁴… ரஸே… போ²ட்ட²ப்³பே³… குலம்… க³ணம்… ஆவாஸம்…பே… தி³ட்ட²ஸுதமுதவிஞ்ஞாதப்³பே³ த⁴ம்மே அனிஸ்ஸிதோ அனல்லீனோ அனுபக³தோ அனஜ்ஜோ²ஸிதோ அனதி⁴முத்தோ நிக்க²ந்தோ நிஸ்ஸடோ விப்பமுத்தோ விஸஞ்ஞுத்தோ விமரியாதி³கதேன சேதஸா விஹரதீதி – ஞத்வா த⁴ம்மம் அனிஸ்ஸிதோ.

ப⁴வாய விப⁴வாய வா, தண்ஹா யஸ்ஸ ந விஜ்ஜதீதி. தண்ஹாதி ரூபதண்ஹா ஸத்³த³தண்ஹா க³ந்த⁴தண்ஹா ரஸதண்ஹா போ²ட்ட²ப்³ப³தண்ஹா த⁴ம்மதண்ஹா. யஸ்ஸாதி அரஹதோ கீ²ணாஸவஸ்ஸ. ப⁴வாயாதி ப⁴வதி³ட்டி²யா, விப⁴வாயாதி விப⁴வதி³ட்டி²யா; ப⁴வாயாதி ஸஸ்ஸததி³ட்டி²யா, விப⁴வாயாதி உச்சே²த³தி³ட்டி²யா; ப⁴வாயாதி புனப்புனப⁴வாய புனப்புனக³தியா புனப்புனஉபபத்தியா புனப்புனபடிஸந்தி⁴யா புனப்புனஅத்தபா⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தியா. தண்ஹா யஸ்ஸ நத்தி² ந ஸந்தி ந ஸம்விஜ்ஜதி நுபலப்³ப⁴தி, பஹீனா ஸமுச்சி²ன்னா வூபஸந்தா படிபஸ்ஸத்³தா⁴ அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகா ஞாணக்³கி³னா த³ட்³டா⁴தி – ப⁴வாய விப⁴வாய வா தண்ஹா யஸ்ஸ ந விஜ்ஜதி.

தேனாஹ ப⁴க³வா –

‘‘யஸ்ஸ நிஸ்ஸயதா நத்தி², ஞத்வா த⁴ம்மம் அனிஸ்ஸிதோ;

ப⁴வாய விப⁴வாய வா, தண்ஹா யஸ்ஸ ந விஜ்ஜதீ’’தி.

92. தம் ப்³ரூமி உபஸந்தோதி, காமேஸு அனபேக்கி²னம்;

க³ந்தா² தஸ்ஸ ந விஜ்ஜந்தி, அதரீ ஸோ விஸத்திகம்.

தம் ப்³ரூமி உபஸந்தோதி. உபஸந்தோ வூபஸந்தோ நிப்³பு³தோ படிபஸ்ஸத்³தோ⁴தி. தம் ப்³ரூமி தம் கதே²மி தம் ப⁴ணாமி தம் தீ³பயாமி தம் வோஹராமீதி – தம் ப்³ரூமி உபஸந்தோதி.

காமேஸு அனபேக்கி²னந்தி. காமாதி உத்³தா³னதோ த்³வே காமா – வத்து²காமா ச கிலேஸகாமா ச…பே… இமே வுச்சந்தி வத்து²காமா…பே… இமே வுச்சந்தி கிலேஸகாமா. வத்து²காமே பரிஜானித்வா, கிலேஸகாமே பஹாய பஜஹித்வா வினோதே³த்வா ப்³யந்திம் கரித்வா அனபா⁴வம் க³மேத்வா காமேஸு அனபேக்கி²னோ வீதகாமோ சத்தகாமோ வந்தகாமோ முத்தகாமோ பஹீனகாமோ படினிஸ்ஸட்ட²காமோ, காமேஸு வீதராகோ³ விக³தராகோ³ சத்தராகோ³ வந்தராகோ³ முத்தராகோ³ பஹீனராகோ³ படினிஸ்ஸட்ட²ராகோ³ நிச்சா²தோ நிப்³பு³தோ ஸீதிபூ⁴தோ ஸுக²ப்படிஸம்வேதீ³ ப்³ரஹ்மபூ⁴தேன அத்தனா விஹரதீதி – காமேஸு அனபேக்கி²னம்.

க³ந்தா² தஸ்ஸ ந விஜ்ஜந்தீதி. க³ந்தா²தி சத்தாரோ க³ந்தா² – அபி⁴ஜ்ஜா² காயக³ந்தோ², ப்³யாபாதோ³ காயக³ந்தோ², ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ காயக³ந்தோ², இத³ம்ஸச்சாபி⁴னிவேஸோ காயக³ந்தோ². அத்தனோ தி³ட்டி²யா ராகோ³ அபி⁴ஜ்ஜா² காயக³ந்தோ², பரவாதே³ஸு ஆகா⁴தோ அப்பச்சயோ ப்³யாபாதோ³ காயக³ந்தோ², அத்தனோ ஸீலம் வா வதம் வா ஸீலப்³ப³தம் வா பராமாஸோ ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ காயக³ந்தோ², அத்தனோ தி³ட்டி² இத³ம்ஸச்சாபி⁴னிவேஸோ காயக³ந்தோ². தஸ்ஸாதி அரஹதோ கீ²ணாஸவஸ்ஸ. க³ந்தா² தஸ்ஸ ந விஜ்ஜந்தீதி. க³ந்தா² தஸ்ஸ நத்தி² ந ஸந்தி ந ஸம்விஜ்ஜந்தி நுபலப்³ப⁴ந்தி, பஹீனா ஸமுச்சி²ன்னா வூபஸந்தா படிபஸ்ஸத்³தா⁴ அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகா ஞாணக்³கி³னா த³ட்³டா⁴தி – க³ந்தா² தஸ்ஸ ந விஜ்ஜந்தி.

அதரீ ஸோ விஸத்திகந்தி. விஸத்திகா வுச்சதி தண்ஹா. யோ ராகோ³ ஸாராகோ³…பே… அபி⁴ஜ்ஜா² லோபோ⁴ அகுஸலமூலம். விஸத்திகாதி கேனட்டே²ன விஸத்திகா? விஸதாதி விஸத்திகா, விஸாலாதி விஸத்திகா, விஸடாதி விஸத்திகா, விஸமாதி விஸத்திகா, விஸக்கதீதி விஸத்திகா, விஸம்ஹரதீதி விஸத்திகா, விஸம்வாதி³காதி விஸத்திகா, விஸமூலாதி விஸத்திகா, விஸப²லாதி விஸத்திகா, விஸபரிபோ⁴கா³தி விஸத்திகா, விஸாலா வா பன ஸா தண்ஹா ரூபே… ஸத்³தே³… க³ந்தே⁴… ரஸே… போ²ட்ட²ப்³பே³… குலே… க³ணே… ஆவாஸே…பே… தி³ட்ட²ஸுதமுதவிஞ்ஞாதப்³பே³ஸு த⁴ம்மேஸு விஸதம் வித்த²தாதி விஸத்திகா. அதரீ ஸோ விஸத்திகந்தி. ஸோ இமம் விஸத்திகம் தண்ஹம் அதரி உத்தரி பதரி ஸமதிக்கமி வீதிவத்தீதி – அதரீ ஸோ விஸத்திகம்.

தேனாஹ ப⁴க³வா –

‘‘தம் ப்³ரூமி உபஸந்தோதி, காமேஸு அனபேக்கி²னம்;